Οι ζωντανοί και οι πεθαμένοι: Η διάρρηξη της συμμαχίας του ΣΥΡΙΖΑ

Standard

του Νίκου Θεοτοκά

Μέρες τώρα, βδομάδες τώρα, μήνες τώρα, χρόνια τώρα, προσπαθούμε να κρατήσουμε ζωντανό έναν πεθαμένο. Κι εκείνος, το πτώμα δηλαδή, επιμένει να μας βαστά σφιχτά από το μανίκι. «Le mort saisit le vif», που έγραφε ο Μαρξ για τις παλιές σχέσεις που επιβιώνουν αναπαράγοντας και νοθεύοντας τις καινούριες.

Για να μην παρεξηγηθώ, ας ξεκαθαρίσω από την αρχή την άποψή μου. Δεν πιστεύω διόλου ότι έχει τελειώσει η ιστορία και η προοπτική του συνασπισμού των ανανεωτικών και ριζοσπαστικών δυνάμεων της Αριστεράς. Η συγκεκριμένη όμως συμμαχία με τους συγκεκριμένους εταίρους και, κυρίως, υπό τους συγκεκριμένους όρους, ο ΣΥΡΙΖΑ δηλαδή όπως τον ζήσαμε τα τελευταία χρόνια, έχει παραδώσει το πνεύμα στα βιβλία πεπραγμένων, στα λογιστήρια και στους μελετητές του παρελθόντος. Τετέλεσται. Ας αναπαύεται τετιμημένος εν ειρήνη. Κάποτε μας γέμισε αισιοδοξία κι άνοιξε δρόμους που δεν σταθήκαμε ικανοί να τους περπατήσουμε. Δυστυχώς όμως, το στοίχημα του ΣΥΡΙΖΑ πνίγηκε στο απεχθές γραφειοκρατικό μόρφωμα της οδού Βαλτετσίου, σε μια ασώματη κεφαλή που δεν θέλησε και δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στην αισιοδοξία των ανώνυμων και ανένταχτων αριστερών τους οποίους ενέπνευσε το πρόταγμα της ενότητας και της κοινής δράσης της Αριστεράς. Τα μικρά θαύματα που έγιναν σε τοπικό επίπεδο, οι ανέλπιστες συγκλίσεις που δημιουργήθηκαν στα συνδικάτα και στους χώρους συλλογικής παρέμβασης, όλα αυτά έμειναν στα κρύα του λουτρού. Εδώ ο ΣΥΝ έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη. Και πλήρωσε πολύ ακριβά.

Πλήρωσε, δεν ξέρω αν έμαθε. Εκείνο που φοβάμαι, εν τέλει, είναι ότι μας λείπουν ακόμη το θάρρος, η ικανότητα και η διάθεση του απολογισμού. Μάθαμε δηλαδή, εδώ και πολύ καιρό, να κάνουμε εφόδους στο μέλλον καβαλικεύοντας την τύχη. Κι επί μακρόν μας συντροφεύει μόνο εκείνος ο παλιός θεός με το τσουλούφι, για τον οποίον μίλαγε ο Βλαντιμίρ Ίλιτς. Βάλαμε, θέλω να πω, τις προγραμματικές θέσεις του κόμματος στον καταψύκτη, παραιτηθήκαμε από τη βάσανο της συγκεκριμένης ανάλυσης της συγκεκριμένης κατάστασης κι επιδιδόμαστε στην πολιτική της ατάκας, των επικοινωνιακών ευρημάτων, των διαγκωνισμών και των ατελέσφορων ηγεμονισμών. Έτσι, η περίφημη εκείνη δημοσκοπική έκρηξη του ΣΥΡΙΖΑ έγινε εργαλείο ελεύθερης πτήσης στους κόσμους της ασυναρτησίας και του καιροσκοπισμού.

Μάθαμε, μέσα στην αυτοαναφορικότητά μας, ν’ αποδίδουμε τα κακά στα διαπλεκόμενα ΜΜΕ και στις μηχανορραφίες των αντιπάλων, στις πραγματικές ή όχι ιδιοτέλειες των συμμάχων μας. Εμείς καλά αρμενίζουμε. Πράγμα που σημαίνει, δηλαδή, ότι αν δεν φαίνεται λιμάνι ο γιαλός είναι στραβός. Κρίμα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ρομά: Από τους μύθους και τους φαύλους κύκλους στις δημόσιες συλλογικές διώξεις

Standard


του Μίλτου Παύλου

Νέα Ζωή, Περιστέρι, 2004. Οι Ρομά της περιοχής εκδιώχθηκαν βίαια από την αστυνομία, ενόψει των Ολυμπιακών. Φωτογραφία του Johan Lundberg.

Στον απόηχο της μαζικής δίωξης των ευρωπαίων πολιτών Ρομά από τη γαλλική κυβέρνηση μπορούμε να διακρίνουμε τον μηχανισμό με τον οποίο οι κοινωνικές κρίσεις μετατρέπονται σε ομαδικές διώξεις και ρατσισμό, ενώ παράλληλα ελάσσονες πολιτικές φιγούρες αναδεικνύονται πρωταγωνιστές σε μια υστερική, απλουστευτική και  ιλαροτραγική πολιτική σκηνή.

Oι ευρωπαίοι πολίτες που διαμένουν στη χώρα μας, αφού ταλαιπωρηθούν μία πρώτη φορά στη συνδιαλλαγή τους με την ελληνική διοίκηση, στις περισσότερες περιπτώσεις αδιαφορούν για τη δήλωση διαμονής τους και την απόκτηση της σχετικής άδειας-δελτίου από την ελληνική αστυνομία. Αν μάλιστα διαμένουν στην Αθήνα και την ευρύτερη περιοχή της, τότε, όπως και όσοι υποβάλλουν αίτηση ασύλου, θα πρέπει να στηθούν αξημέρωτα πίσω από το κτήριο της Πέτρου Ράλλη ελπίζοντας ότι θα καταφέρουν να φτάσουν στο γκισέ και να τακτοποιήσουν το θέμα τους… Έτσι εξηγείται και ο πολύ μικρός αριθμός ευρωπαίων πολιτών που ψηφίζουν στις αυτοδιοικητικές εκλογές και στις ευρωεκλογές, αφού στην πλειοψηφία τους δεν διαθέτουν τίτλο διαμονής στη χώρα. Ωστόσο, δεν κινδύνεψαν ποτέ να συλληφθούν και να απελαθούν.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ρομά, Γαλλία, Ευρώπη: αρκετά με τους φανατισμούς!

Standard

Το δικαίωμα στην περιπλάνηση είναι απαράγραπτο

του Αντρέ Γκλυξμάν

μετάφραση: Σοφία Ζουμπουλάκη

Ρομά στο προάστιο του Παρισιού Κουρνέβ, 2010. Φωτογραφία του Correntin Fohlen.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σήκωσε ένα βουνό, αλλά έπεσε πάνω στο κεφάλι του. Η γαλλική κυβέρνηση, όταν ξεκινούσε την επίθεση εναντίον των Ρομά, θεωρούσε πως θα έλυνε, προς εκλογικό της όφελος, ένα πρόβλημα απλής συνοριακής αστυνόμευσης και δημοτικού διακανονισμού. Τεράστιο λάθος. Το ζήτημα των Ρομά δεν έχει να κάνει με την αστυνομική ή κοινωνική ασφάλεια, αλλά πρώτα απ’ όλα με την πνευματική ασφάλεια. Δεν είναι γαλλικό αλλά ευρωπαϊκό. Δεν είναι σημερινό, αλλά παντοτινό.

Μια από τις πρώτες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις που έγινε για λογαριασμό της αμερικανικής εφημερίδας Los Angeles Times το 1990 έδειχνε ότι για το 80% των πληθυσμών που μόλις χειραφετήθηκαν από τον κομμουνισμό –Τσέχοι, Ούγγροι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι και Πολωνοί– η διαβολική εικόνα του ξένου ενσαρκωνόταν στο πρόσωπο του Τσιγγάνου. Από το 1980 οι αγωνιστές της Αλληλεγγύης παρακολουθούσαν έντρομοι τα αντι-τσιγγάνικα πογκρόμ που διαπράττονταν λίγα μόλις χιλιόμετρα έξω από τη Βαρσοβία. Συνέχεια ανάγνωσης

Γράμμα στον Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας

Standard

του Ταχάρ Μπεν Τζελλούν

μετάφραση: Σοφία Ζουμπουλάκη

Ρομά στο Παρίσι, 2010. Φωτογραφία της Correntin Fohlen.

Κύριε Πρόεδρε,

Έχω την τύχη να απολαμβάνω διπλής υπηκοότητας. Είμαι Μαροκινός, και Γάλλος από το 1991. Νιώθω ευτυχής που ανήκω σε δύο χώρες, δύο πολιτισμούς, δύο γλώσσες και βιώνω αυτή την κατάσταση ως έναν διαρκή πλουτισμό. Από τις δηλώσεις που κάνατε στην Γκρενόμπλ σχετικά με το ενδεχόμενο να χάνει τη γαλλική υπηκοότητα όποιος διαπράττει σοβαρό αδίκημα, νιώθω –τρόπον τινά– τη γαλλική υπηκοότητά μου να απειλείται κάπως, και σίγουρα πάντως πιο εύθραυστη. Όχι ότι προτίθεμαι να υποπέσω σε εγκληματικές πράξεις και να προκαλώ σοβαρά προβλήματα στη δημόσια τάξη, αλλά το βιώνω αυτό ως επίθεση στο θεμέλιο της χώρας, το Σύνταγμά της. […]

Είχατε δηλώσει το 2004, όταν ήσασταν ακόμη υπουργός Εσωτερικών ότι «πρέπει να δώσουμε μια σκληρή απάντηση σε κάθε παράνομη πράξη. Αλλά κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να εξαρτάται από το τι είναι κανείς σύμφωνα με την ταυτότητα του, Γάλλος ή όχι». Ο πρόεδρος που είστε σήμερα διαψεύδει τον υπουργό που υπήρξατε. […]

Συνέχεια ανάγνωσης

H κραυγή της οργής

Standard

του Αντόνιο Ταμπούκι

μετάφραση: Δάφνη Λάππα

Ρομά στο προάστιο του Παρισιού Κουρνέβ, 2010. Φωτογραφία της Correntin Fohlen.

Η πρωτοβουλία του κ. Σαρκοζύ να απελάσει τους Ρομά από τη Γαλλία μπορεί να γίνει κατανοητή σαν μια συνέχεια του πολιτικού σχεδίου, το οποίο εμπνεύστηκε ο  Γάλλος πρόεδρος από τη συζήτηση γύρω από την «εθνική ταυτότητα». Το νόημα αυτής της συζήτησης ήταν από την αρχή ξεκάθαρο: μια «λεύκανση», ένας τρόπος να μη ληφθεί υπ’ όψιν η ιστορία στο σύνολό της, μια «εκκαθάριση» από όλες τις ακαθαρσίες που αναγκαστικά κουβαλάει η ιστορία κάθε έθνους, έτσι ώστε να κατασκευαστεί μια ιστορία τεχνητή — κάτι που προσπάθησε και η Ιταλία τα τελευταία χρόνια. Το εγχείρημα απέτυχε γιατί, ευτυχώς, οι Γάλλοι έχουν  για την ταυτότητά τους μια ιδέα  σαφώς πιο ευγενή από αυτή που νόμιζε ο κ. Σαρκοζύ.

Ο επαναπατρισμός των Ρομά που έγινε με τρόπο τόσο θορυβώδη, με σαφείς προπαγανδιστικούς στόχους, μου φαίνεται από κοινωνική άποψη πιο επιζήμιος από ό,τι η συζήτηση γύρω από την εθνική ταυτότητα· κι αυτό, όχι μόνο για τη Γαλλία, αλλά και για την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς σπέρνει κοινωνικά ζιζάνια. Βάζει στο μυαλό των πιο εύθραυστων πολιτισμικά πολιτών την ιδέα ότι τα πιο προφανή προβλήματα της σημερινής κοινωνίας –η ανεργία, η βία στα προάστια, η ατιμωρησία των μεγάλων επενδυτικών και οικονομικών ομίλων, οι στρατιωτικές δαπάνες, η περιβαλλοντική καταστροφή, κοντολογίς η τεράστια ανασφάλεια που βιώνουν οι πολίτες σε αυτή τη δυστυχή ιστορική περίοδο– οφείλονται στους Τσιγγάνους.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ρομά: μια μακραίωνη παρουσία στην Ευρώπη

Standard

αρχές 10ου αι.: πληθυσμοί Ρομά, προερχόμενοι από την Ανατολή, εγκαθίστανται στα εδάφη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

14ος-15ος αι.: Μετά την πτώση του Βυζαντίου ξεκινά η διασπορά των Ρομά στη Δύση.

1850-1868: καταργείται στην Ανατολική Ευρώπη η δουλεία των Ρομά.

1895 : Στη Γαλλία, η πρώτη απογραφή «Τσιγγάνων και νομάδων» καταγράφει 400.000 άτομα χωρίς σταθερή κατοικία, εκ των οποίων οι 25.000 είναι Τσιγγάνοι.

1907: Ο νόμος της 16ης Ιουλίου σχετικά με την «άσκηση πλανόδιων επαγγελμάτων» θεσπίζει τον ανθρωπομετρικό φάκελο, που ήταν υποχρεωτικός ως το 1969.

1917-1933: Οι Ρομά συμμετέχουν στη Ρωσική Επανάσταση. Ιδρύεται το Θέατρο των Ρομά στη Μόσχα.

1939-1945: Γενοκτονία τουλάχιστον 300.000 Τσιγγάνων της Ευρώπης από τους Ναζί.

1958: Όλα τα κράτη του ανατολικού μπλοκ ψηφίζουν νόμους εναντίον των Τσιγγάνων και απαγορεύουν οριστικά τον «νομαδισμό».

1971: Ιδρύεται η Διεθνής Επιτροπή των Τσιγγάνων, που θα γίνει αργότερα η Ένωση των Ρομά. Η 8η Απριλίου ορίζεται ως διεθνής ημέρα των Ρομά.

2000: Στις 5 Ιουλίου, η γαλλική κυβέρνηση υιοθετεί το νόμο σχετικά με «την υποδοχή και την κατοικία των περιπλανώμενων ανθρώπων». Το 2008, έχει διευθετηθεί μόνο το 42% από τις 42.000 θέσεις υποδοχής  που είχαν κριθεί απαραίτητες.

2005-2015 : Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δεκαετία της ενσωμάτωσης των Ρομά.

Πηγή: Le Monde, 4.9.2010

μετάφραση: Σοφία Ζουμπουλάκη

Ένας σπουδαίος ιστορικός «παλαιάς κοπής»

Standard

Ο Τόνυ Τζαντ

Ο Τόνυ Τζαντ, ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της μεταπολεμικής Ευρώπης, πέθανε στις 6 Αυγούστου του 2010. Γεννήθηκε το 1948 στο Λονδίνο, από γονείς εβραϊκής καταγωγής. Ήρθε από νωρίς σε επαφή με τις σοσιαλιστικές ιδέες και την αριστερή πτέρυγα του σιωνιστικού κινήματος. Έζησε ένα χρόνο σε κιμπούτζ στο Ισραήλ, ενώ στον Πόλεμο των Έξι Ημερών  κατατάχθηκε εθελοντικά στον ισραηλινό στρατό, στη συνέχεια ωστόσο υπήρξε σφοδρός επικριτής της ισραηλινής πολιτικής. Σπούδασε στο Καίμπριτζ και στην Ecole Normale Supérieure· τα πρώτα του βιβλία αναφέρονται στη γαλλική ιστορία,  ιδίως στην Αντίσταση, την Αριστερά και τους μαρξιστές διανοούμενους. Εδώ και χρόνια ζει στην Αμερική. Πιο πρόσφατα βιβλία του: Postwar: A History of Europe Since 1945 (2005), Reappraisals: Reflections on the Forgotten Twentieth Century (2008), ενώ το 2010 κυκλοφόρησε το Ill Fares the Land, μια ένθερμη συνηγορία υπέρ του κράτους πρόνοιας και της σοσιαλδημοκρατίας. Τα τελευταία δύο χρόνια προσβλήθηκε από μυοτροφική πλευρική  σκλήρυνση (νόσος του Lou Gehrig), η οποία σταδιακά τον ακινητοποίησε· ο Τζαντ έμεινε ως το τέλος ενεργός παρεμβαίνοντας δημόσια και γράφοντας, μεταξύ των άλλων, και για την ασθένειά του.

«Ε»

του Ντέιβιντ Μπελ

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος

Ανρί Ματίς, "Τα χρυσόψαρα", 1912

Τον Τόνυ Τζαντ, που έφυγε το περασμένο Σαββατοκύριακο, τον θεωρούσα πάντα ιστορικό παλαιάς κοπής, με την καλύτερη έννοια του όρου.

Καταρχάς, του άρεσαν τα μεγάλα και φιλόδοξα θέματα. Πολλοί ιστορικοί σήμερα γράφουν εγχειρίδια που αφορούν εκτεταμένες γεωγραφικές περιοχές και χρονικές περιόδους, αλλά δεν τα συγκαταλέγουν στα «σοβαρά» έργα τους, ενώ ζυγίζουν προσεκτικά τις προτάσεις τους ώστε να φτιάχνουν κείμενα κατανοητά ακόμη και από ημιμαθείς εφήβους ή ευθυγραμμισμένα με την καταθλιπτική ορθότητα που διακρίνει τις επιτροπές των προγραμμάτων πανεπιστημιακών σπουδών. Ελάχιστοι είναι οι ιστορικοί που καταπιάνονται με ένα τεράστιο θέμα όπως η μεταπολεμική Ευρώπη, διαβάζουν οτιδήποτε υπάρχει σχετικά με το θέμα, και καταλήγουν σε μια καταιγιστική αφήγηση με μπρίο, ευγλωττία και –ουφ!– αληθινά επιχειρήματα. Το αριστούργημα του Τζαντ, το βιβλίο Postwar, το διακρίνει ένα μεγαλείο, κάτι όλο και πιο σπάνιο στον τομέα αυτό.

Συνέχεια ανάγνωσης