Οι «Ψηφίδες» του Δημήτρη Σκουλίδη

Standard

Οι Ψηφίδες του Δημήτρη Σκουλίδη, κρύβουν, στη μικρή και απέριττη φόρμα τους, έναν μεγάλο πλούτο. Πλούτο συναισθηματικό, γλωσσικό, αναμνήσεων, μα κυρίως πλούτο ανθρώπινο. Λιτές, ουσιαστικές και καίριες, όπως και ο δημιουργός τους. Όσοι ξέρουν, έστω και λίγο, αυτόν τον σπουδαίο και ευγενή  άνθρωπο της Αριστεράς δεν θα ξαφνιαστούν· οι υπόλοιποι θα τον ανακαλύψουν μέσα από τις σελίδες των Ψηφίδων. Οι Ψηφίδες («ανεπίδοτες επιστολές» σε φίλους, παρακαλεί να θεωρηθούν ο συγγραφέας), που κυκλοφορούν τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εξάντας, αφιερωμένες στη μνήμη του Μανόλη Αναγνωστάκη, χωρίζονται σε εφτά ενότητες: Ερεθίσματα για συλλογισμούς, Ερανισμοί Α΄ και Β΄, Σχεδιάσματα δοκιμίων, Μαρτυρίες, Αλησμόνητοι, Ποιήματα (ούτως ειπείν). Προδημοσιεύουμε σήμερα λίγα αποσπάσματα με την προτροπή στον Δ. Σκουλίδη να μας χαρίσει και άλλα γραφτά, όπως την ιστορία της «Σερραίας», για την οποία, όπως λέει, επιμένει αδελφικός φίλος.

Στρ. Μπ.

Ψηφίδες

του Δημήτρη Σκουλίδη

ΕΡΕΘΙΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥΣ

Αγώνες παλιοί, τελειωμένοι, νικηφόροι ή μη. Φράσεις ακυρωμένες από το Χρόνο, μη αντιπροσωπευτικές των τότε συμβάντων. Άνθρωποι θυσιασμένοι, ξεχασμένοι, άνθρωποι απλώς…

***

Λέξεις κι άλλες λέξεις, λέξεις ερημικές και ακατοίκητες…

***

Ορυμαγδός λέξεων. Δεινοπαθούν οι έννοιες

***

Θηρευτής εμπειριών. Ντιλετάντης…

***

Νεκρός με αναστολή

 

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Ροδόπολη Σερρών

Η έκβαση του εμφύλιου πολέμου είχε ήδη κριθεί.

Όμως η διαταγή προς τους διοικητές των εγκαταστημένων σε κωμοπόλεις και χωριά ορεινών περιοχών μονάδων ζητούσε την εκκαθάριση των μετόπισθεν.

Στη Ροδόπολη Σερρών από πολύ καιρό δεν είχε μείνει ίχνος αριστερού. Άλλοι στο βουνό, άλλοι στη Μακρόνησο, άλλοι «ανανήψαντες» Μακρονησιώτες στον Γράμμο, «μαχητές» του Εθνικού Στρατού και άλλοι στη φυλακή.

Αλλά η διαταγή ήταν διαταγή και έπρεπε να υπάρξει αναφορά εκτέλεσης…

Γείτονες ανύπαρκτων αριστερών, μακρινοί συγγενείς τους, ο υπαρχηγός της γερμανόδουλης κατοχικής ΠΑΟ του Κιλκίς, ο Σοφουλικός φιλελεύθερος σταθμάρχης Εμμανουηλίδης και άλλοι πολλοί, βασανιζόμενοι με μεθόδους απερίγραπτης φρίκης (ακόμη και για την εποχή εκείνη) «ομολογούσαν» καθ’ υπαγόρευσιν βλακών, αν όχι ηλιθίων, «ανακριτών». Χαρακτηριστική περίπτωση: ο στρατιώτης Βασίλης Διπλός «ομολόγησε» ότι αμέσως το βραδινό σιωπητήριο περνούσε τα σύρματα του Στρατοπέδου, πήγαινε στη Σόφια, απ’ όπου έπαιρνε «οδηγίες και ντιρεκτίβες», στο δεν πρωινό προσκλητήριο δήλωνε παρών…

Παραπομπή στο Στρατοδικείο. Στην πρώτη δικάσιμο ο άλλοτε Διοικητής της στρατιωτικής μονάδας Ροδόπολης συνταγματάρχης Λασπιάς ήλθε και κατέθεσε υπέρ των κατηγορουμένων.

Το Στρατοδικείο ανέβαλε τη δίκη, προφανώς μετά από κάποια παρασκηνιακή παρέμβαση των «επιπολαίων» αρμοδίων της Δικαστικής Διεύθυνσης της Μεραρχίας Σερρών, που δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να μην καλύψουν το ηλίθιο δικογραφικό υλικό.

Στη δεύτερη ο συνταγματάρχης Λασπιάς δεν ήλθε και έξι από τους κατηγορουμένους καταδικάσθηκαν σε θάνατο.

Η κινητοποίηση για απονομή χάριτος είχε θετικό αποτέλεσμα.

Η εκτέλεση όμως έγινε στις 5 το πρωί της πέμπτης μέρας. Η απόφαση απονομής χάριτος έγινε γνωστή κάποιες ώρες μετά.

Με επίταση λεγόταν από τους δικηγόρους ότι είχαν ειδοποιηθεί οι «αρμόδιοι»…

 

ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΟΙ

Σουφλί, οικογένεια Παπατσαρούχα

Όλη η Οικογένεια στην Εθνική Αντίσταση.

Οδυνηρή η βίωση της ήττας.

Αδυσώπητος και ο κατατρεγμός που ακολούθησε.

Ο άνδρας της Τριάδας πέθανε στο Ζγκόρζελετ της βόρειας Πολωνίας. Μετά από πολλά χρόνια οι εγγονοί του βρήκαν τον τάφο του.

Η γιαγιά Τριάδα εξόριστη στο Τρίκερι και στη συνέχεια στο Μακρονήσι. Οι κόρες της, η αλησμόνητη Παγώνα, η Ρηνιώ, η Πόπη, και ο γιος της ο Λάκης (μακαρίτης πια), δουλευτής και βοηθός επιβίωσης των άλλων.

Της γιαγιάς Τριάδος το δώρο, κέντημα-χειροτέχνημα, αναρτημένο στον τοίχο, ανατροφοδοτεί τη μνήμη…

Η Παγώνα, αλησμόνητη σαν άνθρωπος αλλά και ως συγγραφέας του αυτοβιογραφικού αριστουργήματος Των Αφανών. Παντρεμένη με τον Στέφανο Στεφάνου, με μια εξαίρετη κόρη, φιλόλογο, που ζει στην Κύπρο.

Ο Στέφανος Στεφάνου, Σουφλιώτης κι αυτός. Αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης κατά τη βουλγαρική κατοχή, εμβληματικό στέλεχος της ΕΠΟΝ με τον Πέτρο Διβέρη (Παντελή), τον Μανώλη Διπλό (Αλέκο) και άλλους… Αγωνιστής και της μετακατοχικής εποχής, διωκόμενος, εξόριστος, εξόριστος και στην περίοδο της Χούντας. Πολύ καλός γνώστης της ελληνικής γλώσσας, άσκησε για βιοπορισμό το επάγγελμα του διορθωτή κειμένων.

Δεν λείπει από τις εκδηλώσεις μνήμης αλλά και θεωρητικής και πολιτισμικής καλλιέργειας. Δέχεται το σεβασμό και την αγάπη παλιών συναγωνιστών και φίλων.

Η Ρηνιώ, έξοχη φιλόλογος, αγωνίστρια, συμμέτοχη σ’ όλη την τραγωδία της Αριστεράς και του οικογενειακού κατατρεγμού, αδιόριστη παρά τα αναγνωρισμένα προσόντα της. Εργαζόμενη, όπου μπορούσε ευκαιριακά να τρυπώσει…

Παντρεμένη με τον Χρόνη Μίσσιο, φίλο παντοτινό. Πώς να τον ιστορήσεις; Από πού ν’ αρχίσεις και πώς να τελειώσεις, αν μπορείς να τελειώσεις…

Θα καταβληθεί προσπάθεια…

Παρατίθεται εδώ μια δημοσιευμένη στην εφημερίδα Αυγή αφιέρωση στην Παγώνα Στεφάνου, μετά το θάνατό της:

«Ένας-ένας, μία-μία φεύγουν και αραιώνει η γενιά των βασανισμένων, των εξορίστων, των φυλακισμένων, των όσων επιζούν αδελφών και συντρόφων των εκτελεσμένων.

Αραιώνει η γενιά της θυσίας και της προσδοκίας, της πικρίας αλλά και της ήρεμης εμμονής στον έστω αλλοιωνόμενο (αναφορικά με τη μορφή του πρωτινού οράματος) και μετακινούμενο στο συνεχές αύριο στόχο.

Στόχο που ιδρυτικό του κύτταρο ήταν και παραμένει η ανθρώπινη ελευθερία, η απαλλαγή από την «ανάγκη».

Χαρακτηριστικά συναιρετική αυτής της γενιάς η Παγώνα, η Παγώνα μας. Ας τη θυμόμαστε. Κι ας είμαστε αμετακίνητοι στο στόχο.

 

ΠΟΙΗΜΑΤΑ

(ούτως ειπείν)

Με τον τρόπο του Μ.Α.

Μετά

Στον Γιάννη Πιπίνη

Εσύ στους σκοτεινούς

διαδρόμους χώθηκες.

Τώρα οι επίγονοι

σε μνημονεύουν συχνά

παρηγορώντας απουσίες

και βιωματικά κενά.

 

Φίλοι παντοτινοί

Μορφές ντυμένες στην ομίχλη

χωρίς περιγράμματα

και άλλα χαρακτηριστικά.

Περαστικοί εμείς

σε μιαν ελάχιστη στιγμή

μείναμε δύο κουκίδες

τέλεια ανταμωμένες

οριστικά σιωπηλές

 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Οι «Ψηφίδες» του Δημήτρη Σκουλίδη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s