Το ελληνικό ηφαίστειο: πολιτικές και ηθικές διαστάσεις της κρίσης

Standard

του Κώστα Δουζίνα

Aπό το λεύκωμα του Λώρενς Χάυντ «Σταυρός του Νότου», που κυκλοφόρησε το 1951, ως διαμαρτυρία για τις πυρηνικές δοκιμές των ΗΠΑ.

Η ηφαιστειακή έκρηξη στην Ισλανδία, μια χώρα που έχει υποφέρει τα πάνδεινα από την τρέλα και την απληστία των τραπεζιτών, είναι η πιο αρμόζουσα αλληγορία για την ελληνική τραγωδία. Η κρίση έχει συζητηθεί κυρίως με οικονομικούς και σχεδόν φυσικούς όρους, και μόνο δευτερευόντως σε σχέση με τον πολιτικό της χαρακτήρα και τις επιπτώσεις. Η κυβέρνηση, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης και οι αυτάρεσκοι «ειδικοί» παρουσίασαν τα πρόσφατα γεγονότα σαν θεϊκή πράξη, μια φυσική καταστροφή που δεν μπορούσε να προβλεφθεί ή αποφευχθεί. Η κυρίαρχη ρητορική υποστηρίζει ότι η δράση των «αγορών» είναι αναπόφευκτη, απρόβλεπτη, ανεξιχνίαστη. Αν η Ελλάδα είναι σαν τον Τιτανικό, οι «αγορές» είναι το ανελέητο παγόβουνο και οι απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια ξαφνική ηφαιστειακή έκρηξη. Η μόνη απάντηση των ελίτ μπροστά σε μια τέτοια «ανωτέρα βία» είναι να προσφύγουν στις διαδικασίες  της πολιτικής προστασίας, έτσι ώστε να περιορίσουν τις απώλειες και τις ζημιές.

Συνέχεια ανάγνωσης

Το κρυφό χέρι του Καρατζαφέρη

Standard

του Δημήτρη Ψαρρά

Θεσαλονίκη, 7.11.2004. Φωτογραφία του Δημήτρη Δαμκαλή/Megapress

Την εβδομάδα που  πέρασε κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια το βιβλίο του Δημήτρη Ψαρρά Το κρυφό χέρι του Καρατζαφέρη. Η τηλεοπτική αναγέννηση της ελληνικής ακροδεξιάς. Βασισμένος σε εξαντλητική έρευνα και αξιοποιώντας ουσιαστικά τη διεθνή βιβλιογραφία περί Ακροδεξιάς, ο Δ. Ψαρράς (γνωστός μας και από τη δημοσιογραφική-ερευνητική ομάδα «Ιός»), με διεισδυτικότητα και αφηγηματική άνεση, παρακολουθεί την πορεία του Γ. Καρατζαφέρη από το 1974 μέχρι σήμερα. Το κρυφό χέρι του Καρατζαφέρη είναι μια σπουδαία μελέτη και ταυτόχρονα ένα μαχητικό πολιτικό δοκίμιο, χωρίς το ένα να αναιρεί το άλλο: η δύσκολη αυτή ισορροπία επιτυγχάνεται χάρη στην αναλυτική δεινότητα και εμβρίθεια του συγγραφέα. Δημοσιεύουμε στη συνέχεια μικρά αποσπάσματα από την Εισαγωγή και το Επίμετρο.

Στρ. Μπ.

Οι ακροδεξιοί του μεσημεριού. Για πολλά χρόνια το πολιτικό προσωπικό στη χώρα μας ζούσε με ήσυχη τη συνείδησή του. Όλοι έβλεπαν ότι στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες γιγαντώνονταν κάθε λογής ακροδεξιά, νεοφασιστικά ή μεταφασιστικά κινήματα, κι εμείς βαυκαλιζόμαστε με τη δημοκρατικότητα και τον έμφυτο αντιρατσισμό του λαού μας που δεν επιτρέπει τη γέννηση παρόμοιων φαινομένων. Ώσπου ξαφνικά μαθαίνουμε ότι υπάρχει κάποιο κόμμα (το ΛΑΟΣ) και ένας πολιτικός αρχηγός (ο Γιώργος Καρατζαφέρης) που μεταφέρουν με εξαιρετική επιτυχία στην Ελλάδα το μοντέλο της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, μιμούμενοι με αξιοσημείωτη ευρηματικότητα τους ομοϊδεάτες τους στη Γαλλία και την Ιταλία. […]

Συνέχεια ανάγνωσης

Κολέγια: η «αποικιοποίηση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα

Standard

της Σίσσυς Βελισσαρίου

Έντουαρντ Μπούρα, "Καταιγίδα", 1970-71

Η Τζάνετ Kόλμαν, καθηγήτρια πολιτικής θεωρίας στο London School of Economics, λέει τα εξής: «Έρχονται στιγμές στη ζωή που όλοι μας κάνουμε ερωτήσεις όπως  “τι κάνω στη ζωή μου”, “τι είδους άνθρωπος θέλω να γίνω” […] και πιο απαιτητικές όπως “τι είναι ή τι θα πρέπει να είναι μια καλή ζωή”». Κατ’ αυτήν, τα κράτη «προτάσσουν μια αμιγώς εργαλειακή εκπαίδευση, και έπειτα απορούν σχετικά με τα αίτια κατάλυσης του ηθικού πλαισίου των κοινωνιών» (H Καθημερινή, 17.2.2008).  Τα λόγια αυτά δεν είναι ούτε βαθυστόχαστα ούτε πρωτότυπα, αλλά θυμίζουν, τουλάχιστον στους ανθρώπους της Αριστεράς, το αυτονόητο. Θυμίζουν ότι η εκπαίδευση δεν γίνεται μόνο με νομοθετήματα και κινηματικές διαδικασίες, με κυβερνητικές επιθέσεις και συλλογικές αποκρούσεις, με θεσμικές διαδικασίες και μαζικές ανταπαντήσεις. Υπάρχει και κάτι άλλο που τρέφει την ψυχή: η διαπάλη των ιδεών πάνω στα αντικείμενα και τη διαδικασία γνώσης που προσφέρει ή δεν προσφέρει το πανεπιστήμιο.

Συνέχεια ανάγνωσης

Το ταμείο, τα φόντα, το φούντο

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Η φωτογραφία από το valiacaldadog.blogspot.com

Ο πρωθυπουργός διάλεξε το Καστελλόριζο για να βγει στον πηγαιμό για την Ιθάκη, δηλαδή να μας ανακοινώσει την ενεργοποίηση του μηχανισμού που θέτει τη χώρα υπό την κηδεμονία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, υποσχόμενος ότι θα μας οδηγήσει σε απάνεμο λιμάνι — κι όχι στο στομάχι κάποιου σύγχρονου Λαιστρυγόνα.

Οπότε, το σημερινό σημείωμα είναι αφιερωμένο στον κηδεμόνα μας, δηλαδή θα λεξιλογήσουμε για το ταμείο.

Συνέχεια ανάγνωσης

Η καπιταλιστική διέξοδος

Standard

Η ΜΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΡΙΣΗ – 3

του Χρήστου Λάσκου

Λυσιέν Φρόυντ, «Πλούτων», 1988

Ένα από τα εντυπωσιακά στοιχεία της συζήτησης που διεξάγεται με θέμα το «ελληνικό πρόβλημα» είναι η προσφυγή σε αναλύσεις του κυρίαρχου διεθνούς οικονομικού Τύπου, προκειμένου να διαφωτιστούμε επί του θέματος. Η προσφυγή αυτή, τις περισσότερες φορές, δεν γίνεται για να αντιληφθούμε πώς σκέφτεται, τι προωθεί και για τι προσπαθεί να πείσει ο αντίπαλός μας, αλλά ως εάν επρόκειτο για μια επιστημονική-τεχνοκρατική πηγή, που προσφέρει «πληροφορία» αξιολογικά ουδέτερη. Το πράγμα, μάλιστα, γίνεται περισσότερο εντυπωσιακό αν αναλογιστούμε πως δεν έχει περάσει πολύς καιρός που όχι μόνο οι «οίκοι αξιολόγησης», αλλά και οι «αναλυτές» θεωρούνταν πραγματικά ανέκδοτα. Ας θυμηθούμε πώς αντιμετώπιζαν οι έγκυροι Financial Times την επερχόμενη καταιγίδα, για να έχουμε ένα μέτρο και για το σήμερα: «Υπάρχει μια πληθώρα λόγων για να πιστεύουμε πως ενδεχόμενη πτώση [στην αγορά των subprimes] θα περιοριστεί στο εσωτερικό της… Το γεγονός πως τόσο πολλές τράπεζες της Wall Street είναι βαθιά εμπλεγμένες στον τομέα των subprimes… δεν είναι λόγος για συναγερμό. Η έκθεση της καθεμιάς τράπεζας πρέπει να είναι μικρή… [Επιπλέον], η securitization κάνει αυτό για το οποίο υφίσταται — διαχέει το ρίσκο»[1]. No problem, λοιπόν, για τους FT λίγο πριν καταρρεύσει το σύμπαν!

Συνέχεια ανάγνωσης

Όχι στη Γερμανία της εθνικής αναδίπλωσης!

Standard

του Ούλριχ Μπεκ

Πωλ Κλέε, "Υποψήφιος άγγελος", 1939

Ο υπ’ αριθμόν ένα νόμος της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας της διακινδύνευσης μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Μην αφήνεις ποτέ ανεκμετάλλευτο έναν παγκόσμιο κίνδυνο,  αποτελεί  πάντα μια ευκαιρία για σπουδαία επιτεύγματα.  Η ερμηνεία του νόμου αυτού δεν εκβάλλει απαραιτήτως σε μια πολυμερή και «κοσμοπολίτικη» προοπτική· κάποιος μπορεί να τη δει σαν αφετηρία για μια μονομερή εθνική πολιτική. Έτσι, η καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ επωφελείται από την ευρωπαϊκή νομισματική κρίση για να επαναπροσδιορίσει τη δημοσιονομική πολιτική της ευρωζώνης σύμφωνα με την οπτική μιας γερμανικής Ευρώπης. […]

Σήμερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αγωνίζονται ενάντια σε εκείνο που μέχρι χτες έμοιαζε αδιανόητο: το φάσμα μιας ενδεχόμενης δημοσιονομικής χρεοκοπίας και της κατάρρευσης του ευρώ έχει στοιχειώσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Και να που αίφνης εμφανίζεται ένα μεγάλο πολιτικό δίλημμα: συνεργασία ή αποτυχία! Αμέσως είπα: Θεέ μου, τι τύχη! Ακόμα και αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπήρχε, θα έπρεπε να την εφεύρουμε, για να αποτρέψουμε την κατάρρευση του ευρώ. Ο Ιμμάνουελ Καντ ή η καταστροφή! Συνέχεια ανάγνωσης