Η υπόσχεση του Σεπτεμβρίου

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Χάρης Σαββίδης, «Χορευτής 1». Από την έκθεση σχεδίων «Χορός και Ψυχή. Οι μονοκοντυλιές του autocad» που εγκαινιάζεται την 14.9 ώρα 8 μ.μ. εγκαινιάζεται στην Aίθουσα Tέχνης «Καπλανών 5».

Οι βίαιοι τριγμοί στις βρετανικές μητροπόλεις, οι ανατροπές στη Λιβύη, το ρέον αίμα στη Συρία του Άσαντ… Και έπειτα, τα δικά μας πάθη, ο νόμος Διαμαντοπούλου και το εγκώμιο της θεότητας Συναίνεση, οι συνεχόμενοι πνιγμοί στο όνομα της «ορθολογικής εξυγίανσης» (αχ αυτοί οι ευφημισμοί!). Και, τέλος, τα πικρά μαντάτα, οι θάνατοι γνωστών και αγνώστων που υπενθυμίζουν την άφατη αδικία, το ακατανόητο δεινό (Κουράγιο, μακρινέ μου φίλε, Παντελή). Συρρίκνωση και απομύζηση του θερινού χρόνου, του χρόνου όπου έπαιρνε κανείς αποστάσεις και ανάσες, όπου λ.χ. η λογοτεχνία μπορούσε να είναι ακόμα απόλαυση και όχι το μεσοδιάστημα μεταξύ φόρων. Καταβύθιση των ιδιωτικών στιγμών στη βία των δημόσιων γεγονότων· καθώς, με τον έναν ή άλλον τρόπο, οι υλικές μέριμνες και η αίσθηση της αβεβαιότητας για τα προσεχή νομοθετούν αυστηρά την καθημερινότητα, ακόμα και τις μέρες της παραδοσιακής αυγουστιάτικης δραπέτευσης των ανθρώπων από την «Ιστορία» και τα θλιμμένα πάθη της.

Και τώρα ο Σεπτέμβριος. Ο Σεπτέμβριος ως επανέναρξη του εν γένει πολιτικού θεάματος αλλά και των κοινωνικών αντανακλαστικών. Ούτως ή άλλως ζούμε σε μια συγκυρία όπου τα ερωτήματα μοιάζουν απείρως περισσότερα από τις απαντήσεις. Και για αυτό ακριβώς στοιχηματίζουμε στην ανάσχεση του κακού, στην αποτροπή των χειρότερων σεναρίων χωρίς να έχουμε σαφή εικόνα για το μετά. Συνέχεια ανάγνωσης

11/9: Δέκα χρόνια μετά. Μια χαμένη δεκαετία

Standard

 Συμπληρώνονται σήμερα δέκα χρόνια από την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Hμέρα ζοφερή, με χιλιάδες αθώα θύματα, που παράλληλα υπήρξε τομή σε παγκόσμιο επίπεδο, τέτοια που θεωρείται πλέον δεδομένο ότι μιλάμε για την εποχή πριν και μετά την 11/9. Όλες τις προηγούμενες μέρες δημοσιεύθηκαν, στον διεθνή Τύπο, δεκάδες σημαντικά άρθρα — από αναμνήσεις και μαρτυρίες μέχρι αναλύσεις και αποτιμήσεις. Διαλέξαμε να δημοσιεύσουμε, σήμερα, με μικρές περικοπές, δύο άρθρα από το περιοδικό Nation, ένα από τα παλαιότερα και εγκυρότερα περιοδικά της προοδευτικής σκέψης των ΗΠΑ: το κύριο άρθρο και την ανάλυση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Yale Jonathan Schell. Κι αυτό γιατί πιστεύουμε ότι έχει ιδιαίτερη πολιτική αξία να γνωρίζουμε πώς αποτιμάει ένα κομμάτι της προοδευτικής Αμερικής τόσο την τρομοκρατική επίθεση όσο και τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» που εγκαινιάστηκε αμέσως μετά.

Μια χαμένη δεκαετία

κύριο άρθρο του περιοδικού «The Nation»

μετάφραση: Απ. Μπεργαδής

11.9.2001. Φωτογραφία του Richard Drew

Δέκα χρόνια έχουν περάσει, και έχουμε ακόμη πολλούς λόγους να θρηνούμε για την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Έχουμε τις ζωές που χάθηκαν την τρομακτική και τραγική εκείνη ημέρα: τα 2.977 τα θύματα στους Πύργους, το Πεντάγωνο και τα αεροπλάνα, καθώς και τους 415 αστυνομικούς πυροσβέστες και άλλους κρατικούς λειτουργούς που βρήκαν τον θάνατο· δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι δικαίως τιμήθηκαν τότε ως ήρωες — κάτι που πρέπει να το θυμόμαστε σήμερα, καθώς οι συνάδελφοί διαπομπεύονται ως θεσιθήρες που ονειρεύονται διαρκώς τη στιγμή που θα ροκανίζουν τη σύνταξή τους, ενώ ο δημόσιος τομέας καταγγέλλεται διαρκώς σαν μια διογκωμένη κρατική φούσκα.

Χάθηκε, ακόμα, η ευκαιρία για μια πολιτική που θα βασιζόταν στην κοινωνική αλληλεγγύη, μια αλληλεγγύη που πραγματώθηκε με τις πράξεις όλων όσοι έσπευσαν να βοηθήσουν στο σημείο της καταστροφής και αναγνωρίστηκε από μια κοινωνία συγκλονισμένη από τη θυσία τους. Αντιθέτως, κυρίως λόγω της κυβέρνησης του Τζωρτζ Μπους, είχαμε μια πολιτική του φόβου, που άνοιξε τον δρόμο για τον μακρό «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», ο οποίος, εν τέλει, οδήγησε σε μια χαμένη δεκαετία για τη ζωή της Αμερικής.

Αν αυτό σας φαίνεται μελοδραματικό, ιδού μερικά νούμερα: 4.442 αμερικανοί στρατιώτες νεκροί στο Ιράκ, 1.584 στο Αφγανιστάν. Από τον Μάρτιο, 1.250 δισεκατομμύρια δολάρια ξοδεύτηκαν για την καταστροφή και εν συνεχεία την –αποτυχημένη– ανοικοδόμηση και σταθεροποίηση αυτών των χωρών, ένα κόστος που είχε καταστροφικές συνέπειες όσον αφορά την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε μια οικονομική κρίση η οποία γονάτισε την εργατική και τη μεσαία τάξη της Αμερικής, μια κρίση με παγκόσμιες διαστάσεις. Βαραίνει, επίσης, τη συλλογική μας συνείδηση το γεγονός ότι υπήρξαν εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί Ιρακινοί νεκροί, δεκάδες χιλιάδες Αφγανοί νεκροί και εκατομμύρια πρόσφυγες — η συντριπτική πλειονότητα των οποίων δεν είχε την παραμικρή σχέση με τα ειδεχθή εγκλήματα της Αλ Κάιντα στις 11/9. Σε όλα αυτά, προσθέστε και όλη την κληρονομιά της καχυποψίας, της οργής και της διαμαρτυρίας εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, που θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Συνέχεια ανάγνωσης

Το νέο αμερικανικό ζίου ζίτσου

Standard

του Τζόναθαν Σελ

Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου είναι πολλά πράγματα μαζί. Ένα από τα πιο σημαντικά, όπως μπορούμε να καταλάβουμε τώρα, μετά τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας, είναι ότι αποτέλεσαν την πύλη για την είσοδο σε έναν φασματικό κόσμο, έναν κόσμο ψευδαισθήσεων, μέσα στη δίνη του οποίου περιπλανώνται έκτοτε οι ΗΠΑ.

Κοντά στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, 11.9.2001. Φωτογραφία της Gulnara Samoilova

Το μεγάλο έγκλημα υπήρξε ένας απόκοσμος προάγγελος της πορείας αυτής, αναμειγνύοντας το πραγματικό με το μη πραγματικό, το υπαρκτό με το απόκρυφο. Το σχέδιο να συντριβούν τα γεμάτα αεροπλάνα πάνω σε γιγαντιαία κτίρια, γεμάτα από υπαλλήλους γραφείου, επεδίωκε να δημιουργήσει ένα αιματοβαμμένο υπερθέαμα, να κάνει τις ταινίες τρόμου πραγματικότητα. Οι πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου και το Πεντάγωνο είχαν επιλεγεί σαφώς για τη συμβολική τους αξία. Και τότε, από ένα καπρίτσιο της τύχης, που δεν το περίμεναν ούτε αυτοί που σχεδίασαν τις επιθέσεις (μπαίνει κανείς στον πειρασμό να πει «οι παραγωγοί»), οι συνέπειες πολλαπλασιάστηκαν, κατακυριεύοντας πλήρως στο βασίλειο της φαντασίας, όταν κατέρρευσε όχι ένας αλλά και οι δύο Πύργοι, λες και κάποιοι θεοί του κακού είχαν, προς στιγμήν, ταχθεί με το μέρος των αδικοπραγούντων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, λες και πήραν «σύρμα» από τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, συντονίστηκαν αμέσως μαζί του, διαμορφώνοντας την απάντησή τους με βάση τους Αποκαλυπτικούς συμβολισμούς, και όχι με βάση την υπαρκτή αλλά περιορισμένη πραγματικότητα της απειλής που αντιπροσώπευε η Αλ Κάιντα. Εντάχθηκαν αμέσως στο πανέξυπνο παιχνίδι του Μπιν Λάντεν, και συντέλεσαν, όπως το είχε σχεδιάσει ο ίδιος, στην αύξηση της ισχύος του. Πολύ γρήγορα, η εξωτερική καθώς και η εσωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών άρχισαν να περιστρέφονται σαν σβούρα γύρω από την Αλ Κάιντα και την παγκόσμια απειλή που υποτίθεται ότι δημιουργούσε. Η Αλ Κάιντα παρομοιάστηκε, τελείως παράλογα, με τη Σοβιετική Ένωση κατά τον Ψυχρό Πόλεμο ή τον Χίτλερ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο, και αντιμετωπίστηκε αναλόγως. «Η υπέρμετρη διόγκωση της απειλής» έχει μακρά ιστορία στην αμερικανική πολιτική, από το «πυραυλικό χάσμα» της δεκαετίας του 1950 μέχρι τον Πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά ποτέ δεν είχε εκτροχιαστεί τόσο.

Πραγματικές, τεράστιες δυνάμεις εμπλέκονταν στο παιχνίδι, καθώς η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν πραγματική και τεράστια, και έτσι το όλο ζήτημα αποκτούσε στ’ αλήθεια παγκόσμια εμβέλεια και συνέπειες. Στην ομιλία του στο Κογκρέσο, εννέα ημέρες μετά την επίθεση, ο Τζωρτζ Μπους επεξέτεινε τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» στα κράτη, δηλώνοντας: «Από σήμερα, κάθε κράτος που συνεχίζει να υποθάλπει ή να υποστηρίζει την τρομοκρατία θα θεωρείται εχθρικό καθεστώς για τις ΗΠΑ». Η πολιτική της «αλλαγής καθεστώτος» είχε μόλις εγκαινιαστεί και οι πόλεμοι στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ θα ξεκινούσαν εν ονόματί της. Συνέχεια ανάγνωσης

Η πιο αμφιλεγόμενη, ίσως, φωτογραφία της 11.9

Standard

Η φωτογραφία αυτή του Thomas Hoepker, του πρακτορείου Magnum, που δείχνει μια ομάδα νεαρών Νεοϋορκέζουν να συζητάν αμέριμνοι σε ένα πάρκο του Μπρούκλιν, ενώ στο βάθος οι Δίδυμοι Πύργοι καταρρέουν τυλιγμένοι σε ένα σύννεφο καπνού είναι μια από τις πιο αμφιλεγόμενες και εμβληματικές για την 11/9. Ο φωτογράφος την έδωσε στη δημοσιότητα μόλις το 2006 και αμέσως ξεσηκώθηκε θύελλα διαμαρτυριών. Ο κριτικός και αρθρογράφος Frank Rich έγραψε στους Νew York Times ότι η φωτογραφία αποτελεί μια αλληγορία για την αποτυχία της Αμερικής να εξάγει οιοδήποτε βαθύτερο δίδαγμα από αυτή την τραγική μέρα: «Οι νεαροί στη φωτογραφία του κ. Χόπερ δεν είναι κατ’ ανάγκην αναίσθητοι. Είναι απλώς Αμερικανοί». Με τη σειρά του, ένας από τους νεαρούς της φωτογραφίας, παρενέβη στη διαμάχη, δηλώνοντας ότι ενώ φαίνεται πως ο ίδιος η κοπέλα του λιάζονταν στο πάρκο, στην πραγματικότητα «ήταν βαθύτατα συγκλονισμένοι και συντεριμμένοι», ενώ ο φωτογράφος τους τράβηξε χωρίς τη συναίνεσή τους.

Ο τεχνοκριτικός Jonathan Jones στο σχετικό άρθρο του στην Guardian (http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/sep/02/911-photo-thomas-hoepker-meaning), από όπου και οι παραπάνω πληροφορίες καταλήγει: «Και έτσι, δέκα χρόνια μετά, το νόημα αυτής της φωτογραφίας είναι ότι οι μνήμες εξασθενούν γρήγορα. Οι άνθρωποι της φωτογραφίας είμαστε εμείς. Είμαστε εμείς, που η ζωή μας συνεχίστηκε, ίσως και εντελώς ανέγγιχτη. Οι εκδηλώσεις για τα δεκάχρονα ανήκουν στην ιστορία, όχι στο παρόν. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο λονδρέζικος Αύγουστος

Standard

 Μήνυμα αντίστασης, θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού, κοινωνική εξέγερση ή έκφραση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας;

Τα γεγονότα του Λονδίνου συνεχίζουν να απασχολούν όχι μόνο τη δημοσιογραφία, αλλά και τις πολιτικές και επιστημονικές αναλύσεις. Βασικό ζήτημα που κυριαρχεί στη σχετική αντιπαράθεση, ιδίως στους κόλπους της Αριστεράς, είναι τα αίτια και η φύση των «ταραχών», καθώς και ο χαρακτήρας τους: αποτελούν εξέγερση ή όχι; Ορισμένα σημαντικά σχετικά κείμενα (όπως του Σλ. Ζίζεκ, του Α. Αλιζάντεχ, της Ν. Κλάιν, του Ντ. Χάρβεϋ, της Ν. Πάουερ, του Τ. Αλί) μεταφράστηκαν στα ελληνικά και κυκλοφόρησαν ευρέως στο διαδίκτυο (μια πολύ καλή συλλογή είναι προσιτή στο μπλογκ «Η Λέσχη: φτιάχνοντας τα τετράδια της ανυπότακτης θεωρίας»: http://ilesxi.wordpress.com). Παρουσιάζουμε σήμερα, κατ’ ανάγκην αποσπασματικά, ορισμένα μάλλον άγνωστα αλλά αξιόλογα πιστεύουμε, για τον προβληματισμό τους, κείμενα από τον έντονο αυτό δημόσιο διάλογο, θέλοντας να δώσουμε μια εικόνα του εύρους των αντιπαρατιθέμενων απόψεων, σχετικά με το κεντρικό και ανοιχτό ζήτημα των αιτίων και του χαρακτήρα του λονδρέζικου Αυγούστου.

Εξέγερση στα τεμένη του Μαμμωνά

Standard

του Gilad Atzmon

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Αυτά που συμβαίνουν στη Βρετανία δεν συνιστούν πολιτική διαμαρτυρία. Ούτε έναν αγώνα που τον διέπει οιαδήποτε συνεκτική έκκληση για τη δικαιοσύνη. Ούτε, απλώς, ένα ξέσπασμα φυλετικού μίσους. Δεν είναι τίποτα από όλα αυτά — ωστόσο, αν τα εξετάσουμε ως σύνολο, περιλαμβάνουν και εκφράζουν όλους τους παραπάνω παράγοντες ταυτόχρονα. Πρόκειται, πραγματικά, για μια συνολική απόρριψη του συστήματος. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη και ισχυρή έκφραση των γενιών που έχουν χάσει κάθε ελπίδα, σε μια κοινωνία στην οποία δεν υπάρχει κανένα μέλλον, καμία προοπτική γι’ αυτούς. Αυτό που βλέπουμε τώρα στις βρετανικές πόλεις είναι οι νέοι και οι νέες που καθίζουν στο εδώλιο το κρατούν σύστημα. […]

Όταν ήμουν νέος, αναρωτιόμουν τι θα έκανα όταν θα έπρεπε να εξασφαλίσω μόνος μου τα προς το ζην. Υπήρχαν πολλές δυνατότητες επιλογής: η πρόσβαση στην εκπαίδευση ήταν μια για τους περισσότερους από εμάς· αλλά, πάνω απ’ όλα, υπήρχαν θέσεις εργασίας, σε πολλά εργοστάσια διαφόρων κλάδων. Ήξερα, για παράδειγμα, ότι θα μπορούσα, σε κάθε περίπτωση, να βρω μια δουλειά σε κάποιο εργοστάσιο, για να συντηρήσω τον εαυτό μου και την οικογένειά μου. Η Βρετανία όμως δεν προσφέρει πλέον τίποτα από όλα αυτά. Δεν υπάρχουν δουλειές. Δεν υπάρχουν εργοστάσια και, από αυτό το έτος, η ανώτατη εκπαίδευση θα πάψει να αποτελεί υπαρκτή εναλλακτική λύση για τους περισσότερους νέους. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Ταραχές, πολιτική, επανάσταση

Standard

του Micah White

Το θεμελιώδες ερώτημα για μένα είναι: Από ποιο σημείο και πέρα οι ταραχές μετατρέπονται σε επανάσταση; Πρέπει πρώτα η λονδρέζικη νεολαία να βάλει τις φορεσιές του μπλακ μπλοκ και να βροντοφωνάζει ουτοπικά αναρχικά συνθήματα καίγοντας ταυτόχρονα τα αυτοκίνητα των μπάτσων, προκειμένου οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως ένα είδος πολιτικής εξέγερσης; Πρέπει να φτιάξουν τον εαυτό τους με τρόπο που να είναι κατανοητός στους αναγνώστες του Αλαίν Μπαντιού, του Τζόρτζιο Αγκάμπεν και του Αντόνιο Νέγκρι, ώστε οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως η υψηλότερη μορφή δικτυωμένης εξέγερσης που έχει επιτευχθεί;

Υποψιάζομαι ότι όταν καταφθάσει η επανάσταση, αυτοί που τόσο καιρό την περίμεναν θα είναι εκείνοι ακριβώς που θα τη χάσουν. Γιατί, ακριβώς, έχουν μάθει τόσο πολύ να κοιτάζουν στη λάθος κατεύθυνση, περιμένοντας τα λάθος λόγια, τους λάθος πρωταγωνιστές, το λάθος είδος πολιτικών πράξεων.

Βρισκόμαστε σε μια επαναστατική στιγμή. Ετοιμαστείτε: αυτή η παγκόσμια εξέγερση θα ξεδιπλωθεί με τρόπους που, σε εμάς τους αριστερούς, μπορεί να μην αρέσουν. Μπορεί να εκδηλωθεί βίαια, παρόλο που είμαστε οπαδοί της τη μη βίας, μπορεί να έχουμε λεηλασίες, παρόλο που επιθυμούμε την ειρηνική μεταβίβαση του πλούτου. Αλλά ας κάνουμε μια στάση για να σκεφτούμε, πριν τις απορρίψουμε μετά βδελυγμίας, τις δυνάμεις που απελευθερώνονται, ακόμα κι αν δεν λειτουργούν με τον τρόπο που θα προτιμούσαμε. […] Συνέχεια ανάγνωσης