Μπαχρέιν και Λιβύη: ομοιότητες και διαφορές

Standard

του Ζιαντ Αμπού-Ρις

Νίκος Στεφάνου, «Φανταστικό τοπίο» (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

Το επίκεντρο της προσοχής μας, όσον αφορά την «Αραβική Άνοιξη», έχει μετατοπιστεί από τις επιτυχημένες εξεγέρσεις της Τυνησίας και της Αιγύπτου στις ζοφερές εξελίξεις στο Μπαχρέιν και τη Λιβύη. Τη στιγμή που οι στρατιωτικές δυνάμεις της Βρετανίας και της Γαλλίας, καθώς και οι Ηνωμένες Πολιτείες, λαμβάνουν «όλα τα αναγκαία μέτρα» για να ανατρέψoυν το καθεστώς Καντάφι, τα στρατεύματα που έστειλε το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου συνεχίζουν την επιχείρηση «σταθεροποίησης» του καθεστώτος του Αλ Καλίφα έναντι μιας ειρηνικής δημοκρατικής εξέγερσης στο Μπαχρέιν. Οι διαφορές μεταξύ της επέμβασης για τη διατήρηση του καθεστώτος στο Μπαχρέιν και της επέμβασης για την αλλαγή καθεστώτος

Λιβύη ενισχύονται από το γεγονός ότι οι επεμβαίνοντες, και στις δύο περιπτώσεις είναι, εν τέλει, ακριβώς οι ίδιοι. Τα κράτη που μετέχουν στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου και στον Αραβικό Σύνδεσμο, τα οποία έστειλαν τα στρατεύματά τους να στηρίξουν τη μοναρχία στο Μπαχρέιν είναι τα ίδια που συμφώνησαν και δέχτηκαν να συμμετέχουν στη στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Τζαμαχιρίας της Λιβύης. Παρομοίως, οι δυτικές δυνάμεις που επικαλούνται την αρχή της «ευθύνης προστασίας» για να δικαιολογήσουν την επέμβαση στη Λιβύη είναι  οι ίδιες ακριβώς που έχουν καλέσει σε «αυτοσυγκράτηση» στο Μπαχρέιν. Και στις δύο περιπτώσεις –παρά τις διαφορές στο πλαίσιο και τον χαρακτήρα των εξεγέρσεων– αυταρχικά καθεστώτα στρέφονται με βαναυσότητα εναντίον αμάχων με δολοφονικές επιθέσεις, συλλήψεις, φυλακίσεις και εξαφανίσεις. Και στις δύο περιπτώσεις –παρά τις διαφορές στις δικαιολογίες που ανασύρονται και στον χαρακτήρα κάθε επέμβασης– η λογική που υπόκειται στις ενέργειες των αραβικών και των δυτικών δυνάμεων είναι ακριβώς η ίδια.

Λίγα χρειάζεται να ειπωθούν για τις περιπτώσεις εξωτερικής επέμβασης με στόχο τη στήριξη του καθεστώτος και τη βίαιη καταστολή των δημοκρατικών αιτημάτων του λαού. Αλλά και όταν οι ίδιες δυνάμεις παρεμβαίνουν για να ανατρέψουν ένα αυταρχικό καθεστώς, δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε τους κινδύνους που ενέχει η επέμβαση. Πολλοί έχουν επιχειρηματολογήσει πειστικά ότι οι αναφορές στην ιστορική κληρονομιά της αποικιοκρατίας και του αυταρχισμού, σε συνδυασμό με τη σύγχρονη υποκρισία που χρησιμοποιεί ως φύλο συκής την ευθύνη, δεν αρκούν από μόνες τους για να δικαιολογήσουν την πολιτική της μη επέμβασης στη Λιβύη. Πράγματι, κάτι τέτοιο απλώς θα επιβεβαίωνε την ιδεολογική ατζέντα κάποιων, ακυρώνοντας όμως τη ρεαλιστική δυνατότητα να αποτραπεί μια σφαγή ή να  υποστηριχθεί, για να μπορέσει να νικήσει, ένας ειρηνικός ξεσηκωμός που εξελίχθηκε σε ένοπλη εξέγερση.

Οι δυτικές και αραβικές δυνάμεις έχουν ήδη επέμβει στο Μπαχρέιν και τη Λιβύη. Έτσι, το ζήτημα που διακυβεύεται δεν είναι η επέμβαση, αλλά η αλλαγή του χαρακτήρα των συνεχιζόμενων επεμβάσεων. Στο Μπαχρέιν, η επέμβαση έλαβε τη μορφή ένοπλης υποστήριξης και νομιμοποίησης του καθεστώτος του Αλ Καλίφα, πρωτίστως λόγω ενεργειακών και γεωστρατηγικών συμφερόντων. Στη Λιβύη, τα συμφέροντα αυτά βρίσκονται κυρίως στο πεδίο της ενέργειας και της μετανάστευσης. Αν θεωρούμε την –υπό τις ευλογίες της ΗΠΑ και της Ε.Ε.– είσοδο των στρατευμάτων του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου στο Μπαχρέιν ή τις αεροπορικές επιθέσεις εναντίον των δυνάμεων του Καντάφι ως εναρκτήριο σημείο της επέμβασης, σημαίνει ότι δεν βλέπουμε τους μυριάδες τρόπους με τους οποίους τα αυταρχικά καθεστώτα του Μπαχρέιν και της Λιβύης ήταν ενταγμένα –αν και διαφορετικά– σε τοπικές και περιφερειακές στρατηγικές των δυτικών και των αραβικών δυνάμεων. Έτσι, κάθε συζήτηση για το τι πρέπει να γίνει τη δεδομένη στιγμή δεν μπορεί να ξεκινήσει από το παρόν. Αν κάνουμε κάτι τέτοιο –όπως πολλοί που θέλουν να δικαιολογήσουν τη συνέχιση της αμερικανικής κατοχής του Ιράκ εν τω μέσω μιας πραγματικής απειλής εμφυλίου πολέμου– σημαίνει ότι αγνοούμε ορισμένους από τους σοβαρότερους λόγους για τους οποίους έχουμε βρεθεί και εμείς στο προσκήνιο της παρούσας κατάστασης. Οι δυνάμεις που πραγματοποιούν την εξωτερική επέμβαση θα δρουν πάντα σύμφωνα με τη λογική των δικών τους συμφερόντων, και δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρήσουμε ότι η λογική αυτή ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των λαών της περιοχής. Έτσι, η επέμβαση στο Μπαχρέιν όχι μόνο αναδεικνύει μια αντίφαση μεταξύ αρχών και πρακτικής, αλλά μας αναγκάζει να διερωτηθούμε σοβαρά αν η παρούσα επέμβαση στη Λιβύη είναι de facto προς το συμφέρον του λιβυκού λαού.

Όσοι από εμάς θέλουν να εκφράσουν έμπρακτα την αλληλεγγύη τους προς τον λαό της Λιβύης δεν έχουν να διαλέξουν, μανιχαϊκά, αφενός μεταξύ της πλήρους απραξίας και της εγκατάλειψης του λιβυκού λαού στην τύχη του, και αφετέρου μιας δράσης που μεταθέτει την απόφαση σε ισχυρούς εξωτερικούς παράγοντες. Η έκκληση για άμεση παρέμβαση στη Λιβύη δεν πρέπει να συνεπάγεται τη χορήγηση μιας εν λευκώ εξουσιοδότησης προς τις δυτικές και αραβικές δυνάμεις, για να αποφασίσουν ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να χειριστούν την κατάσταση στη Λιβύη. Πρέπει να συζητήσουμε όλες τις πιθανές μορφές παρέμβασης. Και θα πρέπει να υποστηρίξουμε μονάχα τύπους παρέμβασης που βασίζονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες του λιβυκού λαού. Αντιθέτως, σήμερα, ισχυρές εξωτερικές δυνάμεις έχουν εγκρίνει και αναλάβει μια σειρά τακτικές χωρίς καθαρή στρατηγική. Το Μπαχρέιν –για να μην αναφερθούμε στο Ιράκ ή το Αφγανιστάν– μας προσφέρει ένα τρανταχτό παράδειγμα της αντιφατικής στάσης των δυτικών και αραβικών δυνάμεων. Και, κάτι ακόμα πιο σημαντικό, μας προειδοποιεί για τους κινδύνους που υπάρχουν όταν απεμπολούμε την ευθύνη της αλληλεγγύης, αναθέτοντάς την ακριβώς σε δυνάμεις στις οποίες εναντιωνόμαστε. […]

Τώρα, αυτοί που αποφασίζουν για την πορεία των εξελίξεων, τόσο στο Μπαχρέιν όσο και στη Λιβύη, προέρχονται από το εξωτερικό: καταστέλλουν τα δημοκρατικά καλέσματα στην πρώτη περίπτωση και ενδέχεται να προκαλέσουν ανείπωτη ζημιά σε μια ολόκληρη χώρα, στη δεύτερη. Φοβάμαι για τους λαούς του Μπαχρέιν και της Λιβύης, καθώς αντιμετωπίζουν τη βία αυταρχικών καθεστώτων. Φοβάμαι, ακόμα, για τους λαούς αυτούς, καθώς αντιμετωπίζουν την επέμβαση της Δύσης και των Αράβων. Η ιστορία έχει δείξει ότι και οι δύο υπήρξαν καταστροφικές για την ευημερία των ανθρώπων και τις πολιτικές προσδοκίες των λαών της περιοχής.

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s