Ιστορικά και πολιτικά αιτούμενα μιας συνεργασίας

Standard

Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ Γ. ΣΚΛΗΡΟ ΣΤΟΝ Δ. ΧΑΤΖΗ

του Νίκου Πετραλιά

Αλφόν Χόροβιτς, "Μάης" ("Νέοι Πρωτοπόροι", Μάης 1936)

Είναι σε όλους γνωστή η πραγματικά σημαντική συμβολή των ΑΣΚΙ στη μελέτη της ιστορικής πορείας της ελληνικής Αριστεράς, και όχι μόνον. Κατά τη διάρκεια των δεκαπέντε χρόνων λειτουργίας τους κατόρθωσαν να εκφράσουν και να μετατρέψουν σε πράξη αυτό που ο Φίλιππος Ηλιού ονόμασε υπαγωγή της ιστορίας της Αριστεράς στις απαιτήσεις της επιστημονικής ιστοριογραφίας.

Όμως, η διερεύνηση της ιστορίας της Αριστεράς είναι μια πολύ σημαντική υπόθεση, που δεν αφορά μόνον ιστορικούς και ιστοριογράφους. Αφορά επίσης, ίσως κατά κύριο λόγο, και την ίδια την Αριστερά. Και ακόμα περισσότερο τη ριζοσπαστική και ανανεωτική Αριστερά, αφού αυτή έχει αναλάβει την υποχρέωση να διασφαλίζει την ενότητα της αριστερής πολιτικής και της ιστορικής αυτογνωσίας, με την επιστημονική προσέγγιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει καθημερινά η κοινωνία και, μαζί με αυτήν, και η Αριστερά.

Στο πρόσταγμα αυτό υπάγεται και η λειτουργία του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς (ΙΝΠ). Μια από τις βασικές επιδιώξεις του Ινστιτούτου αυτού είναι να καλλιεργήσει τη γεφύρωση της αντιδιαστολής μεταξύ γνώσης και πολιτικής, μεταξύ κριτικής θεωρίας και χειραφετητικής πράξης. Πολλοί, πιο ειδικοί από μένα, έχουν μιλήσει συχνά για τα θέματα αυτά. Και αναφέρω, ενδεικτικά, τα ονόματα: Φίλιππος Ηλιού, Άγγελος Ελεφάντης και Σπύρος Ασδραχάς. Και για τους τρεις τους θα πρέπει να επισημανθεί ότι υπήρξαν ταυτόχρονα, και καθόλου τυχαία, ιδρυτικά μέλη τόσο των ΑΣΚΙ όσο και του ΙΝΠ.

Συνεπώς, η συνεργασία των ΑΣΚΙ με το ΙΝΠ σε θέματα σχετικά με την σύγχρονη ιστορία, και ιδιαίτερα με την ιστορία της ελληνικής Αριστεράς, δεν είναι καθόλου περιστασιακή και καθόλου τυχαία. Μέχρι τώρα, η συνεργασία τους αυτή περιορίστηκε στην κοινή διοργάνωση επιστημονικών ημερίδων και στην έκδοση βιβλίων σχετικών με την ιστορία της ελληνικής Αριστεράς. Αναφέρω, ενδεικτικά, την ημερίδα που διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Γιατί χρειαζόμαστε την ιστορική μνήμη», καθώς και τη σειρά διαλέξεων που έγιναν στους χώρους του ΙΝΠ με θέμα «Όψεις του ελληνικού κομμουνιστικού και αριστερού κινήματος». Μια σύντομη αναφορά θα πρέπει επίσης να γίνει και στην εκδοτική συνεργασία των ΑΣΚΙ και του ΙΝΠ. Υπενθυμίζω, και πάλι ενδεικτικά, το βιβλίο του Τάκη Κωστόπουλου Με τους αντάρτες στη δυτική Μακεδονία, που εκδόθηκε στη σειρά των ΑΣΚΙ «Μαρτυρίες» (διευθυντής: Άγγελος Ελεφάντης), καθώς και τον συλλογικό τόμο που πρόκειται να κυκλοφορήσει, τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, με τίτλο Η ελληνική νεολαία στον 20ό αιώνα. Πολιτικές διαδρομές, κοινωνικές πρακτικές και πολιτιστικές εκφράσεις.

Είμαι της γνώμης ότι τώρα, με την κοινή διοργάνωση του σεμιναρίου «Η μαρξιστική ιστοριογραφία στην Ελλάδα από τον Γ. Σκληρό στον Δ. Χατζή», η συνεργασία των ΑΣΚΙ με το ΙΝΠ γίνεται ακόμα περισσότερο ουσιαστική, συστηματική και αμοιβαία δεσμευτική. Πέραν από το καθαρά επιστημονικό ενδιαφέρον των ζητημάτων που θα συζητηθούν κατά τη διάρκεια των διάφορων συνεδριάσεών του, το σεμινάριο αυτό είναι για εμάς, αλλά ελπίζω και για ΑΣΚΙ, ιδιαίτερα σημαντικό. Και αυτό για δύο, τουλάχιστον, λόγους.

Πρώτον, επειδή, λόγω του ευρύτερου κοινού στο οποίο απευθύνονται οι εκδηλώσεις του ΙΝΠ, το σεμινάριο αυτό θα μπορέσει να μεταφέρει έναν  πολύ σημαντικό για την αυτογνωσία της Αριστεράς προβληματισμό σε νεολαίους και άλλους, γενικά σκεπτόμενους και ασχολούμενους με τα κοινά, οι οποίοι δεν είναι εξειδικευμένοι ιστορικοί. Και, δεύτερον, επειδή ελπίζουμε ότι αυτή η πρώτη συστηματική δημόσια συζήτηση για το θέμα της ελληνικής μαρξιστικής ιστοριογραφίας θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να συζητηθούν, αργότερα, σε έναν δεύτερο κύκλο σεμιναρίων, και άλλα, εξίσου σημαντικά, θέματα σχετικά με την ιστορία του 20ού αιώνα και στην ιστορία της Αριστεράς. Προσδοκία μας είναι ότι σ’ αυτό το πλαίσιο θα μπορέσει να εξετασθεί και η επιστημονική πειστικότητα, καθώς και η πολιτική εμβέλεια μιας σειράς νέων προσεγγίσεων σε θέματα ιστορικής ερμηνείας, προσεγγίσεων που συνηθίζεται να ακούν στο όνομα του μεταμοντερνισμού, του σχετικισμού και του ιστορικού αναθεωρητισμού.  Και ας σκεφτούμε το εξής: πολλές από αυτές τις νέες προσεγγίσεις, που τόσο πολύ προβάλλονται σήμερα στον δημόσιο αλλά και στον πανεπιστημιακό χώρο έχουν  ως τελικό τους στόχο όχι τόσο πολύ κάποιες συγκεκριμένες απόψεις ερευνητών σχετικά με τη σύγχρονη ιστορία της Αριστεράς· αντίθετα, απώτερος στόχος τους είναι η ίδια η Αριστερά, της οποίας παραχαράσσουν το παρελθόν και αμφισβητούν την αναγκαιότητα ύπαρξής της στο μέλλον.

Τελικά, και για να ευλογήσω για λίγο και τα γένια μας, θα ήθελα να σας ανακοινώσω ότι το Ινστιτούτο μας διοργανώσει, τον Ιούνιο του 2010, σε συνεργασία με το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης  και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου ένα διεθνές ιστορικο-πολιτικό συνέδριο με θέμα «Η μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία, στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελλάδα». Στο συνέδριο αυτό, το οποίο συντονίζει ο καθηγητής Ιστορίας Προκόπης Παπαστράτης, μέλος του ΔΣ του ΙΝΠ όσο και των των ΑΣΚΙ, θα λάβουν μέρος πολλοί ιστορικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί επιστήμονες και από τις τρεις χώρες που αναφέρθηκαν προηγουμένως.

Ο Νίκος Πετραλιάς είναι πρόεδρος του ΔΣ του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s