Και τώρα, τι;

Standard

του Παναγιώτη Νούτσου

 

Καρλ Σμιτ-Ρότλουφ, "Οι τρεις μάγοι", 1917

Τέσσερις είναι οι κυριότεροι τρόποι να συμμετάσχεις σε έναν «διάλογο», όσο προσχηματικός» κι αν είναι από την πλευρά αυτών που τον εγκαινιάζουν. Ο πρώτος είναι να αυτοαποκλεισθείς διατυπώνοντας με «καθαρότητα» τους λόγους αυτής της επιλογής.  Μόνο που κινδυνεύεις, αντί να αποσείσεις, να πάρεις μάλλον στους ώμους σου την ευθύνη επιβολής των προτάσεων που παρέκαμψες. Ο δεύτερος αποκρυσταλλώνεται ως συναίνεση, μέσα από πολλές πρακτικές γνωστοποίησης μιας τέτοιας επιδοκιμασίας. Ο τρίτος στοιχειοθετείται με το να αρκείσαι στην αυτοδυναμία του μονολόγου, επαρκούς ή όχι, χωρίς να απαντάς ή να ανταπαντάς κατευθείαν σε ό,τι από την πλευρά της κρατικής εξουσίας προβάλλεται ως «ατζέντα» ή ως «ημερήσια διάταξη» του «διαλόγου».  Μόνο που κι εδώ ελλοχεύει ο κίνδυνος, ιδίως στο πεδίο της δημοσιότητας, να εμφανισθείς  ότι προκρίνεις το «άλλα λόγια ν’αγαπιόμαστε». Για την ώρα δεν συμπεριλαμβάνω εδώ το «Ψήφισμα» της 65ης Συνόδου των Πρυτάνεων, η οποία «δεσμεύθηκε» να καταθέσει «ολοκληρωμένη πρόταση που θα αφορά στην  ανασυγκρότηση του Πανεπιστημίου με γνώμονα το συμφέρον της Παιδείας και της Ελληνικής Κοινωνίας», ιδίως αν η πρόταση αυτή επαναλαμβάνει –αυτολεξεί ή όχι– τις «αλλαγές στη λειτουργία των Πανεπιστημίων» που προτάθηκαν από Επιτροπή της 63ης Συνόδου.

Ο τέταρτος προϋποθέτει διαρκή εγρήγορση για να αιτιολογείς, αναλυτικά όσο γίνεται, την άρνησή σου να συγκατανεύσεις στις προτάσεις που «κατατίθενται σε διάλογο και δημόσια διαβούλευση», απογυμνώνοντας έτσι τον εξουσιαστικό λόγο που έχει σχεδιασθεί να απολήξει σε νομοθέτημα, μάλιστα με την ανάκληση της ποδοσφαιρικής φρασεολογίας (μια και αλλού δεν χρησιμοποιείται πια) ότι θα διεξαχθεί η «μητέρα όλων των μαχών». Η τελευταία περίπτωση συμμετοχής, εκτός από το αυτοτελές πολιτικό της βάρος, θα μπορούσε να συνδράμει και την αμέσως προηγούμενη, την τρίτη, ως προς την κωδικοποίηση των επιχειρημάτων της «άρνησης» που οδηγούν στη «θέση» και προφανώς την τεκμηριώνουν.

Ας υποθέσουμε ότι τελεί προς «πιστοποίηση», δηλαδή ότι δόθηκε σε «σώμα» κριτών «διεθνούς σύνθεσης»,  το «Κείμενο διαβούλευσης για την έναρξη διαλόγου» με αντικείμενο το «DNA της λειτουργίας των Πανεπιστημίων» και χωρίς τα στοιχεία του «αποστολέα». Παρατρέχοντας κανείς τον πλεονασμό της τιτλοφόρησής του και μη γνωρίζοντας τους συντάκτες του, θα μπορούσε να απευθυνθεί, δηλαδή να σταθμίσει την όποια ευθύνη τούς αναλογεί, στην υπουργό που διαθέτει απλώς μεταπτυχιακό τίτλο «Περιφερειακής ανάπτυξης» (τότε που το Πάντειο, στο ίδιο ετήσιο πρόγραμμα, εξέθρεφε και κριτικούς της λογοτεχνίας).  Στον υφυπουργό που διδάσκει πιθανότητες και στατιστική, πτυχιούχο των αρχών του 1970 της «Φυσικομαθηματικής Σχολής» και καθηγητή, στην εκτός της  ΑΣΟΕΕ  σταδιοδρομία του, «Γενικού Τμήματος».  Στον ειδικό γραμματέα, «καθηγητή μερικής απασχόλησης» με ειδίκευση τα «θέματα συγκολλήσεων και αντοχής θαλάσσιων κατασκευών».  Και τέλος, στον γενικό γραμματέα, διπλωματούχο χημικό μηχανικό, με ετήσια σπουδή στο Institute of Education του Λονδίνου και με διδακτορική διατριβή στο ίδιο Ινστιτούτο, που σταδιοδρομεί σήμερα ως καθηγητής της «Παιδαγωγικής» σε Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής (το μοναχοβάπορο αυτό του Ισθμού με άλλο Τμήμα αναμένεται να «συνευρεθεί» και να «διακλαδωθεί», υπό τις ευχές του «Καλλικράτη», για πτυχίο με «αντίκρισμα» στη «σύγχρονη αγορά εργασίας»;), αφού πέρασε από διάφορα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, ειδικευόμενος στη διδακτική των φυσικών επιστημών στα γυμνάσια, συγγράφοντας «οδηγούς» για τους καθηγητές τους.

Και αφού τεθούν προς έλεγχο τα κυριότερα σημεία του «Κειμένου» να ερωτηθούν κατευθείαν αν έχουν την προσδοκία της επιβράβευσης, είτε από το «Εθνικό Κέντρο για την κατοχύρωση των διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας» είτε από ό,τι αναμένεται να θεσμοθετηθεί για την «ανάδειξη του προτύπου του Έλληνα επιστήμονα με διεθνή αναγνώριση και προβολή». Πιο συγκεκριμένα, τι είδους απάντηση μπορεί να υπάρξει στα εξής ερωτήματα:

1) Ποιος είναι ο «δείκτης ποιότητας» του γραπτού λόγου, όταν  εμφιλοχωρεί πλειάδα κρουσμάτων γλωσσικής ανεμελιάς;

2) Γιατί το οποιοδήποτε ουσιαστικό συνοδεύεται από έναν ακατάσχετο «φιλονεϊσμό» (το επίθετο «νέος» ή «σύγχρονος» εμφανίζεται δεκάδες φορές);

3) Γιατί επιτρέπεται η ταυτολογική σκέψη που συχνά ολισθαίνει σε κενολογία;

4) Γιατί δεν ορίζεται ποτέ η έως κορεσμού προβαλλόμενη «αποτελεσματικότητα»;

5) Γιατί δεν σκιαγραφείται στοιχειωδώς το επαναλαμβανόμενο «νέο πρότυπο ανάπτυξης»;

6) Γιατί η βαρετή επίκληση της «ποιότητας» παραπέμπει σχεδόν πάντα σε «ποσότητα» ή απλώς στον «αριθμό»;

7) Γιατί διαχέεται μια διγλωσσία, για παράδειγμα αποσιωπάται εύκολα το πλαίσιο των «αναγκών» και η «έμφαση» δίδεται πια στα «επιτεύγματα»,  με το ομόλογο «πριμ παραγωγικότητας» στο χέρι;

8) Γιατί, συναφώς, μνημονεύεται η «πλήρης αυτοδιοίκηση» για να υπονομευθεί ρητά από τα «αποτελεσματικά θεσμικά αντίβαρα»;

9) Γιατί ευκρινώς διαφαίνεται άγνοια του πανεπιστημιακού πεδίου και εκτοξεύεται, κάπως μετρημένα αυτή τη φορά, η απαξίωσή του;

10) Γιατί παρεμβάλλεται, ως εντελώς πρόχειρη συνδρομή, η αφαίρεση: «οι προκλήσεις της εποχής μας»;

11) Πώς οριοθετείται η «κρίση» και οι «σημερινές περιοριστικές συνθήκες»;

12) Γιατί ό,τι αφορά τους φοιτητές/τριες είναι αρκετά «στρογγυλεμένο» και το ΔΕΠ αντιμετωπίζεται απλώς ως «διδακτικό προσωπικό»;

13) Γιατί ό,τι περιγράφει διεργασίες ιδιωτικοποίησης των Πανεπιστημίων καλύπτεται επιμελώς («εξωτερικοί πόροι», «σχήματα συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα», «οικονομικοί φορείς»);

14)  Γιατί η «αριστεία» περιπίπτει ακαριαία σε «ανταγωνιστικότητα»;

15) Ποια είναι η ελληνική συμβολή στο «υπό διαμόρφωση σύστημα κατάταξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης», ώστε να περιορισθούν τουλάχιστον οι «κίνδυνοι που ελλοχεύουν από την άκριτη χρήση» των οικείων «διεθνών συστημάτων κατάταξης»;

16) Μετά τη «συνταγή» Προβόπουλου θα κλείσουν ΤΕΙ και συνακόλουθα ΑΕΙ;

17) Οι όποιες «παροχές προς τους φοιτητές» θα πραγματοποιούνται με «σχήματα συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα»;

18) Στο «νέο σύστημα υποτροφιών και δανείων» προϋποτίθεται η «συνεννόηση με τον τραπεζικό τομέα»;

19) Με εξατομικευμένο κουπόνι ή «σύγχρονη ηλεκτρονική κάρτα» θα «εξασφαλίζεται» η «πρόσβαση» των φοιτητών/τριών στις «παρεχόμενες από τα Ιδρύματα υπηρεσίες»;

20) Το ίδιο θα συμβαίνει και με τα ψηφιοποιημένα «διδακτικά συγγράμματα», για παράδειγμα αυτό των δεκατριών σελίδων που φέρει το βαρύγδουπο τίτλο Εκπόνηση και συγγραφή εργασιών;

21) Τι θα αντικαταστήσει, οποιαδήποτε «ευελιξία» κι αν προκριθεί, τον ενδοπανεπιστημιακό «έλεγχο απόκτησης γνώσεων» και τι θα καταλάβει τη θέση των «εξετάσεων», λογουχάρη σε ένα «μάθημα βραχείας διάρκειας» με τίτλο: «Η Στατιστική στον 21ο αιώνα», ώστε να μετρηθεί αδιάβλητα (μέσα από τους «τακτικούς ελέγχους» του «Συμβουλίου») η «επίδοση», δηλαδή να παρασχεθεί το εισιτήριο για την ένταξη στα «επιμέρους προγράμματα σπουδών της Σχολής»;

22) Μήπως θα ζεσταίνει κιόλας, παρά τις ενδοπασοκικές έριδες που τελευταία λαμβάνουν υπόψη τις αξιώσεις του ΛΑΟΣ, τις μηχανές απορρόφησης «προγραμμάτων» το «Ινστιτούτο Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης»;

23) Πώς τα «εκλεκτορικά σώματα διεθνούς σύνθεσης», με «ορατότητα και ποιότητα διεθνούς εμβέλειας», που θα συγκροτήσουν με τους ντόπιους συναδέλφους τους «εργαλείο με διεθνή διαφάνεια», θα ξεχωρίσουν πόσο ευδόκιμα κρίνεται ο σύζυγος από τη σύζυγό του ή το αντίστροφο;

24) Τα «εκλεκτορικά διεθνούς σύνθεσης», με προσοντολόγιο που θα καθορίζεται στον «Εσωτερικό Κανονισμό» τον εγκεκριμένο ή «αναθεωρημένο» από το περιβόητο «Συμβούλιο», θα είναι ολιγαρκή;

25) Όχι μόνο στο οικονομικό «δούναι»-«λαβείν» (σύμφωνα με την πρόσφατη παρέμβαση του Γενικού Λογιστηρίου για το «ωράριο λειτουργίας των εκλεκτορικών σωμάτων» από διαφορετικά ημισφαίρια), αλλά και στο υπό κρίση αντικείμενο και επομένως θα αρκούνται σε «περίληψη», σαν κι αυτή που εκ των υστέρων ζητήθηκε για την «αξιολόγηση» των προτάσεων που υποβλήθηκαν στο πρόγραμμα «Θαλής»;

26) Θα λογοδοτούν τα Ιδρύματα σε «βάθος δεκαετίας» για τα κρούσματα της «οικογενειοκρατίας» ή μιας τριακονταετίας, όσο περίπου μια «γενιά», για να εξακριβώνεται (με την προσκόμιση του «φακέλου εκλογής» κατά την αξίωση του υφυπουργού) ό,τι γράφτηκε για τα «καθηγητικά μέλη» του υπουργείου («προώθησαν εαυτούς και συζύγους»);

***

Δεν χρειάζεται, μάλλον, να συνεχίσω με μερικότερα σημεία του «Κειμένου» για να αναδείξω την κύρια σκόπευσή του. Αν ήταν θέμα «κοινής λογικής», στο όνομα έστω των «αξιών του διαφωτισμού και του ορθού λόγου» που και το ίδιο τις μνημονεύει, θα προσδοκούσε κανείς όσοι και όσες ετοιμάζονται για τη «μητέρα των μαχών» να αναδιπλωθούν. Μόνο που η άσκηση της πολιτικής αυτό που αντιλαμβάνεται καλύτερα είναι η καθολική αντίσταση στη φθορά που επαπειλεί την Ανώτατη Εκπαίδευση καθώς και όσων προηγούνται ή έπονται απ’ αυτήν. Μια συμπόρευση όλων των μορφών του εκπαιδευτικού κινήματος ίσως είναι η μόνη απάντηση. Και αφού ό,τι σχεδιάζεται να νομοθετηθεί αποτελεί μια ριζική αλλαγή του «DNA» του κυβερνώντος κόμματος, δεν έχουν λόγο να μη συμπλεύσουν μ’ αυτήν την καθολική αντίσταση διδασκόντων και διδασκομένων όσοι συνεχίζουν να καμαρώνουν για την «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» του 1964 και του 1982 (και όχι τις διαδοχικές της «υπονομεύσεις). Θα είναι κι αυτό η μόνη «καινοτομία» που δεν προέβλεψε το «Κείμενο διαβούλευσης», ιδίως αν στραφούν εναντίον του ευθαρσώς και οι θιασώτες της «Μεταρρύθμισης με πυξίδα την κοινή λογική»…

Σαν να έχει κιόλας τροποποιηθεί το άρθρο 16, δηλαδή με την απάλειψη της απορρέουσας από το Σύνταγμα διάταξης ότι τα ΑΕΙ είναι «νομικά πρόσωπα δη­μοσίου δικαίου πλήρως αυτοδιοικούμενα» και ότι το «Κράτος έχει την υποχρέωση» να παρέχει την ανώτατη εκπαίδευση σε κάθε έλληνα πολίτη, διαφαίνεται σειρά ρυθμί­σεων που αποσκοπούν στην περαιτέρω ενίσχυση του κρατικού ελέγχου με την ταυτό­χρονη μείωση των οικείων υποχρεώσεων. Αυτός ο διττός μηχανισμός αντιμετώπισης των Πανεπιστημίων, ενισχυμένος έλεγχος με λιγότερες υποχρεώσεις από την πλευ­ρά του κράτους, αποτυπώνεται σαφώς  στο υπό κυοφορία νομοθέτημα.

 

Ο Παναγιώτης Νούτσος διδάσκει κοινωνική και πολιτική φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s