Η ιδεολογική αποενοχοποίηση της Δεξιάς στο μεταναστευτικό: Οι θέσεις της ηγεσίας της Ν.Δ.

Standard

του Απόστολου Στραγαλινού

«Υακίνθη». Έργο του Κυριάκου Κατζουράκη από το λεύκωμα "Ο δρόμος προς τη Δύση", Μεταίχμιο, Αθήνα 2001.

«Η ιδεολογική απoενοχοποίηση και η απελευθέρωση της ιδεολογικής ταυτότητας» της Δεξιάς συνιστά δημοσίως διακηρυγμένο στόχο του νεοεκλεγέντος προέδρου της Ν.Δ., Αντώνη Σαμαρά (Κεντρική Επιτροπή της Ν.Δ., 23.1.2010). Υπ’ αυτό το πρίσμα, αποτυπώνουν τα πρώτα δείγματα γραφής της νέας ηγεσίας σε θέματα μετανάστευσης τη στροφή σε σκληρότερες, «παραδοσιακά» συντηρητικές θέσεις, οι οποίες αδυνατούν να κρύψουν την ακραία, ανοιχτά ή συγκεκαλυμμένα, ξενοφοβική και δημαγωγική υφή τους.

Εθνοκεντρικές εμμονές

Σε κομματική εκδήλωση του τομέα μεταναστευτικής πολιτικής της Ν.Δ. στις αρχές Ιουλίου, ο αρχηγός της μείζονος αντιπολίτευσης παρουσίασε τις θέσεις του για τη μεταναστευτική πολιτική. Συνοψίζονται τούτες στη δέσμευσή του ότι, όταν κάποτε σχηματίσει κυβέρνηση, θα καταργήσει τον πρόσφατα ψηφισθέντα νόμο που ρυθμίζει θέματα ιθαγένειας. Στον αντιπολιτευτικό του οίστρο, επικρίνοντας την κυβέρνηση ότι «με την πολιτική της προκαλεί διαλυτικά φαινόμενα στην ελληνική κοινωνία», ενέπλεξε σκόπιμα την ιθαγένεια (ήτοι, την πολιτική ουσία του πολίτη με το κράτος) με το μεταναστευτικό ζήτημα, ενώ, προκρίνοντας το γερμανικό μοντέλο ως λύση, διαστρέβλωσε σε πολλά σημεία τόσο το πνεύμα όσο και τις ρυθμίσεις του.

Ήδη από την αρχή της ομιλίας του ο Α. Σαμαράς παίρνει ξεκάθαρη θέση: «Το μεταναστευτικό είναι ένα πρόβλημα, δεν είναι πρόσχημα». Με τον αφορισμό αυτό μεταφέρεται στην εσωτερική δημόσια συζήτηση η κυρίαρχη άποψη της Νέας Δεξιάς ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να αλλοιωθεί από την παρουσία των μεταναστών. Πρόκειται για τη γνωστή φαντασίωση της Δεξιάς για μια Ευρώπη-Φρούριο με ερμητικά κλειστές πύλες για τους «άλλους». Αποφαίνεται δε ο πρόεδρος της Ν.Δ. –και έχει σημασία η επιλογή των εννοιών– ότι «η Ελλάδα είναι κράτος με εθνικό κορμό, δεν είναι μεταναστευτικό κράτος». Υπονοεί, κατά συνέπεια, ότι αυτό τον ομοιογενή «εθνικό κορμό» απειλούν να νοθεύσουν οι μετανάστες που εντάσσονται στη διαδικασία κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας. Η εθνική ομοιογένεια χρησιμοποιείται εδώ ως κατασκευή διαφοροποίησης (ομογενής/ αλλογενής, ημεδαπός/αλλοδαπός) και αποκλεισμού (το προσόν να είναι κάποιος Έλληνας με βάση την καθαρότητα του αίματός του).

Φωτογραφία του Johan Lunberg από το λεύκωμα "Another day of life in Romanipen", Στοκχόλμη, Journal, 2005

Θα είχε ενδιαφέρον ο πρόεδρος της ΝΔ να αναλύσει περαιτέρω την έννοια «εθνικός κορμός». Θεωρεί ότι οι Έλληνες είναι μια «φυλή» που αποτελεί «βιολογική πραγματικότητα»; Μια αυθύπαρκτη, υπερβατική οντότητα που οι απαρχές της χάνονται μέσα στο χρόνο, μια αιματοσυγγενική και γλωσσική συνομάδωση όπως τα «έθνεα» του Ηροδότου;

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο “χειραγωγός” νομοθέτης

Standard

του Παναγιώτη Νούτσου

Χαρακτικό του Φερνάν Λεζέ, π. 1930

Κατακαλόκαιρο είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ πέρυσι γειτονική βαλκανική χώρα. Μια απ’ αυτές που βαφτίζουν «μεταρρυθμίσεις» τις πλέον συντηρητικές επιλογές της πολιτικής τους. Έτσι, για μια μορφή σύγκρισης, εξασφάλισα τη δυνατότητα να συναντήσω σύμβουλο του υφυπουργού Παιδείας, νομικό κατωτέρων πανεπιστημιακών βαθμίδων.  Ο ίδιος, μάλιστα,  μου υπογράμμισε ότι δεν ήταν απλώς ένας από τους συντάκτες του «Πρότυπου Εσωτερικού Κανονισμού» των Πανεπιστημίων της χώρας του, αλλά ο μόνος συντάκτης του.  Ήδη, είχε προϋπάρξει ως κωδικοποιός της νομοθεσίας για την κυκλοφοριακή αγωγή της πατρίδας του.

Μετά από το καλωσόρισμα της προσποιητής ευγένειας, με έκανε να καταλάβω ποια ήταν ακριβώς η σύλληψη ενός τέτοιου νομοθετήματος: η επιβολή «πειθαρχίας» μέσω διοικητικού ελέγχου.  Και ποια είναι τα «πειθαρχικά μέτρα»;  Αν κάποιο ίδρυμα «δεν τον τηρήσει», απ’ αυτό αρχίζουμε, ή δεν «καταρτίσει» δικό του «Κανονισμό», τότε «απαγορεύεται η έκδοση κάθε διοικητικής πράξης που να αφορά προκήρυξη ή διορισμό «κάθε κατηγορίας προσωπικού», ιδίως τώρα που δεν πάνε καλά και τα οικονομικά μας.  Η ίδια «απαγόρευση» αφορά και κάθε «απόφαση ζωτικού ενδιαφέροντος», μια και τώρα αρκετά ζητάνε τα πανεπιστήμια, διδάσκοντες και διδασκόμενοι. Συνέχεια ανάγνωσης

Διακήρυξη για μια ευρωπαϊκή ανάπτυξη

Standard

Κύκλος των Οικονομολόγων: Οικονομικές Συναντήσεις του Αιξ, 2010

Έργο του Ανρί Ματίς

Το τριήμερο 2-4 Ιουλίου ο Κύκλος των Οικονομολόγων (Cercle des Economistes) πραγματοποίησε για πέμπτη φορά στο Αιξ της Προβηγκίας την ετήσια Οικονομική Συνάντησή  του, με τη συμμετοχή πολλών γάλλων επιστημόνων και επισκεπτών από όλο τον κόσμο.

Ο «Κύκλος των Οικονομολόγων» συγκροτήθηκε από γάλλους πανεπιστημιακούς, σε θέσεις δημόσιας ευθύνης άλλοτε ή και τώρα, με την επιδίωξη να προαγάγουν με αυστηρά επιστημονικά κριτήρια μιαν εναλλακτική συζήτηση για την οικονομική πολιτική. Μέλη του είναι οι Patrick Artus, Agnes Benassy-Quere, Francoise Benhamou, Jean-Paul Betbeze, Laurence Boone, Anton Brender, Pierre Cahuc, Andre Cartapanis, Jean-Michel Charpin, Jean-Marie Chevalier, Benoit Coeure, Christian De Boissieu, Lionel Fontagne, Pierre Jacquet, Bertrand Jacquillat, Jean-Dominique Lafay, Jean-Herve Lorenzi (Πρόεδρος), Catherine Lubochinsky, Jacques Mistral, Olivier Pastre, Anne Perrot, Jean Pisani-Ferry, Jean-Paul Pollin, Dominique Roux, Christian Saint-Etienne, Christian Stoffaes, David Thesmar, Philippe Trainar, Alain Trannoy, Daniel Vitry. Στη φετινή «Συνάντηση» στο Αιξ συμμετείχαν πολλές δεκάδες οικονομολόγοι ακόμα, από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ μέχρι τον καθηγητή Μισέλ Αλιετά, ή τον αμερικανό Ρόμπερτ Ράιχ από το Μπέρκλεϊ.

Το ενδιαφέρον φέτος επικεντρώθηκε στην προσπάθεια να διατυπωθούν προτάσεις για μια νέα ανάπτυξη στην Ευρώπη μετά τη μεγάλη κρίση, που πηγαίνουν πολύ πέρα από την τρέχουσα αντιπαράθεση νεοκεϋνσιανών και δημοσιονομικά συντηρητικών για τα ελλείμματα: aναζητούν τους κλάδους, πράσινους και άλλους, τις καινοτομίες,  τα επιχειρηματικά πρότυπα που χρειάζεται να αναπτύξει η Ευρώπη, τρόπους χρηματοδότησης που να υπερβαίνουν την κυρίαρχη βραχυπρόθεσμη οπτική στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα, ένα νέο ρόλο για το κράτος. Τις προτάσεις αυτές, όπως συνοψίζονται στην τελική Διακήρυξη της φετινής «Συνάντησης», παρουσιάζουν σήμερα τα «Ενθέματα».

Ελίζα Παπαδάκη

Έργο του Ζωρζ Μπρακ

Αντικείμενο αυτής της διακήρυξης είναι να περιγράψει και να προτείνει τους όρους με τους οποίους οι χώρες του ΟΟΣΑ, και πρωτίστως η ευρωπαϊκή ήπειρος, μπορούν να ξαναβρούν μια μείζονα θέση στην παγκόσμια οικονομία μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Η αποφασιστικά αισιόδοξη οπτική μας για το μέλλον της Ευρώπης δεν προκύπτει αυτόματα. Για να επιτύχουμε το στόχο χρειάζονται πολύ περισσότερα από διακηρύξεις· χρειάζονται επενδύσεις σε ανθρώπινους πόρους και κεφάλαια χωρίς προηγούμενο. Και χωρίς να υποπίπτουμε σε μιαν απλοϊκή θεώρηση της αειφόρου ανάπτυξης, είναι προφανές ότι η Ευρώπη πρέπει να συγκεντρώσει μέρος των προσπαθειών της σε περιοχές, περιορισμένου βαρύτητας σήμερα, οι οποίες θα επεκταθούν και όπου τα αφετηριακά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα είναι ισχυρά: στις τεχνολογίες και τις αγορές της πράσινης επιχειρηματικότητας (green business). Ας μη χάσουμε το προνόμιο ότι πρώτοι αντιληφθήκαμε το βάρος των νέων περιβαλλοντικών πιέσεων, και αναδειχθήκαμε σε ηγετική δύναμη στον κόσμο. Σε κάθε περίπτωση ο κόσμος δεν θα μπορούσε να γνωρίσει πραγματική ανάπτυξη αν η Ευρώπη, και ακόμα περισσότερο οι ΗΠΑ, αναστείλουν τη μεγέθυνσή τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Αντίο Ανανέωση;

Standard

του Ευκλείδη Τσακαλώτου

Γραφεία του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος στη Βενετία. Στον τοίχο σφυροδρέπανα, η σημαία του κόμματος και, λίγο παραπέρα, εικονοστάσι με τον Χριστό. Φωτογραφία του Ντέιβιντ Σάδερλαντ.

Τα τελευταία πενήντα χρόνια υπήρχαν πάμπολλες διαδρομές μέσα από τις οποίες μπορούσε κανείς να συναντηθεί με το ρεύμα που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα ως Ανανεωτική Αριστερά και  έχει μεγάλη συγγένεια με τη Νέα Αριστερά στις αγγλοσαξονικές χώρες και το ρεύμα του ευρωκομμουνισμού στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Εγώ που μεγάλωσα στη Βρετανία τη δεκαετία του 1970 επηρεάστηκα από τη Νέα Αριστερά, την οποία σημάδεψαν οι αποχωρήσεις από τα κομμουνιστικά κόμματα μετά από τις εισβολές στην Ουγγαρία το 1956 και την Τσεχοσλοβακία το 1968, από τη μυστική έκθεση και ομιλία του Χρουτσόφ στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, καθώς και από τον Γαλλικό Μάη.

Τρία ήταν τα κεντρικά προτάγματα αυτής της Νέας Αριστεράς: η αναζήτηση νέων οργανωτικών μορφών, η συγκεκριμένη ανάλυση των νέων τάσεων του καπιταλισμού, και η διεύρυνση της έννοιας της πολιτικής ώστε να συμπεριλαμβάνει διακρίσεις και εξουσίες πέρα από την κυρίαρχη ταξική αντιπαράθεση.[1] Χωρίς να υποτιμώ άλλες πτυχές, όπως η κριτική του σοβιετικού μοντέλου που τη συμμερίστηκαν, σε διαφορετικό βαθμό, όλα τα ανανεωτικά ρεύματα, νομίζω ότι αυτά τα τρία προτάγματα ήταν σημαντικότατα και για την  Ανανεωτική Αριστερά στην Ελλάδα.

***

Από την 1η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του Ρήγα Φεραίου, 1976

Μετά από την αποχώρηση της Ανανεωτικής Πτέρυγας (ΑΠ) χρειάζεται να συζητήσουμε την εξέλιξη και επικαιρότητα αυτών των προταγμάτων. Δεν απλοποιεί υπερβολικά τα πράγματα, νομίζω, να πούμε ότι το ανανεωτικό ρεύμα στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση συγκροτήθηκε από δύο λίγο πολύ διακριτές, μονίμως αντιπαραθετικές, τάσεις που πότε στεγάζονταν στο ίδιο κόμμα και πότε όχι. Λίγες και λίγοι δεν θα αναγνώριζαν στην ΑΠ την τάση που είδε το ανανεωτικό εγχείρημα ενταγμένο αρχικά στο πλαίσιο της ΕΑΔΕ, κατόπιν στο πλαίσιο της «Συμμαχίας» και αργότερα να έλκεται από το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Σημίτη. Υποστηρίζω ότι τα τελευταία χρόνια η ΑΠ όχι μόνο δεν εμβάθυνε τις απαντήσεις της στα ερωτήματα που προκύπτουν από αυτά τα προτάγματα, αλλά επιπλέον έπαψε να τα θεωρεί καίρια. Συνέχεια ανάγνωσης

Το Ισλάμ στην Ευρώπη: από τον επαναστατικό χιλιασμό μέχρι τον μουσουλμανικό λουθηρανισμό

Standard

Συνέντευξη του Olivier Roy στον Eren Guervercin

Tουρκάλες μετανάστριες στη Γαλλία, σε γαμήλιο γλέντι. Φωτογραφία του Bruno Boudjelal, από το λεύκωμα "Curbet. Turcs d’ici", Les Editions de l’Imprimeur, Μπεζανσόν, 1996

* Η πλειοψηφία των Ελβετών τάχθηκε, στο πρόσφατο δημοψήφισμα, υπέρ της απαγόρευσης των μιναρέδων. Στη Γαλλία και το Βέλγιο εξελίσσεται μια μεγάλη δημόσια αντιπαράθεση για την απαγόρευση της μαντίλας. Στη Γερμανία η συζήτηση για το Ισλάμ αγγίζει συχνά τα όρια της υστερίας. Γιατί οι Ευρωπαίοι δείχνουν τόσο μεγάλη προκατάληψη απέναντι στα θρησκευτικά σύμβολα των «ξένων» θρησκειών;

* Στην Ευρώπη, τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια έχει συντελεστεί μια μετατόπιση της δημόσιας συζήτησης από τη μετανάστευση προς τα ορατά σύμβολα του Ισλάμ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και άνθρωποι  που αντιτίθενται στη μετανάστευση αναγνωρίζουν σήμερα ότι η δεύτερη και η τρίτη γενιά των μεταναστών είναι εδώ  για να μείνουν και ότι το Ισλάμ έχει ριζώσει στην Ευρώπη. Και η αντιπαράθεση έχει πάρει μια παράξενη τροπή: ενώ οι αντιμεταναστευτικές θέσεις  συνδέονται παραδοσιακά με τη συντηρητική Δεξιά, το Ισλάμ δέχεται επιθέσεις τόσο από τη Δεξιά όσο και από την Αριστερά, αλλά για πολύ διαφορετικούς λόγους. Η Δεξιά πιστεύει ότι η Ευρώπη είναι χριστιανική και ότι το Ισλάμ μπορεί μεν να γίνει ανεκτό,  αλλά ως μια κατώτερη θρησκεία. Ενώ η συνταγματική αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας την εμποδίζει να απαγορεύσει το Ισλάμ, αδράχνει κάθε ευκαιρία για να περιορίσει τη δημόσια ορατότητά του. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για παράδειγμα, δεν παρενέβη προκειμένου να εμποδίσει τη Γαλλία να απαγορεύσει τη μαντίλα στα σχολεία.

Συνέχεια ανάγνωσης