Και ο αγώνας συνεχίζεται…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

 

Ανρί Ματίς, «Κόκκινος χορευτής», 1938

Το καλό νέο δεν άργησε να κυκλοφορήσει, το απόγευμα της Τετάρτης. «Τέλειωσε η απεργία!», «Νικήσαμε!», «Πάμε στην Υπατία!»· μέσα σε λίγα λεπτά, με sms, μαίηλ και τηλέφωνα, εν χορδαίς και οργάνω, η είδηση άρχισε να κάνει τον γύρο. Τον γύρο του θριάμβου. Συναισθήματα πολλά, μα πρώτα απ’ όλα χαρά και ανακούφιση. Aρκεί να δει κανείς τις φωτογραφίες: χαμόγελα μέχρι τ’ αυτιά, γέλια, χαρές, χοροί και γλέντια — μια ατμόσφαιρα που ο Πιτσιρίκος συνόψισε θαυμάσια επιγράφοντας το άρθρο του για τους απεργούς μετανάστες «Τα γελαστά παιδιά» (pitsirikos.net, 10 Μαρ. ’11).

Μια χαρά λυτρωτική, όπως τουλάχιστον την ένιωσα εγώ, καθώς φτάσαμε στη λύση χωρίς να ζήσουμε την τραγωδία. Αν είχαμε νεκρούς, μπορεί το πολιτικό κόστος να το πλήρωνε η κυβέρνηση και το κρίμα να έπεφτε στο λαιμό της, ωστόσο το βάρος θα ήταν ασήκωτο για όλους εμάς: τους συμπαραστάτες, τους αλληλέγγυους, όσους και όσες, από κοντά ή μακριά, καθένας και καθεμιά με τον τρόπο του, συμπάσχαμε με τους απεργούς. Ασφαλώς και η κυβέρνηση δεν ήθελε νεκρό γιατί φοβόταν το «κόστος», εμείς όμως –γιατί πάντα, θυμάστε, «εμείς μιλάμε γι’ ανθρώπινες ζωές– ήμασταν εκείνοι που θα νιώθαμε συντριβή αν πάθαινε κάτι κάποιος απεργός.

Από κει και πέρα, και ανεξάρτητα από τον βαθμό προσωπικής εμπλοκής του καθενός, όλη η ιστορία της απεργίας πείνας αξίζει και πρέπει να αποτιμηθεί. Καταθέτω λοιπόν λίγες πρώτες σκέψεις.

α) Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για σημαντική πολιτική νίκη. Νίκη πρώτα απ’ όλα των απεργών, αλλά και των αλληλέγγυων, των πολιτικών δυνάμεων και των συλλογικοτήτων που στήριξαν την απεργία, νίκη ενάντια στον αγριανθρωπισμό που εκδηλώθηκε. Η νίκη, πιστεύω, ήταν τεράστια στο συμβολικό επίπεδο, αν συνυπολογίσουμε τη συγκυρία και τη σιδηρά στάση της κυβέρνησης, καθώς και τον πολύ δύσκολο συσχετισμό που είχε διαμορφωθεί από τις πρώτες μέρες της απεργίας, με την έξωση από τη Νομική. Και λέγοντας «συμβολικό» δεν εννοώ βέβαια κάτι λίγο, φτενό, προσχηματικό· αντίθετα, κάτι που μπορεί να εμψυχώσει, να δώσει φτερά σε όσους αγωνίζονται, να δώσει τον τόνο, να αλλάξει το κλίμα και την ψυχολογία. Πολλά και σημαντικά είναι εκείνα που κρίνονται πάντα στο επίπεδο αυτό. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα όρια επιστήμης και πολιτικής: το 1821 στον ΣΚΑΪ

Standard

του Παναγιώτη Στάθη

Ευγένιος Ντελακρουά, «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου», 1826

Η εθνική ιστορία, και ευρύτερα η εθνική ταυτότητα, έχει προκαλέσει ζωηρές συζητήσεις ή και αντιπαραθέσεις τα τελευταία χρόνια στον χώρο της δημόσιας ιστορίας, ορισμένες μάλιστα έλαβαν έντονο συγκρουσιακό χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό είναι ευπρόσδεκτη η πρωτοβουλία του ΣΚΑΪ να παραγάγει μια ιστορική σειρά ντοκιμαντέρ για την Επανάσταση του 1821 με υπεύθυνους επιστήμονες ιστορικούς, η οποία μάλιστα υποστηρίζεται από αρκετές παράλληλες δράσεις: σειρά τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών συζητήσεων με καλεσμένους επιστήμονες, έκδοση ενός πεντάτομου επιστημονικού έργου για την Επανάσταση, έκδοση ενός παιδικού εικονογραφημένου βιβλίου για την πολιορκία του Μεσολογγίου, αρθρογραφία στην Καθημερινή. Καθώς το ντοκιμαντέρ ανατρέπει τους παραδεδομένους εθνικιστικούς μύθους για την οθωμανική περίοδο και το Εικοσιένα, ξεσήκωσε ισχυρές αντιδράσεις από διάφορες εθνικιστικές μερίδες και από χώρους της λαϊκής και της άκρας δεξιάς.

Ωστόσο, όσα λέγονται στο ντοκιμαντέρ και ενόχλησαν τους εθνικιστές, αποτελούν κοινούς τόπους στην επιστημονική ιστοριογραφία εδώ και τουλάχιστον τρεις δεκαετίες. Πράγματι η γενικότερη παρουσίαση του Εικοσιένα στο ντοκιμαντέρ εντάσσεται στις σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις που διδάσκονται στα ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια. Στα υπέρ της σειράς προσμετράται η ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα σκηνοθετική δημιουργία με την υψηλής ποιότητας εικαστική παρουσίαση, τα δραματοποιημένα μέρη, τη φροντισμένη εκλαΐκευση, το λιτό ύφος της αφήγησης του Πέτρου Τατσόπουλου, τα αποσπάσματα συνεντεύξεων δυτικοευρωπαίων και τούρκων ιστορικών, την έμφαση στην ανάδειξη της καθημερινότητας των χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων στη διάρκεια του Αγώνα. Θα πρέπει επίσης να εξαρθεί η τόλμη της σειράς να μιλήσει και για θέματα ταμπού, όπως π.χ. οι σφαγές των μουσουλμάνων στην άλωση της Τριπολιτσάς, η νύξη για κανιβαλισμό στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, ή το αλβανόφωνο νανούρισμα –υπόμνηση για την ξενοφωνία αρκετών επαναστατών– σε μια εξαιρετική δραματοποίηση των προετοιμασιών της Εξόδου του Μεσολογγίου. Για τα ελληνικά δεδομένα συνιστά μια από τις καλύτερες προσπάθειες, αν και απέχει από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές παραγωγές με τον πολύ ψηλότερο προϋπολογισμό, τις ψηφιακές αναπαραστάσεις και τους πολυάριθμους κομπάρσους.

Το όλο εγχείρημα, όμως, δεν στερείται προβλημάτων. Η πρώτη ένσταση σχετίζεται με τους επιστημονικούς συμβούλους της σειράς, Θάνο Βερέμη και Ιάκωβο Μιχαηλίδη: πρόκειται για ακαδημαϊκούς ιστορικούς που όμως ερευνητικά δεν ειδικεύονται στις περιόδους της οθωμανικής κυριαρχίας και της Επανάστασης, όπως επίσης και η πλειονότητα των καλεσμένων επιστημόνων στις πέντε πρώτες συζητήσεις που ακολούθησαν τις αντίστοιχες προβολές των επεισοδίων. Ίσως σε αυτό να οφείλονται και ορισμένα πραγματολογικά λάθη του ντοκιμαντέρ, όπως π.χ. η ταύτιση του Μεχμέτ Ρεσίτ Κιουταχή με τον πασά που νίκησε τον Αλή Τεπελενλή, ενώ νικητής του Αλή ήταν ο Αχμέτ Χουρσίτ πασάς. Ο Ρεσίτ πασάς ήταν απλώς ένας από τους πασάδες που συμμετείχαν στην πολιορκία του Αλή.

Eυγένιιος Ντελακρουά, "Η σφαγή της Χίου" (σχέδιο)

Σημαντικότερα όμως είναι τα προβλήματα που αφορούν σε κάποιες, μάλλον παρωχημένες, ερμηνευτικές επιλογές του ντοκιμαντέρ. Ενδεικτικά: η άποψη ότι από τις αρχές του 17ου αιώνα μεγάλος αριθμός αγροτών κατέφυγε στον ορεινό χώρο λόγω της αύξησης των φορολογικών βαρών και της έντασης της καταπίεσης, εξέλιξη από την οποία προέκυψαν και οι κλέφτες, δεν υποστηρίζεται από τα δημογραφικά και ιστορικά δεδομένα. Η άποψη ότι μια προϊούσα αύξηση της οθωμανικής καταπίεσης στην ύστερη περίοδο οδήγησε ευρύτατους πληθυσμούς στη συμμετοχή στην επανάσταση ούτε τεκμηριώνεται επαρκώς στις πηγές σε ό,τι αφορά τους αγροτικούς πληθυσμούς, ούτε συνάδει με την οικονομική ανάπτυξη των χριστιανών εμπόρων, ναυτικών, βιοτεχνών και προεστών στον 18ο αιώνα. Αντιθέτως, απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά στην πολυδιάστατη κρίση (οικονομική και όχι μόνον) που διέκοψε μια μακρά περίοδο εμπορικής ανάπτυξης και έπληξε ευρύτατες κοινωνικές ομάδες στα αμέσως προεπαναστατικά χρόνια και που φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με την έκρηξη της επανάστασης. Άλλωστε, το ντοκιμαντέρ ερμηνεύει την Επανάσταση δίνοντας έμφαση στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό και συνακόλουθα στην επιρροή των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης, υποβαθμίζοντας τη σημασία της παράλληλης εμπορικής ανάπτυξης και της σχέσης της με την εμφάνιση των διαφωτιστικών ιδεών. Από αυτήν την άποψη ακολουθεί περισσότερο το ερμηνευτικό μοντέλο του Κ.Θ. Δημαρά, τηρώντας αποστάσεις από τη μαρξιστική ερμηνεία του Ν. Σβορώνου που δίνει έμφαση στην οικονομία. Συνέχεια ανάγνωσης

Κάτι συμβαίνει εδώ: Σχετικά με την «πολιτική της οργής»

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

 

Χαρακτικό του Όττο Νίκελ, από το λεύκωμα «Πεπρωμένο» (1930)

Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για το πολιτικό παιχνίδι με τους κοινωνικούς φόβους που παίζεται στο όνομα μιας «ηθικής της ευθύνης». Αυτό το παιχνίδι έχει τους επαγγελματίες, τους χορηγούς, τους λειτουργούς του στα μέσα επικοινωνίας και στο χώρο της διανόησης. Σχηματικά λέμε ότι αυτός είναι ο χώρος του Μνημονίου, το πεδίο στο οποίο κινούνται, με διαφορετικές ταχύτητες και εντάσεις, όλες εκείνες οι φωνές που πιστεύουν ότι η οριστική υπέρβαση της Μεταπολίτευσης (το περιβόητο finis) πρέπει να είναι μια φυγή προς τα εμπρός με όρους ανταγωνισμού, απελευθέρωσης της επιχειρηματικότητας, εργασιακής και κοινωνικής πειθάρχησης σε μια ανώτερη καπιταλιστική «ορθολογικότητα».

Έχει ωστόσο ενδιαφέρον ότι, από μια άλλη πλευρά, κάποιες πολύ διαφορετικές δυνάμεις προβάλλουν με τη σειρά τους την ίδια επιθυμία υπέρβασης. Μοιράζονται ένα αντίστοιχης δραματικότητας ανορθωτικό-εξυγιαντικό πάθος. Μόνο που αυτές οι φωνές ομνύουν, όπως ισχυρίζονται, στο αντι-σύστημα και όχι στο σύστημα. Εμφανίζονται όλο και πυκνότερα ως ένα κομμάτι του κόσμου της διαμαρτυρίας και της λαϊκής αγανάκτησης. Σε ένα μπλογκ διεξάγεται αυτές τις μέρες μια «ψηφοφορία» με θέμα: σε ποιων τα σπίτια θέλετε να διαδηλώσετε περισσότερο; Από κάτω έχει μια σειρά ονομάτων ηγετικών στελεχών από τα δυο μεγάλα κόμματα. Το συγκεκριμένο μπλογκ είναι εξάλλου ένας από τους σπόνσορες της πρωτοβουλίας με το μεγαλειώδες όνομα «Κίνημα Λαού» η οποία διαδήλωσε έξω από το σπίτι του Άκη Τσοχατζόπουλου και του Σημίτη. Συνέχεια ανάγνωσης

To Facebook, το Τwitter και η εξέγερση των Αράβων

Standard

Το Facebook, το Twitter, τα κινητά και το διαδίκτυο έπαιξαν σημαντικό ρόλο τόσο στην οργάνωση όσο και στη γνωστοποίηση των πρόσφατων εξεγέρσεων στον αραβικό κόσμο. Το γεγονός τροφοδότησε ξανά τη μεγάλη δημόσια συζήτηση και διαμάχη (που είχε αναπτυχθεί και το 2009 σχετικά τον ρόλο του Twitter στην «Πράσινη Επανάσταση» του Ιράν) σχετικά με τη σχέση social media και επανάστασης. Οι σχετικές απόψεις καλύπτουν μια πολύ μεγάλη γκάμα — από αυτούς που πρεσβεύουν ότι ο ρόλος των social media υπήρξε καθοριστικός, σε βαθμό που κάνουν λόγο για «Τwitter Revolution» ή «Facebook Revolution», μέχρι εκείνους που υποστηρίζουν ότι υπήρξαν απλώς ένα βοηθητικό μέσο. Από την τεράστια συζήτηση στον διεθνή Τύπο και το Διαδίκτυο, δημοσιεύουμε σήμερα αποσπάσματα από τα άρθρα του καναδού δοκιμιογράφου Malcolm Gladwell («Does Egypt need Twitter?», The New Yorker, 2.2.2011), του δημοσιογράφου του CNN Chris Taylor («Why not call it a Facebook revolution?», http://articles.cnn.com/2011-02-24/tech/facebook.revolution_1_facebook-wael-ghonim-social-media?_s=PM:TECH, στις 24.2.2011), της μπλόγκερ και δημοσιογράφου Jillian C. York («Not Twitter, Not Wikileaks: Α Human Revolution», http://jilliancyork.com/2011/01/14/not-twitter-not-wikileaks-a-human-revolution, στις 14.1.2011, του μπλόγκερ και δημοσιογράφου Greg Satell «Social media and Revolution», http://www.digitaltonto.com/2011/social-media-and-revolution, στις 9.2.2011).

«ΕΝΘΕΜΑΤΑ»

Ουάου! Είδες τι τουίταρε μόλις ο Μάο;

Standard

του Μάλκλομ Γκλάντγουελ

Όταν ο Μάο αποφαινόταν, στην περίφημη ρήση του, ότι η εξουσία πηγάζει από την κάνη των όπλων, η όλη συζήτηση επικεντρώθηκε στη σημασία των όπλων. Δεν υπήρξε μεγάλο ενδιαφέρον, τότε, για τον τρόπο που διάλεξε ο Μάο να επικοινωνήσει αυτή του την άποψη: αν την εξέθεσε σε μια ομιλία του, αν την ψιθύρισε σε κάποιον φίλο του, αν την έγραψε στο ημερολόγιό του ή αν την περιέλαβε σε κάποιο βιβλίο του. Κάτι τέτοιο, βέβαια, δεν θα συνέβαινε με τίποτα σήμερα. Σήμερα πιστεύουμε ότι το «πώς» της επικοινωνιακής πράξης έχει τεράστια σημασία. Θα λέγαμε ότι ο Μάο πόσταρε «η εξουσία πηγάζει από την κάνη των όπλων» στη σελίδα του στο Facebook ή ότι μπλόγκαρε για τις κάνες των όπλων στο tumbrl — και, εν τέλει, στη διαπάλη των αποστόλων των new media για τις σημασίες, το κομμάτι σχετικά με τα όπλα θα λησμονιόταν και το μέγα συμπέρασμα θα ήταν: Ουάου! Είδες τι τουίταρε μόλις ο Μάο;

 

Έργο του John Sherffius

Υπάρχουν χιλιάδες σημαντικά πράγματα που μπορούμε να πούμε για τις αιτίες και τις συνέπειες των διαδηλώσεων στην Αίγυπτο. Όπως έγραψα το περασμένο φθινόπωρο στο New Yorker, ο «υψηλού κινδύνου» κοινωνικός ακτιβισμός απαιτεί βαθιές ρίζες και «ισχυρούς δεσμούς». Και σίγουρα το πιο αδιάφορο σχετικά με τους διαδηλωτές είναι ότι ορισμένοι από αυτούς μπορεί να έχουν (ή να μην έχουν), στη μια ή την άλλη περίπτωση, χρησιμοποιήσει τις δυνατότητες των new media για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Σας παρακαλώ. Οι άνθρωποι διαδήλωναν ρίχνοντας κυβερνήσεις και πριν επινοηθεί το Facebook. Το έκαναν και πριν εμφανιστεί το διαδίκτυο. Δεν είχαν όλοι τηλέφωνο στην Ανατολική Γερμανία τη δεκαετία του 1980 –και όμως εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Λειψίας και οδήγησαν στην κατάρρευση ένα καθεστώς που όλοι νομίζαμε ότι θα κρατήσει καμιά εκατοστή χρόνια ακόμα–, ενώ στη Γαλλική Επανάσταση τα πλήθη στους δρόμους επικοινωνούσαν ο ένας με τον άλλο χρησιμοποιώντας εκείνο το παράξενο, παντελώς άγνωστο σήμερα εργαλείο, γνωστό ως «ανθρώπινη φωνή». Οι άνθρωποι που θέλουν να διαμαρτυρηθούν θα βρίσκουν πάντα τρόπους να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Και οι τρόποι με τους οποίους επιλέγουν να το κάνουν έχουν, εν τέλει, μικρότερο ενδιαφέρον σε σχέση με τους λόγους που τους ώθησαν σ’ αυτό.

 

Γιατί να μη μιλήσουμε για Επανάσταση του Facebook;

Standard

του Κρις Ταίυλορ

Οι Τυνήσιοι πλημμύρισαν τους δρόμους με τη βοήθεια του Twitter. Οι διαδηλώσεις της Αιγύπτου συντονίστηκαν από σελίδες του Facebook, όπως αυτή του διαδικτυακού ακτιβιστή Wael Ghonim. Οι διαφωνούντες της Λιβύης έκαναν γνωστή την «Ημέρα της οργής» τους με τον ίδιο τρόπο. Κι όμως, αυτές τις μεθυστικές ημέρες, που ολόκληρη η Μέση Ανατολή φαίνεται να εμπνέεται και να οργανώνει ονλάιν την εξέγερσή της ενάντια στα αυταρχικά καθεστώτα, έχει γίνει της μόδας οι ειδικοί να υποτιμούν τον ρόλο των social media στις επαναστάσεις του 2011.

«Οι άνθρωποι διαδήλωναν ρίχνοντας κυβερνήσεις και πριν επινοηθεί το Facebook», αποφαινόταν ο Malcolm Gladwell στο New Yorker, στις 2 Φεβρουαρίου. Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Gideon Rachman μας υπενθύμιζε, στους Financial Times, ότι «οι Γάλλοι κατάφεραν να αλώσουν τη Βαστίλη άνευ της βοήθειας του Twitter — ενώ οι μπολσεβίκοι κατέλαβαν τα Χειμερινά Ανάκτορα χωρίς να κοντοσταθούν για ανεβάσουν φωτογραφίες τους στο Facebook».

Αρκούντως αληθινό — και εντελώς άσχετο με το θέμα μας. Και οι εξεγέρσεις εκείνες είχαν βοηθηθεί σοβαρά από την τεχνολογία της εποχής τους. Η επανάσταση των μπολσεβίκων δύσκολα θα εκδηλωνόταν χωρίς τον τηλέγραφο και το τρένο που έφερε τον Λένιν στο Σταθμό της Φινλανδίας την κατάλληλη στιγμή. Και τι θα ήταν η Γαλλική Επανάσταση χωρίς το τελευταίο χάι τεκ γκάτζετ, φρέσκο φρέσκο από το εργαστήριο του δρ. Ζοζέφ Γκιγιοτίν;

Ασφαλώς η τεχνολογία από μόνη της δεν γεννά επαναστάσεις. Η θέληση του λαού είναι το στοιχείο που έχει ζωτική σημασία. H δυσαρέσκεια που σιγοβράζει για κάμποσες δεκαετίες είναι το καλύτερο προσάναμμα της επανάστασης. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα social media δεν μπορούν να προσφέρουν σοβαρή βοήθεια και ευκολίες στους επαναστάτες που αγωνίζονται.

Θυμάστε τους νεαρούς που έδιναν συνεντεύξεις στην πλατεία Ταχρίρ τη νύχτα που έπεσε ο Μουμπάρακ; Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν το τι έκαναν, περιμένοντας να τελειώσουν οι ρεπόρτερ το εισαγωγικό τους: ασχολούνταν με το smartphone τους. Θέλετε να στοιχηματίσουμε για το σάιτ που τσέκαραν; Συνέχεια ανάγνωσης

Ούτε το Twitter ούτε τα Wikileaks: μια επανάσταση των ανθρώπων

Standard

της Τζίλιαν Γυορκ

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Δεν σκοπεύω να υποτιμήσω τη σημασία των social media στην εξέγερση της Τυνησίας. Ασφαλώς, έπαιξαν τεράστιο ρόλο στο να κυκλοφορήσουν βίντεο, φωτογραφίες και ειδήσεις σε όλο τον κόσμο — και όχι απλώς στο ευρύ κοινό, αλλά και στα μέσα ενημέρωσης. Το Al Jazeera, το οποίο παρείχε πολλές φορές την καλύτερη κάλυψη των γεγονότων της Τυνησίας, βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε πηγές προερχόμενες από τα social media, όπως και άλλα μέσα. Τυνησιακά μπλογκ και νέες πηγές –όπως τα Nawaat και SBZ News– συμπλήρωσαν τα κενά που άφηνε η προχειρότητα των ρεπορτάζ των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης. Και, μιλώντας από προσωπική εμπειρία, ήμουν σε θέση να φέρω σε επαφή Τυνήσιους –πολλούς από τους οποίους δεν έχω συναντήσει ποτέ στην πραγματική ζωή– με δημοσιογράφους, χάρη στη διασύνδεσή μας στο Facebook και το Twitter.

Ωστόσο, το να μιλάμε για «Επανάσταση του Twitter» ή ακόμα και για «Επανάσταση των Wikileaks» δείχνει ότι δεν έχουμε μάθει τίποτα από την εμπειρία του παρελθόντος στη Μολδαβία και το Ιράν. Το ερώτημα του Evgeny Morozov «Θα συνέβαινε αυτή η επανάσταση αν δεν υπήρχαν το Facebook και το Twitter;» τα λέει όλα. Εγώ –όπως και οι περισσότεροι Τυνήσιοι, στους οποίους έχω θέσει αυτό το ζήτημα– απαντάω ναι, θα είχε συμβεί και χωρίς το διαδίκτυο.

Είμαι απίστευτα ενθουσιασμένη και περήφανη για τους τυνήσιους φίλους μου. Πρόκειται για μια απίστευτη νίκη, που δεν θα σβηστεί γρήγορα από τη συλλογική μνήμη. Και νιώθω πανευτυχής που οι Τυνήσιοι είχαν την ικανότητα να χρησιμοποιήσουν τα social media για να επιστήσουν την προσοχή στα δεινά τους. Αλλά δεν νομίζω ότι ασεβώ στη μνήμη του Μοχάμεντ Μπουαζίζι –ή των 65 άλλων που έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους για τον ίδιο λόγο– λέγοντας πως όλα αυτά δεν είναι τίποτα άλλο από μια επανάσταση των ανθρώπων.