Ο σωτήρας του συστήματος

Standard

ΤΑ ΛΕΡΩΜΕΝΑ, Τ’ ΑΠΛΥΤΑ, ΤΑ ΠΑΡΑΞΕΠΛΥΜΕΝΑ

του Δημήτρη Ψαρρά

«Der Drahzier» (αυτός που κινεί τα νήματα): γερμανική αντισημιτική αφίσα του «Λαϊκού Μετώπου» (ονομασία με την οποία μετείχαν οι ναζιστές στις εκλογές), 1924. Ο εβραίος καπιταλιστής, τετράπαχος και αγέρωχος, εκμεταλ- λεύεται τον πόλεμο και τον πληθωρισμό, για να θησαυρί- σει («Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα», επιμ. Χρ. Χα- τζηιωσήφ, τόμ. Γ1, εκδ. Βιβλιόραμα).

Δικαίως περηφανεύεται τις τελευταίες μέρες ο Γιώργος Καρατζαφέρης. Χάρη σ’ αυτόν και τις επικοινωνιακές του πιρουέτες σώθηκε το κλυδωνιζόμενο πολιτικό σύστημα και αναθάρρησε ο ανυπόληπτος δικομματισμός. Τώρα βρισκόμαστε μπροστά στο παράδοξο φαινόμενο να δίνει τη δική του λύση στην πολιτική κρίση του συστήματος ένα κόμμα που ανδρώθηκε με το σύνθημα «Ρήξη και ανατροπή».

Πολλοί σπεύδουν να συμπεράνουν ότι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε την «εθνική υπευθυνότητα» του Καρατζαφέρη και να διαχωρίσουμε το σημερινό ΛΑΟΣ από το ακροδεξιό παρελθόν του, όπως ήδη έχουν κάνει από καιρό πολιτικοί αναλυτές (π.χ. ο Αλέξης Παπαχελάς, Η Καθημερινή, 11.3.2011 και ο Γιάννης Πρετεντέρης, Τα Νέα, 30.8.2011).

Όσοι προβληματίζονται από καλή πίστη, και όχι από μικροπολιτικό υπολογισμό, πέφτουν έξω. Γιατί το ΛΑΟΣ δεν υπήρξε ποτέ κόμμα του πολιτικού περιθωρίου, ένα κόμμα-παρίας, όπως συμβαίνει συνήθως για τα μορφώματα της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς. Το ΛΑΟΣ όχι μόνο είναι κόμμα του συστήματος, αλλά εκφράζει ένα σοβαρό τμήμα του ελληνικού «βαθέος κράτους», διαθέτει στηρίγματα στους πιο κρίσιμους κρατικούς μηχανισμούς, ενώ έχει ήδη επιβάλει την πολιτική του ατζέντα στα δυο μεγάλα κόμματα, τουλάχιστον στους κρίσιμους τομείς της αντιμετώπισης των μεταναστών και των ζητημάτων «νόμου και τάξης». Αυτό το ελληνικό βαθύ κράτος διατηρείται επί δεκαετίες ζωντανό, ίσως και από την εποχή του Μεταξά. Όχι βέβαια χωρίς διακυμάνσεις και τομές, αλλά με ορισμένες σταθερές που δεν τις ανέτρεψε ούτε η μεταπολίτευση ούτε η έλευση του ΠΑΣΟΚ το 1981. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ΛΑΟΣ στην εξουσία

Standard

ΤΑ ΛΕΡΩΜΕΝΑ, Τ’ ΑΠΛΥΤΑ, ΤΑ ΠΑΡΑΞΕΠΛΥΜΕΝΑ

του Νίκου Θεοτοκά

Τζωρτζ Γκρος, "Στυλοβάτες της κοινωνίας", 1926

Ποιος μπορεί να ξεχάσει εκείνο το [παπ]ανδρεϊκό: «Το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία»; Εκείνο το κούφιο σύνθημα που, επιτέλους, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για να γίνει πράξη. Έτσι, εν ονόματι της έκτακτης συνθήκης στην οποία έχει περιέλθει το έθνος, ο ΛΑΟΣ κλήθηκε στο cabinet της κυβέρνησης Παπαδήμου. «Πιστεύομεν εις την λαοκρατίαν», είχε ειπωθεί κάποτε, πριν οι φασίστες και οι ταγματασφαλήτες αναλάβουν την υπεράσπιση του δημοκρατικού πολιτεύματος.

O λαός, λοιπόν, στην εξουσία. Και με όλα τα γράμματα της λέξης κεφαλαία: ΛΑΟΣ. Είναι η κατάληξη εκείνου του «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» που, προεκλογικά, έθεσε ως δίλημμα στον ελληνικό λαό ο κ. Γιώργος Παπανδρέου. Με τον Λαϊκό Ορθόδοξο Συναγερμό στην κυβέρνηση, η βαρβαρότητα ήρθε στη εξουσία. Και ήρθε για να μείνει.

ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, μέσα στη δίνη της κρίσης, ξανοίγονται στους πιο επικίνδυνους καιροσκοπισμούς για να διευρύνουν, όσο μπορούν, τις δικλείδες διαφυγής από τις συνέπειες των πολιτικών τους.

Για τη σωτηρία της πατρίδας, λοιπόν, η ακροδεξιά στην κυβέρνηση. Συνέχεια ανάγνωσης

Τελικά «εκτός» ή «εντός συνταγματικού τόξου»;

Standard

ΤΑ ΛΕΡΩΜΕΝΑ, Τ’ ΑΠΛΥΤΑ, ΤΑ ΠΑΡΑΞΕΠΛΥΜΕΝΑ

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Τζωρτζ Γκρος, "Γκρίζ μέρα", 1926

Υπάρχουν μερικά παραγωγικά διλήμματα, υπό την έννοια ότι παρέχουν εναλλακτικές, και υπάρχουν ψεύτικα ή αδιέξοδα διλήμματα τα οποία ουσιαστικά μόνο κατ’ επίφαση μπορούν να θεωρούνται τέτοια.

Πρώτον: Χρεοκοπία ή ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση; Αυτό είναι ένα παραγωγικό δίλλημα, στο οποίο και οι δύο απαντήσεις είναι ανθρώπινες. Μπορεί ένας να πει ότι «προκειμένου να μη χρεοκοπήσει η Ελλάδα θα ανεχθώ και τον Άδωνι υφυπουργό». Άλλος –πιο ιδεολόγος, ας τον λέγαμε– θα απαντούσε «χρεοκοπία, διότι η ένδεια αντέχεται, το άλλο όχι». Ας κρατήσει ο καθένας ό,τι επιθυμεί. Πάντως, το βέβαιον είναι ότι υπάρχει δίλημμα, καθώς υπάρχουν επιλογές.

Το δεύτερο, λογικό επακόλουθο του προηγουμένου: η περίπτωση να αποφασίσουμε να υποστούμε το ΛΑΟΣ στη κυβέρνηση για να γλιτώσουμε τη χρεοκοπία είναι να ξέρουμε τουλάχιστον ότι η συμμετοχή του είναι αναγκαία, προκειμένου να εξασφαλιστούν κάποιες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες απαραίτητες για την ψήφιση επαχθών πλην όμως αναγκαίων μέτρων που θα κρατήσουν τη χώρα στο ευρώ κλπ. Τα πράγματα, όμως, δεν είναι έτσι. Το ΛΑΟΣ δεν μπήκε στην κυβέρνηση επειδή χρειαζόταν οι ψήφοι για να περάσουν επαχθή μέτρα, διότι τα μέτρα αυτά θα περνούσαν ούτως ή άλλως διά του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ μαζί. Άρα, εδώ έχουμε ένα ψεύτικο δίλημμα, το οποίο μόνο καταχρηστικά μπορεί να χρησιμοποιήσει τον διαζευκτικό φθόγγο «ή». Συνέχεια ανάγνωσης

Η Οικονομική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, 2

Standard

Συνέντευξη του Θανάση Καλαφάτη

Όπως γράφαμε και την προηγούμενη Κυριακή στα «Ενθέματα», κυκλοφόρησε πρόσφατα, από το Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), ένα τρίτομο επιβλητικό έργο: η Οικονομική ιστορία του ελληνικού κράτους (σύμβουλος έκδοσης: Σπύρος Ι. Ασδραχάς). Στη συγγραφή του έργου, εκτός από τον Θανάση Καλαφάτη και τον Ευάγγελο Πρόντζα (που είχαν επίσης τον γενικό συντονισμό του όλου προγράμματος, την ευθύνη οργάνωσης των εσωτερικών συναντήσεων των ερευνητών-συγγραφέων και την επιστημονική επιμέλεια του δημοσιευμένου έργου), συνεργάστηκαν οι: Αναστάσιος Γιαννίτσης, Σάκης Γκέκας, Ζαχαρίας Δεμαθάς, Χρήστος Δεσύλλας, Μαργαρίτα Δρίτσα, Παναγιώτης Ιωακειμίδης, Βασίλης Καρδάσης, Σοφία Λαζαρέτου, Γιώργος Μητροφάνης, Θεοφάνης Πάκος, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Παναγιώτης Πετράκης, Φίλιππος Σαχινίδης, Μαρία Συναρέλλη, Στάθης Τσοτσορός, Τζελίνα Χαρλαύτη. Την προηγούμενη Κυριακή, φιλοξενήσαμε τη συνέντευξη του Ευάγγελου Πρόντζα, σχετικά με περιεχόμενο, την άρθρωση, τη στοχοθεσία του έργου, αλλά και ευρύτερα ζητήματα, που υπερβαίνουν την ιστοριογραφία και αγγίζουν τη σημερινή κρίση. Δημοσιεύουμε σήμερα την αντίστοιχη συνέντευξη του ιστορικού Θανάση Καλαφάτη, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Λαϊκή αγορά στο Θησείο, τον Μεσοπόλεμο («Η Ελλάδα του μόχθου, 1900-1960. Συλλογή Νίκου Πολίτη», εκδ. Ριζαρείου Ιδρύματος-Ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου)

Θα μπορούσατε να μας εκθέσετε με συντομία το σκεπτικό και τη διάρθρωση αυτού του εγχειρήματος;

Η πρόσφατη άνθηση των ιστορικών σπουδών και της οικονομικής ιστορίας στον τόπο μας έχει συμβάλει ιδιαίτερα στην παραγωγή μεγάλου αριθμού δημοσιεύσεων, που τείνουν να συγκροτήσουν ένα ξεχωριστό επιστημονικό πεδίο, εκείνο της οικονομικής ιστορίας του ελληνικού κράτους. Αυτή η παραγωγή έρχεται να συνδυαστεί τόσο με παλαιότερες μελέτες αλλά και με άλλες επιμέρους έρευνες, που έχουν πραγματοποιηθεί από ξένα ερευνητικά κέντρα και ανεξάρτητους μελετητές, παλαιότερα αλλά και τελευταία.

Η συγγραφή ενός ατομικού έργου που θα κάλυπτε, με βάση τις προδιαγραφές της σύγχρονης οικονομικής επιστήμης και της ιστορίας, την πορεία και την εξέλιξη του ελληνικού κράτους ως οικονομικού και ευρύτερα πολιτικού θεσμού είναι ένα πολύ δύσκολο ή απραγματοποίητο έργο, αν και έχουμε πρόσφατες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Συνέχεια ανάγνωσης

Άι, Νικαράγουα, Νικαραγουίτα…

Standard

ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

του Κώστα Αθανασίου

Φωτογραφία της Εύης Κώτσου, από το άλμπουμ "Nicaragua Libre", 1988

«Άι, Νικαράγουα, Νικαραγουίτα / το πιο όμορφο λουλούδι της καρδιάς μου / τώρα που είσαι ελεύθερη / Νικαραγουίτα / σ’ αγαπάω πολύ παραπάνω», λέει το τραγούδι του Κάρλος Μεχία Γοδόι για τη χώρα την οποία ο Χούλιο Κορτάσαρ είχε αποκαλέσει κάποτε «τόσο βίαια γλυκιά». Τη χώρα που, στις 6 Νοεμβρίου, εξέλεξε πάλι πρόεδρο τον ηγέτη των Σαντινίστας, Ντανιέλ Ορτέγκα

Ο Κάρλος Μεχία Γοδόι είναι ίσως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος του Νουέβα Κανσιόν της Νικαράγουας, καθώς τα τραγούδια του, με έντονο κοινωνικοπολιτικό και επαναστατικό περιεχόμενο, μετατράπηκαν στο «σάουντρακ» αλλά και στην ηχητική μνήμη της Επανάστασης κατά του δικτάτορα Σομόσα – ο Μεχία Γοδόι μεταξύ άλλων έγραψε και τον ύμνο των Σαντινίστας. Η ένταξη του Μεχία Γοδόι συνεχίστηκε και στα πρώτα χρόνια της σαντινιστικής κυβέρνησης. Και κατόπιν ήρθε η σύγκρουση. Ο Μεχία Γοδόι κατάγγειλε την πολιτική του Ορτέγκα και έφτασε στο σημείο να απαγορεύσει στους Σαντινίστας να χρησιμοποιούν τα τραγούδια του, αρνούμενος να μετατραπεί σε συνένοχο. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα εγκαίνια της κοριτσίστικης ελικιάς: ένα αθησαύριστο (;) νεανικό ποίημα του Κ. Βάρναλη

Standard

 του Νίκου Σαραντάκου

Ο Κώστας Βάρναλης το 1914 (ΕΛΙΑ)

Αθησαύριστο ποίημα είναι το ποίημα που δεν έχει καταγραφεί μετά την πρώτη του δημοσίευση σε περιοδικό ή εφημερίδα — αν δεν έχει καν εκδοθεί και το βρίσκουμε στα χαρτιά του ποιητή, πρέπει να το πούμε, θαρρώ, ανέκδοτο. Βέβαια, επειδή για τους περισσότερους ποιητές μας δεν υπάρχει πλήρης βιβλιογραφία, πάντοτε έχουμε μια επιφύλαξη αν κάποιο έργο τους είναι όντως αθησαύριστο — εξού και το ερωτηματικό στον τίτλο.

Ο Κώστας Βάρναλης (1883-1974) ποτέ δεν προχώρησε σε συγκεντρωτική έκδοση των νεανικών ποιημάτων του που βρίσκονταν σκορπισμένα σε διάφορα έντυπα, δηλαδή που δεν είχαν συμπεριληφθεί σε κάποια συλλογή του (Κηρήθρες, 1904, μέχρι πριν από λίγα χρόνια λάνθανε· Πυθμένες, 1905) ή στις μεγάλες ποιητικές του συνθέσεις. Όταν το 1956 εξέδωσε τα Ποιητικά του στον Κέδρο, πλάι στις δυο μεγάλες ποιητικές του συνθέσεις (Το φως που καίει και Σκλάβοι πολιορκημένοι) παρέθεσε και μια εκλογή από τα άλλα ποιήματά του, «όσα νόμιζα πως μπορούσανε να δούνε το φως», μεταξύ των οποίων «μερικά νεανικά (ξαναδουλεμένα, όσο σηκώνανε) που χαραχτηρίζουνε την πνευματική πορεία όχι μόνο τη δικιά μου παρά και της εποχής εκείνης».

Σε αυτή την εκλογή ο Βάρναλης στάθηκε εξαιρετικά φειδωλός, αφήνοντας απέξω πολλά εξαιρετικά ποιήματα· ο Μ. Μ. Παπαϊωάννου θυμάται πως ο Βάρναλης «με πολλούς δισταγμούς, φοβερά δύσπιστος, αποφάσιζε να συμπεριλάβει κάποιο απ’ αυτά τα παλιά» ποιήματα στα Άπαντά του, που ο ίδιος ο Παπαϊωάννου κρίνει πως δεν μπορούν να χαρακτηριστούν «άπαντα». Αιτία των δισταγμών δεν ήταν τόσο η αισθητική αξία των ποιημάτων όσο το γεγονός ότι ο ποιητής, μετά την ιδεολογική του στροφή απέρριπτε το προηγούμενο έργο του. Συνέχεια ανάγνωσης

Φουλ Μόντι

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα «Η προκα- τάληψή μου ενάντια στην εποχή μας», Βερολίνο 1932

Βλέποντας τα οικονομικά τους να καταρρέουν, έξι άνεργοι Bρετανοί ξεπερνούν τις αναστολές τους και αποφασίζουν να παρουσιάσουν ένα νούμερο ανδρικού στριπτίζ, στο αποκορύφωμα του οποίου πετούν στο κοινό και το τελευταίο τους εσώρουχο· πρόκειται για την εμπορικά επιτυχημένη κωμωδία του Πίτερ Κατάνεο «Άνδρες με τα όλα τους» (Full Monty), που προβλήθηκε στις αίθουσες το μακρινό, πλέον, 1997.

Στα καθ’ ημάς, οι παλινωδίες που οδήγησαν στο διορισμό Παπαδήμου και η ανάδειξη ενός τραπεζίτη σε πρωθυπουργό δεν είναι ασφαλώς κωμωδία· εύλογα ωστόσο «διαβάστηκαν» ως ξεγύμνωμα. Ωστόσο, σε πείσμα των δημοσιογραφικών κλισέ που ενδιέτριψαν στην προφάνεια, αυτό που από την επαύριο των αντιπαρελάσεων βλέπουμε να ξεγυμνώνεται –τόσο στην Ελλάδα του Παπαδήμου όσο και στην Ιταλία του Μόντι– δεν είναι κυρίως πρόσωπα ή πολιτικά συστήματα. Το δικό μας πολιτικό σύστημα, για την ακρίβεια, έδειξε να ανακτά προσωρινά την πρωτοβουλία των κινήσεων: αφυδατώνοντας τον κομματικό ανταγωνισμό, ομογενοποιώντας τις «συνιστώσες» του (τη φιλελεύθερη, την εκσυγχρονιστική και την ακροδεξιά), υποδυόμενο τελικά ένα υπεράνω διαιρέσεων Κόμμα του Αντικομματισμού, που εκχωρεί σε έναν άνθρωπο των τραπεζών τη σωτηρία ολόκληρης της κοινωνίας (αλίμονο: οι συνήθεις αντιλαϊκιστές δεν θα καταγγείλουν σήμερα τον τραπεζολαϊκισμό…).

Αυτό λοιπόν που ξεγυμνώνεται επί της ουσίας –στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γαλλία, προσεχώς–, είναι ένας καπιταλισμός χωρίς προσχήματα, δίχως κοινωνικούς, εθνικούς ή δημοκρατικούς περιορισμούς, χωρίς διάθεση και δυνατότητα να επιστρέψει στα χρόνια που (σχεδόν) όλοι ήταν ευχαριστημένοι. Συνέχεια ανάγνωσης

Το υπαρξιακό ερώτημα και το κράτος έκτακτης ανάγκης

Standard

του Νικόλα Βαγδούτη

Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης έχει για τη νομική επιστήμη

τη σημασία που έχει το θαύμα για τη θεολογία            

Kαρλ Σμιτ, Πολιτική θεολογία            

 

Έργο του Τζωρτζ Γκρος

Το ζήτημα του  κράτους έκτακτης ανάγκης έχει ανακύψει προσφάτως στoν δημόσιo λόγο — και μάλιστα όχι ως λεκτική υπερβολή στην οποία προσφεύγει η Αριστερά για να καταγγείλει μεμονωμένες περιπτώσεις καταστολής, αλλά ως αιτούμενο στην αρθρογραφία του Βήματος ή της Καθημερινής. Από το ξέσπασμα μάλιστα της κρίσης, πληθαίνουν τα κείμενα που ζητούν ακόμη και  εφαρμογή του άρθρου 48 του Συντάγματος (Γ. Μαλλούχος κ.ά.).  Έτσι, με αφορμή και την αντιδημοκρατική εκτροπή που συνιστά η (συγ)κυβέρνηση Παπαδήμου, έχει σημασία να σταθούμε στο ζήτημα, βλέποντας πώς καλείται να απαντήσει η Αριστερά.

Η άποψή μου  είναι ότι μόνο αν προσεγγίσουμε το ζήτημα με όρους νομικού θετικισμού, καθώς  το Κοινοβούλιο συνεχίζει να λειτουργεί, μπορούμε να πούμε ότι δεν έχουμε στοιχεία κράτους έκτακτης ανάγκης.  Υπάρχει κατάσταση εξαίρεσης, καθώς οι πολιτικά κυρίαρχοι, ενώ τηρούν την τυπική νομιμότητα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, έχουν καταργήσει στην πράξη όλο το συνταγματοποιημένο κοινωνικό συμβόλαιο –τον συμβιβασμό, ουσιαστικά, μεταξύ καπιταλισμού και δημοκρατίας– στο όνομα του χρέους. Η κατάργηση, ενδυόμενη  την περιβολή του πατριωτικού καθήκοντος, παρουσιάζεται πλέον απερίφραστα σαν «υπαρξιακό ζήτημα», που δεν επιδέχεται τη δημοκρατική έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας. Εν ολίγοις, είναι  η γλώσσα  της κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Συνέχεια ανάγνωσης

Λεπτομέρειες (με νύχια γαμψά)

Standard

της Ιωάννας Μεϊτάνη

Η είσοδος της ακροδεξιάς στην κυβέρνηση, που οριστικοποιήθηκε την ώρα που έκλεινε η ύλη μας, αποτελεί γεγονός με ιδιαίτερη και μεγάλη πολιτική βαρύτητα, που δεν μπορεί να αφήνει κανέναν αδιάφορο. Αν ψάχνουμε κάτι που να επισφραγίζει το τέλος της μεταπολίτευσης, δύσκολα θα βρούμε πιο χαρακτηριστικό και σκοτεινό συμβολισμό. Σαν μια πρώτη αντίδραση, δημοσιεύουμε το σχόλιο που ακολουθεί, και θα επανέλθουμε· συστηματικά.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

«Σε σύσκεψη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί», «Παπανδρέου, Σαμαράς και Καρατζαφέρης συζητούν για το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης»: η φρασεολογία στις ειδήσεις είναι ουδέτερη. Επικίνδυνα ουδέτερη. Η «υπέρβαση του δικομματισμού» προβάλλεται ως «αξιέπαινη», με πλήρη αδιαφορία για το περιεχόμενό της. Τα τρία κόμματα της νέας κυβέρνησης αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Ο τρίτος της παρέας όμως, ο Καρατζαφέρης, δεν παύει να είναι ο αρχηγός του ακροδεξιού κόμματος — και συζητάει με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στελέχη του κόμματός του συμμετέχουν στη νέα κυβέρνηση. Βουλευτής του κόμματος της ακροδεξιάς, δηλαδή, γίνεται υπουργός, και άλλα τρία στελέχη υφυπουργοί. «Λεπτομέρειες», φαίνεται, όλα αυτά. Τα δύο μεγάλα κόμματα, όταν χρειάστηκαν συνδρομή, στράφηκαν στην ακροδεξιά — την οποία εξάλλου στηρίζουν υπογείως εδώ και χρόνια. Με ένα μικρό εκλογικό ποσοστό και με ακόμη ισχνότερη πραγματική κοινωνική έδραση, ο εγνωσμένα φασίστας Βορίδης αναλαμβάνει υπουργείο. Οποίον από μηχανής δωράκι! Σε ποιανού τα αυτιά ακούγεται περίεργο που υποστηρίζει πως δεν είναι ανάγκη να πάμε σύντομα σε εκλογές; Κι όταν θα συνεχίσει να το υποστηρίζει με κύρος και προβολή υπουργού, τι βαρύτητα θα έχει τότε; Κι όταν θα βγουν ξανά στο δρόμο οι χρυσαυγίτες, ποιανής κυβέρνησης τα όργανα της τάξης θα τους σταματήσουν; Συνέχεια ανάγνωσης

Το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης στην Πρέβεζα

Standard

ΕΓΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η καινούργια μας στήλη με τον γενικό τίτλο «Εγχειρηματικότητα», σε άτακτα αλλά πυκνά διαστήματα, προτίθεται να παρουσιάζει εγχειρήματα από τον χώρο των ιδεών, της κοινωνίας, του πολιτισμού. Εγχειρήματα νέα αλλά και παλιότερα, με ουσιαστική συμβολή το καθένα στον τομέα του, που πραγματοποιούνται χάρη στο περίσσευμα καρδίας των ανθρώπων που τα κινούν. Κάνουμε σήμερα την αρχή με το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Πρέβεζας, για το οποίο μας γράφει η παιδοψυχίατρος Καλλιόπη Μιχελάκου, μέλος της επιστημονικής ομάδας του ιατρείου. Στον αντίποδα της εμπορευματικότητας, της συμβατικότητας και της επιχειρηματικότητας, τέτοιες προσπάθειες, ακόμα και αν δεν αυτοχαρακτηρίζονται στενά «πολιτικές» ή «αριστερές», βρίσκονται στην καρδιά της αριστερής πολιτικής του σήμερα, πραγματώνοντας μια αντίληψη αλληλεγγύης και συλλογικότητας, εξαιρετικά πολύτιμης και κρίσιμης, ειδικά στις μέρες μας.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Το Ιατρείο Κοινωνικής  Αλληλεγγύης στην Πρέβεζα

της Καλλιόπης Μιχελάκου

Φρανσίσκο Γκόγια, "Ο τραυματισμένος οικοδόμος"

Το Ιατρείο Κοινωνικής  Αλληλεγγύης Πρέβεζας ξεκίνησε σαν μια πρωτοβουλία της δημοτική παράταξης «Δημόσιος Χώρος»,  μετά τις δημοτικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2010, αλλά εξελίχθηκε σε μια αυτόνομη συλλογικότητα, χωρίς κάποια νομική μορφή, με αυτοοργάνωση και άμεση δημοκρατία.  Μέχρι σήμερα πλαισιώνεται από ένα δίκτυο δεκάδων λειτουργών υγείας (γιατροί, οδοντίατροι, φαρμακοποιοί, νοσηλευτές, ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές) και άλλων πολιτών.

Το ιατρείο απευθύνεται  σε όλους όσους βιώνουν, για διάφορους λόγους, αποκλεισμό από την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και δεν μπορούν να έχουν καμία πρόσβαση σε δωρεάν υγεία και φάρμακα.

Οι βασικοί στόχοι μας είναι αφενός η δημιουργία ενός δικτύου αλληλεγγύης και προστασίας των πιο ευάλωτων στην κρίση κοινωνικών ομάδων, που στερούνται του στοιχειώδους κοινωνικού αγαθού της υγείας, αφετέρου η δημιουργία μιας συγκροτημένης και βασισμένης σε επιστημονικά στοιχεία δράσης και πάλης για ένα δημόσιο, δωρεάν για όλους σύστημα υγείας.

Έχει την ενεργό υποστήριξη συλλογικοτήτων (Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Πρέβεζας, Επιτροπή Αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό Λαό, Περιβαλλοντική Εταιρεία), πολιτιστικών φορέων (Ανθρώπολις), επιστημονικών φορέων (Φαρμακευτικός Σύλλογος, Δικηγορικός Σύλλογος),  δημοτικών παρατάξεων (Δημόσιος Χώρος, Αγωνιστική Παρέμβαση) και του Εργατικού Κέντρου Πρέβεζας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ιταλία: Να επανακτήσουμε όσα μας ανήκουν

Standard

O Franco «Βifo» Berardi (γενν. 1948) είναι μαρξιστής θεωρητικός και αγωνιστής, εντασσόμενος στην  παράδοση της ιταλικής αυτονομίας. Το έργο του εστιάζεται στον ρόλο των μήντια στον μεταβιομηχανικό καπιταλισμό. Ιδρυτής του περιοδικού A/traverso το 1975 και συνεργάτης του Φελίξ Γκουαταρί, διδάσκει σήμερα κοινωνική ιστορία της ενημέρωσης στην Accademia di belle Arti στο Μιλάνο. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο controlacrissi.org, στις 7.11.2011.

Τι να κάνουμε;

του Φράνκο Μπεράρντι

μετάφραση από τα ιταλικά: Μαρία Δασκαλάκη

Έγκον Σίλε, «Δυο κορίτσια», 1911

Η ατελείωτη και ενοχλητική επιθανάτια αγωνία της κυβέρνησης Μπερλουσκόνι αναγγέλλει αλλά και παρατείνει την πραγματική σύγκρουση. Το «μεγάλο αφεντικό» ήταν τόσο απασχολημένο με τις δικές του υποθέσεις, που δεν βρήκε καιρό να εκτελέσει τις εντολές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Γι’ αυτό τώρα προσπαθούν να τον διώξουν οι ίδιοι που τον υποστήριζαν ή τον ανέχονταν, όταν τα λάθη του περιορίζονταν  μόνο στο να διευκολύνει τη Μαφία και τη φοροδιαφυγή, να καταστρέφει τη δημόσια παιδεία, να εξαγοράζει βουλευτές και γερουσιαστές, να διαφθείρει δικαστές, να σπέρνει την άγνοια και τη δουλικότητα μέσα από το μονοπώλιο των μέσων ενημέρωσης που του επετράπη να εξασφαλίσει.

Τώρα λοιπόν που αποδεικνύεται ανίκανος να σφίξει το σχοινί γύρω από το λαιμό της ιταλικής κοινωνίας, που δεν μπορεί να μας στραγγαλίσει γιατί  δεν έχει τη δύναμη και την αξιοπιστία, ιδού, εμφανίζονται άξιοι δεσμοφύλακες και παίρνουν  σιγά σιγά τη θέση του, γιατί το δικό τους χέρι δεν τρέμει. Υποκινούμενα από έναν Πρόεδρο άκαμπτο μόνο όταν πρόκειται να περισώσει τα συμφέροντα της παγκόσμιας οικονομικής τάξης, τα σκυλιά αλυχτούν, τραβώντας το λουρί που τα κρατάει. Θέλουν να δαγκώσουν τους πιστούς της ανελέητης θεότητας που ονομάζεται Αγορά. Συνέχεια ανάγνωσης

Πού βρίσκεται η Αριστερά την ώρα της οικονομικής θύελλας;

Standard

του Σερζ Χαλιμί

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

Φερνάν Λεζέ, «Ο ακροβάτης και ο βοηθός του», 1948

Άραγε το παιχνίδι έχει χαθεί οριστικά; Μπορούν άραγε οι ψηφοφόροι και οι στρατευμένοι στην Αριστερά, που νοιάζονται περισσότερο για το περιεχόμενο παρά για την «ταμπέλα», να προσδοκούν ότι θα πολεμήσουν τη Δεξιά όταν τα κόμματα τα οποία υποστηρίζουν έχουν προσχωρήσει στον νεοφιλελευθερισμό αλλά εξακολουθούν να κυριαρχούν εκλογικά; Πρόκειται πλέον για ένα τυπικό τελετουργικό: η διάκριση ανάμεσα σε μια μεταρρυθμιστική Αριστερά και στους συντηρητικούς διατηρείται κατά τις προεκλογικές περιόδους ως οπτικό μετείκασμα Στη συνέχεια, ευκαιρίας δοθείσης, η Αριστερά κυβερνά τη χώρα ακριβώς όπως οι αντίπαλοί της, προσπαθώντας να μη διαταράξει τις οικονομικές ιεραρχίες και δομές.

Οι περισσότεροι αριστεροί υποψήφιοι που προσβλέπουν σε κάποιο κυβερνητικό πόστο επιμένουν στην ανάγκη για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις — απολύτως αναγκαίες, μάλιστα, όπως λένε. Αλλά προκειμένου να επέλθει μια τέτοια αλλαγή, θα έπρεπε να έχουν μια οπτική που υπερβαίνει τις προεκλογικές τους ρητορείες. Επιπλέον… θα έπρεπε και να κερδίσουν τις εκλογές. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο, η μετριοπαθής Αριστερά κουνάει το δάχτυλο στους «ριζοσπάστες» και σε άλλους «αγανακτισμένους». Αυτή η Αριστερά δεν περιμένει τη «μεγάλη νύχτα» της εφόδου στα Χειμερινά Ανάκτορα, ονειρεύεται μια άλλη κοινωνία μακριά από τις μάστιγες που δέρνουν τον κόσμο, απαρτιζόμενη από εξαιρετικά όντα. Με τα λόγια του γάλλου σοσιαλιστή ηγέτη Φρανσουά Ολάντ, επιδιώκει «να προσπαθεί αντί να ανατρέπει, να δρα αντί να αναστέλλει, να κατακτά αντί να αντιστέκεται». Συνέχεια ανάγνωσης

Η οικονομική ιστορία του ελληνικού κράτους

Standard

συνέντευξη του Ευάγγελου Πρόντζα

Kυκλοφόρησε, πρόσφατα, από το Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), ένα τρίτομο επιβλητικό έργο: η Οικονομική ιστορία του ελληνικού κράτους, με την επιστημονική επιμέλεια του Θανάση Καλαφάτη και του Ευάγγελου Πρόντζα. Σύμβουλος έκδοσης είναι ο Σπύρος Ι. Ασδραχάς, ενώ συγγραφείς των κεφαλαίων οι: Αναστάσιος Γιαννίτσης, Σάκης Γκέκας, Ζαχαρίας Δεμαθάς, Χρήστος Δεσύλλας, Μαργαρίτα Δρίτσα, Παναγιώτης Ιωακειμίδης, Βασίλης Καρδάσης, Σοφία Λαζαρέτου, Γιώργος Μητροφάνης, Θεοφάνης Πάκος, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Παναγιώτης Πετράκης, Φίλιππος Σαχινίδης, Μαρία Συναρέλλη, Στάθης Τσοτσορός, Τζελίνα Χαρλαύτη. Εκτιμώντας ότι η έκδοση αυτή, που έρχεται σε συνέχεια της συλλογικής δίτομης Ελληνικής οικονομικής ιστορίας, ΙΕ-ΙΘ΄αιώνας (είχε κυκλοφορήσει, και πάλι από ΠΙΟΠ, το 2003) αποτελεί μείζον επιστημονικό και εκδοτικό γεγονός, θέσαμε ερωτήσεις στους επιστημονικούς επιμελητές του έργου, Θανάση Καλαφάτη και Ευάγγελο Πρόντζα, ζητώντας τους να μας φωτίσουν το περιεχόμενο, την άρθρωση, τη στοχοθεσία του έργου, αλλά και ευρύτερα ζητήματα, που υπερβαίνουν την ιστοριογραφία και αγγίζουν τη σημερινή κρίση — μια κρίση, η οποία έκανε την οικονομική ιστορία να επανέλθει στο προσκήνιο όχι μόνο της επιστημονικής συζήτησης, αλλά και του δημόσιου λόγου. Δημοσιεύουμε σήμερα τις απαντήσεις του ιστορικού Ευάγγελου Πρόντζα, καθηγητή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Οι απαντήσεις του Θανάση Καλαφάτη θα δημοσιευθούν την επόμενη Κυριακή.

Στρ. Μπ.

Γεράσιμος Στέρης, "Εργασία"

 


Θα μπορούσατε, καταρχάς, να μας εκθέσετε με συντομία το σκεπτικό και τη διάρθρωση αυτού του εγχειρήματος;

Το σκεπτικό και η διάρθρωση του εγχειρήματος αυτού διαμορφώθηκαν μέσα σε συνθήκες όχι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την «οικονομική ιστορία», καθώς στις θετικές προσδοκίες της οικονομίας χρειαζόταν περισσότερο θάρρος για να ασχοληθείς με το παρελθόν της· η έκδοσή του όμως συνέπεσε με το σημερινό αποπνικτικό οικονομικό περιβάλλον. Εν αρχή λοιπόν το 2004, έτος σχεδίασης του εγχειρήματος, έτος ιδιαίτερης σημασίας γενικότερα για την ελληνική οικονομία, και ειδικότερα για την ακαδημαϊκή σκέψη. Η πρώτη βίωνε την αυταπάτη ενός ανέφελου μέλλοντος και η δεύτερη την, συνακόλουθη ενδεχομένως, απίσχνανση του παρελθόντος, ιδίως του οικονομικού, ενισχυμένη με διάφορους τρόπους. Ανάμεσά τους, η αποστροφή στη «μόδα» ή τη «συντηρητικότητα» που χαρακτήριζε την οικονομική ιστορία, στο λυκόφως της ενήλικης –τότε– «παγκοσμιοποίησης», με την αποστροφή της περιθωριακότητας για τα θέματά της, τη διδασκαλία και τους διδάσκοντες οικονομική ιστορία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα σπουδαίο οπτικοακουστικό αρχείο για το Ολοκαύτωμα στη διάθεση του ελληνικού κοινού

Standard

Shoah Foundation Institute’s Visual History Archive

συνέντευξη του Χάγκεν Φλάισερ στον Μάνο Αυγερίδη

Γιάννενα, 25.3.1944. Εβραίοι των Ιωαννίνων συγκεντρωμένοι για να μεταφερθούν στη Λάρισα και από εκεί, με τρένα, στα στρατόπεδα του θανάτου (Bundesarchiv, Koblenz)

Το Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (Frei Universität), απέκτησε (όπως και το ΑΠΘ) από τις αρχές Οκτωβρίου πρόσβαση στο Ψηφιακό Αρχείο Μαρτυριών Ολοκαυτώματος του Πανεπιστημίου της Ν. Καλιφόρνιας (USC), ενός εξαιρετικά σημαντικού οπτικοακουστικού αρχείου με χιλιάδες προφορικές μαρτυρίες εβραίων επιζώντων –στη μεγάλη τους πλειοψηφία– από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας και των συμμάχων της. Στο διήμερο workshop που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα (10 και 11 Νοεμβρίου), στη Φιλοσοφική Αθηνών, προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές, ερευνητές και κάθε είδους ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να πάρουν μια πρώτη γεύση από τον πλούτο του αρχείου και τις δυνατότητες της βάσης δεδομένων στην οποία φιλοξενείται. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο καθηγητής νεότερης και σύγχρονης ελληνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής της προγράμματος, Χάγκεν Φλάισερ, εξηγεί τους στόχους και τη σημασία μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του υλικού και τις προοπτικές που ανοίγει στην έρευνα της ιστορίας του Ολοκαυτώματος, στη μελέτη της μνήμης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και όχι μόνο.

Μ.Α.


 Θα θέλαμε, καταρχάς, να μας δώσετε μια εικόνα του οπτικοακουστικού αρχείου, της συγκρότησης και της διαδρομής του: Πώς δημιουργήθηκε, πώς εξασφαλίστηκε η πρόσβαση για τους ερευνητές στην Ελλάδα, ποιος είναι ο όγκος του και το περιεχόμενο των τεκμηρίων που περιλαμβάνει.

 Μετά την τεράστια επιτυχία της «Λίστας του Σίντλερ» –που διέψευσε τις έντονες αμφιβολίες των «ειδικών», αλλά και πολλών εβραϊκών φορέων– έγιναν κρούσεις στον Στίβεν Σπίλμπεργκ να αναλάβει την πρωτοβουλία και τη δαπάνη για συλλογή μαρτυριών από επιζήσαντες της ναζιστικής γενοκτονίας. Έτσι, με τη γενναιόδωρη χορηγία του δημιουργήθηκε το 1994 το Visual History Archive (VHA) του Ιδρύματος για τη Σοά (Ολοκαύτωμα) στο Πανεπιστήμιο Ν. Καλιφόρνιας. Μέσα σε μια δεκαετία, 2.300 ειδικά εκπαιδευμένοι εθελοντές συγκέντρωσαν σχεδόν 52.000 μαρτυρίες βίντεο από επιζήσαντες των στρατοπέδων θανάτου (Εβραίους, ομοφυλόφιλους, Μάρτυρες Ιεχωβά, Ρομά/Σίντι [αθίγγανους], πολιτικούς κρατούμενους), από συμμάχους απελευθερωτές και άλλους αυτόπτες μάρτυρες. Οι συνεντεύξεις –γυρισμένες σε 56 χώρες και σε 32 γλώσσες– έμεναν αυτούσιες, αμοντάριστες. Το 2006 το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου απέκτησε τα δικαιώματα για την Ευρώπη. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα ΕΝΘΕΜΑΤΑ, αύριο Κυριακή 13 Νοεμβρίου

Standard

Στα περίπτερα εντός της «Κυριακάτικης Αυγής» και στο διαδίκτυο: στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata Κείμενα των: Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου, Νικόλα Βαγδούτη, Ιωάννας Μεϊτάνη, Καλλιόπης Μιχελάκου, Φράνκο Μπεράρντι, Σερζ Χαλιμί, Ευάγγελου Πρόντζα, Χάγκεν Φλάισερ.

Συγκεκριμένα:

Φουλ Μόντι. Ο Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος αναλύει τη νέα κατάσταση, ανασκοπώντας την τελευταία εβδομάδα που κατέληξε στον διορισμό Παπαδήμου και τη συγκυβέρνηση.

Το υπαρξιακό ερώτημα και το κράτος έκτακτης ανάγκης. Ο Νικόλας Βαγδούτης εξηγεί γιατί, παρά τη συνέχιση της λειτουργίας του Κοινοβουλίου, το τελευταίο διάστημα διάγουμε μια κατάσταση «εκτάκτου ανάγκης».

Λεπτομέρειες (με νύχια γαμψά). Η Ιωάννα Μεϊτάνη σχολιάζει τη «λεπτομέρεια» της εισόδου της Ακροδεξιάς στην κυβέρνηση.

Το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης στην Πρέβεζα. Η παιδοψυχίατρος Καλλιόπη Μιχελάκου, μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Ιατρείου, μας παρουσιάζει ένα σημαντικό εγχείρημα αλληλεγγύης στην Πρέβεζα. Το κείμενο αυτό εγκαινιάζει τη στήλη «ΕΓΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ», η οποία θα παρουσιάζει να παρουσιάζει εγχειρήματα από τον χώρο των ιδεών, της κοινωνίας, του πολιτισμού, εγχειρήματα στον αντίποδα της εμπορευματικότητας, της συμβατικότητας και της επιχειρηματικότητας.

Ιταλία: Να επανακτήσουμε αυτά που μας ανήκουν. Ο Φράνκο Μπεράρντι, μαρξιστής θεωρητικός των μήντια και αγωνιστής, στην παράδοση της ιταλικής αυτονομίας, σε ένα κείμενο γραμμένο ενόψει της γενικής απεργίας της 11.11, προτείνει δράσεις αληλλεγύης, κινηματικές πράξεις για να κερδίσουμε όσα μας ανήκουν (μετάφραση: Μαρία Δασκαλάκη)

«Πού βρίσκεται η Αριστερά, την ώρα της οικονομικής θύελλας;». Ο Σερζ Χαλιμί, διευθυντής της Monde Diplomatique, σε ένα άρθρο με αναφορές στην Ελλάδα, συζητάει την προσχώρηση της ευρωπαϊκής Αριστεράς στον νεοφιλελευθερισμό, και τις εναλλακτικές που υπάρχουν (μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου)

H Οικονομική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους. Συνέντευξη του Ευάγγελου Πρόντζα. Με την ευκαιρία της πρόσφατης κυκλοφορίας του συλλογικού επιβλητικού τρίτομου έργου Οικονομική Ιστορία του Ελληνικού Κράτους, ο ιστορικός Ευάγγελος Πρόντζας (επιστημονικός επιμελητής του έργου, μαζί με τον Θανάση Καλαφάτη), απαντάει σε μια σειρά ερωτήματα, σχετικά με το περιεχόμενο, την άρθρωση, τη στοχοθεσία του έργου, αλλά και γενικότερα την οικονομική ιστορία.

Ένα σπουδαίο οπτικοακουστικό αρχείο για το Ολοκαύτωμα στη διάθεση του ελληνικού κοινού. Συνέντευξη του Χάγκεν Φλάισερ. Το Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με το Frei Universität του Βερολίνου απέκτησε πρόσβαση στο Ψηφιακό Αρχείο Μαρτυριών Ολοκαυτώματος του Πανεπιστημίου της Ν. Καλιφόρνιας. Ο υπεύθυνος του προγράμματος, ιστορικός Χάγκεν Φλάισερ, μας παρουσιάζει το αρχείο και μας εξηγεί τη σημασία του.

Το καινούργιο που είναι ήδη παλιό και η επάνοδος της πολιτικής

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Παρίσι, 14 Ιουλίου 1936. Φωτογραφία: Roger-Viollet

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, Παρασκευή μεσημέρι, κανείς δεν ξέρει με σιγουριά πόσο ακόμα θ’ αντέξει η κυβέρνηση Παπανδρέου. Δεν έχει μεγάλη σημασία· δεν το λέω  με κυνισμό, ούτε με την απόγνωση του εφημεριδανθρώπου, πολλώ δε μάλλον του εβδομαδιαίου εφημεριδογράφου, που ποιείται την ανάγκη φιλοτιμία, καθώς δεν προλαβαίνει τη βροχή των εξελίξεων. Το πόσο ακριβώς θα αντέξει η κυβέρνηση δεν έχει μεγάλη σημασία, επειδή όλοι ξέρουμε ότι δεν θα αντέξει πολύ. Πιθανότατα μάλιστα, Κυριακή κοντή γιορτή, την ώρα που διαβάζετε το άρθρο να έχει ήδη εκμετρήσει τον βίο.

 Δεν ξέρουμε, ακόμα, πόσο θα αντέξει η επόμενη κυβέρνηση — είτε είναι «συγκυβέρνηση» είτε «εθνικής σωτηρίας» είτε κυβέρνηση «τεχνοκρατών», αυτοδύναμη ή συμμαχική, της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, της ΝΔ και άλλων (μη) δημοκρατικών δυνάμεων. Δεν ξέρουμε ακριβώς· κι όμως ξέρουμε καλά  ότι ούτε αυτή πρόκειται να αντέξει πολύ: γρήγορα θα δείχνει εξίσου φθαρμένη,  θα φτάσει στο ίδιο  ή  και χειρότερο αδιέξοδο. Και αυτό, ασφαλώς,  έχει μεγάλη σημασία. Μα, ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει ότι η απόφανση αυτή δεν αποτελεί επτασφράγιστο μυστικό, που το κατέχουν οι ειδικοί κι οι εκλογομέτρες, αλλά πεποίθηση διαδεδομένη και εδραιωμένη: ο κόσμος θα πάει στις κάλπες όντας βέβαιος ότι η επόμενη κυβέρνηση θα έχει κοντά πόδια. Δεν μπορώ να σκεφτώ εύκολα πολλές ανάλογες καταστάσεις — και δεν εννοώ το 1964, το 1974 ή το 1981, με τις ελπίδες να συνεπαίρνουν τα μυαλά. Μιλάω για πιο πρόσφατες και πιο πεζές καταστάσεις: την εκλογή Σημίτη το 2000, την εκλογή Καραμανλή το 2004 και το 2007,  του ΓΑΠ το 2009: μπορεί πολλοί να ξέραν ότι στοιχημάτιζαν σε άλογο κουτσό, όχι όμως και ψόφιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς τολμάτε;

Standard

της Σίας Αναγνωστοπούλου

Απεργοί οικοδόμοι, Βενσέν, Ιούνιος 1936

«Kούρεμα», παρελάσεις, αγανάκτηση, οργή, φτώχεια, κραυγές αγωνίας για το μέλλον, υποκρισία, δημοψήφισμα, υπεράσπιση των ιερών και οσίων: στοιχεία που συνθέτουν το υπέροχο σκηνικό της σημερινής Eλλάδας. Πάνω από αυτά υπερίπτατο, πριν κάποιες μέρες,  η σωτήρια επιστολή των τριών (Λοβέρδου, Διαμαντοπούλου, Pαγκούση), αλλά και τα έπεα πάθους για την Ευρώπη και την πορεία της χώρας σ’ αυτήν! Τόσο στην επιστολή, στην οποία  οι τρεις ευαγγελίζονται την Eλλάδα του νέου ήθους, της νέας πολιτικής ηθικής, που συμπυκνώνεται στις μεταρρυθμίσεις που οι ίδιοι προωθούν, όσο και στα έπεα πάθους για μια Ελλάδα ευρωπαϊκή της οποίας φυσικοί ηγέτες μόνο ευρωπαϊστές πολιτικοί μπορούν να είναι (δηλαδή Βενιζέλος-Λοβέρδος κλπ.), δεν έχουμε παρά μόνο μια απάντηση: Πώς τολμάτε;

Στην Ελλάδα των μετά βίας 10.000.000 ανθρώπων, που ο ένας γνωρίζει λίγο-πολύ τα πεπραγμένα του άλλου, εμείς ας παραστήσουμε τους ανίδεους. Aς υποθέσουμε ότι οι συγκεκριμένοι πολιτικοί –κι άλλοι σαν αυτούς– ανήκουν στις υγιείς, ευρωπαϊκές ομάδες αυτού του έθνους. Aς υποθέσουμε ότι δεν είχαν ιδέα για τη διαπλοκή της εξουσίας με τις πιο αυταρχικές, αντιευρωπαϊκές και αντιδραστικές δυνάμεις (την Eκκλησία, το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό γενικά), διαπλοκή η οποία έφερνε επίλεκτα στελέχη των μεγάλων κομμάτων στην πρώτη θέση στις εκλογές. Aς υποθέσουμε επίσης ότι κανένας τους δεν αναρριχήθηκε στην εξουσία μέσα από τον πιο βάρβαρο κομματικό μηχανισμό. Aς υποθέσουμε ότι όλοι υπηρετούσαν το δημόσιο συμφέρον, ότι δεν χρησιμοποίησαν το δημόσιο αγαθό ως εφαλτήριο για την προσωπική καριέρα τους. Aς υποθέσουμε ότι δεν είχαν ιδέα ούτε για τον εκμαυλισμό μεγάλων ομάδων της κοινωνίας ούτε για την κατασπατάληση του δημόσιου –και του ευρωπαϊκού– χρήματος ούτε για το πελατειακό σύστημα προνομίων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η εξέδρα των επισήμων

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

 Σημείωση: Το παρακάτω άρθρο γράφτηκε και παραδόθηκε το προηγούμενο Σαββατοκύριακο πριν τις έκτακτες πολιτικές εξελίξεις με την εξαγγελία του δημοψηφίσματος, τις αντιδράσεις που δίχασαν τις διαφορετικές μερίδες του «κόμματος του μνημονίου» και τη διεθνή σκηνή, τις αναταράξεις στο ΠΑΣΟΚ και στην κυβέρνηση και την ενδεχόμενη πτώση της κυβέρνησης. Η ρευστότητα και το παραφουσκωμένο  μηντιακό/πολιτικό «παρασκήνιο» των στιγμών δεν ευνοούν τους σχετικά πιο αργούς χρόνους της εφημερίδας, πόσο μάλλον την περισσότερο δύσκαμπτη προσέγγισε σε μια πολιτική σκέψη της παρούσας στιγμής και των αποκρυσταλλώσεών της στη δημόσια ζωή. Ο πυρήνας του άρθρου παραμένει ωστόσο ακέραιος διότι αφορά τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες της ριζοσπαστικής Αριστεράς να αντιπαρατεθεί στο υπάρχον και στο αναδυόμενο ως συνέχεια του σχέδιο που, είτε έτσι είτε αλλιώς, δεσμεύει την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών. Το ζήτημα το οποίο τίθεται, ανεξάρτητα από το ποια ακριβώς πατέντα μνημονιακής διακυβέρνησης θα προκριθεί για το επόμενο διάστημα, είναι η διατύπωση μιας αριστερής υπόσχεσης για το μέλλον των λαϊκών τάξεων, για τις δημόσιες ελευθερίες, τα δικαιώματα των «από κάτω» και το εναλλακτικό πρότυπο κοινωνικής ευημερίας στην εποχή της βίαιης ύφεσης και του πανικού των ελίτ.

***

Ρομπέρ Ντουανό, «Το μικρό μπαλκόνι», 1953

Καμιά έκπληξη πια: κι αυτές τις μέρες όπου ανακοινώθηκε ουσιαστικά η απαγόρευση κάθε διαφορετικής πολιτικής για δέκα ή είκοσι χρόνια (νέα δανειακή συμφωνία μαζί με νέα, άδηλα στο περιεχόμενό τους, μνημόνια) οι ορθοφρονούντες δημοσιογραφίας και πολιτικής «κοιτάζουν το δάχτυλο». Χάλασαν και χαλούν τον κόσμο μπροστά στον κίνδυνο της ακυβέρνητης κοινωνίας υποτιμώντας, για άλλη μια φορά, τις συνέπειες που έχει μια διακυβέρνηση η οποία επιμένει περίπου εναντίον των πάντων, πέρα από κάθε «κοινωνικό συμβόλαιο». Το γνωστό θέμα της ανομίας και της παρεκτροπής των λαϊκών διαμαρτυριών (στις παρελάσεις και όπου αλλού) έρχεται να σκεπάσει το σκάνδαλο ενός συνολικού πλέγματος αποφάσεων που δεσμεύουν για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα τη συλλογική ζωή αλλά και τις ατομικές τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων. Αντί λοιπόν να δουν την πηγή του προβλήματος ο ευρύτερος χώρος του κόμματος του μνημονίου επαναλαμβάνει μονότονα τα ίδια κουραστικά σοφίσματα: οι φαιοκόκκινοι του δρόμου, ο λαϊκισμός που απειλεί τους θεσμούς, η «παλαβή Αριστερά» που δεν σοβαρεύεται κλπ. Συνέχεια ανάγνωσης

Νέες μορφές αυταρχισμού

Standard

του Αχμέτ Ινσέλ

μετάφραση: Ιλεάνα Μορώνη

Ο Αχμέτ Ινσέλ, καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστημίου Γκαλατά Σαράι της Κωνσταντινούπολης, έγραψε το άρθρο αυτό σε μια συγκυρία στην οποία η τουρκική κυβέρνηση από τη μία επαίρεται για την οικονομική ανάπτυξη που γνωρίζει η Τουρκία (ανάπτυξη η οποία είναι βέβαια αμφίβολο πόσο ωφελεί τους πολλούς, αν σκεφτούμε π.χ. ότι ο καθαρός κατώτατος μισθός είναι μικρότερος από 300 ευρώ), ενώ από την άλλη εντατικοποιεί τις πολιτικές διώξεις, με πρόσχημα την πάταξη της στήριξης στην (κουρδική) τρομοκρατία. Οι αναφορές στην Τουρκία περιορίζονται όμως στο τέλος του άρθρου∙ όσα γράφει ο Ινσέλ έχουν γενική ισχύ και, θα προσθέταμε, είναι ιδιαίτερα επίκαιρα και στην ελληνική και ευρωπαϊκή συγκυρία. Το παρόν δημοσιεύτηκε στο ένθετο «Radikal 2» της εφημερίδας Radikal την Κυριακή 30 Οκτωβρίου.

Ι.Μ.

O «δημοκρατικός αυταρχισμός», συνδυασμός της δημοκρατίας της κοινής γνώμης με την οικονομία της αγοράς

Ζαν-Κλοντ Γκοτράν, «Μαύρα μπουφάν», 1962


Ο Γερμανός πολιτικός επιστήμονας Ραλφ Ντάρενντορφ (Ralf Dahrendorf), σ’ ένα άρθρο του που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Die Zeit το 1997, προέβλεπε ότι «ο 21ος αιώνας μπορεί να είναι ο αιώνας του αυταρχισμού». Επρόκειτο για μια προειδοποίηση προς το υπεραισιόδοξο φιλελεύθερο πνεύμα της εποχής, το οποίο, μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, ισχυριζόταν ότι είχε φτάσει το Tέλος της Ιστορίας κι ότι μπροστά μας ανοιγόταν ο δρόμος μιας μακράς και αδιάλειπτης φιλελεύθερης δημοκρατίας. Τα γεγονότα της πρώης δεκαετίας του 21ου αιώνα, συμπεριλαμβανομένων αυτών της Αραβικής Άνοιξης, έδειξαν ότι δεν είναι δυνατή η μετάβαση από τις δικτατορίες σε αψεγάδιαστες δημοκρατίες σε μια στιγμή, σαν από άγγιγμα μαγικού ραβδιού ή με μια ξαφνική έφοδο. Μια τέτοια εκτίμηση είναι και μεθοδολογικά προβληματική. Συνέχεια ανάγνωσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ-OWS: H ελληνική μεταφραστική ομάδα OWSJ-Greek

Standard

H ελληνική μεταφραστική ομάδαγια τη μετάφραση του «Occupied Wall Street Journal» και άλλων υλικών του κινήματος

επικοινωνία: owsjgreek@gmail.com

της Δάφνης Λάππα και του Στρατή Μπουρνάζου

Το πρωτοσέλιδο του φ. 3 της πρωτότυπης έκδοσης

Αυτή την  Κυριακή, ένθετο στα «Ενθέματα», ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα της Αυγής και στο μπλογκ μας (enthemata.wordpress.com), καθώς και στο RedNotebook (www.rnbnet.gr), θα βρείτε ένα τετρασέλιδο εφημεριδάκι. Είναι  πιστή αναπαραγωγή, γραφιστικά, του τρίτου φύλλου του Occupied Wall Street Journal του εντύπου που αποτελεί τη φωνή του κινήματος Occupy Wall Street.

Η  Occupied Wall Street Journal δεν αποτελεί επίσημη έκδοση ή όργανο του κινήματος, εκφράζει ωστόσο πολύ χαρακτηριστικά το πνεύμα του. Μια ματιά στα άρθρα, τις αναλύσεις, τα σχόλια και τις μικρές ειδήσεις που φιλοξενεί, αποδίδει το κλίμα του κινήματος καλύτερα από πολλές αναλύσεις. Γι’ αυτό ακριβώς αποφασίσαμε να κυκλοφορήσουμε σήμερα στα ελληνικά αυτό το τετρασέλιδο εφημεριδάκι.

Πριν δυο βδομάδες είχαμε κυκλοφορήσει (και πάλι στα «Ενθέματα» και στο RedNotebook) το «πρώτο φύλλο» της ελληνικής έκδοσης (μια επιλογή από τα φ. 1 και 2 του αμερικανικού πρωτοτύπου). Στη συνέχεια, ήρθαμε σε επαφή με τους αμερικανούς συντρόφους και συντρόφισσες που εκδίδουν την Occupied Wall Street Journal (συγκεκριμένα με τη μεταφραστική του ομάδα), οι οποίοι μας πληροφόρησαν ότι γίνεται μια προσπάθεια να συγκροτηθούν oμάδες για τη μετάφραση του εντύπου, αλλά και γενικότερα των υλικών του κινήματος, σε πολλές –αν όχι όλες τις–γλώσσες: ήδη μεταφράζεται σε ισπανικά, γαλλικά, κινέζικα, αραβικά, γερμανικά, πορτογαλικά, μπενγκάλι, βουλγάρικα, καταλανικά, κροατικά και τσέχικα. Συνέχεια ανάγνωσης