Στα ΕΝΘΕΜΑΤΑ της Κυριακής 18.9

Standard

Στα ΕΝΘΕΜΑΤΑ, αύριο 18 Σεπτεμβρίου
Στα περίπτερα εντός της «Κυριακάτικης Αυγής» και στο διαδίκτυο: στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (enthemata Avgis) και στο twitter:΅@enthemata

Κρίσεις πανικού: ο Μάνος Αυγερίδης γράφει για την αναζήτηση δουλειάς, την εργασία και την ανεργία, μέσα από ιστορίες φίλων του
Σκέψεις για  μια εναλλακτική παγκοσμιοποίηση του Πανεπιστημίου, ενάντια στην παγκοσμιοποίηση των αγορών. Μια ριζοσπαστική και δημοκρατική μεταρρύθμιση στην παιδεία. Άρθρο του σημαντικού Πορτογάλου κοινωνιολόγου Μποαβεντούρα ντε Σούζα Σάντος
Η επίθεση στα πανεπιστήμια: ένα μανιφέστο αντίστασης. Σύντομη παρουσίαση ενός συλλογικού τόμου που μόλις κυκλοφόρησε από τον βρετανικό εκδοτικό οίκο Pluto Press
ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ. Strange fruits… O Κώστας Αθανασίου, στη μόνιμη στήλη «Αντικλίμακα» γράφει για την επέτειο της δολοφονίας του Αφροαμερικανού Έμετ Τίλι, το 1956 και το κίνημα διαμαρτυρίας που ακολούθησε στις ΗΠΑ
Γιατί η Νορβηγία; Ο διευθυντής της νορβηγικής έκδοσης της Μonde Diplomatique, Ρέμι Νίλσεν με αφετηρία το μακελείο στην Οτόγια, αναλύει το «μανιφέστο» Μπρέιβικ και εξηγεί τις διαφορές ρατσιστικής ακροδεξιάς και του δεξιού «πολιτισμικού συντηρητισμού»
Υπάρχει, άρα σκέφτομαι: η «φαντασιακή κοινότητα» των αναγνωστών και φίλων. Ο Στρατής Μπουρνάζος, με την ευκαιρία των πρώτων γενεθλίων του RedNotebook διατυπώνει τις ιδέες του για τη δημιουργία ενός χώρου σκέψης και συνάντησης στο διαδίκτυο
Οι νύχτες των Πακιστανών στη Νέα Ιωνία. Η ιστορικός Αιμιλία Σαλβάνου παρουσιάζει μια πρωτότυπη έρευνα για τον εναλλακτικό λόγο μιας μεταναστευτικής κοινότητας της
ΟΡΘΩΣ ΚΕΙΜΕΝΑ. Ο Μπρέιβικ δεν ήταν αρχαιολάτρης, αλλά λάτρης του ναζισμού. Αναδημοσίευση σχολίου της Άννας Φραγκουδάκη διαλύει έναν μύθο σχετικά με τις πηγές και τις αναφορές του Νορβηγού ακροδεξιού
Τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Ζακ Λακάν. Ο ψυχαναλυτής Ρεζινάλντ Μπλανσέ γράφει για το έργο του σπουδαίου γάλλου ψυχαναλυτή Συνέχεια ανάγνωσης

Ένας χρόνος Κόκκινο Σημειωματάριο

Standard

Σκίτσο του Kalio

Ένα χρόνο συμπλήρωσε το Red Notebook, το φίλιο και όμορο ηλεκτρονικό περιοδικό, με το οποίο πολλές φορές έχουμε συμπορευθεί. Εκτός από τις ευχές μας, εγκάρδιες και πολλές, δεν χρειάζεται να παινέψουμε το εγχείρημα. Όχι γιατί δεν το αξίζει, βέβαια, αλλά επειδή αρκεί μια επίσκεψη στο www.rnbnet.gr, για να διαπιστώσει και ο πλέον δύσπιστος και απαιτητικός αναγνώστης τον πλούτο και το κέφι του εγχειρήματος. Χρόνια πολλά, φίλοι και φίλες, και πάντα τέτοια!

Η υπόσχεση του Σεπτεμβρίου

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Χάρης Σαββίδης, «Χορευτής 1». Από την έκθεση σχεδίων «Χορός και Ψυχή. Οι μονοκοντυλιές του autocad» που εγκαινιάζεται την 14.9 ώρα 8 μ.μ. εγκαινιάζεται στην Aίθουσα Tέχνης «Καπλανών 5».

Οι βίαιοι τριγμοί στις βρετανικές μητροπόλεις, οι ανατροπές στη Λιβύη, το ρέον αίμα στη Συρία του Άσαντ… Και έπειτα, τα δικά μας πάθη, ο νόμος Διαμαντοπούλου και το εγκώμιο της θεότητας Συναίνεση, οι συνεχόμενοι πνιγμοί στο όνομα της «ορθολογικής εξυγίανσης» (αχ αυτοί οι ευφημισμοί!). Και, τέλος, τα πικρά μαντάτα, οι θάνατοι γνωστών και αγνώστων που υπενθυμίζουν την άφατη αδικία, το ακατανόητο δεινό (Κουράγιο, μακρινέ μου φίλε, Παντελή). Συρρίκνωση και απομύζηση του θερινού χρόνου, του χρόνου όπου έπαιρνε κανείς αποστάσεις και ανάσες, όπου λ.χ. η λογοτεχνία μπορούσε να είναι ακόμα απόλαυση και όχι το μεσοδιάστημα μεταξύ φόρων. Καταβύθιση των ιδιωτικών στιγμών στη βία των δημόσιων γεγονότων· καθώς, με τον έναν ή άλλον τρόπο, οι υλικές μέριμνες και η αίσθηση της αβεβαιότητας για τα προσεχή νομοθετούν αυστηρά την καθημερινότητα, ακόμα και τις μέρες της παραδοσιακής αυγουστιάτικης δραπέτευσης των ανθρώπων από την «Ιστορία» και τα θλιμμένα πάθη της.

Και τώρα ο Σεπτέμβριος. Ο Σεπτέμβριος ως επανέναρξη του εν γένει πολιτικού θεάματος αλλά και των κοινωνικών αντανακλαστικών. Ούτως ή άλλως ζούμε σε μια συγκυρία όπου τα ερωτήματα μοιάζουν απείρως περισσότερα από τις απαντήσεις. Και για αυτό ακριβώς στοιχηματίζουμε στην ανάσχεση του κακού, στην αποτροπή των χειρότερων σεναρίων χωρίς να έχουμε σαφή εικόνα για το μετά. Συνέχεια ανάγνωσης

11/9: Δέκα χρόνια μετά. Μια χαμένη δεκαετία

Standard

 Συμπληρώνονται σήμερα δέκα χρόνια από την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Hμέρα ζοφερή, με χιλιάδες αθώα θύματα, που παράλληλα υπήρξε τομή σε παγκόσμιο επίπεδο, τέτοια που θεωρείται πλέον δεδομένο ότι μιλάμε για την εποχή πριν και μετά την 11/9. Όλες τις προηγούμενες μέρες δημοσιεύθηκαν, στον διεθνή Τύπο, δεκάδες σημαντικά άρθρα — από αναμνήσεις και μαρτυρίες μέχρι αναλύσεις και αποτιμήσεις. Διαλέξαμε να δημοσιεύσουμε, σήμερα, με μικρές περικοπές, δύο άρθρα από το περιοδικό Nation, ένα από τα παλαιότερα και εγκυρότερα περιοδικά της προοδευτικής σκέψης των ΗΠΑ: το κύριο άρθρο και την ανάλυση του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Yale Jonathan Schell. Κι αυτό γιατί πιστεύουμε ότι έχει ιδιαίτερη πολιτική αξία να γνωρίζουμε πώς αποτιμάει ένα κομμάτι της προοδευτικής Αμερικής τόσο την τρομοκρατική επίθεση όσο και τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» που εγκαινιάστηκε αμέσως μετά.

Μια χαμένη δεκαετία

κύριο άρθρο του περιοδικού «The Nation»

μετάφραση: Απ. Μπεργαδής

11.9.2001. Φωτογραφία του Richard Drew

Δέκα χρόνια έχουν περάσει, και έχουμε ακόμη πολλούς λόγους να θρηνούμε για την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Έχουμε τις ζωές που χάθηκαν την τρομακτική και τραγική εκείνη ημέρα: τα 2.977 τα θύματα στους Πύργους, το Πεντάγωνο και τα αεροπλάνα, καθώς και τους 415 αστυνομικούς πυροσβέστες και άλλους κρατικούς λειτουργούς που βρήκαν τον θάνατο· δημόσιοι υπάλληλοι οι οποίοι δικαίως τιμήθηκαν τότε ως ήρωες — κάτι που πρέπει να το θυμόμαστε σήμερα, καθώς οι συνάδελφοί διαπομπεύονται ως θεσιθήρες που ονειρεύονται διαρκώς τη στιγμή που θα ροκανίζουν τη σύνταξή τους, ενώ ο δημόσιος τομέας καταγγέλλεται διαρκώς σαν μια διογκωμένη κρατική φούσκα.

Χάθηκε, ακόμα, η ευκαιρία για μια πολιτική που θα βασιζόταν στην κοινωνική αλληλεγγύη, μια αλληλεγγύη που πραγματώθηκε με τις πράξεις όλων όσοι έσπευσαν να βοηθήσουν στο σημείο της καταστροφής και αναγνωρίστηκε από μια κοινωνία συγκλονισμένη από τη θυσία τους. Αντιθέτως, κυρίως λόγω της κυβέρνησης του Τζωρτζ Μπους, είχαμε μια πολιτική του φόβου, που άνοιξε τον δρόμο για τον μακρό «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», ο οποίος, εν τέλει, οδήγησε σε μια χαμένη δεκαετία για τη ζωή της Αμερικής.

Αν αυτό σας φαίνεται μελοδραματικό, ιδού μερικά νούμερα: 4.442 αμερικανοί στρατιώτες νεκροί στο Ιράκ, 1.584 στο Αφγανιστάν. Από τον Μάρτιο, 1.250 δισεκατομμύρια δολάρια ξοδεύτηκαν για την καταστροφή και εν συνεχεία την –αποτυχημένη– ανοικοδόμηση και σταθεροποίηση αυτών των χωρών, ένα κόστος που είχε καταστροφικές συνέπειες όσον αφορά την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε μια οικονομική κρίση η οποία γονάτισε την εργατική και τη μεσαία τάξη της Αμερικής, μια κρίση με παγκόσμιες διαστάσεις. Βαραίνει, επίσης, τη συλλογική μας συνείδηση το γεγονός ότι υπήρξαν εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί Ιρακινοί νεκροί, δεκάδες χιλιάδες Αφγανοί νεκροί και εκατομμύρια πρόσφυγες — η συντριπτική πλειονότητα των οποίων δεν είχε την παραμικρή σχέση με τα ειδεχθή εγκλήματα της Αλ Κάιντα στις 11/9. Σε όλα αυτά, προσθέστε και όλη την κληρονομιά της καχυποψίας, της οργής και της διαμαρτυρίας εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών, που θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Συνέχεια ανάγνωσης

Το νέο αμερικανικό ζίου ζίτσου

Standard

του Τζόναθαν Σελ

Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου είναι πολλά πράγματα μαζί. Ένα από τα πιο σημαντικά, όπως μπορούμε να καταλάβουμε τώρα, μετά τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας, είναι ότι αποτέλεσαν την πύλη για την είσοδο σε έναν φασματικό κόσμο, έναν κόσμο ψευδαισθήσεων, μέσα στη δίνη του οποίου περιπλανώνται έκτοτε οι ΗΠΑ.

Κοντά στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, 11.9.2001. Φωτογραφία της Gulnara Samoilova

Το μεγάλο έγκλημα υπήρξε ένας απόκοσμος προάγγελος της πορείας αυτής, αναμειγνύοντας το πραγματικό με το μη πραγματικό, το υπαρκτό με το απόκρυφο. Το σχέδιο να συντριβούν τα γεμάτα αεροπλάνα πάνω σε γιγαντιαία κτίρια, γεμάτα από υπαλλήλους γραφείου, επεδίωκε να δημιουργήσει ένα αιματοβαμμένο υπερθέαμα, να κάνει τις ταινίες τρόμου πραγματικότητα. Οι πύργοι του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου και το Πεντάγωνο είχαν επιλεγεί σαφώς για τη συμβολική τους αξία. Και τότε, από ένα καπρίτσιο της τύχης, που δεν το περίμεναν ούτε αυτοί που σχεδίασαν τις επιθέσεις (μπαίνει κανείς στον πειρασμό να πει «οι παραγωγοί»), οι συνέπειες πολλαπλασιάστηκαν, κατακυριεύοντας πλήρως στο βασίλειο της φαντασίας, όταν κατέρρευσε όχι ένας αλλά και οι δύο Πύργοι, λες και κάποιοι θεοί του κακού είχαν, προς στιγμήν, ταχθεί με το μέρος των αδικοπραγούντων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, λες και πήραν «σύρμα» από τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, συντονίστηκαν αμέσως μαζί του, διαμορφώνοντας την απάντησή τους με βάση τους Αποκαλυπτικούς συμβολισμούς, και όχι με βάση την υπαρκτή αλλά περιορισμένη πραγματικότητα της απειλής που αντιπροσώπευε η Αλ Κάιντα. Εντάχθηκαν αμέσως στο πανέξυπνο παιχνίδι του Μπιν Λάντεν, και συντέλεσαν, όπως το είχε σχεδιάσει ο ίδιος, στην αύξηση της ισχύος του. Πολύ γρήγορα, η εξωτερική καθώς και η εσωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών άρχισαν να περιστρέφονται σαν σβούρα γύρω από την Αλ Κάιντα και την παγκόσμια απειλή που υποτίθεται ότι δημιουργούσε. Η Αλ Κάιντα παρομοιάστηκε, τελείως παράλογα, με τη Σοβιετική Ένωση κατά τον Ψυχρό Πόλεμο ή τον Χίτλερ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο, και αντιμετωπίστηκε αναλόγως. «Η υπέρμετρη διόγκωση της απειλής» έχει μακρά ιστορία στην αμερικανική πολιτική, από το «πυραυλικό χάσμα» της δεκαετίας του 1950 μέχρι τον Πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά ποτέ δεν είχε εκτροχιαστεί τόσο.

Πραγματικές, τεράστιες δυνάμεις εμπλέκονταν στο παιχνίδι, καθώς η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν πραγματική και τεράστια, και έτσι το όλο ζήτημα αποκτούσε στ’ αλήθεια παγκόσμια εμβέλεια και συνέπειες. Στην ομιλία του στο Κογκρέσο, εννέα ημέρες μετά την επίθεση, ο Τζωρτζ Μπους επεξέτεινε τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» στα κράτη, δηλώνοντας: «Από σήμερα, κάθε κράτος που συνεχίζει να υποθάλπει ή να υποστηρίζει την τρομοκρατία θα θεωρείται εχθρικό καθεστώς για τις ΗΠΑ». Η πολιτική της «αλλαγής καθεστώτος» είχε μόλις εγκαινιαστεί και οι πόλεμοι στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ θα ξεκινούσαν εν ονόματί της. Συνέχεια ανάγνωσης

Η πιο αμφιλεγόμενη, ίσως, φωτογραφία της 11.9

Standard

Η φωτογραφία αυτή του Thomas Hoepker, του πρακτορείου Magnum, που δείχνει μια ομάδα νεαρών Νεοϋορκέζουν να συζητάν αμέριμνοι σε ένα πάρκο του Μπρούκλιν, ενώ στο βάθος οι Δίδυμοι Πύργοι καταρρέουν τυλιγμένοι σε ένα σύννεφο καπνού είναι μια από τις πιο αμφιλεγόμενες και εμβληματικές για την 11/9. Ο φωτογράφος την έδωσε στη δημοσιότητα μόλις το 2006 και αμέσως ξεσηκώθηκε θύελλα διαμαρτυριών. Ο κριτικός και αρθρογράφος Frank Rich έγραψε στους Νew York Times ότι η φωτογραφία αποτελεί μια αλληγορία για την αποτυχία της Αμερικής να εξάγει οιοδήποτε βαθύτερο δίδαγμα από αυτή την τραγική μέρα: «Οι νεαροί στη φωτογραφία του κ. Χόπερ δεν είναι κατ’ ανάγκην αναίσθητοι. Είναι απλώς Αμερικανοί». Με τη σειρά του, ένας από τους νεαρούς της φωτογραφίας, παρενέβη στη διαμάχη, δηλώνοντας ότι ενώ φαίνεται πως ο ίδιος η κοπέλα του λιάζονταν στο πάρκο, στην πραγματικότητα «ήταν βαθύτατα συγκλονισμένοι και συντεριμμένοι», ενώ ο φωτογράφος τους τράβηξε χωρίς τη συναίνεσή τους.

Ο τεχνοκριτικός Jonathan Jones στο σχετικό άρθρο του στην Guardian (http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/sep/02/911-photo-thomas-hoepker-meaning), από όπου και οι παραπάνω πληροφορίες καταλήγει: «Και έτσι, δέκα χρόνια μετά, το νόημα αυτής της φωτογραφίας είναι ότι οι μνήμες εξασθενούν γρήγορα. Οι άνθρωποι της φωτογραφίας είμαστε εμείς. Είμαστε εμείς, που η ζωή μας συνεχίστηκε, ίσως και εντελώς ανέγγιχτη. Οι εκδηλώσεις για τα δεκάχρονα ανήκουν στην ιστορία, όχι στο παρόν. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο λονδρέζικος Αύγουστος

Standard

 Μήνυμα αντίστασης, θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού, κοινωνική εξέγερση ή έκφραση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας;

Τα γεγονότα του Λονδίνου συνεχίζουν να απασχολούν όχι μόνο τη δημοσιογραφία, αλλά και τις πολιτικές και επιστημονικές αναλύσεις. Βασικό ζήτημα που κυριαρχεί στη σχετική αντιπαράθεση, ιδίως στους κόλπους της Αριστεράς, είναι τα αίτια και η φύση των «ταραχών», καθώς και ο χαρακτήρας τους: αποτελούν εξέγερση ή όχι; Ορισμένα σημαντικά σχετικά κείμενα (όπως του Σλ. Ζίζεκ, του Α. Αλιζάντεχ, της Ν. Κλάιν, του Ντ. Χάρβεϋ, της Ν. Πάουερ, του Τ. Αλί) μεταφράστηκαν στα ελληνικά και κυκλοφόρησαν ευρέως στο διαδίκτυο (μια πολύ καλή συλλογή είναι προσιτή στο μπλογκ «Η Λέσχη: φτιάχνοντας τα τετράδια της ανυπότακτης θεωρίας»: http://ilesxi.wordpress.com). Παρουσιάζουμε σήμερα, κατ’ ανάγκην αποσπασματικά, ορισμένα μάλλον άγνωστα αλλά αξιόλογα πιστεύουμε, για τον προβληματισμό τους, κείμενα από τον έντονο αυτό δημόσιο διάλογο, θέλοντας να δώσουμε μια εικόνα του εύρους των αντιπαρατιθέμενων απόψεων, σχετικά με το κεντρικό και ανοιχτό ζήτημα των αιτίων και του χαρακτήρα του λονδρέζικου Αυγούστου.

Εξέγερση στα τεμένη του Μαμμωνά

Standard

του Gilad Atzmon

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Αυτά που συμβαίνουν στη Βρετανία δεν συνιστούν πολιτική διαμαρτυρία. Ούτε έναν αγώνα που τον διέπει οιαδήποτε συνεκτική έκκληση για τη δικαιοσύνη. Ούτε, απλώς, ένα ξέσπασμα φυλετικού μίσους. Δεν είναι τίποτα από όλα αυτά — ωστόσο, αν τα εξετάσουμε ως σύνολο, περιλαμβάνουν και εκφράζουν όλους τους παραπάνω παράγοντες ταυτόχρονα. Πρόκειται, πραγματικά, για μια συνολική απόρριψη του συστήματος. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη και ισχυρή έκφραση των γενιών που έχουν χάσει κάθε ελπίδα, σε μια κοινωνία στην οποία δεν υπάρχει κανένα μέλλον, καμία προοπτική γι’ αυτούς. Αυτό που βλέπουμε τώρα στις βρετανικές πόλεις είναι οι νέοι και οι νέες που καθίζουν στο εδώλιο το κρατούν σύστημα. […]

Όταν ήμουν νέος, αναρωτιόμουν τι θα έκανα όταν θα έπρεπε να εξασφαλίσω μόνος μου τα προς το ζην. Υπήρχαν πολλές δυνατότητες επιλογής: η πρόσβαση στην εκπαίδευση ήταν μια για τους περισσότερους από εμάς· αλλά, πάνω απ’ όλα, υπήρχαν θέσεις εργασίας, σε πολλά εργοστάσια διαφόρων κλάδων. Ήξερα, για παράδειγμα, ότι θα μπορούσα, σε κάθε περίπτωση, να βρω μια δουλειά σε κάποιο εργοστάσιο, για να συντηρήσω τον εαυτό μου και την οικογένειά μου. Η Βρετανία όμως δεν προσφέρει πλέον τίποτα από όλα αυτά. Δεν υπάρχουν δουλειές. Δεν υπάρχουν εργοστάσια και, από αυτό το έτος, η ανώτατη εκπαίδευση θα πάψει να αποτελεί υπαρκτή εναλλακτική λύση για τους περισσότερους νέους. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Ταραχές, πολιτική, επανάσταση

Standard

του Micah White

Το θεμελιώδες ερώτημα για μένα είναι: Από ποιο σημείο και πέρα οι ταραχές μετατρέπονται σε επανάσταση; Πρέπει πρώτα η λονδρέζικη νεολαία να βάλει τις φορεσιές του μπλακ μπλοκ και να βροντοφωνάζει ουτοπικά αναρχικά συνθήματα καίγοντας ταυτόχρονα τα αυτοκίνητα των μπάτσων, προκειμένου οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως ένα είδος πολιτικής εξέγερσης; Πρέπει να φτιάξουν τον εαυτό τους με τρόπο που να είναι κατανοητός στους αναγνώστες του Αλαίν Μπαντιού, του Τζόρτζιο Αγκάμπεν και του Αντόνιο Νέγκρι, ώστε οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως η υψηλότερη μορφή δικτυωμένης εξέγερσης που έχει επιτευχθεί;

Υποψιάζομαι ότι όταν καταφθάσει η επανάσταση, αυτοί που τόσο καιρό την περίμεναν θα είναι εκείνοι ακριβώς που θα τη χάσουν. Γιατί, ακριβώς, έχουν μάθει τόσο πολύ να κοιτάζουν στη λάθος κατεύθυνση, περιμένοντας τα λάθος λόγια, τους λάθος πρωταγωνιστές, το λάθος είδος πολιτικών πράξεων.

Βρισκόμαστε σε μια επαναστατική στιγμή. Ετοιμαστείτε: αυτή η παγκόσμια εξέγερση θα ξεδιπλωθεί με τρόπους που, σε εμάς τους αριστερούς, μπορεί να μην αρέσουν. Μπορεί να εκδηλωθεί βίαια, παρόλο που είμαστε οπαδοί της τη μη βίας, μπορεί να έχουμε λεηλασίες, παρόλο που επιθυμούμε την ειρηνική μεταβίβαση του πλούτου. Αλλά ας κάνουμε μια στάση για να σκεφτούμε, πριν τις απορρίψουμε μετά βδελυγμίας, τις δυνάμεις που απελευθερώνονται, ακόμα κι αν δεν λειτουργούν με τον τρόπο που θα προτιμούσαμε. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Κοινωνία χωρίς αλληλεγγύη

Standard

του Kenan Malik

μετάφραση: Τ. Α. Ραχοποιός

Όσοι πήραν μέρος στις ταραχές δεν είχαν καμία αίσθηση ότι αποτελούσαν τμήμα μιας συλλογικότητας, καμία επιθυμία μετασχηματισμού της κοινωνίας, μονάχα μια αδιαμόρφωτη μηδενιστική επιθυμία να προκαλέσουν το χάος και να ωφεληθούν από το πλιάτσικο. Οι ταραχές δεν ήταν «διαμαρτυρίες» με καμία έννοια, αλλά ένα μείγμα από διάχυτη οργή, νταηλίκι των συμμοριών και εφηβικό χάος. […]

H αναίσχυντη προώθηση της ιδεολογίας της αγοράς, τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, έχει συντελέσει στον κατακερματισμό της κοινωνίας, διαλύοντας τους κοινωνικούς δεσμούς και δημιουργώντας ένα έθνος απομονωμένων ατόμων. Στις κοινότητες της εργατικής τάξης, η εξουσία των θεσμών, από τις οικογένειες μέχρι τα συνδικάτα, που κάποτε αποτελούσαν τους φορείς κοινωνικοποίησης των νέων, εγχαράσσοντας τις ηθικές αξίες, έχει καταρρεύσει. Ταυτόχρονα, η εισαγωγή του ήθους της αγοράς σε κάθε πεδίο του βίου, από την εκπαίδευση και την υγεία μέχρι τις τέχνες συνετέλεσε στην εγκαθίδρυση μιας εργαλειακής ηθικής, στην οποία το κριτήριο των πάντων είναι το χρήμα και στο πλαίσιο της οποίας οι ευρύτερες κοινωνικές ανάγκες και τα ηθικά ζητήματα αγνοούνται. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Το λυκαυγές της αντίστασης

Standard

του Jeff Sparrow 

μετ. Στρ. Μπουλαλάκης

«Ο καπιταλισμός είναι», εξηγούσε ο Μαρκ Φίσερ πριν από λίγα χρόνια, «αυτό που απομένει όταν τα πιστεύω έχουν καταρρεύσει, στο επίπεδο της τελετουργικής ή συμβολικής επεξεργασίας, και το μόνο που απομένει είναι ο καταναλωτής-θεατής, που σέρνεται ανάμεσα στα ερείπια και τα χαλάσματα». Δεν θα μπορούσα να σκεφτώ καλύτερη περιγραφή των πρόσφατων γεγονότων στη Βρετανία.

Οι ταραχές του Λονδίνου δεν ήταν απόδειξη μιας «κατεστραμμένης κοινωνίας». Αντίθετα, στο βαθμό που οι φτωχοί και όσοι στερούνται πολιτικών δικαιωμάτων εφορμούν ενάντια στις ίδιες τους τις κοινότητες, η συμπεριφορά τους δεν απεικονίζει μια αποτυχία, αλλά μια επιτυχία: αποτελεί μια εντυπωσιακή απόδειξη της εσωτερίκευσης του νεοφιλελευθερισμού. […]

Όταν αντικρίζουμε έναν τέτοιο ηθικό αυτισμό του συστήματος [όταν η κατάρρευση των αγορών καταστρέφει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων], υπάρχει κανένας που να περιμένει να επιδείξουν υπευθυνότητα οι κάτοικοι των γκέτο; Όπως έχει πει κάποτε ο Πωλ Φουτ, τίποτα δεν διαφθείρει όσο η έλλειψη εξουσίας, και διαφθείρει απόλυτα. Δεν μπορούμε λοιπόν να κατηγορούμε τους απλούς ανθρώπους της πόλης του Λονδίνου επειδή είναι διεφθαρμένοι, όπως και οι χρηματιστές του.

Αλλά εδώ έγκειται το όλον ζήτημα: δεν είναι.

Πράγματι, συνέβησαν φοβερά πράγματα κατά τη διάρκεια των ταραχών. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι η εξέγερση ξεκίνησε ως απάντηση στο θάνατο του Μαρκ Ντάγκαν. Με άλλα λόγια, εκείνο που ξεχωρίζει όσους μετείχαν στις ταραχές δεν ήταν ο αμοραλισμός που έδειξαν κάποιοι απ’ αυτούς. Δεν υπάρχει τίποτα αξιοσημείωτο σ’ αυτό: πρόκειται για την προεπιλεγμένη ρύθμιση (defaut setting) του καπιταλισμού. Εκείνο που τους ξεχωρίζει είναι ότι, σε πείσμα όλων αυτών, απαιτούσαν δικαιοσύνη.

Αυτή η εξέγερση πιθανόν μοιάζει συγκεχυμένη και αντιφατική, από κάθε άποψη. Αλλά γιατί να μην είναι; «Η κρίση», έγραφε ο Γκράμσι, «συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι, ενώ το παλιό πεθαίνει, το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί. Σε αυτό το μεσοδιάστημα κάνει την εμφάνισή της μια μεγάλη ποικιλία νοσηρών συμπτωμάτων».

Καθώς οδεύουμε προς νέα ύφεση, ζούμε, προφανώς, μια εποχή της νοσηρότητας. Οι ταραχές αποτελούν αντανάκλαση αυτού του γεγονότος. Αλλά επίσης αφήνουν να φανεί, τρεμάμενη και αχνή, η αναλαμπή κάτι πιο υγιούς: της διάθεσης για αντίσταση.

Ο Jeff Sparrow είναι εκδότης του περιοδικού Overland και συγγραφέας του βιβλίου Killing: Misadventures in Violence. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Counterpunch», στις 12.8.2011 http://www.counterpunch.org/2011/08/12/fighting-back-in-london

Η βλακώδης αντίληψη του νεοφιλελεύθερου μπαμπούλα

Standard

του Brendan O’Neill

μετ. Στρ. Μπουλαλάκης

Υπάρχει άραγε οποιοδήποτε κακό στον κόσμο για τον οποίο δεν ευθύνεται ο «νεοφιλελευθερισμός»; Το βιβλίο συμβάντων μεγαλώνει μέρα με τη μέρα. Αυτή η νεφελώδης αλλά προφανώς απεχθής ιδεολογία κατηγορείται ότι έχει προξενήσει δύο πολέμους στη Μέση Ανατολή, μια οικονομική Ύφεση, και τη γενική αποσύνθεση της ανθρώπινης ηθικότητας. Και τώρα βρίσκεται στο εδώλιο για την καταστροφή τμημάτων του Τότεναμ, του Χάκνεϋ και άλλων προαστίων του Λονδίνου, καθώς οι αναλυτές σπεύδουν να υποστηρίξουν ότι οι πρόσφατες ταραχές είναι νόθα τέκνα της ένθερμης προώθησης των αξιών της αγοράς. Όσοι μετείχαν στις ταραχές είναι «εγγόνια της Θάτσερ» έγραψε ένας σχολιαστής: η ζωή τους έγινε σμπαράλια και οι εγκέφαλοί τους έχουν υποστεί πλύση από την «ανηθικότητα του νεοφιλελεύθερου πιστεύω», το οποίο «αδιαμφισβήτητα ηγεμόνευσε από την εποχή της Θάτσερ».

Αυτός ο ισχυρισμός, το πλήρες οργής αλλά κενό περιεχομένου επιχείρημα ότι η εξέγερση είναι προϊόν της απελευθέρωσης των δυνάμεων της αγοράς σε όλα τα πεδία του βίου, απεικονίζει πολύ εύγλωττα το τι σημαίνει ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» στη δημόσια συζήτηση της εποχής: όχι μια σοβαρή προσπάθεια να αναλύσουμε ή να περιγράψουμε τα γεγονότα, αλλά μια έκφραση της πολιτικής αγανάκτησης, μια εντελώς παιδαριώδη πεποίθηση ότι ένας μπαμπούλας, φορώντας μια θατσερική μάσκα ευθύνεται για οτιδήποτε τρομακτικό που συμβαίνει. Η κραυγή «Νεοφιλελευθερισμός!» θέλει να ακούγεται διεκδικητική, ακόμα και ριζοσπαστική, αλλά στην πραγματικότητα απευθύνεται σε ένα εντελώς παθητικό πνεύμα, απρόθυμο να αντιμετωπίσει τις αληθινές δυνάμεις που οδηγούν στην καταστροφή τις κοινότητες της Βρετανίας. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Μια νέα μορφή πολιτικής διαμαρτυρίας

Standard

του Musab Younis

«Mόνος». Έργο του Darkfeign. Από το darkfeign.deviantart.com.

Στην Αγγλία πολύ συχνά λένε, σαν να είναι κάτι εντελώς αυτονόητο, ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις ταραχές ως πολιτική ενέργεια ή να θεωρούμε ότι έχουν πολιτικά αίτια. Έχω μπερδευτεί, γιατί αν δεν ανήκουν στη σφαίρα του πολιτικού, φαίνεται ότι αντιπροσωπεύουν απλώς ένα ηθικό έλλειμμα, μια παθολογική τάση μιας ομάδας ατόμων. Έτσι, οι ταραχές μετατρέπονται σε μια συλλογική πράξη τύπου Όσλο: ανεξήγητη καταστροφή. […].

Ο James Scott, ένα πολύ γνωστός ανθρωπολόγος, έχει ασκήσει κριτική στη διάκριση που γίνεται συχνά μεταξύ «πραγματικής» και «συμβολικής» αντίστασης. Συχνά, φαίνεται ότι η πραγματική πολιτική αντίσταση είναι οργανωμένη, συλλογική και ανιδιοτελής, ενώ οι πολιτικές πράξεις που παραμένουν ανοργάνωτες, ατομικές και σκοπεύουν στο ίδιον συμφέρον θεωρούνται ήσσονος σημασίας· ίσως δεν αξίζουν καν τον χαρακτηρισμό «αντίσταση». Ας σκεφτούμε όμως τις μαζικές λιποταξίες σε έναν στρατό ή τη μαζική μη συμμόρφωση σε μια κυβερνητική πολιτική. Οι μεμονωμένες ενέργειες μπορεί να συνιστούν πολιτική αντίσταση, υποστηρίζει ο Σκοτ, ακόμα και αν διεξάγονται σε ατομική βάση και προς το ίδιον συμφέρον, ακόμα και αν όσοι συμμετέχουν δεν έχουν πολύ ξεκάθαρες πολιτικές ιδέες. Και, ακόμα παραπέρα: τέτοιες δράσεις συχνά είναι πιο αποτελεσματικές ως παράγοντες της ιστορικής αλλαγής σε σχέση με τις μεγάλες εξεγέρσεις ή τις στρατιές των αγροτών που προσελκύουν την προσοχή των ιστορικών. Οι κοινωνικοί επιστήμονες μπορεί να προτιμούν οι άνθρωποι να εκφράζουν τις πολιτικές τους προτιμήσεις με μετρήσιμα μέσα –να ψηφίζουν, να γράφονται σε κόμματα, να διαβάζουν εφημερίδες–, αλλά θα ήταν αφελές να αποκλείσουν την πιθανότητα ότι φαινομενικά τυχαία, άνευ νοήματος πράξεις μπορεί να αποτελούν τη συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα.

Ωστόσο, έχοντας δει τα μέσα, πρέπει να ρωτήσουμε: ποιας πολιτικής; Οι οξυδερκέστεροι αναλυτές αποδέχονται ότι οι ταραχές δεν αποτελούν ένα πολιτικό κίνημα, αλλά αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να μη συσχετιστούν με την εφαρμογή των προγραμμάτων λιτότητας — αυτών ακριβώς που είναι γενικά αποδεκτό ότι οδήγησαν σε ταραχές από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο όρος «ταραχές του ΔΝΤ» αποτελεί κλισέ για τις κοινωνικές επιστήμες ή ότι οι περικοπές του Κάμερον στον δημόσιο τομέα αποτελούν καθρέφτη των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ — ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νικ Κλεγκ είχε προβλέψει «ελληνικού τύπου αναταραχές». Συνέχεια ανάγνωσης

Υπήρξε άραγε ποτέ ο Λεωνίδας Κύρκος; *

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

 Απ’ ό,τι φαίνεται, όχι, δεν υπήρξε ποτέ — κι όλοι όσοι τον ξέραμε μάλλον πέσαμε θύμα ομαδικής παράκρουσης· ο εκλιπών, μάλλον, ήταν πλάσμα της φαντασίας μας, ίσως και «κατασκεύασμα» του αστικού και οπορτουνιστικού Τύπου. Κάπως έτσι φαίνεται να έχει το πράγμα για το ΚΚΕ και τον Ριζοσπάστη: γι’ αυτούς δεν υπήρξε ποτέ κανένας Λεωνίδας Κύρκος. Το Κόμμα δεν βρήκε ούτε μια κουβέντα να πει, το ίδιο και ο Ριζοσπάστης στο κυριακάτικο φύλλο του — όπως και ο 902, όσο ξέρω. Ωστόσο, ο συστηματικός ερευνητής, ο ακάματος λεπιδοπτερολόγος, ο εραστής της λεπτομέρειας ή ο ρέκτης της κουκουεδολογίας θα αμειφθεί, αν είναι οπλισμένος με επιμονή, υπομονή κι έναν καλό μεγεθυντικό φακό: στο φύλλο της Τρίτης 30.8 του Ριζοσπάστη, στη σελ. 18, κάτω κάτω, θα ανακαλύψει την εξής είδηση:

Πριν και μετά. Βοροσίλοφ, Μολότοφ, Στάλιν και Γιάγκοντα. Ο τελευταίος απουσιάζει στη δεύτερη εκδοχή. (David King «The Commissar Vanishes. The falsification of photographs and art in Stalin’s Russia», Λονδίνο 1997).

«Απεβίωσε τα ξημερώματα της Κυριακής σε ηλικία 87 ετών ο Λεωνίδας Κύρκος. Μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968, ηγήθηκε του “ΚΚΕ Εσωτερικού”, κόντρα στο ΚΚΕ, της ΕΑΡ και υπήρξε γραμματέας του “Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου” μέχρι τον Μάρτη του 1991 παραμένοντας στη συνέχεια ένα από τα ηγετικά του στελέχη συνεχίζοντας την αντιΚΚΕ δράση του. Το 2010 στήριξε τη «Δημοκρατική Αριστερά» του Φ. Κουβέλη, που προέκυψε από τη διάσπαση του ΣΥΝ. Διετέλεσε βουλευτής και ευρωβουλευτής. Η κηδεία του θα είναι πολιτική και θα γίνει αύριο Τετάρτη, στις 5 μ.μ. στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών».

Το δημοσίευμα κατάφερε να υπολείπεται όχι μόνο των εγκυκλοπαιδειών, αλλά και ενός μικρού, επίτομου «εγκυκλοπαιδικού λεξικού», όπως το Παπυράκι: σ’ αυτό, το σχετικό λήμμα είναι μεγαλύτερο, πληρέστερο και ακριβέστερο — αφού τουλάχιστον μας προσφέρει μερικές ουσιώδεις πληροφορίες: ότι ο Λ. Κύρκος δεν εμφανίστηκε επί προσώπου Γης το 1968 σε ηλικία 44 ετών, ότι έκανε κι άλλα πράγματα εκτός από το να επιδίδεται αενάως στην «αντιΚΚΕ δράση του» και επίσης αντιλαμβανόμαστε ότι δεν υπήρξε γενικώς και αφηρημένως «βουλευτής» (άγνωστο ποιων άραγε κομματικών μορφωμάτων και σχηματισμών).

***

Δεν χρειάζεται, νομίζω, να εξηγήσω πόσο μικρόψυχη και θλιβερή είναι η στάση αυτή. Πολύ περισσότερο που δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας: το ίδιο ακριβώς έκαναν τον ΚΚΕ και ο Ριζοσπάστης και για τον Λυκούργο Καλλέργη (που πέθανε την προηγουμένη) και για τον Γρηγόρη Φαράκο και για τον Νίκο Πουλαντζά, για να αναφέρω πολύ πρόχειρα κάποιους που θυμάμαι· με λίγα λόγια όλους εκείνους που, ανεξάρτητα από τη συμβολή τους (στην ιστορία του τόπου, στο αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα, στην επιστήμη, στον πολιτισμό), τη σπουδαιότητα, την αναγνωρισιμότητά τους, ανέπτυξαν «αντιΚΚΕ δράση». Η τακτική που επιλέγεται είναι η σιωπή: το πολύ πολύ ένα μονόστηλο στα έγκατα του Ριζοσπάστη. Συνέχεια ανάγνωσης

Τι να τα κάνεις και τα γλωσσικά…

Standard

Την ώρα που έκλεινε η ύλη μας, μάθαμε ότι τα Νέα διέκοψαν τη συνεργασία με τον Γιάννη Χάρη, έπειτα από 12 χρόνια. Δεν χρειάζεται να πούμε πόσο διαλεχτά και ξεχωριστά ήταν τα κείμενά του στη δεκαπενθήμερη στήλη του («Μικρά Γλωσσικά» ονομαζόταν στην αρχή, «Στην Αγορά» στη συνέχεια) — οι αναγνώστες μας το ξέρουν καλά.

Χρειάζεται όμως να επισημάνουμε δύο τινά: Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια ακόμα απόλυση (κι ας έχει τη μορφή της διακοπής συνεργασίας με «εξωτερικό» συνεργάτη) στο χώρο του Τύπου, απ’ όπου τους τελευταίους μήνες παίρνουμε διαρκώς τα χειρότερα μηνύματα για τις συνθήκες εργασίας, για τις πιέσεις, για τις καταιγιστικές απολύσεις. Δεν πρόκειται όμως μονάχα, ούτε κυρίως γι’ αυτό. Με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα στα ΜΜΕ, με την επικίνδυνη μονοφωνία που επιβάλλεται σιγά σιγά (και ο ΔΟΛ, ιδίως μετά το θάνατο του Λαμπράκη, πρωτοστατεί στη γραμμή αυτή, που δεν αφορά μόνο τα πρωτοσέλιδα και τα πολιτικά, αλλά και τον πολιτισμό), είναι εξαιρετικά δύσκολο να μη θεωρήσει κανείς ότι δεν πρόκειται, εν τέλει, για μια απόλυση για λόγους ιδεολογικούς, μιας «αποκλίνουσας φωνής». Συνέχεια ανάγνωσης

Εναντίον της δημοκρατίας Ο νόμος Διαμαντοπούλου-Γεωργιάδη και η διοίκηση των ΑΕΙ

Standard

του Σταύρου Κωνσταντακόπουλου

 Τέθηκε σε ισχύ αυτήν την εβδομάδα με τη δημοσίευση του στο ΦΕΚ  το νομοσχέδιο  Διαμαντοπούλου-Γεωργιάδη. Επικαλούμαι και τα δυο ονόματα, σε μια προσπάθεια να  αποδώσω φόρο τιμής όχι μόνον στην αρχιτέκτονα του νομοσχεδίου αυτού, αλλά και στον πρωτομάστορα. Εμάς τους αριστερούς μας στοιχειώνουν πάντα τα ερωτήματα που έθεσε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ στο γνωστό του ποίημα  «Ερωτήσεις ενός εργάτη που διαβάζει». Ο Μπρεχτ αρνιόταν ότι  τη Θήβα την επτάπυλη, τη Βαβυλώνα ή τη μεγάλη Ρώμη τις είχαν χτίσει μόνοι τους οι βασιλιάδες και υπέβαλλε στον αναγνώστη την ιδέα ότι κάποιο ρόλο είχαν παίξει και οι χτίστες. Θα ήθελα να αναφέρω όλους τους χτίστες αλλά, μη μπορώντας για προφανείς λόγους να το κάνω, περιορίζομαι στον πρωτομάστορα Γεωργιάδη.

Με το νομοσχέδιο αυτό, λοιπόν, μεταξύ πολλών άλλων, καταργείται  η φοιτητική συμμετοχή. Ή, για να είμαι ακριβέστερος, περιορίζεται σε έναν: μόνον ένας φοιτητής ή μια φοιτήτρια θα εκπροσωπεί τους/τις συναδέλφους του/της στο Συμβούλιο Διοίκησης. Κάποιοι κοινωνιολόγοι ισχυρίζονται ότι ένας από τους λόγους που ενίσχυσαν τον σύγχρονο ατομικισμό οφείλεται στο γεγονός ότι η  οθόνη της τηλεόρασης, επειδή είναι μικρή και κατά συνέπεια δεν χωράει τους πολλούς,  περιορίζεται  να δείχνει τις περισσότερες φορές μόνον έναν. Η αρνητική αυτή επίδραση της τηλεόρασης θα έπρεπε κανονικά να οδηγήσει τη «σοσιαλίστρια» υπουργό να δει με διαφορετική ματιά τη φοιτητική συμμετοχή, αντί ουσιαστικά να την καταργήσει.

Μόνον που ιδεολογικοπολιτικοί λόγοι δεν της επέτρεψαν κάτι τέτοιο. Η άκριτη αποδοχή από το ΠΑΣΟΚ των δογμάτων του νεοφιλελευθερισμού, στην περίπτωση αυτή νοούμενου κυρίως ως δόγματος πολιτικού χαρακτήρα, δεν μπορούσε να έχει παρά μόνον αυτό το αποτέλεσμα.  Σύμφωνα με τη νεοφιλελεύθερη αντίληψη για τη διακυβέρνηση, όχι μόνον των πανεπιστημίων αλλά και των κοινωνιών ευρύτερα, οι πολλοί δεν είναι ικανοί να διαχειριστούν τις τύχες των κοινωνιών. Το «γκουβέρνο» μπορούν και πρέπει να το κρατάνε λίγοι στα χέρια τους. Έτσι η  κ. Γιαννακά, εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ στο νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, έλεγε στη Βουλή: «Σήμερα έχουμε ένα μοναδικό φαινόμενο –συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα– να ψηφίζεται ο πρύτανης απ’ αυτούς που καλείται να διοικήσει, δηλαδή καθηγητές, διοικητικούς και φοιτητές. Καλείται, δηλαδή, να διοικεί τους διοικούμενους οι οποίοι τον εκλέγουν.  Αυτό είναι μία κομβική παθογένεια και πρέπει να αλλάξει». Στο ίδιο ακριβώς μήκος κύματος, ο γνωστός  Μ. Βορίδης του ΛΑΟΣ στην τοποθέτηση του, και εγκαλώντας τη Ν.Δ. για ασυνέπεια προς τη «δεξιά ιδεολογία», θύμισε στους βουλευτές της ότι, σύμφωνα με την αυθεντική δεξιά ιδεολογία, «οι διοικούμενοι δεν συμμετέχουν στη διοίκηση».  Έχοντας αντλήσει από διαφορετικές πηγές τα δύο αποσπάσματα, δεν μπόρεσα να διευκρινίσω ποιος το είπε πρώτος. Αλλά αυτό πραγματικά μικρή σημασία έχει. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι μια «σοσιαλίστρια» βουλευτής και ένας βουλευτής της άκρας δεξιάς έχουν πανομοιότυπη αντίληψη για τη διοίκηση των πολλών.  Συνέχεια ανάγνωσης

Γκάζια

Standard

της Ιωάννας Μεϊτάνη

Την επόμενη Κυριακή το Βερολίνο ψηφίζει για το κοινοβούλιο του κρατιδίου και τα τοπικά περιφερειακά συμβούλια της πόλης. Ο τοπικός Τύπος χαρακτήρισε την προεκλογική περίοδο βαρετή μέχρι θανάτου, και οι αφίσες όλων των κομμάτων συναγωνίζονταν σε κοινοτοπία. Όλων; Όχι!

Η αφίσα του NPD και δίπλα η "πειραγμένη", από το "Die Partei" (πηγή: Αρχείο Ι.Μ.)

Το NPD, το κόμμα των νεοναζί, έκανε με τον τρόπο του αίσθηση: οι αφίσες του έσταζαν μίσος («Κοινωνική ασφάλεια αντί για πολυπολιτισμικότητα», «Αμυνθείτε», «Εργασία, πατρίς, οικογένεια», «Καλό ταξίδι» — κάτω από ένα σκίτσο όπου τρεις μετανάστες είναι καθισμένοι πάνω σε ιπτάμενο χαλί) και συγκέντρωσαν τα αρνητικότερα σχόλια από τους περισσότερους πολιτικούς και από τα ΜΜΕ. Σε ορισμένες γειτονιές οι αντιφασιστικές ομάδες απέτρεψαν την αφισοκόλληση των νεοναζί. Σε άλλες, οι αφίσες τους είναι κολλημένες ψηλά στις κολόνες, ώστε να μην μπορούν εύκολα να καταστραφούν. Υπάρχουν και μέρη όπου τα συνθήματά τους κυριαρχούν. Ένα από αυτά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Στην αφίσα βλέπουμε τον Ούντο Φόιγκτ, αρχηγό του NPD, με πέτσινο μπουφάν και δερμάτινα μαύρα γάντια, πάνω σε ένα μηχανάκι, με το δεξί χέρι στο γκάζι. Η αφίσα γράφει «Δώστε γκάζι!» (Gas geben!) — στα γερμανικά η λέξη Gas σημαίνει και αέριο. Ξεσηκώθηκαν οι οργανώσεις των συγγενών των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, έκαναν μηνύσεις, ωστόσο το δικαστήριο, με απόφασή του πριν από λίγες μέρες, αποφάσισε ότι το σύνθημα είναι αμφίσημο και όχι μονοσήμαντη αναφορά στους θαλάμους αερίων, οπότε οι αφίσες μπορούν να παραμείνουν. Η καλύτερη από τις έμπρακτες αντιδράσεις που εντόπισα ήταν το λεγόμενο adbusting (παρέμβαση σε διαφημιστικές αφίσες ώστε να αλλάζει το περιεχόμενο και το μήνυμά τους) από ένα πλακατζήδικο κόμμα (Die Partei) άφησαν το σύνθημα στην αφίσα, αλλά στη θέση του φασίστα αρχηγού κόλλησαν τη φάτσα του Γεργκ Χάιντερ, που σκοτώθηκε το 2008 σε αυτοκινητιστικό, κι από πίσω, αντί για μηχανάκι, φαινόταν το κατεστραμμένο του αμάξι. Συνέχεια ανάγνωσης

Το γκαραντί, το γκαραντί θα μας μπατάρει!

Standard

 ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

 

Έργο του Γιώργου Σικελιώτη

Τις τελευταίες μέρες έγινε αρκετός λόγος για τις εγγυήσεις που πρώτα οι Φιλανδοί απαίτησαν και μετά κάμποσοι άλλοι εταίροι μας απείλησαν πως θα ζητήσουν προκειμένου να μας δανείσουν, και φαίνεται ότι το θέμα απειλεί να οδηγήσει σε ναυάγιο τη συμφωνία της 21ης Ιουλίου, η οποία τόσο πολύ (και τόσο άστοχα) πανηγυρίστηκε. Οι εγγυήσεις θα φέρουν ναυάγιο, ή, για να παραφράσω ανεπαίσθητα τον Καββαδία, το γκαραντί, το γκαραντί θα μας μπατάρει.

Βέβαια, ο Καββαδίας δεν έγραψε γκαραντί αλλά καραντί — και εδώ η διαφορά δεν είναι αμελητέα, όπως όταν λες γκαμήλα αντί για καμήλα, που έχεις την ίδια λέξη. Το καραντί του Καββαδία δεν έχει σχέση με την οικονομία, τουλάχιστον άμεση· είναι η θαλασσοταραχή που συνεχίζεται και μετά την κατάπαυση του ανέμου ή αλλιώς φουσκοθαλασσιά, κουφοθάλασσα ή αποθαλασσία. Πρόκειται για λέξη ναυτική, που ετυμολογείται από το τουρκ. karıntı (δίνη· πλευρικό κύμα), με επίδραση της τουρκικής λέξης kara η οποία ήδη χρησιμοποιείται σε πολλές ελληνικές λέξεις, ναυτικές και μη, ως πρώτο συνθετικό (καρα-).

Ο Παπαδιαμάντης, σε ένα αυτοβιογραφικό χρονογράφημά του (Ταξίδι — Βαπόρι — Ρωμέικο) γράφει για εκείνους που «ηγωνίων, επάλαιον και ετήκοντο, εις το καραντί κι εις την χιονιάν, εις την φουσκοθαλασσιάν κι εις την μπόραν». Βέβαια, το καραντί το ναυτικό θα έμενε μία από τις χιλιάδες μυστήριες λέξεις στον ωκεανό της ναυτικής ορολογίας, άγνωστο στον πολύ κόσμο, αν δεν ήταν ο Καββαδίας να το βάλει τίτλο σε ένα του ποίημα, και μετά ο Θάνος Μικρούτσικος να το μελοποιήσει, επιλέγοντας μάλιστα να επαναλάβει, σαν ρεφρέν, τη στροφή που περιέχει τη λέξη καραντί, η οποία έτσι κι αλλιώς λέγεται δυο φορές, οπότε η λέξη εντυπώνεται στο θυμητικό, παρόλο που λίγοι ξέρουν ακριβώς τη σημασία της: «Το καραντί… το καραντί θα μας μπατάρει / Σάπια βρεχάμενα τσιμέντο και σκουριά / Από νωρίς, δεξιά στη μάσκα την πλωριά / κοιμήθηκεν ο καρχαρίας που πιλοτάρει». Συνέχεια ανάγνωσης

Τα «Ενθέματα» επιστρέφουν

Standard

Καλό φθινόπωρο και καλή (σχολική) χρονιά!
Έπειτα από παρατεταμένες θερινές διακοπές, τα «Ενθέματα» επιστρέφουν με το φύλλο της «Κυριακάτικης Αυγής», στα περίπτερα.Επίσης, επιστρέφουν στο διαδίκτυο: εκτός από το μπλογκ τους  στο facebook (enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Στο φύλλο της 11.9.:
Η υπόσχεση του  Σεπτέμβρη: ο Νικόλας Σεβαστάκης, στη σειρά σημειωμάτων «Το δέντρο και το δάσος: Σχόλια για τον ψυχισμό της εποχής» γράφει για τις προκλήσεις της νέας χρονιάς
ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: Το γκαραντί, το γκαραντί θα μας μπατάρει: ο Νίκος Σαραντάκος, στη μόνιμη στήλη του,  γράφει για τις διαφορές «καραντί» και «γκαραντί» και τις εγγυήσεις των δανείων
Εναντίον της δημοκρατίας: ο Σταύρος Κωνσταντακόπουλος γράφει για τον νέο νόμο και την κατάργηση της δημοκρατίας στη διοίκηση των ΑΕΙ
Γκάζια: η Ιωάννα Μεϊτάνη, άρτι επιστρέψασα εκ Βερολίνου, γράφει για τις αφίσες των νεοναζί και τις αυριανές δημοτικές εκλογές
στο Βερολίνο
Υπήρξε άραγε

Όσκαρ Σλέμερ, "Σκάλα μπαουχάουζ", 1940

ποτέ ο Λεωνίδας Κύρκος; Ο Στρατής Μπουρνάζος ερευνά τον «Ριζοσπάστη» και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, κατά πάσα πιθανότητα, δεν υπήρξε ποτέ κανένας Λεωνίδας Κύρκος

Και δύο αφιερώματα:
11/9: Δέκα χρόνια μετά. Η προοδευτική Αμερική αποτιμά μια χαμένη δεκαετία. Κύριο άρθρο του περιοδικού «Τhe Nation» και ανάλυση του καθηγητή του Γαίηλ J. Schell. Eπίσης: Οι αμέριμνοι του Μπρούκλιν: η πιο αμφιλεγόμενη ίσως φωτό από την 11/9

Ο λονδρέζικος Αύγουστος:  Μήνυμα αντίστασης, θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού, κοινωνική εξέγερση ή  έκφραση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας;
Μια μεγάλη συζήτηση στους κόλπους της Αριστεράς και της επιστημονικής κοινότητας για τη φύση, τα αίτια και τον χαρακτήρα των «ταραχών» του Αυγούστου. Αποσπάσματα από κείμενα των G. Atzmon, M. White, K. Malik, J. Sparrow, B. O’Neill, M. Younis Συνέχεια ανάγνωσης