Το ρεζίλεμα της υψηλής διπλωματίας της Γαλλίας

Standard

του Στέφαν Ζίμονς

μετάφραση: Ιωάννα Μεϊτάνη

Κατέφθασε με 100 λιμουζίνες, υποσχέθηκε μπίζνες δισεκατομμυρίων και κατασκήνωσε μες στο κέντρο του Παρισιού: για τους γάλλους διπλωμάτες, ο Μουαμάρ αλ-Καντάφι ήταν ο εξαγνισμένος ηγεμόνας, ένας καλοδεχούμενος επισκέπτης. Η εικόνα αυτή άλλαξε ριζικά μετά τη δολοφονική επίθεση ενάντια στον ίδιο του το λαό.

Τιμητική υποδοχή, επίσημο δείπνο στο Μέγαρο των Ηλυσίων και δύο προσωπικές συναντήσεις με τον πρόεδρο Νικολά Σαρκοζύ — η επίσκεψη του Καντάφι το 2007 ήταν μια πενθήμερη υπόκλιση διαρκείας στον ηγέτη της λιβυκής επανάστασης. Έφτασε με συνοδεία 400 ατόμων και με στόλο από 100 λιμουζίνες, έστησε βεδουίνικο αντίσκηνο στο προαύλιο ενός μεγάρου στο κέντρο του Παρισιού και έκανε το γύρο της πόλης με πλοίο — εκείνες τις ώρες απαγορεύτηκε η κυκλοφορία στις γέφυρες του Σηκουάνα.

Για να συμπληρωθεί το ρεζίλεμα του πρωτοκόλλου, ο Καντάφι έγινε δεκτός στη χώρα «της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφοσύνης» ακριβώς την «Παγκόσμια Ημέρα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων».

Ο υπουργός Εξωτερικών Μπερνάρ Κουσνέρ, που μεταπήδησε στην κυβέρνηση από το Σοσιαλιστικό Κόμμα, κόμπιασε σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη, προσπαθώντας να αποφύγει τον χαρακτηρισμό «δικτάτορας» για τον Καντάφι. Η Ραμά Γιαντ, τότε υφυπουργός για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων (στον επόμενο ανασχηματισμό έγινε υφυπουργός Αθλητισμού και αργότερα δεν περιλήφθηκε ξανά στο κυβερνητικό σχήμα [Σ.τ.Μ.]), κατέκρινε έντονα την επίσκεψη του λίβυου ηγέτη, λέγοντας ότι «η χώρα μας δεν είναι χαλάκι για να σκουπίζει ο κάθε ηγέτης τα πόδια του από το αίμα των εγκλημάτων του» και κλήθηκε έπειτα από τον Σαρκοζύ να δώσει λογαριασμό για αυτά της τα λόγια.

Δεν είναι ν’ απορεί κανείς: ο Καντάφι είχε υποσχεθεί στον γάλλο ομόλογό του την αγορά πολεμικών αεροσκαφών και στρατιωτικών ελικοπτέρων, για την οποία τα συμβόλαια, όπως ήλπιζε ο Σαρκοζύ, θα έφταναν «στο ύψος των 10 εκατομμυρίων ευρώ».

Απερίσκεπτος πραγματισμός

 

Σκίτσο του Λατούφ

Στην επίσκεψη εκείνη, το Παρίσι είχε τιμήσει τον ηγεμόνα της ερήμου επειδή είχε απελευθερώσει τις βουλγάρες νοσοκόμες, τις οποίες είχε πρώτα φυλακίσει αυθαίρετα η λιβυκή δικαιοσύνη. Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, ένα μούδιασμα απλώνεται στους διπλωματικούς κύκλους — όχι μόνο γιατί η παραγγελία των εξοπλισμών εξέπεσε σε αγορά 20 μόνο Αίρμπας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και προκάτοχοι του Σαρκοζύ στο προεδρικό μέγαρο, όπως ο Ζωρζ Πομπιντού, είχαν πουλήσει την Τρίπολη αεροσκάφη Μιράζ· αναμφίβολα, επίσης, ορισμένοι γάλλοι αριστεροί θεωρούσαν τον χαμαιλέοντα δικτάτορα μπροστάρη στη μάχη κατά του ιμπεριαλισμού.

Τώρα, μια ομάδα διπλωματών καταγγέλλει δημοσίως και με ασυνήθιστα έντονο ύφος τον «ερασιτεχνισμό» και τον «παρορμητισμό» της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία καθορίζεται κυρίως από την ατζέντα δημοσίων σχέσεων του Μεγάρου των Ηλυσίων. Μια ομάδα ειδικών του υπουργείου Εξωτερικών, που διατηρούν την ανωνυμία τους, περιγράφουν σε άρθρο τους στη Le Monde την πορεία του Σαρκοζύ στην εξουσία ως μια αλληλουχία από ήττες και αποτυχίες, η οποία, τώρα, ενόψει της κρίσης στη βόρεια Αφρική, αναδεικνύεται πάλι ανάγλυφα και φανερώνει την αδυναμία της Γαλλίας.

Εκ των υστέρων τουλάχιστον, η μεταβολή της εικόνας του Καντάφι –από άνθρωπο που κινεί τα νήματα της τρομοκρατίας σε εξαγνισμένο ηγεμόνα– φαντάζει οφθαλμοφανής και απερίσκεπτος πραγματισμός. Το «μανιασμένο σκυλί της Εγγύς Ανατολής», όπως τον είχε χαρακτηρίσει ο Ρήγκαν μετά τη βομβιστική ενέργεια στο αεροσκάφος πάνω από το Λόκερμπι της Σκωτίας το 1988, έγινε μετά την 11η Σεπτεμβρίου σύμμαχος στον αγώνα ενάντια στην Αλ Κάιντα. Ο Σαρκοζύ είχε πει για την επίσκεψη του Καντάφι το 2007 στο Παρίσι ότι ήταν μια «απολύτως κανονική επίσκεψη», αφού ο λίβυος ηγέτης «είχε επιστρέψει στην πορεία προς τη διεθνή κοινότητα».

 

Σαρλ ντε Μοντεσκιέ

Ο Πατρίκ Ογιέ, νομικός σύμβουλος του Σαρκοζύ στο Μέγαρο των Ηλυσίων, είχε προβλέψει ότι «η Τρίπολη θέλει να επανακτήσει τη θέση της στην ορχήστρα των εθνών». Πριν από τρία χρόνια, οι γαλλικές μυστικές υπηρεσίες είχαν κάνει έρευνες στο περιβάλλον του Καντάφι για «υπερβολικές διασυνδέσεις», και τότε ο στενός του συνεργάτης είχε δηλώσει: «Ο Καντάφι δεν είναι ο ίδιος όπως πριν από 20 χρόνια, τώρα αποζητά τον σεβασμό. Εξάλλου, διαβάζει και Μοντεσκιέ».

Το 2010 το Παρίσι σχεδίαζε πυρηνικές συμφωνίες με τη Λιβύη

Σωφρονίστηκε άραγε ο δικτάτορας διαβάζοντας φιλοσοφία; Πάντως μέχρι και πέρυσι, το Παρίσι προσπαθούσε να συνάψει πυρηνική συμφωνία με τη Λιβύη — ως αντάλλαγμα για να διασφαλίσει τη συνέχιση των εισαγωγών πετρελαίου. Τον Οκτώβριο του 2010, οι υπουργοί Βιομηχανίας των δύο χωρών υπέγραψαν ένα σύμφωνο «στρατηγικής συνεργασίας» ώστε να προωθήσουν τις διαδικασίες για την εγκατάσταση ενός γαλλικού εργοστασίου παραγωγής πυρηνικής ενέργειας.

Μετά τη δολοφονική επίθεση του δικτάτορα κατά του ίδιου του του λαού, η γαλλική διπλωματία φυσικά έμεινε εκτεθειμένη· όχι μόνο η αντιπολίτευση, αλλά και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος αναρωτιούνται τι ηθική νομιμοποίηση μπορεί να έχει μια τέτοια «ρεαλπολιτίκ». Ο Πατρίκ Ογιέ, άνθρωπος των λόμπι της Λιβύης, υπουργός και υπεύθυνος κοινοβουλευτικών σχέσεων, τον τελευταίο καιρό δεν επαινεί τον Καντάφι όπως παλιότερα.

Ο Ογιέ, σύζυγος της υπουργού Εξωτερικών Μισέλ Αγιό-Μαρί (η οποία είχε προκαλέσει τη δημοσιότητα γιατί κατά τις φετινές χριστουγεννιάτικες διακοπές της στην Τυνησία (!) καταφέρθηκε εναντίον των διαδηλωτών και είχε επαφές με ανθρώπους από τον κύκλο του πρώην δικτάτορα Μπεν Άλι) αποσύρθηκε διακριτικά από τις θέσεις του ως προέδρου του «Συλλόγου γαλλο-λιβυκής φιλίας» και προέδρου της κοινοβουλευτικής ομάδας μελέτης «Γαλλία-Λιβύη».

Οι διπλωμάτες διορθώνουν τα λάθη τους

Ο Ζακ λε Γκεν, βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος UMP, που ήταν παρών στην επίσημη δεξίωση του ηγέτη της Λιβύης στο Παρίσι το 2007 («το ελάχιστο που θα μπορούσαμε να κάνουμε»), καταλήγει τώρα περιέργως, παρά την τοτινή του συνεργασία, στο συμπέρασμα ότι «ο Καντάφι σουλατσάρει εδώ και 40 χρόνια ανά τον κόσμο και κοροϊδεύει τους διπλωμάτες των κρατών».

Πολλοί είναι οι εκπρόσωποι της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής οι οποίοι τώρα, μετά το αιματοκύλισμα στη Λιβύη, προτιμούν να ξεχάσουν τις εκτιμήσεις που είχαν κάνει παλιότερα. Ας πούμε, ο Μπορίς Μπουαγιόν, νυν πρέσβης της χώρας του στην Τυνησία, εξυμνούσε τον λίβυο δικτάτορα τον περασμένο Δεκέμβριο ως αναγεννημένη ενσάρκωση της αρετής. «Πρέπει να τελειώνουμε με τα κλισέ», είχε αναφέρει τότε σε μια τηλεοπτική του εμφάνιση ο Μπουαγιόν, ο οποίος ήταν προηγουμένως τοποθετημένος στο Ιράκ. «Ο Καντάφι ήταν τρομοκράτης, τώρα πια δεν είναι». Ο ίδιος δήλωσε, έπειτα από τις συστάσεις που του έγιναν από το Παρίσι: «Όλοι κάνουμε λάθη στη ζωή μας και έχουμε το δικαίωμα να επανορθώνουμε».

 

Ο Stefan Simons είναι ανταποκριτής στο Παρίσι του γερμανικού περιοδικού «Der Spiegel» Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 23.2.2011 στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού, www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,747156,00.html.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s