Δημοσιογραφία των πολιτών και κοινωνικά μέσα: μια –όχι και τόσο– καινούρια ιστορία

Standard

του Μιχάλη Μουζουράκη

Roswitha Schumacher-Kuckelkorn, «Άντρας με κόκκινο πανωφόρι», 2008

Τα τελευταία χρόνια ακούγονται και συζητούνται ολοένα και περισσότερο οι όροι «δημοσιογραφία των πολιτών» και «νέα κοινωνικά μέσα». Κοινωνικά κινήματα –όπως αυτό της Αιγύπτου– αποδίδονται στο facebook, το twitter και γενικότερα σε αυτό που πλέον ονομάζεται Web 2.0. Ιστοτόπους δηλαδή, όπου το περιεχόμενο το παράγουν οι ίδιοι οι επισκέπτες τους. Είναι όμως το Web 2.0, και ειδικότερα η κοινωνική δικτύωση και ενημέρωση από τους χρήστες ενός μέσου κάτι το τόσο νέο;

Δώδεκα χρόνια νωρίτερα, στις διαδηλώσεις του Σηάτλ ενάντια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, γεννιέται το πρώτο Indymedia. Στόχος του, ακριβώς αυτό: η αλληλοενημέρωση των ανθρώπων απευθείας από τους δρόμους. Η ενημέρωση δηλαδή από άνθρωπο σε άνθρωπο, χωρίς τη διαμεσολάβηση της πολιτικής, οικονομικής ή εκδοτικής εξουσίας. Ακόμα νωρίτερα όμως, ακόμη και πριν την έλευση του web στις πρώιμες μορφές του διαδικτύου, τα newsgroups και το usenet τελούσαν ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Ο όρος web 2.0, που άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως μετά το 2003, ήρθε τελικά να περιγράψει την εμπορευματοποίηση της παραπάνω διαδικασίας, και όχι τη δημιουργία της.

Όμως, πόσο κοινωνικά είναι τελικά τα νέα μέσα; Από την πλευρά της κοινωνικής συμμετοχής στην παραγωγή της πληροφορίας, αδιαμφισβήτητα πολύ. Πόσο κοινωνικό όμως είναι ένα μέσο που η εταιρία η οποία το κατέχει λογοκρίνει ανάλογα με τα συμφέροντά της, πουλάει και αγοράζει την παραγόμενη από τους χρήστες πληροφορία με τις μετοχές της στο χρηματιστήριο και τελικά αποφασίζει για το παρόν και το μέλλον του μέσου;

Στην Ελλάδα, το Athens Indymedia δημιουργήθηκε το 2001 δείχνοντας ότι ένα πραγματικά κοινωνικό μέσο είναι όχι μόνο εφικτό, αλλά και απαραίτητο σε μια κοινωνία όπου τα ΜΜΕ ελέγχονται από συγκεκριμένα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Με τις αδυναμίες, τα λάθη και τα προβλήματά του σίγουρα, αποτέλεσε ένα σημαντικό παράδειγμα για το ότι μπορεί να υπάρξει συλλογική αλληλοενημέρωση των ανθρώπων αν εκμεταλλευτούμε τις νέες τεχνολογίες.

Σήμερα, που η διάχυση των μέσων παραγωγής εικόνας και βίντεο είναι σχεδόν καθολική (με τα κινητά και τις φωτογραφικές μηχανές να είναι σε θέση να κάνουν συνήθως και τα δύο), ένα πραγματικά κοινωνικό μέσο μοιάζει πιο απαραίτητο και εφικτό από ποτέ. Η έλλειψή του ήταν εμφανής, ίσως περισσότερο από ποτέ, τους τελευταίους δυο μήνες με το κίνημα των πλατειών. Σκόρπιες πληροφορίες, βίντεο και εικόνα υπήρχαν για όσους ξέρανε πώς να τις βρούνε, όμως το σημείο αναφοράς για όσους δεν γνωρίζουν πώς να παρακολουθήσουν το twitter ή τα blog feeds, έλλειπε.

Αυτό που απουσιάζει σήμερα είναι ένα τελικά ένα πραγματικά κοινωνικό μέσο. Όχι μόνο ανοικτό ως προς τη δημοσίευση πληροφοριών, αλλά και ελεγχόμενο από τους χρήστες του. Με δυνατότητα συμμετοχής στη διαχείριση του μέσου, με οικονομική και διοικητική διαφάνεια. Ένα μέσο που να προκρίνει έναν συλλογικό τρόπο παραγωγής της ενημέρωσης, η οποία  τώρα παράγεται ατομικά μέσα από τη μπλογκόσφαιρα, τα κανάλια του youtube και το twitter. Ένα μέσο που δεν θα υπηρετεί κάποιο οικονομικό λόμπι, ούτε καν κάποιο κίνημα, αλλά θα αποτελεί το ίδιο ένα αυτόνομο κίνημα με τις δικές του δομές και τους δικούς του στόχους. Για να μπορέσουμε,  τελικά, να ξανα-πάρουμε την ενημέρωση στα χέρια μας.

O Μιχάλης Μουζουράκης είναι μέλος του indy (indy: indy.gr)

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Δημοσιογραφία των πολιτών και κοινωνικά μέσα: μια –όχι και τόσο– καινούρια ιστορία

  1. Πίνγκμπακ: Αντιμέτωποι με την ορολογία: Η «εναλλακτική ενημέρωση» και η «δημοσιογραφία των πολιτών» « //ΠαραλληλοΓράφος//

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s