Κοινωνία χωρίς αλληλεγγύη

Standard

του Kenan Malik

μετάφραση: Τ. Α. Ραχοποιός

Όσοι πήραν μέρος στις ταραχές δεν είχαν καμία αίσθηση ότι αποτελούσαν τμήμα μιας συλλογικότητας, καμία επιθυμία μετασχηματισμού της κοινωνίας, μονάχα μια αδιαμόρφωτη μηδενιστική επιθυμία να προκαλέσουν το χάος και να ωφεληθούν από το πλιάτσικο. Οι ταραχές δεν ήταν «διαμαρτυρίες» με καμία έννοια, αλλά ένα μείγμα από διάχυτη οργή, νταηλίκι των συμμοριών και εφηβικό χάος. […]

H αναίσχυντη προώθηση της ιδεολογίας της αγοράς, τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, έχει συντελέσει στον κατακερματισμό της κοινωνίας, διαλύοντας τους κοινωνικούς δεσμούς και δημιουργώντας ένα έθνος απομονωμένων ατόμων. Στις κοινότητες της εργατικής τάξης, η εξουσία των θεσμών, από τις οικογένειες μέχρι τα συνδικάτα, που κάποτε αποτελούσαν τους φορείς κοινωνικοποίησης των νέων, εγχαράσσοντας τις ηθικές αξίες, έχει καταρρεύσει. Ταυτόχρονα, η εισαγωγή του ήθους της αγοράς σε κάθε πεδίο του βίου, από την εκπαίδευση και την υγεία μέχρι τις τέχνες συνετέλεσε στην εγκαθίδρυση μιας εργαλειακής ηθικής, στην οποία το κριτήριο των πάντων είναι το χρήμα και στο πλαίσιο της οποίας οι ευρύτερες κοινωνικές ανάγκες και τα ηθικά ζητήματα αγνοούνται. […]

Επειδή η Δεξιά έχει εγκολπωθεί τον λόγο περί ηθικής κατάπτωσης, πολλοί αριστεροί τον έχουν απορρίψει εντελώς την αναφορά στο πεδίο της ηθικής. Η Αριστερά μιλάει πολύ για τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των νεοφιλελεύθερων πολιτικών, αλλά πολύ λίγο για τις ηθικές τους επιπτώσεις. Μια τέτοια εθελοτυφλία είναι επικίνδυνη. Η ηθική είναι εξίσου σημαντική για την Αριστερά όσο και για τη Δεξιά, αν και για διαφορετικούς λόγους. Δεν μπορεί να υπάρξει το πολιτικό και οικονομικό όραμα μιας άλλης κοινωνίας χωρίς ένα ηθικό όραμα. Τα ηθικά επιχειρήματα βρίσκονται στον πυρήνα της αντίληψής μας για την κοινωνική αλληλεγγύη, καθώς και της διάκρισης μεταξύ της έννοιας της κοινωνικής αλληλεγγύης και των υποκριτικών ισχυρισμών της Δεξιάς ότι «είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι». Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει να βρίσκεται και στον πυρήνα της αντίληψης που μορφώνουμε για τις ταραχές. […] Δεν μπορούμε να αναμετρηθούμε με τη μαζική ανεργία και την επιβολή της λιτότητας, αν δεν αποκατασταθούν οι δεσμοί της κοινωνικής αλληλεγγύης. Δεν μπορούμε, με άλλα λόγια, να αναμετρηθούμε με την οικονομική φτώχεια αν δεν κάνουμε το ίδιο και για την ηθική φτώχεια.

Η ειρωνεία έγκειται στο γεγονός ότι τον δρόμο μας τον δείχνουν, ίσως, εκείνοι που εναντιώθηκαν σε όσους μετείχαν στις ταραχές. Σε πολλές κοινότητες, ντόπιοι έκαναν περιπολίες στους δρόμους, προστατεύοντας τα κτίρια. Το έκαναν κυρίως επειδή η αστυνομία δεν ήταν σε θέση ή δεν ήθελε να τους βοηθήσει. Κατά μία έννοια, τέτοιες ενέργειες βοηθούν στη συγκάλυψη της περικοπής των δημοσίων δαπανών, στις οποίες έχει προχωρήσει η κυβέρνηση, υποκαθιστούν τις υπηρεσίες τις οποίες θα έπρεπε να προσφέρει το κράτος. Ωστόσο, υπό μία άλλη έννοια, τέτοιες ενέργειες είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια ερζάτς μορφή της Big Society του Κάμερον. Παίρνοντας την κατάσταση στα χέρια τους, και αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις κοινότητές τους, εκείνοι που εναντιώθηκαν στους ταραξίες έκαναν το πρώτο βήμα στην κατεύθυνση της αποκατάστασης του ηθικού ελλείμματος, επανασυστήνοντας τους δεσμούς της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Ο Kenan Malik είναι συγγραφέας και δοκιμιογράφος. Το τελευταίο του βιβλίο είναι το «From Fatwa to Jihad. The Rushdie Affair and Its Legacy» (2009). Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό «eurozine», στις 19.8.2011 (www.eurozine.com/articles/2011-08-19-malik-en.html)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s