Της αμύνης τα λεφτά

Standard

Έργο του Ντέιβιντ ΜακΚή από το βιβλίο του «Οι κατακτητές», Εστία, Αθήνα 2004.

του Δημήτρη Χασάπη

Η οικονομική ύφεση και οι δυσμενείς επιπτώσεις της στη δημοσιονομική κατάσταση, ιδίως των αναπτυγμένων χωρών, δεν είχε καμία επίπτωση στις στρατιωτικές δαπάνες.  Όπως διαπιστώνεται σε πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI Yearbook 2009. Armaments, Disarmament and International Security, Stockholm International Peace Research Institute), το συνολικό ποσό των στρατιωτικών δαπανών αυξάνεται σταθερά και σημαντικά, ανεπηρέαστο από τις οικονομικές κρίσεις, παρουσιάζοντας κατά την τελευταία δεκαετία αύξηση σε παγκόσμιο επίπεδο κατά 45%, με σημαντικές βέβαια διακυμάνσεις κατά περιοχή. Συνέχεια ανάγνωσης

Βρετανία: τα πανεπιστήμια ως φαστ φουντ

Standard

Hans Sebald Beham, «Η Αφροδίτη κρατά το νεκρό σώμα του Άδωνη», 16oς αι. (Εθνική Βιβλιοθήκη, Παρίσι).

του Άντονυ Γκράφτον

Τα βρετανικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν  μια ιδεολογική και πνευματική. Εδώ και τριάντα χρόνια, οι πολιτικοί του Συντηρητικού και του Εργατικού Κόμματος, γραφειοκράτες, και «μάνατζερ» έχουν πελεκήσει τα παραδοσιακά θεμέλια της ακαδημαϊκής ζωής. Αν οι πανεπιστημιακές πολιτικές και πρακτικές δεν αλλάξουν σύντομα, η ζημιά θα είναι ανεπανόρθωτη.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 βρέθηκα για λίγο, με ένα πρόγραμμα ανταλλαγών φοιτητής, στο University College του Λονδίνου ενώ αργότερα ήμουν τακτικός επισκέπτης στο Warburg Institute την Οξφόρδη και το Καίμπριτζ: τότε –όπως και πολλοί άλλοι Αμερικανοί στον κλάδο των ανθρωπιστικών επιστημών–ζήλευα τους συναδέλφους που δίδασκαν στα βρετανικά πανεπιστήμια. Τα γραφεία μας είχαν πλαστικά δάπεδα· τα δικά τους ήταν στρωμένα με χαλιά. Καθόμασταν άβολα στα κλασικά ξύλινα γραφεία· αυτοί κάθονταν με τους φοιτητές τους σε άνετες πολυθρόνες, προσφέροντάς τους τσέρι και άλλα ηδύποτα. Πάνω απ’ όλα όμως, αισθανόμασταν διαρκώς τη μόνιμη  πίεση να κάνουμε πάντα το πιο καινούργιο, και μόνο αυτό, δείχνοντας σε όλο τον κόσμο ότι είμαστε αενάως καινοτόμοι, έχουμε διεπιστημονικό πνεύμα και υψηλή παραγωγικότητα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ποιος φοβάται τη σεξουαλικότητα;

Standard

της Βενετίας Καντσά

Ανιόλο Μπροντζίνο, «Αλληγορία του χρόνου» (λεπτομέρεια), 1545

Η ενασχόληση με τη σεξουαλικότητα δεν είναι κάτι νέο. Στο πλαίσιο του «δεύτερου» κύματος του φεμινισμού, τα ζητήματα της σεξουαλικότητας και της ετεροφυλοφιλίας αναδείχθηκαν σε κεντρικό ζήτημα συζητήσεων και αντιπαραθέσεων ανάμεσα στις φεμινίστριες. Aν στα τέλη της δεκαετίας του 1960 τα θέματα τα οποία απασχολούσαν το γυναικείο κίνημα σχετικά με τη σεξουαλικότητα ήταν κυρίως η υπεράσπιση του δικαιώματος των γυναικών στην προσωπική ερωτική τους ικανοποίηση και η νομική κάλυψη απέναντι σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, δηλαδή το δικαίωμα στην άμβλωση, η συζήτηση για την πολιτική διάσταση της σεξουαλικότητας στη δεκαετία του 1970 αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η πατριαρχία δομεί τη γυναικεία σεξουαλικότητα και ενδιαφερόταν για τη δυνατότητα και δυναμική μιας αυτόνομης γυναικείας σεξουαλικής επιθυμίας.

Την ίδια περίοδο, ο χώρος των κοινωνικών επιστημών γνωρίζει, στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τις αρχές του 1970, στην Ευρώπη και κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα έντονο ενδιαφέρον για θέματα που σχετίζονται με την ομοφυλοφιλία, ως συνέπεια, σε μεγάλο βαθμό, των πολιτικών κινητοποιήσεων, των αγώνων και των διεκδικήσεων του ομοφυλόφιλου κινήματος. Συνέχεια ανάγνωσης

Ασκήσεις στη «Δημόσια Οικονομική Ι» και κατευθύνσεις πολιτικής

Standard
του Γαβριήλ Σακελλαρίδη

Αμεντέο Μοντιλιάνι, «Καθιστή Καρυάτιδα που ακουμπάει στα τακούνια της», 1911-1913

Το άρθρο αντλεί την έμπνευσή του από μια άσκηση που καλούνται να λύσουν οι φοιτητές στο πλαίσιο του μαθήματος «Δημόσια Οικονομική», το οποίο διδάσκεται σε κάποιο τμήμα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Σκοπός του δεν είναι να ασκήσει κριτική επιστημονικού τύπου σε όσα διδάσκονται στα Πανεπιστήμια, αλλά να καταδείξει ότι ο τρόπος με τον οποίο τελικά τίθενται τα ερωτήματα –είτε σε εκκολαπτόμενους οικονομολόγους από τους καθηγητές τους είτε σε υπουργούς Οικονομικών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή– είναι καθοριστικός για τις απαντήσεις που θα δοθούν. Και το σημείο αυτό είναι εξαιρετικά σοβαρό, όχι τόσο όταν από την απάντηση εξαρτάται ο βαθμός κάποιου φοιτητή σε μια εξεταστική, αλλά όταν αυτή η απάντηση δεσμεύει την κατεύθυνση μιας ολόκληρης οικονομικής πολιτικής μιας χώρας.
Πιο συγκεκριμένα λοιπόν, η άσκηση δίνει έναν μαθηματικό τύπο που συνδέει το πραγματικό χρέος μιας οικονομίας με τα επιτόκια, τον πληθωρισμό, το δημοσιονομικό έλλειμμα και τον ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ. Και αφού δίνει στην εκφώνηση το μέγεθος του χρέους, τα επιτόκια, τον πληθωρισμό και τον ρυθμό μεγέθυνσης της Ελλάδας, ρωτάει ποιο πρέπει να είναι το δημοσιονομικό πλεόνασμα ή έλλειμμα, ώστε το δημόσιο χρέος να πιάσει το όριο του Συμφώνου Σταθερότητας, που είναι 60% του ΑΕΠ. Συνέχεια ανάγνωσης

Η διαμόρφωση του μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη:

Standard

της Αριαδνης Βοζανη

 

Εργασίες εκχωμάτωσης για τη διαμόρφωση του μνημείου, 1929 (Συλλογή Π. Πουλίδη-Αρχείο ΕΡΤ)

Εργασίες εκχωμάτωσης για τη διαμόρφωση του μνημείου, 1929 (Συλλογή Π. Πουλίδη-Αρχείο ΕΡΤ)

Την ημέρα της εθνικής εορτής της 25ης Μαρτίου του 1932 αποδίδεται στην πόλη της Αθήνας το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Η ολοήμερη τελετή των εγκαινίων του μνημείου, με παρόντες όλους τους θεσμικούς εκπρόσωπους του κράτους, περιελάμβανε αρχικά δοξολογία και κατάθεση στεφάνων από τον Πρόεδρο της Βουλής και τους υπουργούς Ενόπλων Δυνάμεων της Ελλάδας, αλλά και αντιπρόσωπους πολλών ξένων κρατών. Ακολούθησε παρέλαση, και τα αποκαλυπτήρια του μνημείου συνόδευσαν 21 κανονιοβολισμοί από τον Λυκαβηττό και πτήση 38 αεροπλάνων. Ο εορτασμός συνεχίστηκε το βράδυ με στρατιωτική λαμπαδηφορία 3.000 οπλιτών και 500 ευζώνων μετά μουσικής και επιπλέον με τη φωταγώγηση, για πρώτη φορά, του Παρθενώνα, του Ερεχθείου και του Ναού της Απτέρου Νίκης.

Ο λαμπρός αυτός εορτασμός επιχειρεί να «κλείσει την αυλαία» σε μια σειρά διαμάχες που προκλήθηκαν με αφορμή το μνημείο, αλλά ουσιαστικά αντανακλούσαν σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικά και πολιτικά ζητήματα της εποχής και συνοδεύουν αναπόφευκτα τις επιλογές σχεδιασμού δημόσιου χώρου, ιδιαίτερα όταν επιχειρεί να διαχειριστεί ζητήματα μνήμης. Συνέχεια ανάγνωσης

Η επιστροφή του δόγματος «business as usual»

Standard

Έπειτα από μακρά περίοδο κυοφορίας και προεργασιών, κυκλοφορεί το «Μπλόκο», περιοδική έκδοση του ΣΥΡΙΖΑ. Το «τεύχος 0» (όπως ονομάζεται το πρώτο, δοκιμαστικό τεύχος) θα βρίσκεται από αύριο Δευτέρα 22 Μαρτίου στα περίπτερα. Από την πλούσια ύλη του, σημειώνουμε τις ακόλουθες θεματικές: για το μέτωπο πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων στην Ευρώπη, τον νόμο για την ιθαγένεια, την καμπάνια για την επισφάλεια, το τρίπτυχο κρατική καταστολή-επιτήρηση-αστικός έλεγχος. Επίσης, τον φάκελο για την οικονομική κρίση και τις απαντήσεις της Αριστεράς, το «Μπλοκ Ιδεών» (με άρθρα για τον Χάουαρντ Ζιν και τον Ντανιέλ Μπενσαΐντ) και την ενότητα για τον Γιάννη Μόραλη. Τέλος, την εκτενή κάλυψη τοπικών δραστηριοτήτων του ΣΥΡΙΖΑ σε όλη την Ελλάδα, καθώς και των παρεμβάσεων για το περιβάλλον.

Μαζί με τις ευχές μας για μακροημέρευση του εγχειρήματος, προδημοσιεύουμε σήμερα μετά χαράς το άρθρο του Bob Jessop (καθηγητή κοινωνιολογίας και πολιτικής θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, γνωστού στην Ελλάδα, εκτός των άλλων από την ενασχόλησή του με το έργο του Νίκου Πουλαντζά), το οποίο γράφτηκε ειδικά για το «Μπλόκο».

«E»

του Μπομπ Τζέσοπ

Ανρί Ματίς, «Αυτός που καταπίνει σπαθιά», 1943-1946

Ανρί Ματίς, «Αυτός που καταπίνει σπαθιά», 1943-1946

Η παγκόσμια οικονομική κρίση έφερε στο προσκήνιο αμέτρητες ερμηνείες, στρατηγικά σχέδια και πολιτικές προτάσεις. Όλα αυτά συγκρότησαν ένα ευρύ φάσμα, που περιλαμβάνει από ισχυρισμούς περί τελικής κρίσης του καπιταλισμού μέχρι ευφάνταστα ιδεολογήματα που μιλούν για μια προσωρινή κατάσταση στο εσωτερικό μιας, κατά τα άλλα, εύρυθμης και αυτορυθμιζόμενης αγοράς. Το πιο ενδιαφέρον πολιτικό αποτέλεσμα είναι ότι η οικονομική κρίση ευνόησε τη συγκέντρωση ισχύος στα χέρια ενός μικρού αριθμού τεχνοκρατών, δηλαδή στους «συνήθεις υπόπτους», οι οποίοι ήξεραν πού ήταν θαμμένα τα πτώματα γιατί τα είχαν θάψει οι ίδιοι. Επιπλέον, οι τεχνοκράτες αυτοί προώθησαν τη συγκέντρωση του χρηματιστικού κεφαλαίου και έστρεψαν το κόστος της κρίσης προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και τις λαϊκές μάζες. Η συνθήκη αυτή αποτελεί σχεδόν πιστή εφαρμογή εγχειριδίου οικονομίας για τον κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό. Επίσης, αποτελεί παραδειγματική εφαρμογή αυτού που ονομάζεται, με την κλασική ορολογία, «δικτατορία» μικρής διάρκειας, κατά την οποία το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη διαχείριση κρίσεων, με σκοπό, υποτίθεται, την επιστροφή στην κανονικότητα μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, έχω την αίσθηση πως η κατάσταση αυτή θα συμβάλει περαιτέρω στην τάση προς τον «αυταρχικό κρατισμό» κατά την ορολογία του Πουλαντζά. Συνέχεια ανάγνωσης