Πώς «πιστοποιείται» μια ομιλία;

Standard

του Παναγιώτη Νούτσου

 

 

Έργο του Κ. Μπρανκούζι, 1920

 

Αποδέχομαι την πρόσκληση του πρωθυπουργού, που διατυπώθηκε στη «Συνάντηση Εργασίας για τις αλλαγές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση» (Δελφοί, 26.9.2010), να προσέλθω ως «πανεπιστημιακός» στην υπό εκδίπλωση «διαβούλευση» (κάποιος θα πρέπει να υποδείξει ότι στη γλώσσα μας το «διαβουλεύομαι» σημαίνει τόσο «συσκέπτομαι» όσο και «μηχανορραφώ») ως «αυτόνομη κριτική φωνή», αφήνοντας πίσω την «πελατειακή αντίληψη της πολιτικής ζωής». Έτσι, εκφράζω δημόσια την αντίθεσή μου προς την ομιλία του, τόσο για τη χαλαρή μορφή όσο ιδίως για το ασύστατο περιεχόμενό της. Και τούτο για τις εξής επισημάνσεις που αποδόθηκαν από την πλευρά του, εντελώς γενικευτικά, ως αιτιάσεις στο σύνολο των Πανεπιστημίων της χώρας και εφόσον δεν με αφορούν –χωρίς να εθελοτυφλώ ή να μην οριοθετώ την ανάγκη συγκεκριμένων αλλαγών– τις επιστρέφω ως ανεπίδοτες.

Ή, να το σημειώσω πιο κομψά, ποιο από τα πέντε μέλη της ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας, που προέρχονται από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποδέχεται για τον εαυτό του ό,τι ακολουθεί:

α. «επίφαση της δημοκρατίας» ή «μια δήθεν εσωτερική δημοκρατία, που ουσιαστικά δεν υπάρχει»·

β. «δεν έχει λόγο το Πανεπιστήμιο σήμερα»·

γ. «δεν είναι η αυτόνομη, κριτική φωνή που φέρνει σκέψεις, προτάσεις και λύσεις»·

δ. «όχι πια το τυπικό χαρτί, αλλά ουσιαστικές γνώσεις»·

ε. «απίστευτα “σκοταδιστικές” διαδικασίες στη λειτουργία και στις αποφάσεις τους» ·

στ. να «πέσουν τα πολύ στενά τείχη μεταξύ των διαφόρων τομέων της επιστήμης»·

ζ. «παπαγαλία, σε πολύ μεγάλο βαθμό»·

η. «μία διδασκαλία από τον άμβωνα ή από τον πίνακα»·

θ. «αποστήθιση, έλλειψη αξιολόγησης και αξιοκρατίας, καμία σχέση και συσχέτιση της εκπαίδευσης με τις σύγχρονες ανάγκες»·

ι. «έλλειψη έρευνας, δημιουργικότητας»·

ια. «αντιδράσαμε απέναντι στον αυταρχισμό της χούντας με πειραματισμούς, πολλές φορές, δήθεν δημοκρατίας» (ή, κατά τη  υπουργό, «στην μεταπολίτευση το μείζον ζήτημα ήταν να μπει η πολιτική στο Πανεπιστήμιο, με την αντίληψη της αρχαιοελληνικής πολιτικής»)·

ιβ. «συνδικαλιστικές παρατάξεις να μπαίνουν σε συναλλαγή με καθηγητές»;

Συνέλεξα αυτήν μόνο τη δωδεκάδα των αιτιάσεων για να στραφώ προς τον λαλίστατο, μέσω του ηλεκτρονικού λόγου, υφυπουργό Παιδείας που διευκρίνισε τι είναι «διάλογος» και ποιος αποφασίζει (αυτός που «του έχει δώσει εντολή ο  Eλληνικός λαός»).  Χρήσιμο, λοιπόν, είναι να πιάσουμε τα πανεπιστημιακά πράγματα από την αρχή της «εντολής».  Το προεκλογικό πρόγραμμα του κυβερνώντος κόμματος είναι ακόμη αναρτημένο στο Διαδίκτυο. Και οι «δεσμεύσεις», πολύ περισσότερο, ηχούν διαπεραστικά.  Δεν θα μπω, αυτή τη φορά, στον πειρασμό να υπομνήσω τα υπεσχηθέντα οικονομικά μεγέθη για να επιτευχθεί έτσι «ένα νέο εκπαιδευτικό σύστημα».  Και χωρίς πάντως να τα λησμονήσω θα προτάξω εδώ κάποιες θεσμικές προτάσεις /«εγγυήσεις»:

α. «Θέλουμε αυτοτελή και αυτοδιοικούμενα Πανεπιστήμια»·

β. «Κάθε Πανεπιστήμιο θα υποβάλλει» στο Υπουργείο «πρόταση

για τη δομή, την λειτουργία και τους στόχους του» (τυχόν μικρολάθη που παρεισφρέουν ανήκουν στους συντάκτες των Προτάσεων

γ. Το «σχέδιο» αυτό θα συνεπάγεται τον πληθυντικό: «νέους οργανισμούς και εσωτερικούς κανονισμούς»·

δ. Θα «ενθαρρύνουμε συμφωνίες με την  Τοπική Αυτοδιοίκηση και την περιφέρεια»·

ε. «Επενδύουμε» και «σε περιοχές που δεν προσελκύουν χρηματοδότηση, όπως π.χ. οι ανθρωπιστικές επιστήμες».

Σε τι ακριβώς προεξοφλείται ότι θα καταλήξει το τρίμηνο «διαβούλιο»;  Κατά την υπουργό είναι φρόνιμο οι «Σύγκλητοι των Πρυτάνεων» να μη λάβουν «αποφάσεις επί των πλαισίων για “ναι” ή  “όχι»».  Στη θέση μάλιστα των περυσινών «αυτοτελών και αυτοδιοικούμενων Πανεπιστημίων» θα εγκατασταθεί το «Συμβούλιο Διοίκησης», το οποίο τάχα «μπορεί να υποκαταστήσει μέρος των αρμοδιοτήτων του Υπουργείου».  Και για να μη ξεγελιόμαστε, θα απολέσουν ό,τι ανήκε έως τώρα στα ίδια τα ιδρύματα: «διοίκηση, προϋπολογισμός, στρατηγικός σχεδιασμός».

Βέβαια, κάτι έχει αντιληφθεί περισσότερο η υπουργός και για τούτο θέτει το δίλημμα: «Πόσο ένας νόμος παρεμβαίνει στο εσωτερικό της οργάνωσης σπουδών ή κατά πόσο παραμένει αντικείμενο των ίδιων των ιδρυμάτων». Εκτιμά ότι μπορεί να βρεθεί μια «ενδιάμεση κατάσταση», αρχικά με «κοινούς όρους» και μετά αυτά να «προχωρούν μόνα τους», με την αναπότρεπτη υπόμνηση: «πάντα βέβαια μέσα στα πλαίσια του Συντάγματος», με τα «όρια στα οποία μας επιτρέπει να κινηθούμε».  Δηλαδή δεν μπορεί να παρακαμφθεί κατευθείαν το γνώριμο άρθρο 16 για τα «νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση».

Όσο για τις «συμφωνίες» με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αυτές τώρα θα υπαχθούν στα «Περιφερειακά Συμβούλια», που θα αναλάβουν όμως να φέρουν σε πέρας την «ιστορία συγχωνεύσεων και συνενώσεων» των ιδρυμάτων.  Τέλος, για την ώρα, ως προς την «επένδυση» στις ανθρωπιστικές/κοινωνικές επιστήμες είναι ενδεικτικό ότι κανένας δεν τις εκπροσωπεί στο «Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας», πλην ενός Άγγλου που αρθρογραφεί ανελλιπώς σε κυριακάτικη «αντιπολιτευτική» εφημερίδα των Αθηνών, κάποτε αυτοδιαψευδόμενος: «Για ποιο λόγο ορισμένα μέσα ενημέρωσης μεγαλοποιούν το ρόλο μιας ομάδας ξένων  συμβούλων;  Πρόκειται περί ανοησίας».  Το ίδιο συμβαίνει και με τη «Διεθνή Συμβουλευτική Επιτροπή», η οποία διαθέτει ισχνή παρουσία ως προς τα «επιστημονικά αντικείμενα» που μόλις προανέφερα.  Βέβαια, θα αναλώσει «εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο», με «πολύ μεγάλες υποχρεώσεις» στις χώρες τους, για να ενημερωθεί ως προς το «σημερινό τρόπο λειτουργίας των ελληνικών Πανεπιστημίων και τις αλλαγές που προτείνονται». Τουλάχιστον στην όποια «έκθεση» υποβάλει θα καταγραφούν πλήρως και χωρίς στρογγύλεμα προς τα «επάνω» τα προσόντα των μελών της, ιδίως οι τυχόν δημοσιεύσεις τους για το παρόν και το μέλλον του πανεπιστημιακού θεσμού; Ακριβώς γιατί τα «κατέχουμε», αφού δεν κατοικούμε σε «ένα μικρό γαλατικό χωριό»…

Προφανώς θα απαιτηθεί να επανέλθω. Έως τότε θα μπορούσα, για να αποκτήσει αντίκρισμα η «διαδραστική έρευνα» και να εισαχθεί προς «πιστοποίηση» η ομιλία του πρωθυπουργού στους Δελφούς, να θέσω τα εξής ερωτήματα προς συνεξέταση:

α) Ποιοι, πώς και γιατί ευθύνονται για την «πολύ κακή διαχείριση των πόρων» της χώρας μας;

β) Τι ακριβώς ορίζεται ως «αποτελεσματικότητα» ενός «εκπαιδευτικού συστήματος» και ποιοι κοινωνικοί και πολιτικοί συντελεστές την καθορίζουν;

γ) Ποια είναι η αιτιώδης σχέση σπουδών και «ανεργίας πτυχιούχων»;

δ) Όσοι θα αποκτήσουν «μονοετές πτυχίο» θα έχουν σπουδάσει τις μορφές «σύνδεσης» της «έρευνας με την πατέντα»;

ε) Ποια εκδοχή «διεπιστημονικότητας» παραπέμπει σε «πιο σύνθετα επαγγέλματα»;

στ) Ποια είναι ανά αυτοτελές επιστημονικό πεδίο τα κριτήρια «αξιολόγησης», μέσα σε ποιον «στενό» και «ευρύ» ορίζοντα της συγκρότησής τους;

ζ) Πώς διολισθαίνει η «καινολογία» σε «κενολογία»;

η) Οι συνολικές περικοπές στις κρατικές δαπάνες για τα Πανεπιστήμια (τα οποία κατά το ίδιο άρθρο του Συντάγματος «έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά» από το κράτος), ήδη εφέτος και του χρόνου, θα υπερβούν το 40% της οικείας χρηματοδότησης;

Έως ότου απαντήσει η διανοούμενη ηγεσία του υπουργείου, θα μπορούσαν αυτά τα ερωτήματα να γνωστοποιηθούν στη «Διεθνή Συμβουλευτική Επιτροπή», συνοδευμένα με την «ονομασία προέλευσης», όχι όπως το «λάδι από τους Δελφούς» αλλά από τις αράντιστες ελιές μας στην Κω. Με την επιπλέον παράκληση να σταθούν επακριβώς και στην «κοινωνία της γνώσης» και στην  «προστιθέμενη αξία των προϊόντων» της.

__________________

Ο Παναγιώτης Νούτσος διδάσκει κοινωνική και πολιτική φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (δηλαδή και ό,τι τεκμηριώνει το παρόν κείμενο)

2 σκέψεις σχετικά με το “Πώς «πιστοποιείται» μια ομιλία;

  1. Μπράβο! Εξαιρετικό άρθρο. Πρέπει όμως να ξεκινήσει μία πολύ πιο ζωηρή πραγμάτευση του θέματος όπως και ζυμώσεις εντός και εκτός ακαδημαϊκών τειχών, πέρα από μερικές εύστοχες παρεμβάσεις στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο ορισμένων ακαδημαϊκών. Η επιχειρούμενη «μεταρρύθμιση» του φοβερού «διδύμου» του ΥΠΕΠΘ κινδυνεύει να αποβεί μοιραία για το πολύπαθο ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Σήμερα διακυβεύονται πολύ περισσότερα από αυτά που τρέχαμε να σώσουμε λίγα χρόνια πριν όταν κατεβαίναμε στους δρόμους απέναντι στην Γιαννάκου και το συνάφι της…

  2. Το κείμενο του αγαπητού μου συναδέλφου είναι αποκαλυπτικός καταπέλτης για τη μεγάλη συντηρητική ανατροπή που σχεδιάζεται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση:»Ερωτήματα καρφωμένα καρφιά»…Η εξαπάτηση είναι εφόλης της ύλης» και δεν περιορίζεται,απλώς,στο «λεφτά υπάρχουν»
    Ζητούμενο:η ανάπτυξη ανατρεπτικής κοινωνικής δυναμικής στα ΑΕΙ,στα ΤΕΙ,και έξω από αυτά.Θα πρότεινα,στα αμείλικτα αυτά ερωτήματα να πάρουν θέση οι πρυτάνεις που ήταν παρόντες και θα συνέρχονται στις πολυδάπανες «Συνόδους» τους.Ούτε ένας δεν αποχώρησε,σε ένδειξη διαμαρτυρίας, από την εναρκτήρια «διαβούλευση» των Δελφών.Να ήταν η τελετουργική αφετηρία της νομιμοποιητικής τους συμβολής;Τι λέει το Μαντείο των Δελφών επί αυτού;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s