Το ψωμί των ανθρώπων

Standard

Αν τρως ψωμί χωρίς ελπίδα και πάλι αργοπεθαίνεις από πείνα

Περλ  Μπακ

 

του Μπάμπη Μπιλίνη

Αγήνωρ Αστεριάδης, «Αλώνι στην Τεγέα», 1945

Σύμφωνα με  τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών,[1] προβλέπεται εντός του 2011 μια ακόμη επισιτιστική κρίση, που θα δημιουργήσει χειρότερες συνθήκες για το ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων που υποσιτίζονται, κάποιοι μάλιστα ζουν σε καθεστώς διαρκούς πείνας. Οι επιπτώσεις της επισιτιστικής κρίσης δεν είναι μόνο ότι οι φτωχοί οδηγούνται στην πείνα, αλλά και ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι ωθούνται στη φτώχεια, λόγω της μεγάλης αύξησης των τιμών των τροφίμων. Η κρίση εξαπλώνεται.

Αποτέλεσμα είναι οι εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες των λαών για τις υψηλές τιμές των τροφίμων.  Στα τέλη του περασμένου έτους υπήρξαν διαμαρτυρίες για τις υψηλές τιμές του γεύματος σε σχολεία στην «πλούσια» Κίνα. Ακολούθησαν η εξέγερση του λαού της Αλγερίας με θανάτους και τραυματισμούς διαδηλωτών, και τελευταία η εξέγερση στην Τυνησία, που οδήγησε στην πτώση του Προέδρου της χώρας.

Σημαντικό ρόλο στην παρούσα επισιτιστική κρίση έχει η κλιματική αλλαγή. Οι τιμές στα σιτηρά άρχισαν να αυξάνονται μετά τις πρωτόγνωρες μεγάλες πυρκαγιές στη Ρωσία και την Κεντρική Ευρώπη το καλοκαίρι του 2010. Τώρα οι φοβερές πλημμύρες στην Αυστραλία, τον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγέα σιταριού, ωθεί τις τιμές σε άνοδο πέρα από οποιανδήποτε πρόβλεψη. Κάθε άλλη οικολογική κρίση –πολύ πιθανή λόγω της κλιματικής αλλαγής– σε χώρα παραγωγής και εξαγωγής σιτηρών ή ρυζιού, ή περαιτέρω αύξηση της τιμής του πετρελαίου θα χειροτερέψουν την κατάσταση.

Είναι όμως μόνο η έλλειψη λόγω μειωμένης παραγωγής αυτή που δημιουργεί την παγκόσμια κρίση τροφίμων;

Οι υψηλές τιμές και η «ελεγχόμενη» προσφορά αποτελούν ένα ακόμα μέσο για αύξηση των κερδών των πολυεθνικών στο χώρο των τροφίμων για να επιτύχουν πιο στενό έλεγχο στην παγκόσμια παραγωγή. Έτσι, ο Frederic Mousseau από το Oakland Institute του Σαν Φρανσίσκο επισημαίνει:[2]

«Κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιεί τη λέξη έλλειψη, αν σκεφτεί ότι περισσότερο από το ένα τρίτο των σιτηρών που παράγονται στον κόσμο προορίζονται για ζωοτροφές και ότι ένα αυξημένο μερίδιο της παραγωγής φυτικών γεωργικών προϊόντων πρόκειται να γίνουν αγροκαύσιμα».

Και συνεχίζει: «Δεν υπάρχει παγκόσμια έλλειψη σήμερα, ακριβώς όπως δεν υπήρχε έλλειψη και κατά την περίοδο 2007-2008. Το 2008 η παγκόσμια παραγωγή σιτηρών ήταν 2.232 εκατομμύρια τόνοι, ιστορικό ρεκόρ όλων των εποχών παραγωγής. Το συνολικό επίπεδο παραγωγής για το 2010- 2011 είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το ρεκόρ του 2008, αλλά με υψηλότερα τα παγκόσμια αποθέματα.

Όμως μια κακή σοδειά σιτηρών σε ένα μέρος του πλανήτη, όπως τώρα έχουμε την καταστροφή της σοδειάς της Ρωσίας από τις πυρκαγιές, στέλνει μήνυμα στους κερδοσκόπους, που δεσμεύουν μεγάλες ποσότητες και οδηγούν σε ακόμα μεγαλύτερες αυξήσεις των τιμών… Η συσχέτιση μεταξύ της τιμής του πετρελαίου και της τιμής των τροφίμων είναι προφανής. Οι υψηλές τιμές πετρελαίου καθιστούν τις καλλιέργειες φυτών που προορίζονται για αγροκαύσιμα πιο κερδοφόρες και πιέζουν περισσότερα παραγόμενα φυτικά προϊόντα να γίνουν αιθανόλη και βιοντίζελ».

Το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο, με ασφυκτικό έλεγχο, χειρίζεται τα τρόφιμα σαν ένα ακόμα χρηματιστηριακό προϊόν. Η «έλλειψη» του ψωμιού είναι μια πολύπλευρη τραγικότητα, που γεννά η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Η σταδιακή ώσμωση ανάμεσα στην πολιτική και τα εταιρικά συμφέροντα, τα κράτη   και τις διεθνοποιημένες επιχειρήσεις, τείνουν να συμπτύξουν μια ενοποιημένη οικονομική εξουσία, που αίρει τις παρεμβάσεις και διαμεσολαβήσεις των  διεθνών πολιτικών οργανισμών θέτοντας υπό αμφισβήτηση και τα πιο βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.

Τα σημάδια της κρίσης ήταν ορατά όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα, ενώ οι αιτίες που δημιουργούν τις επαναλαμβανόμενες επισιτιστικές κρίσεις μπορούν να συνοψιστούν στις ακόλουθες: το παγκόσμιο οικονομικό μοντέλο, που βασίζεται στα κέρδη του  πολυεθνικού χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου· η κλιματική αλλαγή· ο περιορισμός της βιοποικιλότητας· η αντικατάσταση πολλών αυτόχθονων ειδών και ποικιλιών από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, καθώς και ο έλεγχος των σπόρων από πολυεθνικές και όχι από τους κατά τόπους παραγωγούς.

Ο Μπάμπης Μπιλίνης είναι μέλος του Τμήματος Οικολογίας-Περιβάλλοντος του ΣΥΝ

Αγήνωρ Αστεριάδης, «Αλώνι στην Τεγέα», 1945

 


[1] IRS, 10.1.2011: Δηλώσεις Ρομπ Μπος, διευθυντή του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων (DESA) του ΟΗΕ.

[2] Inter Press Service, 10.1.2011.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s