Η δικαίωση των μεταρρυθμιστών ενός αιώνα

Standard

της Θήντα Σκόπκολ

Η Θήντα Σκόπκολ (γενν. 1947) είναι μια από τις σημαντικότερες αμερικανίδες κοινωνιολόγους. Ένα από τα βασικά  θέματα του έργου της είναι το κοινωνικό κράτος και η δημόσια υγεία στις ΗΠΑ. Το άρθρο (που παρατίθεται εδώ με μικρές περικοπές) δημοσιεύθηκε στο μπλογκ της στις 22.3.2010, λίγες ώρες μετά την υπερψήφιση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων του νομοσχεδίου για την υγεία.

«Ε»

Αλή πασάς: ένας Αλβανός-Οθωμανός πασάς σε μια πόλη του ελληνικού διαφωτισμού

Standard
συνέντευξη του Βασίλη Παναγιωτόπουλου

Ο Αλή πασάς (1788-1822) αποτελεί μια από τις πλέον ισχυρές και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της ελληνικής (και ασφαλώς και της αλβανικής, οθωμανικής και  βαλκανικής) ιστορίας. Πολλά είναι αυτά που έχουν γραφτεί, από Έλληνες και ξένους, σύγχρονους και μεταγενέστερους, περιηγητές και μελετητές. Ο αντιφατικός χαρακτήρας του, η βαρβαρότητα, τα επιτεύγματα και οι ικανότητές του εξακολουθούν να απασχολούν τους μελετητές και να συντηρούν τον θρύλο του.
Ένα μεγάλο μέρος του προσωπικού αρχείου του Αλή Πασά (1500 έγγραφα) έχει διασωθεί και φυλάσσεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη. Πολύ πρόσφατα, έπειτα από εργασία που υπερέβη τα 25 χρόνια,  χάρη στο μόχθο, την επιμονή και την ικανότητα του Βασίλη Παναγιωτόπουλου και των συνεργατών του Δημήτρη Δημητρόπουλου και Παναγιώτη Μιχαηλάρη, το αρχείο αυτό  εκδόθηκε: τέσσερεις επιβλητικοί τόμοι (οι τρεις πρώτοι περιέχουν τα σχολιασμένα έγγραφα, ενώ ο τέταρτος περιέχει την εισαγωγή του Βασίλη Παναγιωτόπουλου, μια εισαγωγή που έχει αξία αυτοτελούς μελέτης,  το Γλωσάριο και τα Ευρετήρια), που εξέδωσε το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Με την πιστή μεταγραφή των εγγράφων, τον συστηματικό υπομνηματισμό, τα εξαντλητικά ευρετήρια και γλωσσάρια, η συνολική αυτή έκδοση του Αρχείου αποτελεί πρώτον, μια μεθοδολογική πρόταση και, δεύτερον,  μια σημαντική συνεισφορά στην ιστορική έρευνα, καθώς φωτίζει μια από τους σπουδαιότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας — ενώ η ελληνοφωνία του Αρχείου (ένα μίγμα δημώδους και  λόγιας γλώσσας,  διάσπαρτο από ελληνοποιημένες τουρκικές και αλβανικές λέξεις) αποτελεί ένα ακόμα παράγοντα που κινεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Με την ευκαιρία της έκδοσης μιλήσαμε με τον ιστορικό Βασίλη Παναγιωτόπουλο.

Η εξέγερση του Αλή πασά και η Ελληνική Επανάσταση: Μια παράλληλη θεώρηση

Standard
του Αλέξη Πολίτη
στον Βασίλη Παναγιωτόπουλο
αντιδάνειο

Joseph Cartwright, Ο Αλή πασάς 1819

Μέρος πρώτο: Από το 1801 μέχρι την Επανάσταση

Να φανταστούμε για λίγο τον χώρο της νότιας βαλκανικής χερσονήσου, από τα μέρη της νότιας Αλβανίας έως τη σημερινή Ελλάδα μαζί και τα παράλια της Μικρασίας, και να μεταφερθούμε νοητά δύο αιώνες και κάτι πιο πίσω, ας πούμε στα 1801. Ο προηγούμενος αιώνας που μόλις έκλεισε είχε φέρει σημαντικές αλλαγές σ’ ολόκληρη την περιοχή: ο πληθυσμός πύκνωσε, κάποιοι μικροί ορεινοί οικισμοί μετατράπηκαν σε πολιτείες, καινούρια χωριά έκαναν την εμφάνισή-τους, καινούρια καλλιεργήσιμα εδάφη είχαν προστεθεί στα παλιά, καθώς οι πλαγιές των βουνών ξεχερσώνονταν και αποκτούσαν πεζούλες, καινούριες καλλιέργειες δημητριακών, όπως το καλαμπόκι, επέτρεπαν περισσότερα πλεονάσματα για το εμπόριο. Και το εμπόριο, άλλωστε, είχε κι αυτό αλλάξει: είχαν πια δημιουργηθεί ελληνόφωνες παροικίες και στη κεντρική Ευρώπη, γύρω από τον Δούναβη και τους παραποτάμους-του, από το Μόναχο και τη Βιέννη ώς το Βουκουρέστι και το Γαλάτσι, και πιο πέρα, ώς το Κισνόβι και την Οδησσό ανατολικά, και ώς τη Λιψία στα δυτικά, καθώς και σε πολλά λιμάνια της Μεσογείου· Τεργέστη, Βενετία, Ανκόνα, Λιβόρνο, Μασσαλία. Ένα δίκτυο ελληνόφωνων εμπόρων στην κεντρική Ευρώπη, λοιπόν, με ανταποκριτές στα ελληνικά κέντρα –Θεσσαλονίκη, Γιάννινα, Πήλιο, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη– αλλά και στην ενδοχώρα, που στα 1801, τη συμβατική-μας χρονιά, είχε επαρκώς στερεωθεί, παρά τον διαρκή ανταγωνισμό με τους Ευρωπαίους, καθώς μια εμπορική τάξη διαμόρφωνε τώρα ένα ισχυρό δικό-της πρόσωπο.

Ν.Μπελογιάννης: Ο ρόλος του ΔΟΕ

Standard

Ο ΔΟΕ είναι ένα από τα δώρα που χάρισε στην Ελλάδα η πολιτική των αστοκοτζαμπάσηδων και το ξένο κεφάλαιο. Είναι το σήμα κατατεθέν της ιεράς συμμαχίας των ντόπιων με τους ξένους κεφαλαιούχους. Όλος ο κόσμος βουίζει πως η επιβουλή του αποτέλεσε και αποτελεί σοβαρή μείωση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας. Και όμως εμείς, η «επίσημη» Ελλάδα, καμαρώνουμε γιατί τάχα ο ΔΟΕ έσωσε την Ελλάδα!

Δεν είναι λίγοι οι αστοί πολιτικοί και οικονομολόγοι που τον υμνήσανε και τον δοξολογήσανε επειδή, καθώς λένε, έσωσε τον τόπο μας από την οικονομική καταστροφή.

Ανάφερα αρκετά στο κεφάλαιο που περιγράφω τον τρόπο της επιβολής του. Ακόμα κι ο Άγγελος Αγγελόπουλος το 1937 έγραφε ότι «η εγκαθίδρυσις του ελέγχου είχεν αναμφισβητήτως αγαθά αποτελέσματα επί της ελληνικής οικονομίας». Συνέχεια ανάγνωσης

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: Ο Νίκος Μπελογιάννης και το ξένο κεφάλαιο

Standard

του  Γιάννη Αντωνίου

Τις μέρες αυτές κυκλοφορεί, σε νέα επιμελημένη έκδοση, από τις εκδόσεις «Άγρα», η μελέτη του Νίκου Μπελογιάννη Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα, έκδοση η οποία βασίζεται σε δύο νέα χειρόγραφα (το πρωτότυπο του Νίκου Μπελογιάννη και ένα αντίγραφο), που βρέθηκαν το 2006: την περιπέτεια αυτή αφηγείται γλαφυρά στον Πρόλογο ο γιος του συγγραφέα, Νίκος Μπελογιάννης. Με μεγάλη χαρά και συγκίνηση, δημοσιεύουμε σήμερα ένα άρθρο του Γιάννη Αντωνίου, ο οποίος έχει γράψει και την εισαγωγή στον τόμο, καθώς και ένα απόσπασμα από το κείμενο Μπελογιάννη.
Τη Μεγάλη Τρίτη 30 Μαρτίου, στη Στοά του Βιβλίου (ώρα 12.30) θα παρουσιαστούν Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα και το Σχέδιο για μια ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας του Νίκου Μπελογιάννη, καθώς και το βιβλίο της Έλλης Παππά «Ο Λένιν χωρίς λογοκρισία και εκτός μαυσωλείου». Η εκδήλωση έχει χαρακτήρα φιλολογικού μνημοσύνου, καθώς πραγματοποιείται την επέτειο της εκτέλεσης του Νίκου Μπελογιάννη. Θα μιλήσουν ο Γιάννης Αντωνίου (ιστορικός), η Χριστίνα Ντουνιά (συγγραφέας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) και ο Νίκος Μπελογιάννης (χημικός μηχανικός), ενώ αποσπάσματα θα διαβάσει ο ηθοποιός Νίκος Καραμίχος.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αντιφάσεις του νεοφιλελεύθερου κράτους

Standard

του Τζων Γκραίυ

Ο Τζων Γκραίυ (γενν. 1948) πολιτικός φιλόσοφος και μέχρι πρόσφατα καθηγητής ευρωπαϊκής σκέψης στο London School of Economics, ξεκίνησε την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία του μελετώντας το έργο του Τζων Στιουαρτ Μιλ και του Φρήντριχ Χάγιεκ. Τη δεκαετία του 1980 υπήρξε ένθερμος οπαδός του φιλελευθερισμού και της κυβέρνησης Θάτσερ, στη συνέχεια όμως αποτέλεσε έναν από τους πιο σφοδρούς κριτικούς της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Στα ελληνικά κυκλοφορούν πέντε βιβλία του,  με γνωστότερο την Απατηλή αυγή (εκδ. Πόλις). Το βιβλιοκριτικό δοκίμιο που ακολουθεί εκκινεί από το έργο τού Raymont Plant The Neoliberal State (Oxford University Press, 2009) και δημοσιεύθηκε, με τίτλο «The nanny diaries», στο New Statesman, στις 7.1.2010. Συνέχεια ανάγνωσης