To «Πειραματικό Εργαστήρι» και η κινηματογραφική παιδεία

Standard

Απάντηση στους Κινηματογραφιστές στην Ομίχλη

του Νίκου Πολίτη

Έργο του Φράνσις Μπέικον

Την Κυριακή 30.1.2011 δημοσιεύτηκε στα «Ενθέματα» απάντηση της «Ομάδας Παιδείας» των «Κινηματογραφιστών στην Ομίχλη» (στο εξής ΚΣΟ), σε προηγούμενο άρθρο μου. Στην απάντηση, οι ΚΣΟ επισημαίνουν ανακρίβειες.

Γράφουν: «Ουδέποτε αμφισβητήσαμε την αξία του Τμήματος Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ το εγχείρημα που προτείνουμε δεν έχει καμιά πρόθεση να το υποκαταστήσει ή να το ανταγωνιστεί κ.λπ.». Ξαναδιάβασα τα σχετικά κείμενα, και όμως δεν βρήκα αποτίμηση του υπάρχοντος Τμήματος ούτε σοβαρή επιχειρηματολογία, γιατί χρειάζεται και δεύτερη, νέα Σχολή. Απ’ όταν εμφανίστηκαν οι ΚΣΟ, ακούω συνεχώς τέτοιου τύπου επιχειρήματα:  Δεν πήγαν πέρυσι τις ταινίες τους στο Φεστιβάλ — δεν ήθελαν όμως να το βλάψουν. Οργάνωσαν πανηγυρική προβολή τους στην Αθήνα τις ίδιες πάνω-κάτω μέρες — δεν ήθελαν όμως να το σαμποτάρουν. Όμως, το Φεστιβάλ  βλάφτηκε de facto και σαμποταρίστηκε.

Συνεχίζουν: «Πολλά απ’ τα μέλη της Ομάδας Παιδείας των ΚΣΟ διδάσκουν στο Τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ […] υπηρετούν με αφοσίωση το Τμήμα και ξέρουν καλά τις συνθήκες […] το αξιόλογο έργο που γίνεται, αλλά και τις σοβαρές αδυναμίες του». Γιατί λοιπόν κανένα απ’ αυτά τα μέλη που μετείχαν και στο διήμερο συνέδριο δεν είπε, πληροφόρησε, γνωστοποίησε, βροντοφώναξε –προτιμώ το τελευταίο– πως υπάρχει ήδη ανώτατη Σχολή Κινηματογράφου;

Παρακάτω, προκαλεί έκπληξη στους ΚΣΟ η άποψή μου ότι το Τμήμα είναι πολύ καλά εξοπλισμένο· είναι, λένε, κοινή διαπίστωση δασκάλων και μαθητών πως η μόνιμη υποχρηματοδότηση και οι σημαντικές ελλείψεις βασικού εξοπλισμού αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες στη δουλειά τους. Επειδή έχω κι εγώ διδάξει  δύο χρόνια, όταν ξεκινούσε το μάθημα Σκηνογραφίας στο Τμήμα, ήξερα πως άρχισε τη λειτουργία του με συγχρηματοδότηση απ’ την ΕΕ και ήταν αρκετά καλά εξοπλισμένο με τεχνικά μέσα. Υπέθεσα ότι ο εξοπλισμός που τότε ήταν επαρκής, τώρα θα’ ναι καλύτερος. Έμαθα λοιπόν πως αυτή τη στιγμή υπάρχουν 5 AVID (1 στον ήχο), 8 media player, 1 Nitris, 8 μικρές κάμερες JVC HD, 4 Sony p/400 format 4/3, αρκετά φώτα, πλήρες σύστημα ήχου κ.λπ. Αν και δεν είμαι ο καταλληλότερος, μιας και η δουλειά μου είναι η σκηνογραφία, ξέρω πως με σωστή διαχείριση τα πράγματα είναι καλά — για να μην πω «πολύ καλά» κι εξαφθούν πάλι τα πνεύματα των ΚΣΟ. Ενδεικτικά αναφέρω πως συστήματα Nitris υπάρχουν λίγα στην Ελλάδα. Βέβαια όλοι ξέρουμε πως πάντα ο εξοπλισμός δεν επαρκεί, ιδίως σε μια κινηματογραφική σχολή, όπου η ψηφιακή τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία. Άλλο όμως αυτό, κι άλλο ότι έχει η Σχολή τόσες ελλείψεις που «αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες της δουλειάς».

Αν όμως η μόνη δημόσια Πανεπιστημιακή Σχολή Κινηματογράφου που ήταν χρόνιο –και χρονίζον– αίτημα του «χώρου» έχει τόσες δυσκολίες, πώς θα τα καταφέρουν οι ΚΣΟ στο «Πειραματικό Εργαστήρι»; Μας λένε, για όλη τη διάρκεια των τριετών σπουδών: α) εθελοντική προσφορά εργασίας όλων όσων διδάξουν, β) εξασφάλιση χορηγιών απ’ τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, γ) κοινοτικά κονδύλια, δ) προσφορά εξοπλισμού και υπηρεσιών από κινηματογραφιστές και επιχειρήσεις του χώρου.

Ερώτηση πρώτη: Ο εξοπλισμός που θα παραχωρηθεί θα ‘ναι τελευταίας τεχνολογίας ή απ’ τις αποθήκες; Κι αν υπάρχουν «δωρητές» εργαλείων και εργασίας γι’ αυτό το Εργαστήριο, γιατί τόσα χρόνια δεν κάνουν και προς τη Σχολή του ΑΠΘ κάνα δωράκι;

Ερώτηση δεύτερη: Τι θα πει χορηγία απ’ το δημόσιο τομέα και κοινοτικά κονδύλια; Τώρα που όλοι αισθανόμαστε στο πετσί μας πως λεφτά δεν υπάρχουν, κυρίως για ό,τι δημόσιο, τώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση πιέζει ασφυκτικά για τριετείς πανεπιστημιακές σπουδές, συρρίκνωση όλων των σπουδών που δεν είναι άμεσα συνδεμένες με την αγορά, και ειδικά στην Ελλάδα «ανωτατοποίηση» των πτυχίων των ΙΙΕΚ, όλ’ αυτά σημαίνουν πως ακόμα κι αν ένα ευρουδάκι έρθει από «δημόσια χορηγία» στο Πειραματικό Εργαστήριο, θα λείψει απ’ τη μόνη δημόσια πανεπιστημιακή σχολή που διαθέτει η χώρα μας. Μη μου πείτε πως υπερβάλλω, γιατί αυτή τη χρονική στιγμή το Υπουργείο Παιδείας κόβει ανελέητα απ’ όλα τα πανεπιστήμια της χώρας, χωρίς να πολυνοιάζεται για τις συνέπειες. Όσο για τον ιδιωτικό, τι να πω; Ποιος θα βάλει τώρα το χέρι στην τσέπη; Και δεν μιλάμε για κινηματογραφικούς παραγωγούς που –επιτέλους– πρέπει να υπάρξουν και στην Ελλάδα, αλλά δεν πρέπει ν’ ανακατεύονται με την παιδεία. Εννοούμε λοιπόν, χορηγούς. Αμήν και πότε!

Επίσης, οι ΚΟΣ, στην απάντησή τους, λένε πως το «Πειραματικό Εργαστήρι» είναι πείραμα (!) συγκεκριμένης διάρκειας και στόχος του η «διεξαγωγή συμπερασμάτων (;!) για την «καινοτόμο διδασκαλία της κινηματογραφικής τέχνης». Άς παραβλέψω προς το παρόν την «καινοτόμο», κι ας καταλάβω πρώτα τη «συγκεκριμένη». Λένε ότι τριετής θα ’ναι η διάρκεια του «Πειραματικού εργαστηρίου», κι όχι της «Πρότυπης Ανώτατης Σχολής Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Μέσων» που θα προκύψει αν το τριετές εργαστήριο-ερευνητική βάση στεφθεί από επιτυχία. Εδώ σηκώνω τα χέρια. Τίποτα τέτοιο δεν υπονοείται στο φυλλάδιο της «Πρότασης». Μήπως το ξανασκέφτηκαν; Μήπως η πρώτη μου παρέμβαση περί πενταετούς φοίτησης έπιασε τόσο γρήγορα τόπο; Πολύ θα το ’θελα, μα δε νομίζω. Όπως και να ’χει, η ουσία είναι πως δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται στα σοβαρά ότι πειραματίζεται με τριετή φοίτηση, για να φτιάξει βάσεις σχολής πενταετούς φοίτησης. Αυτό καλύτερα να μην τ’ ακούσει κανένας σοβαρός παιδαγωγός.

Θα ’θελα να αναφερθώ διεξοδικά και στο ιδρυτικό φυλλάδιο που ήταν η αφορμή για τα δύο σημειώματά μου, αλλά φοβάμαι πως έχω ήδη μακρηγορήσει. Επιτρέψτε μου μόνο μια τελευταία επισήμανση. Διαβάζω σ’ αυτό: «Στόχος του εργαστηρίου είναι να παράσχει στους σπουδαστές του άρτια επαγγελματική κατάρτιση, τη γνώση των καθιερωμένων συμβάσεων, αλλά και τη δυνατότητα να τις υπερβούν». Τόσα χρόνια διδάσκω στο Τμήμα Θεάτρου –κυρίως– αλλά και στο Τμήμα Κινηματογράφου, και δεν το ’χω καταφέρει να διδάξω την περιπόθητη για την Τέχνη «υπέρβαση», για έναν απλό λόγο: Δεν διδάσκεται. Αλλιώς τι υπέρβαση θα ’ταν; Το ως τώρα κατακτημένο, ναι. Να προσπαθούμε ν’ ανθίζουν ανεξάρτητες προσωπικότητες, μπορούμε, ίσως, να το καταφέρουμε. Λέω ίσως, γιατί στην τέχνη αυτό είναι δύσκολο να διδαχτεί, αλλά με λίγη μεγαλοθυμία και λίγη υπέρβαση του εαυτού μπορεί κανείς να τα καταφέρει. Την υπέρβαση θα τη φέρουν οι επόμενοι και μόνον αυτοί. Όλα τ’ άλλα μου φαντάζουν πολύ υπερφίαλα.

Εν κατακλείδι: Αν οι ΚΣΟ έστηναν, χωρίς επίσημες εξαγγελίες και βαρύγδουπα ταρατατζούμ, ένα τριετές σεμινάριο για να εφαρμόσουν δικές τους μεθόδους μετάδοσης της τέχνης τους δε θα ‘χα καμιάν απολύτως αντίρρηση. Όσο δε για το ότι «η ανάγκη καλλιέργειας της τέχνης δεν υπαγορεύεται απ’ το μέγεθος της αγοράς και ότι η συνύπαρξη δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη τον ανταγωνισμό, αλλά μπορεί να προωθεί την αλληλοστήριξη και τη συνεργασία», λέω πως πάγια επιδίωξη των ανθρωπιστικών σπουδών είναι ν’ αποδεσμευτεί η παιδεία απ’ την αγορά. Όμως επειδή οι νεοφιλελεύθερες και οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις της Ευρώπης άλλα προωθούν κι επιβάλλουν, λέω πως ναι, είναι πολλές δύο ανώτατες σχολές. Όσο για την αλληλοστήριξη και τη συνεργασία, στον ενάμιση χρόνο που υπάρχουν οι ΚΣΟ δεν έχω δει τέτοια δείγματα. Απεναντίας, μου δίνουν την εντύπωση πως θέλουν να σαρώσουν ό,τι είναι έξω απ’ αυτούς, όχι στο καλλιτεχνικό έργο, που στο κάτω-κάτω θα ’φερνε και την υπέρβαση, την καινοτομία κ.λπ., αλλά ως νέα «συντεχνία». Και ελπίζω η τοποθέτηση του Κ. Γιάνναρη (Ελευθεροτυπία, 2.2.2011) να μην εκφράζει ένα συνολικότερο πνεύμα: «Για να έχεις πρόσβαση σε χρηματοδότηση, έπρεπε να είσαι στο σωστό συνδικάτο ή πολιτικό κόμμα. Γι’ αυτό είδαμε να παράγονται βλακείες και να παραποιείται η έννοια του “auteur”. Καθάρισε ο αχταρμάς με τα συνδικάτα. Πρέπει να τοποθετηθούν σωστά πρόσωπα σε σωστές θέσεις που να μην υποκύπτουν σε πιέσεις». Καμιά ιδέα δεν μας δίνει για το πώς μπορούν να θωρακιστούν οι όποιοι οργανισμοί του κινηματογράφου ώστε τα πρόσωπα να μην υποκύπτουν. Αρκεί να ’ναι τα σωστά.

Ο Νίκος Πολίτης είναι σκηνογράφος-ενδυματολόγος. Διδάσκει χρόνια στο Τμήμα Θεάτρου και δύο χρόνια στο Τμήμα Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ με σύμβαση 407.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s