Κώστας Θεοδοσίου, ο ΕAMίτης

Standard

του Σπύρου Ι. Ασδραχά

Τ’ απόφωνα του Κώστα μου φτάσανε με δυο μηνών καθυστέρηση ως τη στιγμή που γράφω. Δεν ήταν του γραπτού λόγου, κι έτσι δεν τον ξέρουν παρά όσοι τον γνώρισαν· ήταν αφηγητής. Ούτε ήταν δημόσιο πρόσωπο: δάσκαλος ήταν στη στοιχειώδη εκπαίδευση. Πατρίδα του το Σκαμνέλι, Ζαγορήσιος λοιπόν και Ριζαρίτης. Δεν πέθανε νέος, αλλά αγγίζοντας τα 90. Όταν τον ρωτούσες σε ποιο κόμμα ήταν, απαντούσε: ΕΑΜίτης. Πέρασε από την Αντίσταση, αλλά επιβίωσε χωρίς κλυδωνισμούς. Ήταν πατριώτης και πίστευε και στους μύθους ακόμη της ιστορίας μας: τυπικός εκπρόσωπος της πατριωτικής εαμικής ώσμωσης, που είχε ως έδρασμα την αξιοπρέπεια, ατομική και συλλογική, και τη δικαιοσύνη.

Χαρακτικό της Βάσως Κατράκη, από παράνομο λεύκωμα, έκδοση ΕΛΑΣ-ΕΑΜ, 25 Μάρτη 1943

Είχε ωραία φωνή, έψελνε και τραγουδούσε δημοτικά κι αντάρτικα κι απ’όσο θυμάμαι ποτέ ρεμπέτικα.

Τον γνώρισα από τον Λέανδρο Βρανούση, συντοπίτη του. Τρώγαμε πού και πού (είμαστε στη δεκαετία του 1950) τα μεσημέρια συνήθως, σε μια ταβέρνα στα Εξάρχεια, δυο βήματα από την κάμαρη του Λέανδρου, γεμάτη βιβλία· κάπου εκεί κοντά ήταν και το «καμαρί», όπως το έλεγε, του Κώστα Κουλουφάκου. Από τους νεώτερους, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο υποφαινόμενος και ίσως και ο ευφάνταστος ζωγράφος Θέμος Μάιπας, κι αυτός Ζαγορήσιος· καλή φωνή, τραγουδούσε κι αυτός βλάχικα τραγούδια, εκεί ή αλλού, ίσως αυτοσχεδιάζοντας. Ανάμεσα στους μεγαλύτερους, ο Βασίλης Σφυρόερας. Εκεί ακούγαμε την πλούσια κλίμακα της φωνής του Κώστα Θεοδοσίου: «Τούρκοι, βαστάτε τα’ άλογα / λίγο να ξανασάνω», κατσαντωνέικο τραγούδι και άλλα. Με τον Λέανδρο πηγαίναμε σε ένα υπόγειο της οδού Δώρου στην Ομόνοια, όπου έπαιζαν οι Χαλκιάδες — δεν έφτασα τον Φίλιππο Ρούντα· ερχόταν, αν δεν ξαστοχεύω, κι ο Κώστας. Όταν τέλειωναν ό,τι είχαν να πουν για τους σωφεραίους που σύχναζαν εκεί, έπαιζαν και για μας, το συντοπίτη τους δηλαδή Λέανδρο: ωραία ηπειρώτικα τραγούδια, όχι χορευτικά.

Πέρασε ο καιρός, ξενιτεμοί και σκορπίσματα. Πριν λίγα χρόνια ξαναβρεθήκαμε στο σπίτι του Γιάννη Δάλλα· παλιός του φίλος ο Κώστας και δάσκαλος της γυναίκας του, της Ευαγγελής. Ήταν κι ο Άγγελος Ελεφάντης. Ο Κώστας συνέχιζε να είναι ΕΑΜίτης. Με την παρακίνησή μας τραγούδησε κάτι θραύσματα με το θραύσμα της φωνής του. Είχε κάτι από το άθραυστο  μέταλλο της φωνής του Γιάννη.

Κώστα, σε θυμάμαι για πολλά. Το κυριότερο είναι πως η εαμική σου ώσμωση εγγράφηκε στη δική μου οδοιπορία στα μονοπάτια και στις σάρες μιας ιστορίας που θέλει να είναι κατανοητική.

***

Αν χρειάζεται για την πολιτική και διανοητική γενεαλογία, όλοι σχεδόν είχαμε εαμικές καταβολές και διακλαδώσεις, που οι τελευταίες φάνηκαν κατόπιν, με την αμφίθυμη σχέση ανάμεσα στην αριστεροσύνη και στον μαρξισμό. Αριστεροσύνη ήταν τότε ήταν το αναβλάστημα της εαμικής Αντίστασης. Από τους παλιότερους ο Λέανδρος ήταν ο πιο ευπαίδευτος και ο πιο επιδέξιος: κέρδιζε το ψωμί του από νωρίς με τη λογιοσύνη του. Δυστυχώς δεν ήταν σ’ αυτή την πρόσκαιρη παρέα ένας άλλος, βασανισμένος αυτός, λόγιος και λογοτέχνης, ο Γιώργος Κοτζιούλας. Ο συνώνυμός του Σούλης ήταν ήδη στην Αμερική κι ακολουθούσε δύσκολους δρόμους, όπως ο Σπύρος Βρυώνης. Ο Κώστας Θεοδοσίου δεν είχε τη δική τους σοφία: ήταν ο ομόδοξος που με την αφήγηση και το τραγούδι του πότιζε τη ρίζα της ηπειρωτικής τους δρυός.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s