Από τη δωσίλογη Δεξιά στον κυβερνώντα ακροδεξιό νεοφιλελευθερισμό

Standard

του Στέφανου Δημητρίου

 TSAKALIAΟ σκληρός πυρήνας της κυβερνώσας Δεξιάς. Ξέρουμε ότι δεν υπάρχει μία εκδοχή της Δεξιάς ούτε και της Αριστεράς. Γνωρίζουμε, επίσης, τη ρήση «η Δεξιά δεν αλλάζει», παρόλο που αλλάζει. Ωστόσο, ένας σκληρός, ιδεολογικός πυρήνας της διατηρείται άθραυστος. Ο πυρήνας αυτός της δωσίλογης Δεξιάς απετέλεσε, κατά τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση της χώρας, τον μηχανισμό για την ανασύσταση του κράτους και της δημόσιας διοίκησης, υπό το πνεύμα του μισαλλόδοξου αφανισμού των αντιφρονούντων, του πνιγμού της δημοκρατίας και των πολιτικών ελευθεριών. Οργάνωσε τη δημόσια διοίκηση ως μηχανισμό δίωξης και επιβολής διακρίσεων, αλλά και αναπαραγωγής των πελατειακών σχέσεων μεταξύ των «συνεργατών» και της ίδιας. Χρειάζονται οι συνεργάσιμοι άνθρωποι· και η δωσίλογη Δεξιά είχε πλεόνασμα από αυτούς. Αυτή η Δεξιά κατέστειλε πολιτικά και συνδικαλιστικά δικαιώματα και παρέκαμψε το Σύνταγμα του 1952 με τα «παρασυντάγματα». Είναι η ίδια Δεξιά που συγκρότησε και τον σκληρό πυρήνα της δικτατορίας. Από τη Μεταπολίτευση και μετά, η Νέα Δημοκρατία προσπάθησε να περιθωριοποιήσει τα υπολείμματα του ένοχου παρελθόντος. Αυτά όμως είναι παρελθόν. Σύμφωνα με τον αφόρητα κοινότοπο λόγο του πρωθυπουργού, «ανήκουν στο χθες και όχι στην Ελλάδα του αύριο». Ο ίδιος, βεβαίως, ανήκει στη σημερινή Ελλάδα, γι’ αυτό και είναι έτσι όπως την ζούμε η χώρα μας.

«EDAΠοιος, επιτέλους, κυβερνά αυτόν τον τόπο;» και η απάντηση Σαμαρά. Ο πρωθυπουργός κατέστη άβουλο ενεργούμενο του Μπαρόζο, στις Κάννες, το 2011. Με την πολιτική που του ανέθεσαν να εκτελέσει, υπονομεύτηκε η συνταγματική αυτονομία. Με την κατάρρευση της συνταγματικής αυτονομίας, παγιώθηκε η αδυναμία της χώρας ως προς το να καθορίζει αυτοδύναμα και κυριαρχικά τους κανόνες που διέπουν την αυτοτέλειά της, αλλά και το αν θα μπορεί να διατηρεί τον νομίμως εκλεγέντα πρωθυπουργό. Ο πρωθυπουργός περιφρόνησε τον «κυρίαρχο λαό», αναλαμβάνοντας ασμένως να διεκπεραιώσει πολιτική που δεν σχεδίασε ο ίδιος∙ ταξική πολιτική βάναυσης εξαθλίωσης. Στελέχωσε το επιτελείο του με τους ιδεολογικούς επιγόνους των υπολειμμάτων εκείνου του σκληρού ιδεολογικού πυρήνα, που μετέτρεψε τον δωσιλογισμό σε εθνικοφροσύνη και πατριδοκαπηλία. Ο ίδιος προέκυψε από αυτή την πατριδοκαπηλία: θυμόμαστε όλοι την «εθνωφελή» εξωτερική του πολιτική…. Αυτός ο σκληρός ιδεολογικός πυρήνας της Δεξιάς, που εκφράζουν ο Σαμαράς και οι συνεργάτες του, πρεσβεύει την πλήρη απουσία του κράτους από την κοινωνική πολιτική, προωθεί την κατάλυση του θεσμικού πλαισίου προστασίας και συνοχής των εργασιακών σχέσεων, την περιφρόνηση των δικαιωμάτων. Περιφρονεί το Σύνταγμα και το Κοινοβούλιο, από το οποίο προκλητικώς απέχει ο περιδεής πρωθυπουργός, φοβούμενος την αντιπαράθεση με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Συνέχεια ανάγνωσης

Η αποκαθήλωση των «Πρωτοκόλλων», μέρος του αντιφασιστικού αγώνα

Standard

Τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών»: Το μπεστ σέλερ του μίσους-1

Συνέντευξη του Δημήτρη Ψαρρά

 Ο Δημήτρης Ψαρράς δικαιώνει, για άλλη μια φορά, τον χαρακτηρισμό του «χαλκέντερου ερευνητή» Μετά το Κρυφό χέρι του Καρατζαφέρη (εκδ. Αλεξάνδρεια) και τη Μαύρη Βίβλο της Χρυσής Αυγής (εκδ. Πόλις), μας χαρίζει ένα ακόμα ανεκτίμητο εργαλείο για τη μελέτη της ελληνικής ακροδεξιάς: Το μπεστ σέλερ του μίσους. Τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» στην Ελλάδα, 1920-2013, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Μέσα από μια ιστορική προσέγγιση των ελληνικών διαδρομών του αγαπημένου βιβλίου του Χίτλερ (και δημοφιλέστερου βιβλίου στην Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες!) ο Ψαρράς, με επιστημονική αυστηρότητα, πολιτική τόλμη και ιστορική αίσθηση μας χαρίζει ένα σπουδαίο εργαλείο για τη μελέτη της ακροδεξιάς, του αντισημιτισμού, της συνωμοσιολογίας, καθώς και της διάχυσής τους στην κοινωνία, ακόμα και σε κύκλους που δεν φαντάζεται κανείς εξαρχής. Του οφείλουμε χάριτες, όλοι και όλες.

Στρ. Μπ.

 A01Ποιες είναι οι ερευνητικές και πολιτικές διαδρομές, τα νήματα που σε οδήγησαν να γράψεις το βιβλίο;

Έχουν περάσει πάνω από είκοσι χρόνια από τότε που πρωτοασχολήθηκα με την ελληνική διαδρομή των Πρωτοκόλλων των Σοφών της Σιών. Το 1995 δημοσιεύσαμε στις σελίδες του «Ιού», στο Έψιλον της παλιάς Ελευθεροτυπίας, ένα σχετικό ρεπορτάζ, στο οποίο διαπιστώναμε με έκπληξη ότι αυτό το αντισημιτικό πλαστογράφημα των αρχών του περασμένου αιώνα εξακολουθούσε να επανεκδίδεται στη χώρα μας με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα («Το όνομα της τσουκνίδας», 17.9.1995). Αυτό που μας έκανε εντύπωση στην αρχή ήταν ότι οι ποικίλες αυτές ανατυπώσεις των Πρωτοκόλλων δεν περιορίζονταν στο χώρο της Ακροδεξιάς ή του παραεκκλησιαστικού φονταμενταλισμού, αλλά ξεφύτρωναν και ανάμεσα σε εκδόσεις των κλασικών του μαρξισμού ή των μεγάλων φιλοσόφων. Ασφαλώς, η Ακροδεξιά παραμένει η μήτρα των Πρωτοκόλλων. Αλλά η γοητεία μιας εύκολης ερμηνείας των ιστορικών και πολιτικών εξελίξεων, μέσω της θεωρίας ότι υπάρχει μια πανίσχυρη ομάδα που κινεί τα νήματα από τα παρασκήνια, ξεπερνά τα παραδοσιακά πολιτικά φράγματα. Η απόδοση της «παγκοσμιοποίησης» στη συνωμοτική δράση μιας φούχτας «τραπεζιτών» (πολιτικά ορθή μετωνυμία των «Εβραίων τοκογλύφων» της ναζιστικής προπαγάνδας) είναι εξαιρετικά ευπρόσδεκτη για το ευρύ κοινό που αναζητά μέσα στην κρίση μια προσιτή απάντηση σε ένα πολύπλοκο ερώτημα.

A18Μέσα, λοιπόν, από τη μελέτη της σύγχρονης ελληνικής Ακροδεξιάς, την οποία επιχείρησα να εκθέσω στα δύο προηγούμενα βιβλία μου για το ΛΑΟΣ και τη Χρυσή Αυγή, έπεφτα συνεχώς πάνω στα Πρωτόκολλα. Όχι μόνο επειδή οι ηγέτες της ελληνικής Ακροδεξιάς εξακολουθούν να τα επικαλούνται, να τα εκδίδουν και να πολιτεύονται μ’ αυτά ως οδηγό, αλλά και επειδή κανέναν δεν φαινόταν να τον ξενίζει το γεγονός. Κανείς δεν αντέδρασε όταν ο Γιώργος Καρατζαφέρης διακήρυξε από το βήμα της Βουλής το 2008 ότι η συνθήκη της Λισαβώνας ισοδυναμεί με επιβεβαίωση των Πρωτοκόλλων… Έπρεπε να τον μιμηθεί ο Ηλίας Κασιδιάρης το 2012 για να καταλάβουμε ότι κάτι στραβό συμβαίνει μ’ αυτές τις «καταγγελίες». Και, δίπλα σ’ αυτούς, ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος όχι μόνο διαφήμιζε και πουλούσε τα Πρωτόκολλα ως μέρος του βιβλίου του Πλεύρη Οι Εβραίο , όλη η αλήθεια, αλλά, μετά την απαλλαγή του Πλεύρη από το δικαστήριο, επικαλέστηκε τα Πρωτόκολλα για να σχολιάσει τις διεθνείς αντιδράσεις που είχε προκαλέσει το φιλοχιτλερικό και αντισημιτικό αυτό συμπίλημα.

Υπάρχει, σήμερα, επιστημονικό ενδιαφέρον για τη μελέτη των Πρωτοκόλλων;

Τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί τρία διεθνή επιστημονικά συνέδρια για τα Πρωτόκολλα, τη δημιουργία τους, τη διάδοσή τους και τις επιδράσεις τους. Αφορμή ήταν βέβαια η συμπλήρωση ενός αιώνα από την πρώτη έκδοση των Πρωτοκόλλων στην τσαρική Ρωσία, αλλά η ευρύτητα των επιστημονικών ανακοινώσεων σ’ αυτά τα συνέδρια υπέδειξε και κάτι άλλο: ότι, παρά το γεγονός ότι από το 1921 έχει αποδειχτεί ότι πρόκειται για ένα πλαστογράφημα, προϊόν λογοκλοπής και μυθοπλασία βασισμένη σε ποικίλα αντισημιτικά στερεότυπα, υπάρχουν ακόμα και σήμερα ανοιχτά ερωτηματικά που συνοδεύουν τη γένεση και την αναπαραγωγή του μύθου αυτού. Κατά κάποιοn τρόπο, τα Πρωτόκολλα είναι ένα κατεξοχήν «μεταμοντέρνο» δημιούργημα. Μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα ούτε ποιος τα έγραψε, ούτε πότε, πού και γιατί ακριβώς γράφτηκαν. Υπάρχουν βέβαια αρκετές βάσιμες υποθέσεις, οι οποίες οδηγούν σε ονόματα και τόπους, αλλά οι πιο πρόσφατες μελέτες (όπως του Τσέζαρε ντε Μικέλις και του Μίκαελ Χαγκεμάιστερ) έχουν αμφισβητήσει με πειστικό τρόπο ορισμένες από τις βεβαιότητες προγενέστερων μελετητών. Συνέχεια ανάγνωσης

Το παλίμψηστο της ελληνικής ακροδεξιάς

Standard

Τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών»: Το μπεστ σέλερ του μίσους-2

του Νίκου Φίλη

 A17Ο Δημήτρης Ψαρράς είναι γνωστός στους αναγνώστες της Αυγής και τον κόσμο της Αριστεράς. Η ερευνητική δημοσιογραφία που υπηρετεί βρίσκεται στον αντίποδα του κυρίαρχου υποδείγματος αυτού του είδους της δημοσιογραφίας, όπως θεραπεύεται στη χώρα μας.

Ο Ψαρράς υπηρετεί με τόλμη αλλά και με προσήλωση στο επιχείρημα και τα γεγονότα, με γνώση των διεθνών τάσεων, με σταθερότητα στις δημοκρατικές-αριστερές αξίες, με σεβασμό στον αναγνώστη. Και αυτή η πολιτική-επαγγελματική διαδρομή περίπου σαράντα ετών έχει αναδείξει τον Ψαρρά και την ομάδα του «Ιού» σε σημείο αναφοράς, κάτι σαν θεσμό της αντισυμβατικής και ανεξάρτητης δημοσιογραφίας.

Ιδιαίτερη είναι η ενασχόληση του Δημήτρη Ψαρρά με θέματα ρατσισμού, εθνικισμού, φυλετικών ή άλλων προκαταλήψεων. Η μελέτη (και συνεπώς η αντιμετώπιση) του ακροδεξιού φαινομένου στη χώρα μας οφείλει πολλά στα βιβλία του. Το παλαιότερο, για τον Καρατζαφέρη, εντοπίζει τον ρόλο της συστημικής τηλεόρασης ως εμβρυουλκού του φαινομένου. Και το πρόσφατο, η Μαύρη Βίβλος της Χρυσής Αυγής, αποθησαυρίζει ντοκουμέντα, συνιστώντας, κατ’ ουσίαν, το κυριότερο αποδεικτικό υλικό του κατηγορητηρίου κατά της εγκληματικής οργάνωσης — καθώς μάλιστα οι κρατικές υπηρεσίες, δεν θέλησαν, και πάντως δεν κατόρθωσαν, μέχρι στιγμής να προσαγάγουν στη δικαιοσύνη μείζονα άλλα στοιχεία σχετικά με τις διασυνδέσεις των νεοναζί στην αστυνομία και το στρατό, τη χρηματοδότησή τους, το οπλοστάσιο και τη διείσδυσή τους στα σχολεία.

A14Ο Ψαρράς, ήταν έτοιμος από καιρό να μας παρουσιάσει τη μελέτη του. Πρόκειται για μια τεκμηριωμένη απόπειρα να αναζητηθούν οι απαρχές του ακροδεξιού φαινομένου στη χώρα μας και να παρουσιαστούν οι μεταλλάξεις του, καθώς οι εν Ελλάδι εισηγητές των Πρωτοκόλλων υπήρξαν ιδρυτικοί πρωταγωνιστές του αντικομουνιστικού αγώνα, καταστατικά στελέχη νεοναζί οργανώσεων, άλλοτε απροκάλυπτοι δωσίλογοι και άλλοτε στυλοβάτες της κερδοσκοπικής εθνικοφροσύνης.

Το βιβλίο κατορθώνει να ανασυστήσει τις συνάψεις ανάμεσα στον αντισημιτισμό, που υπήρξε όχημα του αγοραίου αντικομουνισμού στη χώρα μας, με λαϊκές προκαταλήψεις, να εντοπίζει τη δυναμική του θεσμικού αντισημιτισμού μέσα στο βαθύ ρεύμα του λαϊκού αντισημιτισμού. Εντοπίζει τις ωσμώσεις, τη διάχυση άλλων οριζόντιων ιδεολογιών, όπως οι θεωρίες συνωμοσίας ή η επικοινωνία του –κυρίως μεταψυχροπολεμικού– αντιιμπεριαλισμού με τον Ιανό του εθνικισμού. Πρόκειται για μια προσπάθεια να καταδειχθούν οι άρρητες, πλην όμως εκκωφαντικά διατυπούμενες, ιδεολογικές συνομιλίες μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικού ανορθολογισμού, φοβίας ή και εχθρότητας προς τον άλλον, εθνικής αυτοθυματοποίησης ή ταπείνωσης, ιδεολογικής σύγχυσης και πολιτικής κρίσης. Όσο κι αν οι διαφορές είναι μεγάλες, παρακολουθώντας κανείς την αναζήτηση των απαρχών του ναζισμού στη χώρα μας μέσα από το παλίμψηστο των Πρωτοκόλλων διακρίνει αναλογίες της εποχής μας με τον Μεσοπόλεμο. Συνέχεια ανάγνωσης

Το ανοιχτό λογισμικό του μίσους

Standard

Τα «Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών»: Το μπεστ σέλερ του μίσους-3

του Κωστή Καρπόζηλου

 «Το μεγάλο πείραμα». Πίνακας του  Ιλία Γκλαζούνοφ (1990), εμπνευσμένο από τον αντισημιτικό μύθο των «Πρωτοκόλλων».

«Το μεγάλο πείραμα». Πίνακας του Ιλία Γκλαζούνοφ (1990), εμπνευσμένο από τον αντισημιτικό μύθο των «Πρωτοκόλλων».

 Οι υπαίθριοι πάγκοι με τα βιβλία φιλοξενούν μια «στερεότυπη» συλλογή εκδόσεων, που εκκινεί από πρόχειρες ανατυπώσεις κλασικών λογοτεχνικών έργων και καταλήγει σε φιλοσοφικές πραγματείες με προτίμηση στις ζαρατούστρειες εντολές. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς την εξαιρετική μελέτη του Δημήτρη Ψαρρά στη συλλογή αυτή. Αντίθετα, και δυστυχέστατα, το αντικείμενο της έρευνάς του, τα αντισημιτικά και αντιδραστικά Πρωτόκολλα είναι ένας γνώριμος τίτλος ανάμεσα στα βιβλία με τα φανταχτερά εξώφυλλα και το φτηνό χαρτί.

A13Τεκμηριώνοντας την αντοχή, τη διάδοση και τη μετεξέλιξη στον χρόνο ενός καταφανώς κατασκευασμένου κειμένου, ο Ψαρράς παρατηρεί τη διείσδυση της ρητορικής των Πρωτοκόλλων στη σύγχρονη ελληνική δημόσια σφαίρα. Οι πολυάριθμες εκδόσεις των Πρωτοκόλλων, η χρήση αυτών στο ιδεολογικό σύμπαν της Άκρας Δεξιάς, η εκτίναξη στο πολιτικό στερέωμα τηλεοπτικών βιβλιοπλασιέδων όπως ο Κυριάκος Βελόπουλος και ο Άδωνις Γεωργιάδης, αλλά και η εμφάνιση των θεωριών παγκόσμιας διακυβέρνησης στις αντιμνημονιακές διαδηλώσεις αποτελούν ασφαλείς δείκτες. Φοβάμαι ότι ο ασφαλέστερος σχετίζεται με τη διαβρωτική επίδραση του πολιτικού ανορθολογισμού στην καθημερινότητα: η τυχαία συζήτηση που καταλήγει στη λέσχη Μπίλντερμπεργκ, τους αεροψεκασμούς, την εβραϊκή συνωμοσία, στο σχέδιο κάποιων, πάντοτε ισχυρών και απόμακρων, να «μας» εξοντώσουν. Συχνά, προσπερνούμε αυτές τις εκφάνσεις του συνωμοσιολογικού ως περιθωριακές — μέχρι που, κάποια στιγμή, αντιλαμβανόμαστε ότι μας έχουν περικυκλώσει.

  Ο πυρήνας των Πρωτοκόλλων είναι καθοριστικός στη διαμόρφωση των συγκοινωνούντων δοχείων του πολιτικού ανορθολογισμού. Η βασική τους ιδέα, ότι η παγκόσμια ιστορία εκδιπλώνεται βάσει του προκαθορισμένου σχεδίου μιας μυστικής εβραϊκής οργάνωσης, παρέχει το ερμηνευτικό σχήμα για την αντιμετώπιση του ιστορικά απρόβλεπτου. Σαν τη διαφήμιση εκείνη που αναρωτιόταν «Τυχαίο;» για να απαντήσει με νόημα «Δε νομίζω!», οι διαδοχικές εκδόσεις των Πρωτοκόλλων εμφανίζονται να αποκωδικοποιούν πολεμικές συγκρούσεις, κοινωνικές αναταραχές, οικονομικές μεταβολές και να προοικονομούν την τελική σύγκρουση γύρω από την επικράτηση της παγκόσμιας εβραϊκής συνωμοσίας. Έχοντας λοιπόν ως καταστατικό στοιχείο την αυτοεκπληρούμενη προφητεία, τα Πρωτόκολλα λειτουργούν σαν το ανοιχτό λογισμικό. Προσφέρουν έναν βασικό κώδικα, ο οποίος με τις κατάλληλες προσθαφαιρέσεις προσαρμόζεται στις τρέχουσες πολιτικές επιδιώξεις των εκδοτών τους με διαχρονικό στοιχείο την υπεράσπιση του ελληνισμού από τις κάθε είδους ξένες επιβουλές. Συνέχεια ανάγνωσης

Ουκρανία: Το πεδίο της διαμαρτυρίας και η Ακροδεξιά

Standard

Ο ΟΥΚΡΑΝΙΚΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ-2

Ιλύα Μπουντράιτσκις

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Κάζιμιρ Μάλεβιτς, "Λουόμενος"¨, 1911

Κάζιμιρ Μάλεβιτς, “Λουόμενος”¨, 1911

 Ποιες πολιτικές δυνάμεις δραστηριοποιούνται στο Μαϊντάν;

Υπάρχει πολύ έντονη πολιτική προπαγάνδα, και μάλιστα σχεδόν μόνο από δεξιές και ακροδεξιές ομάδες. Το φάσμα περιλαμβάνει από νεοφιλελεύθερα κόμματα της αντιπολίτευσης έως τον εξωκοινοβουλευτικό, ακραία εθνικιστικό «Δεξιό Τομέα»

Τι είναι ο «Δεξιός Τομέας»;

Μια συμμαχία διαφορετικών ακροδεξιών ομάδων που συγκροτεί στρατιωτικές δομές. Ανάμεσά τους υπάρχουν εμπειροπόλεμοι φανατικοί οπαδοί της Ντιναμό Κιέβου.

 Πώς αντιδρούν οι διαδηλωτές απέναντι στην Ακροδεξιά;

Σε μεγάλο βαθμό, θετικά. Όχι επειδή υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη ιδεολογία, αλλά επειδή η Άκρα Δεξιά –κρίνοντας αντικειμενικά– είναι το πιο θαρραλέο και μαχητικό κομμάτι του κινήματος, είναι κυριολεκτικά οι καλύτεροι μαχητές. Κανείς δεν επιτίθεται στην αστυνομία με τον τρόπο που το κάνουν οι ακροδεξιοί. Από την άλλη μεριά, κάποιοι τους βλέπουν ως εξτρεμιστικά στοιχεία που δυσφημούν το κίνημα.

 Ένα από τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης είναι το Σβομπόντα…

… το οποίο είναι το ισχυρότερο κόμμα της Άκρας Δεξιάς στην Ουκρανία, έχοντας πάρει 10% στις τελευταίες εκλογές. Πάνω απ’ όλα όμως, η άνοδός του οφείλεται στην εθνικιστική ρητορική που υιοθέτησε μέχρι το 2010 ο πρόεδρος Βίκτορ Γιουστσένκο, ο προκάτοχος του Γιανουκόβιτς. Συνέχεια ανάγνωσης

Ουκρανία: Μια εναλλαγή των ελίτ στην εξουσία

Standard

Ο ΟΥΚΡΑΝΙΚΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ-3

του Βολοντύμυρ Ιστσένκο

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

archipenko2Υπάρχουν δύο διαδεδομένες ερμηνείες για τα γεγονότα της Ουκρανίας: είτε ότι επρόκειτο για μια δημοκρατική (ή, ακόμα, και κοινωνική) επανάσταση, είτε ότι ήταν ένα πραξικόπημα της Δεξιάς (ή, ακόμα και των νεοναζί). Στην πραγματικότητα, και οι δύο αυτοί χαρακτηρισμοί είναι λανθασμένοι. Αυτό που ζήσαμε ήταν μια μαζική εξέγερση, με εντυπωσιακή υποστήριξη στη δυτική και κεντρική Ουκρανία, χωρίς την υποστήριξη της πλειοψηφίας στις ανατολικές και νότιες περιοχές, που οδήγησε σε μια (εν)αλλαγή των πολιτικών ελίτ. Αλλά, δεν υπάρχουν προοπτικές για μια δημοκρατική, ριζοσπαστική αλλαγή, τουλάχιστον υπό την νέα κυβέρνηση.

Γιατί δεν ήταν ούτε κοινωνική ούτε δημοκρατική επανάσταση; Κάποια από τα αιτήματα του κινήματος του Μαϊντάν έχουν ικανοποιηθεί. Για παράδειγμα, το διαβόητο τάγμα Μπέρκουτ (το σώμα δυνάμεων καταστολής που δολοφόνησε τους περισσότερους διαδηλωτές) διαλύθηκε και οι πιο μισητοί από τους πρώην αξιωματούχους του Γιανουκόβιτς απολύθηκαν.

Κι όμως, αυτό δεν σηματοδοτεί την απαρχή μιας συστηματικής δημοκρατικής αλλαγής ούτε σημαίνει ότι η νέα κυβέρνηση πρόκειται καθ’ οιονδήποτε τρόπο να χτυπήσει τις ρίζες της εκτεταμένης διαφθοράς στην Ουκρανία: τη φτώχεια και την ανισότητα. Μάλιστα, είναι πιθανό να επιδεινώσει αυτά τα προβλήματα, μεταθέτοντας το βάρος της οικονομικής κρίσης στους ώμους των φτωχών της Ουκρανίας, όχι στους πλούσιους ουκρανούς ολιγάρχες. Συνέχεια ανάγνωσης

O ευρωσκεπτικισμός δεν είναι σκεπτικισμός

Standard

 του Δημήτρη Χριστόπουλου

1-xristopoulos

Ανρί Ματίς, «Η αρπαγή της Ευρώπης», 1929

Στα τελευταία χρόνια, χρόνια της κρίσης, ο ευρωσκεπτικισμός έπαψε να είναι μονοπώλιο δυνάμεων του Βορρά και του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου ανέκαθεν βρισκόταν το άντρο του. Διαχέεται πλέον, με άλλη μορφή και περιεχόμενο, με άλλον αέρα, στον ευρωπαϊκό Νότο. Η ιδεολογία αμφιβολίας ή αντίθεσης προς στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πλέον σήμα-κατατεθέν της πολιτικής αισθητικής των εύτακτων Δανών που αγχώνονται με τους ξένους τους. Ούτε των λονδρέζικων παμπ, που βλέπουν την Ευρώπη να ξεκινά από τις γαλλικές ακτές ή των βιεννέζικων σαλονιών που αναπολούν ημέρες δόξας της Mitteleuropa.

Χαρακτηριστικό των ευρωσκεπτικισμών μέχρι σήμερα ήταν η αγχώδης μέριμνα των παραπάνω –και άλλων πολλών– να πάψουν να μοιράζονται κύρος, εξουσία και χρήματα, με άλλους Ευρωπαίους, κυρίως αυτούς του Νότου, αλλά και της Ανατολής μετά το τέλος του Ψυχρoύ Πολέμου. Για τον λόγο αυτό, παραδοσιακά, κάποιοι ευρωσκεπτικιστές διαφωνούσαν με την περαιτέρω επέκταση της Ένωσης. Άλλοι διαφωνούσαν με την υφιστάμενη μορφή της. Άλλοι ήταν ακόμα και υπέρ της διάλυσής της. Ο ευρωσκεπτικισμός λοιπόν, στην παραδοσιακή του εκδοχή, είναι μια μορφή κλασικού ευρωπαϊκού εθνικισμού. Αρνείται την αλληλεγγύη σε συλλογικότητες που θεωρεί ότι δεν δικαιούνται θέση στη «δική του» πολιτική κοινότητα. Συνέχεια ανάγνωσης