Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Χαρακτικό του Χρήστου Δαγκλή

«Τι αξία έχει το διαμάντι / όταν είναι κάρβουνο η ψυχή  / μέσα από την κόλαση του Δάντη / της φυγής η πόρτα είναι κλειστή». Τετάρτη βράδυ, ακούω τους Χειμερινούς Κολυμβητές. Γι’ άλλο λόγο και περίσταση έγραψαν το κομμάτι, κι όμως σκέφτομαι: Τι αξία έχουν τα λόγια όταν κάηκαν τρεις άνθρωποι; Για να μη γίνουν κάρβουνο και οι ψυχές μας· αυτή την αξία έχουν. Γι’ αυτό γράφω λοιπόν, μ’ αβάσταχτο βάρος. Για τους νεκρούς. Αλλά και, κυρίως, για μας.

***

Πολλά, πάρα πολλά έγιναν  την Τετάρτη. Κι ακόμα περισσότερα θα μπορούσαμε να πούμε. Για το τεράστιο πλήθος που πλημμύρισε την Αθήνα. Για την οργή. Για την άγρια χαρά. Για το γέλιο των ανθρώπων. Για τα χημικά που μας πνίξαν. Για  το πλήθος που εφορμούσε φωνάζοντας «Να καεί, να καεί το μπουρδέλο η Βουλή» — προάγγελος της εξέγερσης ή προθάλαμος μιας επικίνδυνης αντικοινοβουλευτικής  λογικής; Για τη ρευστότητα των πραγμάτων. Για το πώς απ’ την κατήφεια της Πρωτομαγιάς φτάσαμε στον ενθουσιασμό της Τετάρτης. Γι’ αυτά κι άλλα πολλά. Μέχρι τη στιγμή που μάθαμε για τους νεκρούς. Από εκείνη τη στιγμή, τίποτα δεν ήταν ίδιο. Για όλους μας, οι τρεις νεκροί στοίχειωσαν τη μέρα μας. Παρασκευή Ζούλια, Αγγελική Παπαθανασοπούλου, Επαμεινώνδας Τσάκαλης, τα ονόματά τους.

Είναι τρομερό ότι τρεις άνθρωποι  βρήκαν έτσι τον θάνατο. Γιατί  δεν ήταν τυχαίο,  ήταν αποτέλεσμα μιας λογικής της τυφλής βίας, μιας συνειδητής αδιαφορίας για την ανθρώπινη ζωή.  Κάποτε θα συνέβαινε. Ήταν περίπου προβλέψιμο (όπως και το να θρηνήσουμε μελλοντικά νεκρό από την αλόγιστη χρήση χημικών).  Εδώ και λίγα χρόνια, στις  πορείες, ένα κομμάτι –άλλοτε  με την αποδοκιμασία και άλλοτε με την ανοχή των διαδηλωτών– λατρεύει και ασκεί τη βία για τη βία, αδιαφορώντας αν υπάρχουν και κινδυνεύουν άνθρωποι μέσα, δίπλα, από πάνω, παραδίπλα.

Έτσι, για  πρώτη φορά σε όλη την πρόσφατη ιστορία μας οι νεκροί μιας διαδήλωσης δεν είναι αποτέλεσμα της κρατικής βίας (η περίπτωση Κ. Μαρούση, το 1991, παραμένει πάντα αμφιλεγόμενη), αλλά της αντικρατικής βίας, της δράσης ανθρώπων που μετείχαν στην πορεία, που αποτελούσαν με κάποιον τρόπο –έκκεντρο έστω– κομμάτι της, και δρούσαν εν ονόματί της. Οι μολότοφ και οι φωτιές είχαν πρόσημο: ήταν  πράξη διαμαρτυρίας, πράξη αντικρατικής, αντιπλουτοκρατικής, αντικυβερνητικής βίας — όσο και να διαφωνούμε,  πώς  να το αρνηθούμε;

***

Λίγο αφού επιβεβαιώθηκε η είδηση,  άρχισαν να κυκλοφορούν διάφορα. Ότι η τράπεζα δεν είχε έξοδο κινδύνου. Ότι δεν είχε πυρασφάλεια. Ότι η εργοδοσία εξανάγκασε τους εργαζόμενους να δουλέψουν. Ότι η πόρτα ήταν κλειδωμένη. Ακόμα και αν ισχύουν στο ακέραιο, είναι πολιτικό και ηθικό όνειδος  να καταφύγουμε σ’ αυτά σαν άλλοθι, να πούμε ότι κατά βάθος φταίει ο Βγενόπουλος ή να υιοθετήσουμε τις εξοργιστικές γελοιότητες του Ριζοσπάστη (6.5.2010), πως «τους τρεις υπαλλήλους τούς σκότωσε η αστική τάξη, όποια “προβιά” κι αν φορούσαν τα όργανά της»!   Ας  μη θολώνει η κρίση μας: τούτη τη φορά, το διαρκές σκάνδαλο της εργοδοτικής αυθαιρεσίας δεν είναι η ουσία του ζητήματος. Η φωτιά δεν μπήκε από αστροπελέκι ή αποτσίγαρο.

Χιλιάδες μαγαζιά σε όλη την Ελλάδα δεν έχουν πυρασφάλεια κι εξόδους κινδύνου. Παρανόμως και κακίστως. Όμως, αν σε κάποιο από αυτά τα ΜΑΤ έριχναν ασφυξιογόνα ή οι Χρυσαυγίτες έναν εμπρηστικό μηχανισμό και θρηνούσαμε νεκρούς, θα λέγαμε ποτέ ότι φταίει η έλλειψη μέτρων ασφαλείας;  Ας μην τσαλαπατάμε τη λογική και την ευαισθησία μας…

Κι όσο για το άλλο που ακούστηκε, ότι έπρεπε να κλείσει η τράπεζα επειδή αποτελούσε «στόχο», αυτό μπορεί να το λέει η κοινή γνώμη, όχι όμως εμείς. Εμείς που φωνάζουμε «Στο δρόμο, στο δρόμο να σπάσουμε τον τρόμο!», δεν μπορούμε να λέμε ότι πρέπει να κλείνουν τα μαγαζιά, να οχυρώνονται, να γίνονται απόρθητα φρούρια, επειδή αλλιώς μετατρέπονται σε παγίδες θανάτου — και μάλιστα να εγκαλούμε τους υπευθύνους επειδή δεν αντιμετώπισαν την πορεία σαν σεισμό, τυφώνα, λαίλαπα που ενσκήπτει, κίνδυνο-θάνατο. Αν σκεφτόμαστε έτσι,  τότε έχουμε συνθηκολογήσει πλήρως με τη διαστροφή της έννοιας της διαδήλωσης, έχουμε προσχωρήσει στην επικράτεια του φόβου και του τρόμου.

***

Αριστεροί κάθε απόχρωσης, αντιεξουσιαστές, αναρχικοί, ελευθεριακοί, παλεύουμε για την κοινωνική απελευθέρωση, τη διεύρυνση της ελευθερίας, ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα που συνθλίβει τις ζωές και τα όνειρα των ανθρώπων, ενάντια στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο· έτσι δεν είναι; Τι κοινό έχουν οι αξίες μας με τη φετιχοποίηση της βίας, με τη βία που αναγορεύεται σε υπέρτατο και μοναδικό αυτοσκοπό και, το ανατριχιαστικότερο,  περιφρονεί την ανθρώπινη ζωή; Η απαξία για την ανθρώπινη ζωή  δεν έχει τίποτα το απελευθερωτικό, δεν υπηρετεί τον αγώνα για απελευθέρωση, δικαιοσύνη και καλύτερη ζωή. Δεν μπορούμε παρά να σταθούμε, χωρίς υπεκφυγές, αντιμέτωποι.

Εμείς. Μιλάω πάντα για μας. Ο καθείς εφ’ ω ετάχθη. Κυβερνητικοί και καθεστωτικοί παράγοντες μπορεί να βλέπουν τους νεκρούς σαν ευκαιρία για να βγουν από τη δύσκολη θέση. Επενδυτές μπορεί να τρέμουν τις επιπτώσεις στον τουρισμό. Επιστήμονες και μελετητές οφείλουν να αναλύσουν τα κοινωνιολογικά, ψυχολογικά και άλλα αίτια του φαινομένου. Το ζήτημα είναι εμείς τι κάνουμε. Όλοι και όλες εμείς, που έχουμε διαδηλώσει για  τα εργατικά «ατυχήματα», τις αυτοκτονίες στον στρατό, την επίθεση στην Κούνεβα, τη βία των ΜΑΤ, τη δολοφονία του Α.  Γρηγορόπουλου, τους θανάτους μεταναστών και τόσα άλλα με κοινή συνισταμένη την υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας, δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τους τρεις νεκρούς, να τους φορτώσουμε άρον άρον όπου μπορέσουμε: στον Βγενόπουλο, στο κράτος, στους «προβοκάτορες». Ούτε να μιλάμε κυνικά για «παράπλευρες απώλειες» ή να κάνουμε συμψηφισμούς με άλλους νεκρούς. Κι αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τον καθωσπρεπισμό, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της αξιακής και πολιτικής μας στάσης. Στην πορεία της Τετάρτης, άλλωστε, φωνάζαμε:  «Εσείς μιλάτε για κέρδη και ζημιές, εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές!».

Αν νιώθουμε την τραγικότητα αυτού που έγινε, αν νιώθουμε συντριβή, αν αφεθούμε να πενθήσουμε χωρίς να γυρεύουμε να πνίξουμε το πένθος μας σε μια θάλασσα αναλύσεων και υπεκφυγών, ίσως αυτό είναι μια αρχή. Έστω εκ των υστέρων, γιατί όλα αυτά έπρεπε να τα έχουμε σκεφτεί, πολλοί, του γράφοντος μη εξαιρουμένου, αρκετά νωρίτερα. Πρέπει, έστω και τώρα, να μετατρέψουμε την τραγική εμπειρία και το πένθος σε σκέψη ατομική και συλλογική, να αναλογιστούμε ο καθένας τις –διαφορετικές βέβαια– ευθύνες του. Να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε, να μιλήσουμε τίμια, να σταθούμε, ηθικά και πολιτικά, εκεί που πρέπει. Χωρίς να κοροϊδεύουμε τους άλλους, και πρώτα πρώτα τους εαυτούς μας.

ΥΓ. Από τα πάμπολλα κείμενα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο θα ήθελα να παραπέμψω σε δύο: του Κώστα Σβόλη (indy.gr/analysis/tria-fantasmata-planioyntai-pano-apo-to-kinima) και του Radical Desire (radicaldesire.blogspot.com/2010/05/greques-encore-un-effort-si-vous-voulez.html).

10 thoughts on “Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές…

  1. Παράθεμα: “Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές…” « Σχολιαστές Χωρίς Σύνορα

  2. Πολλά συγχαρητήρια!
    Νιώθω σοκαρισμένη με αυτό που έγινε, αλλά διαβάζοντας τέτοια σχόλια χαμογελάω λιγάκι. Περιεκτικό, συναισθηματικό και με πολιτική άποψη… Ας σκεφτούμε όλοι και όλες για να είμαστε πάντα στους δρόμους

  3. Στρατή, έχω να σε δω από τη Φιλοσοφική, πάνω από εικοσαετία… Αλλά πάντα εύστοχος και μαχητικός!!
    Στέλιος από το ΦΠΨ

  4. Παράθεμα: Η (συνεχής) επιστροφή των θεωριών συνωμοσίας « Against anti-semitism – Ενάντια στον αντισημιτισμό

  5. Καλά τα λέτε, αλλά… φωνή βοώντος…
    Πάντως συγχαρητήρια για την όλη δουλειά σας στα «Ενθέματα», σας παρακαλουθώ εδώ και χρόνια
    Χριστίνα Πετράκη, Ηράκλειο

  6. Παράθεμα: Tweets that mention Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές… « ΕΝΘΕΜΑΤΑ -- Topsy.com

  7. Τακτικός αναγνώστης σας, προσυπογράφω. Έχουμε ανάγκη τις νηφάλιες φωνές, περισσότερο από ποτέ.
    Ανέστης

  8. Να πω και εγώ ωραίο το άρθρο; Ναι είναι ωραίο!

    Αλλά γιατί γράφουμε; Για να δείξουμε ότι μπορούμε να γράψουμε ωραία; Δεν θέλω να κατηγορήσω κανέναν και πολύ λιγότερο τον Στρατή. Νομίζω όμως ότι σ’ αυτή την ιστορία βλέπουν όλοι τον σκοτωμό και όχι τον πόλεμο. Δυστυχώς δεν μπορώ να σταματήσω να διαβάζω γιατί έτσι τοποθετούμαι στο περιβάλλον, αλλά θα ήθελα να μην διαβάζω τίποτα που δεν μου λέει καθαρά τι μου προτείνει να κάνω. Γιατί ο λόγος που δεν περιέχει μια σαφή πρόταση μου υποβάλει την πρόταση κατά τρόπο υπόγειο ή απλά μου προτείνει να ακολουθήσω την πολιτική που εκφέρει έναν τέτοιο λόγο.

    Δείτε για παράδειγμα πόσες προτάσεις περιέχει το γραφτό του Στάθη Μπουρνάζου που κατά την γνώμη αποτελούν το πολιτικό υπόβαθρο της βίας:

    «Τι αξία έχουν τα λόγια όταν κάηκαν τρεις άνθρωποι; Για να μη γίνουν κάρβουνο και οι ψυχές μας· αυτή την αξία έχουν.»

    Συγνώμη για τον κυνισμό μου, αλλά γιατί είναι τόσο σπουδαίο ζήτημα το ότι κάηκαν τρεις άνθρωποι; Γιατί γράφουμε (έγραψα και εγώ — δυστυχώς) με αυτή την ευκαιρία; Αυτά τα λόγια που έχουμε να πούμε (για να μην γίνουν κάρβουνα οι ψυχές μας, γιατί δεν τα λέγαμε πριν γίνουν κάρβουνο οι άνθρωποι) γιατί δεν τα λέγαμε πριν να πεθάνουν τρεις άνθρωποι. Εκμεταλλευόμαστε τον φόβο ή τον φετιχισμό του θανάτου; Όπως τα ΜΜΕ ; Βεβαίως, άλλωστε όταν γράφουμε και εμείς ΜΜΕ είμαστε. Αλλά αυτός ο φετιχισμός του θανάτου δεν είναι προτροπή σε υποψήφιους δολοφόνους; Μήπως όλη η Ελληνική Κοινωνία δεν μιλάει και δεν διαβάζει για τους νεκρούς και για τους δολοφόνους; Και επειδή κανείς δεν ζηλεύει την θέση των νεκρών μήπως δεν μπορεί να ζηλεύει την θέση του δολοφόνου; Μήπως να το σκεφτώ και εγώ, που κανείς δεν με ξέρει, δεν με διαβάζει, να καίω κάνα δυό ανθρώπους και να αφήνω πάνω στις στάχτες του κάποιο κειμενάκι μου που αλλιώς δεν θα το διαβάσει κανείς;

    Προς το παρόν επωφελούμαι και εγώ από αυτούς που έκαψαν άλλοι…

    ««Να καεί, να καεί το μπουρδέλο η Βουλή» — προάγγελος της εξέγερσης ή προθάλαμος μιας επικίνδυνης αντικοινοβουλευτικής λογικής;»

    Και τα δύο Στρατή, και τα δύο! Και η εξέγερση και ο φασισμός παίζουν μ’ αυτό το σύνθημα. Της εξέγερσης όμως είναι απόηχος και μόνο του φασισμού είναι προάγγελος… Ότι γίνεται σήμερα προαγγέλλει τον φασισμό… Γιατί η επαναστατική πλευρά της εξέγερσης δεν ενισχύθηκε ώστε να καθαρίσει τα μυαλά των ανθρώπων από την καταστροφική βία και να γίνει η θαυμάσια βία του επαναστατικού λόγου που σκοτώνει αδίστακτα τις ετοιμοθάνατες ιδέες και αφήνει να γεννηθούν καινούριες.

    Τίποτα κακό δεν έχει η αντικοινοβουλευτική λογική. Αντίθετα η κοινοβουλευτική λογική … των κομμάτων της υπαρκτής Αριστεράς είναι καταστροφική… χωρίς καν το κολακευτικό ελαφρυντικό του κοινοβουλευτικού κρετινισμού. Είναι το όνειρο μιας πολιτικής εκπόρνευσης όταν η πολιτική πορνεία έχει ξεπέσει.

    Και να η υπόγεια πρόταση αγαπητέ Στρατή:

    «Αριστεροί κάθε απόχρωσης, αντιεξουσιαστές, αναρχικοί, ελευθεριακοί, παλεύουμε για την κοινωνική απελευθέρωση, τη διεύρυνση της ελευθερίας, ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα που συνθλίβει τις ζωές και τα όνειρα των ανθρώπων, ενάντια στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο· έτσι δεν είναι;»

    Όχι Στρατή δεν είναι ακριβώς έτσι και επομένως ακριβώς δεν είναι έτσι. Αντίθετα, ακριβώς αυτή η ιδέα είναι ένοχη για τους φόνους. Γι αυτό είπα στην αρχή ότι βλέπουμε τους νεκρούς και δεν βλέπουμε τον πόλεμο. Δεν θέλω να πω πολλά. Απλώς να επισημάνω ότι αυτή είναι σήμερα η συζήτηση. Και κανείς δεν θέλει να την κάνει.

    Την καπιταλιστική βαρβαρότητα εγώ δεν την είδα πουθενά, άσε που δεν βλέπω ούτε τον καπιταλισμό, ούτε την περιβόητη υπεραξία. Αντίθετα βλέπω ένα στρατό που πολεμάει σκιές κρύβοντας τον πόλεμο που έχει μέσα του. Ακόμα χειρότερα θάβοντας τον πόλεμο που έχει μέσα τους εξ’ αντικειμένου.

    Αριστεροί κάθε απόχρωσης δεν υπάρχουν ! Υπάρχει ένας και μόνο τύπος Αριστερού που δεν τον έχει ορίσει κανείς και υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι που θέλουν να είναι αριστεροί και δεν βρίσκουν άκρη από ποιο μαγαζί να «αγοράσουν» αριστερή πολιτική… ώσπου αναγκάζονται να μπουν σε ένα από τα αριστερά φαστφουντάδικα για να μην πεθάνουν της πείνας. Νομίζω ένας από αυτούς είσαι και εσύ!

    Αυτή είναι η αρχή του (δολοφονικού) κακού, και σήμερα και αναδρομικά. Γιατί αν υπήρχε (βέβαια αν είχε η γιαγιά μας ..) έστω και ένας ορισμός του Αριστερού … η 17Ν θα αντιμετωπιζόταν σαν μια περιττή πολυτέλεια από την ελληνική κοινωνία…

    Αν υπήρχε σήμερα Αριστερά θα είχε φροντίσει να αρχίσει ένας σκληρός αλλά ευεργετικός ιδεολογικός πόλεμος ανάμεσα στις ιδέες όλων αυτών που στρατεύονται στον κοινωνικό πόλεμο, γιατί μόνο αυτός ο πόλεμος μπορεί να οικοδομήσει την ενότητα στις στις γραμμές του στρατού της κοινωνίας. Μόνο με σκληρή αντιπαράθεση ανάμεσα στις ιδέες των ελευθεριακών, των αναρχικών, των αντιεξουσίαστών και πολλών άλλων ακόμα μπορεί να βρεθεί η κοινή βάση συγκρότησης του κοινωνικού στρατού και μόνο έτσι θα μπορούσε επιτέλους να βρεθεί ποιος είναι ο κοινός εχθρός, ποια είναι η κοινή στρατηγική, ποια είναι η κοινή ταχτική, ποια είναι η μορφή της πολιτικής και «στρατιωτικής» οργάνωσης αυτού του στρατού.

    Αντί γι αυτό οι δικαιολογημένοι και αδικαιολόγητοι νεκροί πέφτουν και θα συνεχίσουν να πέφτουν στο όνομα της διαμάχης για την καριέρα, των επιτελών του εξουσιαστικού συστήματος συμπολιτευόμενων και αντιπολιτευόμενων…

    Μέχρι πότε ;

    Κ.Π.

    έγραψα δυστυχώς και εγώ: http://www.critici.gr/PageText.php?text_flag=3&item_id=39

  9. Παράθεμα: "Εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές…" « //ΠαραλληλοΓράφος//

  10. Κανείς πολίτης στις κάλπες της ντροπής . Κανείς να μην στηρίξει τους αλαζόνες της πολιτικής αισχύνης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s