Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Χαρακτικό του Χρήστου Δαγκλή

«Τι αξία έχει το διαμάντι / όταν είναι κάρβουνο η ψυχή  / μέσα από την κόλαση του Δάντη / της φυγής η πόρτα είναι κλειστή». Τετάρτη βράδυ, ακούω τους Χειμερινούς Κολυμβητές. Γι’ άλλο λόγο και περίσταση έγραψαν το κομμάτι, κι όμως σκέφτομαι: Τι αξία έχουν τα λόγια όταν κάηκαν τρεις άνθρωποι; Για να μη γίνουν κάρβουνο και οι ψυχές μας· αυτή την αξία έχουν. Γι’ αυτό γράφω λοιπόν, μ’ αβάσταχτο βάρος. Για τους νεκρούς. Αλλά και, κυρίως, για μας.

***

Πολλά, πάρα πολλά έγιναν  την Τετάρτη. Κι ακόμα περισσότερα θα μπορούσαμε να πούμε. Για το τεράστιο πλήθος που πλημμύρισε την Αθήνα. Για την οργή. Για την άγρια χαρά. Για το γέλιο των ανθρώπων. Για τα χημικά που μας πνίξαν. Για  το πλήθος που εφορμούσε φωνάζοντας «Να καεί, να καεί το μπουρδέλο η Βουλή» — προάγγελος της εξέγερσης ή προθάλαμος μιας επικίνδυνης αντικοινοβουλευτικής  λογικής; Για τη ρευστότητα των πραγμάτων. Για το πώς απ’ την κατήφεια της Πρωτομαγιάς φτάσαμε στον ενθουσιασμό της Τετάρτης. Γι’ αυτά κι άλλα πολλά. Μέχρι τη στιγμή που μάθαμε για τους νεκρούς. Από εκείνη τη στιγμή, τίποτα δεν ήταν ίδιο. Για όλους μας, οι τρεις νεκροί στοίχειωσαν τη μέρα μας. Παρασκευή Ζούλια, Αγγελική Παπαθανασοπούλου, Επαμεινώνδας Τσάκαλης, τα ονόματά τους.

Συνέχεια ανάγνωσης

Παρουσίαση του βιβλίου του Ν. Σαραντάκου το Σάββατο

Standard

Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Τον Νίκο Σαραντάκο οι αναγνώστες της Αυγής τον γνωρίζουν καλά, εκτός όλων των άλλων, από τη συνεργασία του με τα «Ενθέματα». Κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα, έχουμε τη χαρά να δημοσιεύουμε τη συνεργασία του στη στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Πολλά από τα κείμενα της στήλης, ξαναδουλεμένα, μαζί με άλλα, ο Νίκος τα συγκέντρωσε στο  βιβλίο Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία. Τριάντα συν μία ιστορίες λέξεων, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι:

Άννα Ιορδανίδου (γλωσσολόγος, Πανεπιστήμιο Πατρών)

Νίκος Λίγγρης (λεξικογράφος-μεταφραστής)

Στρατής Μπουρνάζος (ιστορικός, επιμελητής των «Ενθεμάτων»)

Η παρουσίαση γίνεται στο βιβλιοπωλείο Ιανός (Σταδίου 24), το Σάββατο 15 Μαΐου στις 12.30 το μεσημέρι.

Η «συμφωνία» δανεισμού της Ελλάδας από το ΔΝΤ: Θεσμικά και νομικά ζητήματα

Standard

του Αντώνη Μπρεδήμα

Τζαίημς Ένσορ, "Οι σοφοί δικαστές", 1891

Διακηρυγμένοι στόχοι του προγράμματος του ΔΝΤ είναι η δημιουργία «υγιών» χρηματοπιστωτικών συστημάτων και ευλύγιστων αγορών που θα προωθούν τον αποτελεσματικό καταμερισμό των πόρων, η υιοθέτηση διαφανών κανονιστικών  συστημάτων που θα θεσπίζουν σαφείς κανόνες υπό τους οποίους ο ιδιωτικός τομέας θα μπορεί να ανθεί, καθώς και η υιοθέτηση κοινωνικών πολιτικών που θα προστατεύουν τα πλέον ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ευρώ, το ευάλωτο νόμισμα

Standard

του Ηλία Ιωακείμογλου

Ρομπέρ Ντουανώ, «Ο άνθρωπος-ορχήστρα», 1957

Η δημοσιονομική κρίση μιας μικρής χώρας της ευρωζώνης στάθηκε αρκετή για να μπει σε περιπέτειες το ευρώ. Το νόμισμα της Ευρώπης αναδεικνύεται σε ένα εξαιρετικά ευάλωτο νόμισμα, υπό διαρκή επιτήρηση από τις αγορές και διαρκείς προβληματισμούς για το μέλλον του. Γιατί, όμως το ευρώ είναι τόσο ευάλωτο; Τι μπορεί αυτό να σημαίνει για εμάς;

Το ευρώ είναι ένα εργαλείο με το οποίο οι πιέσεις του διεθνούς ανταγωνισμού μεταφέρονται στην αγορά εργασίας προκειμένου να διασφαλιστεί η πειθαρχία των εργαζόμενων τάξεων, να εδραιωθεί ο δεσποτισμός του κεφαλαίου στους χώρους παραγωγής και στην αγορά εργασίας και να αποδυναμωθούν οι θεσμοί που προστατεύουν τους εργαζόμενους (Pissarides 2008, Layard, Nickell and Jackman 1991 και πολλοί άλλοι).

Συνέχεια ανάγνωσης

Χριστιανοί και Αριστεροί στον δημόσιο χώρο

Standard

Πρόταση για διάλογο με αφετηρία το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη, Χριστιανοί στον δημόσιο χώρο, Βιβλιοπωλείον της Εστίας,  Αθήνα  2010

του Μιχάλη Πάγκαλου

«Τολμώ να αποκαλέσω θρησκεία εκείνη την κατάσταση όπου, πέρα από κάθε δόγμα, κάθε θεωρητικολογία περί του θείου ή –Θεός φυλάξοι!– περί του ιερού και της βίας του, μιλώ στον συνάνθρωπό μου»

Εμμανουέλ Λεβινάς, Ελευθερία και εντολή, σ. 35

Τζαίημς Ένσορ, "Η είσοδος του Χριστού στις Βρυξέλλες το 1889"

Ενώ η ευρωπαϊκή Αριστερά αποδυναμώνεται, η χριστιανική θρησκεία υφίσταται σήμερα σε όλη την Ευρώπη ένα είδος αναδίπλωσης στην ταυτότητα [repli identitaire], δηλαδή τρέπεται σε μια μορφή κλειστής, περιχαρακωμένης και συχνά πολεμικής ταυτότητας ανεξάρτητης από την ηθική της πίστης. Μέρα τη μέρα ο χριστιανισμός μετατρέπεται σε απλό πολιτιστικό ένδυμα, εφόσον αποκόπτεται από τις βιβλικές πηγές και τις ηθικές σημασίες και αξίες που είναι κατατεθειμένες στο ίδιο το Ευαγγέλιο. Ο σύγχρονος «πολιτισμένος», δηλαδή άθρησκος Ευρωπαίος, βγάζει τη θρησκεία από τα μουσεία του και την κραδαίνει σαν σημαία μόνο όταν νιώσει απειλούμενος από το Ισλάμ. Η Ευρώπη δεν θρησκεύει, δεν αναγνωρίζει πια τις ιουδαιοχριστιανικές ρίζες της[1] παρά για να σφυρηλατήσει μια πολεμική, αντι-ισλαμική ταυτότητα:

«στη σημερινή Ευρώπη –εννοώ αξεχώριστα και την Ελλάδα– ο άνεμος της ιστορίας έχει κυριολεκτικά σαρώσει τον χριστιανισμό. Η Ευρώπη είναι γεμάτη χριστιανικά μνημεία, στους κατοίκους της όμως η χριστιανική πίστη είναι προ πολλού ξένη και ακατανόητη, όταν δεν είναι απωθητική, ενώ στην καλύτερη περίπτωση αναγνωρίζεται και διεκδικείται απλώς ως πολιτιστική ταυτότητα» (Χριστιανοί στο δημόσιο χώρο, σ. 11)

Συνέχεια ανάγνωσης

Ιταλία: Μικρές ιστορίες για την πατρίδα

Standard

Η δημιουργία μιας κοινά αποδεκτής μνήμης και η αποενοχοποίηση του φασισμού

του Δημήτρη Αρβανιτάκη

Μέλη της φασιστικής νεολαίας υποδέχονται τον βρετανό πρωθυπουργό Νέβιλ Τσάμπερλαιν, Ρώμη 1939.

Περισσότερο από άλλα ιστορικά προβλήματα, εκείνα που αφορούν την ιστορία της «πατρίδας» ή του «έθνους» κινητοποιούν μηχανισμούς που με δυσκολία κρατιούνται στα όρια της επιστήμης. Εδώ, το ζήτημα ξεφεύγει εύκολα από τη «δικαιοδοσία» της επιστήμης και υπακούει σε πλήθος άλλες ρητορικές, καθώς εύκολα συνδέεται με ένα προφανές αιτούμενο: εκείνο της κατασκευής ενός ενιαίου λαού στο παρελθόν — και που αντανακλά εμφανώς ένα άλλο: εκείνο της ομογενοποίησης του λαού στο παρόν. Εδώ, η ιστορία καλείται να λειτουργήσει ως συγκολλητική ουσία της κοινωνίας, να συγκαλύψει τις κοινωνικές αντιθέσεις.

Στο πλαίσιο των παραπάνω σκέψεων, στις γραμμές που ακολουθούν θα επιχειρηθεί να αναδειχθεί το πώς αντιμετωπίζονται από την ιδεολογικά χρησιμοποιούμενη ιστορία, ορισμένες κρίσιμες στιγμές της ιστορικής διαδικασίας, στιγμές που μέσα από τις διαφορετικές επιλογές των ανθρώπων, μαρτυρούν το αυτονόητο: ότι δηλαδή η κοινωνία δεν είναι ενιαία, ότι η κοινωνία δεν είναι «μία», ότι ο λαός δεν είναι «ένας».

Συνέχεια ανάγνωσης

Με τα βιβλία σχολικής ιστορίας δεν πετάω, τα πετάω: Μια εξαίρεση

Standard

της Κωνσταντίνας Ανδριανοπούλου

Φωτογραφία του Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν, 1952

Από το παράθυρο του δευτέρου ορόφου του σχολείου αιωρείται ένα βιβλίο. Είναι Μάης, τα μαθήματα ουσιαστικά έχουν τελειώσει, τα παιδιά έχουν κουραστεί, ξεμυαλιστεί, βαρεθεί και σπάνε την ανία τους βασανίζοντας ένα από εκείνα που τα βασανίζει: τα βιβλία τους — ευτυχώς που δεν τα κάνανε, τουλάχιστον ακόμα, φτερό στον άνεμο και χαρτοπόλεμο. Μια μικρή αλλά ουσιώδης λεπτομέρεια: το βιβλίο-εκκρεμές είναι ένα βιβλίο Ιστορίας. Όχι τυχαία, νομίζω. Μια από τις πικρές κοινότοπες αλήθειες για τα γνωστικά αντικείμενα που διδάσκονται τα παιδιά είναι ότι σιχαίνονται ή, έστω, δεν βλέπουν με καλό μάτι την Ιστορία. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλά ποσοστά αποτυχίας στις εξετάσεις όλων των βαθμίδων και, πιο ουσιαστικά, σε ιστορική απαιδευσιά· δεν εννοώ απλώς τη σύγχυση μεταξύ Γλέζου και Γκλέτσου, 28ης Οκτωβρίου και 25ης Μαρτίου, αλλά και μια πιο βαθιά έλλειψη ιστορικής αντίληψης και κριτικής ματιάς.

Συνέχεια ανάγνωσης