«Μια εκδρομή στην ξαστεριά…»

Standard

ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

του Κώστα Αθανασίου

Η στήλη «Αντικλίμακα» θα προσπαθεί, κάθε δεύτερη και τρίτη Κυριακή του μήνα, να τριγυρνάει στους μικρούς αλλά πολλούς δρόμους που συνδέουν την κοινωνική πραγματικότητα με την τέχνη. Την ευθύνη της στήλης έχουν o Κώστας Αθανασίου και η Ιωάννα Μεϊτάνη.

***

 Μια ολόκληρη κοινότητα ξεσηκώνεται· οι κάτοικοι κλείνουν τους δρόμους και συγκρούονται επί μέρες με τις δυνάμεις καταστολής· οι αρχές μιλάνε για ανομία και τρομοκρατία και αναζητούν τους υποκινητές· τελικά, όμως, η αστυνομία θα τα μαζέψει και θα φύγει, η κυβέρνηση θα υποχωρήσει. Οριστικά και αμετάκλητα.

Από την ταινία «Ακόμα και η βροχή»

Όχι, δεν είναι ένας τηλεγραφικός απολογισμός των γεγονότων της Κερατέας. Η ταινία Ακόμα και η βροχή, της Ιθιάρ Μπολάιν, που προβάλλεται αυτές τις μέρες στις αθηναϊκές αίθουσες, μας θύμισε τη μεγάλη μάχη που έδωσε πάλι μια ολόκληρη πόλη, η Κοτσαμπάμπα, η τρίτη πόλη της Βολιβίας, με πληθυσμό περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους. Η μεγάλη εξέγερση της Κοτσαμπάμπα άρχισε τον Ιανουάριο του 2000, όταν η κυβέρνηση της Βολιβίας αποφάσισε την ιδιωτικοποίηση του νερού και, ειδικά για την Κοτσαμπάμπα, υπέγραψε συμβόλαιο παραχώρησης με την παντοδύναμη πολυεθνική Μπεχτέλ. Στο έργο, ένα κινηματογραφικό συνεργείο φτάνει στην πόλη (για να γυρίσει μια ταινία για τον Κολόμβο) και πέφτει πάνω στα γεγονότα, τα οποία αφενός επηρεάζουν κάποιους από τους συμμετέχοντες και αφετέρου αποδεικνύουν τα όρια των «καλών προθέσεων» των συντελεστών της ταινίας, που είναι έτοιμοι να κάνουν μια ταινία «φιλική» προς τους ιθαγενείς του παρελθόντος, αλλά μένουν ενεοί και κατατρομοκρατημένοι μπροστά στο κίνημα των σημερινών ιθαγενών.

«Στα σπίτια των φτωχών / μαζεύουνε νερό σταλιά τη στάλα / να μην το γράψουν τα ρολόγια», γράφει ο Άρης Αλεξάνδρου στα  Ανεπίδοτα γράμματα. Ωστόσο, με βάση το συμβόλαιο με την Μπεχτέλ, ακόμα και οι εναλλακτικές πηγές περισυλλογής νερού, που είχαν οργανώσει οι κάτοικοι σε πολλές γειτονιές, περνούσαν υποχρεωτικά στα χέρια της πολυεθνικής. Απαγορεύτηκε ακόμα και να μαζεύεις νερό της βροχής, ιδιωτικοποιήθηκε δηλαδή ακόμα και η βροχή, ενώ η τιμή του νερού αυξήθηκε κατά 300%.

Πολλοί από τους αναγνώστες της Αυγής ίσως θυμούνται τον Όσκαρ Ολιβέρα, την ηγετική μορφή του Συντονιστικού για την Υπεράσπιση του Νερού και της Ζωής της Κοτσαμπάμπα, όταν είχε έρθει, στις αρχές Απριλίου του 2006, παραμονές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ της Αθήνας, καλεσμένος από το Δίκτυο για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, για να μιλήσει σε εκδηλώσεις σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Στην εκδήλωση της Αθήνας θύμισε και το τίμημα εκείνου του αγώνα: ακριβώς έξι χρόνια πριν από εκείνη τη μέρα, το Σάββατο 8 Απριλίου του 2000, έπεφτε νεκρό από σφαίρα αστυνομικού ένα δεκαεξάχρονο αγόρι — ο πρώτος από τους έξι νεκρούς του κινήματος της Κοτσαμπάμπα.

Σύμφωνα με τον Όσκαρ Ολιβέρα, ο νόμος για την ιδιωτικοποίηση του νερού είχε έρθει κατευθείαν από τους διεθνείς οργανισμούς (Παγκόσμια Τράπεζα κ.λπ.), και μάλιστα έφτασε στη Βουλή κακομεταφρασμένος, με αποτέλεσμα να μην τον καταλαβαίνουν καλά καλά οι βουλευτές που, όταν συνειδητοποιούσαν τι είχαν ψηφίσει, έφτασαν να λένε πως ίσως υπήρχε κάποιο πρόβλημα στη μετάφραση του νόμου από τα αγγλικά στα ισπανικά.

Η κυβέρνηση έλεγε πως η ιδιωτικοποίηση του νερού ήταν μονόδρομος. Είχε στο πλευρό της τους μεγάλους διεθνείς οργανισμούς, την ανηλεή καταστολή, τα παπαγαλάκια των ΜΜΕ, καθώς και το πανίσχυρο συμβόλαιο με την πολυεθνική που, όπως έλεγαν, δεν έσπαγε με τίποτα (προέβλεπε παραχώρηση για σαράντα χρόνια, με προκαθορισμένο ελάχιστο κέρδος 16%, και τεράστιες ρήτρες σε περίπτωση μη τήρησης των συμφωνημένων).

Απέναντι σ’ αυτό το μπλοκ, ο κόσμος της Κοτσαμπάμπα αυτοοργανώθηκε και, πεισμένος για το δίκιο του, αποφάσισε να αντισταθεί στην ιδιωτικοποίηση και την καταστολή. Ήταν σαφές ότι κανείς δεν μπορούσε να αντέξει τέτοιες αυξήσεις, που τον ανάγκαζαν να πληρώνει για νερό πάνω από το 20% του εισοδήματός του, χωρίς μάλιστα να υπάρχει και καμιά εγγύηση για την ποιότητα του νερού.

Η έκβαση είναι γνωστή: η κυβέρνηση αναγκάστηκε να υποχωρήσει και άλλαξε εν μια νυκτί το 70% του νόμου για την ιδιωτικοποίηση, ενώ η πολυεθνική αποχώρησε από την πόλη. Προσέφυγε στα διεθνή δικαστήρια, ζητώντας αποζημίωση 50 εκατομμύρια δολάρια, ωστόσο το παγκόσμιο, πλέον, κίνημα αλληλεγγύης ανάγκασε την εταιρεία να αποσύρει την προσφυγή και να αποχωρήσει από τη Βολιβία.

Η οργή μπροστά στην κυβερνητική αναλγησία, που θεωρούσε κάποιες ζωές απλώς αναλώσιμες, έγινε η κινητήρια δύναμη του κινήματος της Κοτσαμπάμπα. Έτσι, η νίκη του κινήματος δεν ήταν μόνο η αποτροπή της ιδιωτικοποίησης του νερού. Σύμφωνα με τον Όσκαρ Ολιβέρα, το βασικό ήταν ότι «ο λαός ξαναβρήκε την ιστορική μνήμη και έχασε τον φόβο».

Σήμερα που συζητιέται η ιδιωτικοποίηση της παροχής νερού στην Ελλάδα, ας θυμόμαστε ότι κάποια στιγμή στο παρελθόν οι πολυεθνικές, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου έχουν νικηθεί.


 

Από την ταινία «Ακόμα και η βροχή»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s