Διαβάστε στο έξοχο φύλλο της Κυριακής 11/12/11

Standard

Όπισθεν ολοταχώς; ο κώδικας ιθαγένειας ενώπιον του ΣτΕ, η ακροδεξιά στην κυβέρνηση: Δημήτρης Χριστόπουλος

«Είμαστε το 99%»: Αμφισβητώντας το Αμερικάνικο Όνειρο: Μιχάλης Βεληζιώτης

Η Αιγυπτιακή Επανάσταση πρέπει να είναι διαρκής: Μουσταφά Χασάν Χαλίν

Ακυβέρνητες πολιτείες του χθες και του σήμερα

Χαρτογράφηση εξεγέρσεων: Μυρτώ Φερεντίνου

Η αίσθηση της εποχής και η αισθητική της μετάπλαση: Κωνσταντίνα Γεώργα

Για την αντιδογματική γραφή του Σοφιανού Χρυσοστομίδη: Γιάννης Παπαθεοδώρου

Η σημερινή κρίση. Κρίση οικονομική ή πολιτική;: Βασίλης Καλτσάς

Ο Κέρμιτ και η Μις Πίγκυ κατά του καπιταλισμού: Αναστασία Γιάμαλη

Από το ΕΑΜ στην ΕΔΑ: Μιχάλης Λυμπεράτος

Όπισθεν ολοταχώς; ο Κώδικας ιθαγένειας ενώπιον του ΣτΕ, η Ακροδεξιά στην κυβέρνηση

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Παρίσι, 1949. Φωτογραφία του Έλιοτ Έρβιτ

Η δημιουργία της κυβέρνησης Παπαδήμου μας έθεσε ενώπιον ενός ερωτήματος στο οποίο δύσκολα μπορούμε να απαντήσουμε ακόμη από μια μακροϊστορική διάσταση: Με ποιον τρόπο η Ακροδεξιά κατάφερε να γίνει τμήμα της ελληνικής κυβέρνησης; Επί των χειρισμών που έφεραν την Ακροδεξιά στην κυβέρνηση ακούστηκαν οι εξής θέσεις: πρώτον, φταίει η Νέα Δημοκρατία, διότι ο πρόεδρός της επ’ ουδενί δεν επιθυμούσε να υποστεί το πολιτικό κόστος της διαχείρισης του μνημονίου μόνος του. Έβαλε έτσι ως όρο τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ, για να περιορίσει την εκλογική αφαίμαξη της ΝΔ προς το υπόγειο της δεξιάς πολυκατοικίας, το οποίο βλέπει πλέον για τα καλά και τους παραπάνω ορόφους. Η ερμηνεία αυτή μπορεί και να στέκει, πλην όμως είναι ασφυκτικά ελλιπής κατά το ότι βλέπει μόνο στο φωτοφίνις, το τέλος της κούρσας του ΛΑΟΣ προς την εξουσία. Για να φτάσει όμως το κόμμα αυτό εκεί χρειάστηκε σπρώξιμο που δόθηκε γενναιόδωρα από την ίδια την προηγούμενη κυβέρνηση, προκειμένου η Ακροδεξιά να μπορεί να εμβολίζει την πολιτική δύναμη της Δεξιάς. Ακόμη, όπως έχει τεκμηριώσει ο Δ. Ψαρράς στο τελευταίο βιβλίο του,[1] ήταν τέτοια η υποδοχή του «χωρατατζή» προέδρου του ΛΑΟΣ στα τηλεοπτικά σαλόνια τα δελτίων των οχτώ και όχι μόνο, ώστε το όλο πολιτικό και τηλεοπτικό περιβάλλον λειτούργησε σαν το τέλειο πλυντήριο της Ακροδεξιάς ταυτότητάς του. Έτσι, η μετέπειτα συμμετοχή του κόμματος αυτού στην κυβέρνηση εμφανίστηκε ως μια φυσική πολιτική διέξοδος για το ξέπλυμα (όχι του βρόμικου χρήματος, αλλά) της πιο βρόμικης ιδεολογίας. Μιας ιδεολογίας την οποία εύκολα μπορεί κανείς να την ανιχνεύσει στις επερωτήσεις των βουλευτών του κόμματος αυτού στη διάρκεια της τελευταίας κοινοβουλευτικής θητείας — και όχι μόνο. Μιας ιδεολογίας την οποία φυσικά το ΛΑΟΣ δεν απαρνείται. Απλώς την καμουφλάρει και το ομολογεί: «ο λόγος μας ήταν πιο εύγευστος και εύπεπτος. Δεν αλλάξαμε αυτά που σερβίραμε! Αλλάξαμε τον τρόπο που τα σερβίρουμε», έλεγε ο αρχηγός του το 2006, όπως μας θυμίζει ο Ψαρράς. Ορθά λοιπόν επισημαίνει το πρώην πλέον στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ο Ν. Μπίστης: «Σε αυτή τη “λαϊκή νομιμοποίηση” του κ. Καρατζαφέρη συνέβαλε το ΠΑΣΟΚ χαρίζοντάς του γενναιόδωρα τον τίτλο του υπεύθυνου χαριτωμένου συνομιλητή, σε αντίθεση συνήθως με τον αδιάλλακτο και πάντα κατσούφη Σαμαρά. Για να χτυπήσουν τον τελευταίο, χάιδευαν τον πρώτο. Η ΝΔ έκανε κάτι χειρότερο. Στον ανταγωνισμό της με το ΛΑΟΣ για τις ψήφους της λαϊκής Δεξιάς εγκολπώθηκε τα συνθήματα, το αντιμεταναστευτικό και εθνικιστικό του πάθος».[2] Έτσι λοιπόν διαμορφώθηκε αυτό που εύστοχα αναγνωρίστηκε ως η «Ακροδεξιά του μεσαίου χώρου» (κατά τον Δ. Αναγνωστόπουλο-Παπαδάτο), υπό την έννοια ότι και η Ακροδεξιά θεσμοποιείται, αλλά και τα μέινστριμ κόμματα και μίντια ενστερνίζονται τις πολιτικές παραδοχές της.

Φραντς Μαρκ, «Η κίτρινη αγελάδα», 1911

Δεύτερο επιχείρημα, επίσης οικείο στο χώρο της κυβερνητικής παράταξης, ήταν πως η Aριστερά δια της a priori κατακραυγής της όποιας κυβερνητικής επερχόμενης σύνθεσης κατ’ ουσίαν λειτούργησε ως ηθικός αυτουργός για τη συμμετοχή του ΛΑΟΣ, καθώς δια της αποχής της έσπρωξε το ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση δίνοντάς του το ζωτικό χώρο που του έλειπε και που διακαώς αναζητούσε. Εφόσον, κατά το επιχείρημα αυτό, η Αριστερά λέει συνέχεια «όχι», κατ’ ουσίαν αφήνει το πολιτικό βαρόμετρο να γέρνει προς τα Δεξιά με τα γνωστά αποτελέσματα. Το επιχείρημα προσωπικά δεν με αφήνει αδιάφορο και θα επιχειρηματολογήσω στη συνέχεια για ποιο λόγο υπάρχουν διαφορετικές διαβαθμίσεις του «όχι», δηλαδή αυξομειούμενης έντασης αρνήσεις οι οποίες συγκροτούν διαφορετικές πολιτικές στρατηγικές.

Για να προϊδεάσω λίγο για τα συμπεράσματα, πιστεύω ότι είναι διαφορετικής έντασης το «όχι» στην κυβέρνηση Παπαδήμου με το ΛΑΟΣ από το «όχι» στην ίδια κυβέρνηση χωρίς το ΛΑΟΣ. Επιχειρηματολογώ δηλαδή για λόγους αρχής υπέρ της αυτόνομης πολιτικής απαξίας της συμμετοχής της Ακροδεξιάς στο κυβερνητικό μπλοκ εντός ενός φιλελεύθερου δημοκρατικού πολιτεύματος.

Επανέρχομαι όμως στο προηγούμενο επιχείρημα που ρίχνει το ανάθεμα στην Αριστερά. Το αντεπιχείρημα εδώ δεν είναι δύσκολο: κανείς δεν είχε ανάγκη την κοινοβουλευτική ομάδα του ΛΑΟΣ για να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης η νέα κυβέρνηση. Αυτή είναι η ελληνική ιδιομορφία την οποία νομίζω θα πασχίζουν οι πολιτικοί επιστήμονες να τυποποιήσουν και να ταξινομήσουν στο μέλλον. Δεν είναι όμως μόνον ότι το ΛΑΟΣ δεν ήταν κοινοβουλευτικά αναγκαίο. Εκ των πραγμάτων φαίνεται πως η συμμετοχή του αντιμετωπίστηκε ως μια κατεξοχήν επιθυμητή επιλογή, πριν μάλιστα από τη συμμετοχή οποιουδήποτε άλλου κόμματος. Προς επίρρωση του ισχυρισμού αυτού θα αναφερθώ σε ένα ενδιαφέρον απόσπασμα μιας πρόσφατης συνέντευξης του Φώτη Κουβέλη (Τα Νέα, 26-27.11.11). «ΕΡ.: Ο Παπανδρέου δεν σας πρότεινε να συμμετέχετε στην κυβέρνηση; ΑΠ.: Όχι […] ΕΡ.: Αν ο Παπανδρέου πριν συμφωνήσει με το ΛΑΟΣ σάς είχε πει να συζητήσετε το ενδεχόμενο μιας κεντροαριστερής κυβέρνησης με τη συμμετοχή και της Νέας Δημοκρατίας θα το συζητούσατε; ΑΠ.: Με τα χαρακτηριστικά της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ναι». Συνέχεια ανάγνωσης

«Είμαστε το 99%»: Αμφισβητώντας το Αμερικάνικο Όνειρο

Standard

του Μιχάλη Βεληζιώτη

«Η παρέλαση των φτωχών, Ουάσινγκτον, 1968». Φωτογραφία του Κώστα Μάνου.

Είναι το κεντρικό και ίσως το πιο «πιασάρικο» σύνθημα του κινήματος του Occupy Wall Street: «Είμαστε το 99%». Στο μπλογκ όπου κάθε πολίτης που νιώθει μέρος αυτού του 99% της αμερικάνικης κοινωνίας ανεβάζει μια φωτογραφία με το μήνυμά του/της wearethe99percent. tumblr.com), μέλη του κινήματος εξηγούν τι ακριβώς εννοούν: «Δεν παίρνουμε τίποτα, ενώ το υπόλοιπο 1% παίρνει τα πάντα». Είναι όμως έτσι;

Το περιεχόμενο μιας πρόσφατης έκθεσης του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου των ΗΠΑ, μπορεί να μας δείξει σε γενικές γραμμές τι περίπου έχουν στο μυαλό τους οι ακτιβιστές στην άλλη όχθη του Ατλαντικού.[1] Την περίοδο 1979-2007 το μέσο πραγματικό εισόδημα του πλουσιότερου 1% των αμερικάνικων νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 275%. Οι αντίστοιχες αυξήσεις ήταν κατά πολύ μικρότερες για τα υπόλοιπα εισοδηματικά στρώματα. Για παράδειγμα, τα εισοδήματα των νοικοκυριών που ανήκουν στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού αυξήθηκαν κατά μόλις 18%. Ως αποτέλεσμα, η συνολική «πίτα» του αμερικάνικου εθνικού εισοδήματος μοιράζεται πλέον πιο άνισα: το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών καρπωνόταν το 2007 το 17% του μετά φόρων πραγματικού εισοδήματος. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο κατά  9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 1979, οπότε και ανερχόταν στο 8% του συνολικού εισοδήματος.

Φυσικά, η κύρια πηγή εισοδήματος για κάθε νοικοκυριό είναι η εργασία των μελών του. Αν περάσουμε λοιπόν από τα συνολικά εισοδήματα των νοικοκυριών στις αμοιβές των εργαζομένων, το συμπέρασμα για τη διαχρονική έκρηξη της ανισότητας στις ΗΠΑ παραμένει το ίδιο. Στοιχεία προερχόμενα από το έγκριτο The State of Working America του Ινστιτούτου Οικονομικής Πολιτικής δείχνουν πως από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, η διάμεση πραγματική ωριαία αμοιβή (η αμοιβή δηλαδή που χωρίζει την κατανομή των μισθών στην οικονομία περίπου στη μέση, όταν όλοι οι μισθοί τοποθετηθούν σε σειρά από το μικρότερο στο μεγαλύτερο).[2] Την ίδια στιγμή, οι εργαζόμενοι στα ανώτερα μισθολογικά κλιμάκια γνώρισαν συνεχείς πραγματικές αυξήσεις στις αμοιβές τους, κάτι που διεύρυνε το μισθολογικό χάσμα μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων εργαζομένων. Συνέχεια ανάγνωσης

Αίγυπτος: Η Επανάσταση πρέπει να είναι διαρκής

Standard

συνέντευξη του Μοχάμεντ Χασάν Χαλίν

Ο Θανάσης Θεοδώρου, ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος, η Μαρίνα Παπανικολοπούλου και ο Βασίλης Ρόγγας βρέθηκαν πριν δεκαπέντε μέρες στο Κάιρο, και ήρθαν σε άμεση επαφή με το κλίμα της προεκλογικής περιόδου. Την προπαραμονή των εκλογών συνάντησαν σ’ ένα από τα παλιότερα και πιο κεντρικά καφέ του Καΐρου τον Mohamed Hassan Khalin, καρδιολόγο και ιδρυτικό μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Αιγύπτου. Τα «Ενθέματα» φιλοξενούν σήμερα την ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαν μαζί του.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

Ξεκινώντας, θα θέλαμε να μας κάνετε μια αναδρομή στις συνθήκες που επικρατούσαν στην Αίγυπτο πριν την επανάσταση.

 Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της αιγυπτιακής επανάστασης είναι η εναντίωση στη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Η Αίγυπτος είχε υιοθετήσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές από το 1974 —  πρόκειται γι’ αυτό που ονομάστηκε «πολιτική ανοιχτών θυρών» στην ελεύθερη αγορά. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές εντάθηκαν μετά  το 2002. O πρόεδρος Σαντάτ εφάρμοσε μια θεραπεία-σοκ. Τον Ιανουάριο του 1977, και λόγω αυτής της πολιτικής, οι τιμές των προϊόντων ανέβηκαν. Οι διαμαρτυρίες που ξέσπασαν ονομάστηκαν «διαδηλώσεις για το ψωμί»· τις δύο ημέρες των διαδηλώσεων, οι αρχές δολοφόνησαν 300 ανθρώπους.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

* Τι έχει συμβεί την τελευταία δεκαετία; Ποιος ήταν ο ρόλος του Μουμπάρακ;

Τον Ιούλιο του 2002 ο Μουμπάρακ επισκέφθηκε τις ΗΠΑ μαζί με το γιο του, η θεσμική θέση του οποίου ήταν αυτή του προέδρου της «Αμερικανοαιγυπτιακής Επιχειρηματικής Συμμαχίας».  Ο Μουμπάρακ γνωστοποίησε στους Αμερικανούς την πρόθεσή του να τον διαδεχτεί ο γιος του. Οι ιδιωτικοποιήσεις είχαν αρχίσει από το 1991, έπειτα από συμφωνία που υπογράφτηκε με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Εκείνη την περίοδο, όμως, προχωρούσαν αργά και οι ΗΠΑ ήθελαν την επιτάχυνσή τους.

Ποιες ήταν οι εξελίξεις στην οικονομία;

Τέσσερις μήνες αργότερα, το αιγυπτιακό νόμισμα υποτιμήθηκε κατά 60% σε σχέση με το δολάριο, και αυτό οδήγησε στην άνοδο των τιμών όλων των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των απολύτως απαραίτητων ειδών διατροφής.  Μέσα σε 10 μήνες το ποσοστό φτώχειας ανέβηκε περίπου κατά 7%.

Παρόλο  που και τα προηγούμενα χρόνια είχαμε εκρήξεις, όπως η εξέγερση των αγροτών το 1997 ή η εξέγερση υπέρ του παλαιστινιακού λαού το 2000, το σημείο καμπής είναι το 2003. Από τότε, και καθώς προχωράμε προς το σήμερα, έχουμε συνεχώς κινηματικά γεγονότα που κλιμακώνουν την ένταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Ακυβέρνητες πολιτείες του χθες και του σήμερα

Standard

 

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Γέφυρα Kasr el Nile Κάιρο». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ

Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Στρατή Τσίρκα, το Μουσείο Γ. Γουναρόπουλου οργάνωσε μια έκθεση με έργα φοιτητών του Β΄ Εργαστηρίου Χαρακτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, εμπνευσμένα από την τριλογία του συγγραφέα Ακυβέρνητες πολιτείες. Σύμφωνα με τους οργανωτές, το σκεπτικό της έκθεσης ήταν «να δημιουργηθεί ένας διάλογος ανάμεσα στους νέους καλλιτέχνες του σήμερα που πειραματίζονται με νέες τεχνικές, τεχνολογίες αλλά και ιδέες και τα πρωτοποριακά, για την εποχή τους, κείμενα του Τσίρκα, που μέσα από τις προσωπικές και καθολικές ιστορίες που αφηγούνται εκφράζουν έναν βαθύ ανθρωπισμό». Το αισθητικό αποτέλεσμα του εγχειρήματος, που χρειάστηκε πολλούς μήνες επίπονης και δημιουργικής προσπάθειας για να ολοκληρωθεί, δικαιώνει τους εμπνευστές του. 16 νέοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν πρωτότυπα χαρακτικά, με μια ιδιαίτερη οπτική πάνω στο έργο του συγγραφέα. Η λογοτεχνία και η ιστορία ως κειμενικές αφηγήσεις παραχωρούν τη θέση τους στην εικόνα και αφήνονται να περιπλανηθούν ελεύθερα στον τόπο και το χρόνο. Συνέχεια ανάγνωσης

Χαρτογράφηση εξεγέρσεων

Standard

της Μυρτώς Φερεντίνου

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Ιστορικό Τρίγωνο. Αθήνα». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ

Αφετηρία μου, οι ακυβέρνητες πολιτείες όπου εκτυλίσσεται η δράση στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα: Ιερουσαλήμ, Κάιρο και Αλεξάνδρεια. Στην πορεία, όταν άρχισαν τα γεγονότα και στην Ελλάδα, πρόσθεσα το ιστορικό τρίγωνο της Αθήνας.

Το ενδιαφέρον μου στράφηκε στα σημερινά πολιτικά γεγονότα και συγκεκριμένα στην καταγραφή και τη διάδοσή τους μέσα από το διαδίκτυο. Σαν αποτέλεσμα αυτής της έρευνας προέκυψε μια σειρά οπτικοακουστικών έργων που παρουσιάζω σε μια ενότητα: χάρτες των παραπάνω πόλεων και βίντεο-ντοκουμέντα συνθέτουν μια εικαστική καταγραφή πρόσφατων γεγονότων. Εργαλεία μου, το διαδίκτυο, η ηλεκτρονική αλληλογραφία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το youtube. Επίσης, με την επιτόπια έρευνα, τις συνεντεύξεις, τα βίντεο-ντοκουμέντα και τις φωτογραφίες θέλησα να συλλέξω όσο το δυνατόν πιο άμεσες και ακατέργαστες πληροφορίες, ώστε να συνθέσω τελικά μια εικαστική μαρτυρία.

Μυρτώ Φερεντίνου, «Χαρτογράφηση Εξεγέρσεων. Αλεξάνδρεια Αίγυπτος». Οξυγραφία open bite και ακουατίντα σε τσίγκο, 60χ40 εκ.

Ξεκίνησα το έργο μου «ταξιδεύοντας» μέσα από το Google Earth, που είναι ένας σύγχρονος τρόπος διαδικτυακής περιήγησης της Γης μέσω δορυφόρου, συλλέγοντας εικόνες για τους χάρτες των τεσσάρων πόλεων. Μέσο έκφρασής μου, η χαρακτική γραφή. Επέλεξα την οξυγραφία σε μέταλλο και επεξεργάστηκα τους χάρτες σε τέσσερις πλάκες τσίγκου 40 x 60εκ., ώστε να παραπέμπουν σε οθόνες υπολογιστών και συγκεκριμένα σε χάρτες του Google Earth. Σκοπός μου ήταν να εκθέσω τη χαρακτική πλάκα ως αυτόνομο εικαστικό αντικείμενο. Οξείδωσα τη χαρακτική μήτρα και πειραματίστηκα με ποικίλα καλυπτικά μέσα ώστε να δημιουργήσω μια χαμηλή αναγλυφότητα και τη γκάμα των τονικοτήτων που μπορεί να αποδώσει ο τσίγκος.

Επεξεργάστηκα τα δομικά στοιχεία των χαρτών: τα οικοδομικά τετράγωνα, τους δρόμους, τις πλατείες, τις γέφυρες και τις υδάτινες επιφάνειες, συνθέτοντάς τα οργανικά με τη γραφή –αραβική, εβραϊκή και ελληνική, ανάλογα με την πόλη–, μεταφέροντας μέσω της γραφής φράσεις από συνεντεύξεις εξεγερμένων. Έτσι ο προφορικός λόγος μετατράπηκε σε γραπτό και στη συνέχεια σε εικαστικό. Συνέχεια ανάγνωσης

Η αίσθηση της εποχής και η αισθητική της μετάπλαση

Standard

της Κωνσταντίνας Γεώργα

Kωνσταντίνα Γεώργα, «Εφημερίδα». Οξυγραφία, ακουατίντα, chine colle 30x51εκ.

Στην τριλογία του Στρατή Τσίρκα Ακυβέρνητες Πολιτείες περιγράφονται ιστορικά γεγονότα που εκτυλίσσονται κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, επηρεάζοντας τις ζωές μυθιστορηματικών ηρώων. Η ουσιώδης αναλυτική περιγραφή τόπων, προσώπων, η ερμηνεία χαρακτήρων, σκέψεων και γεγονότων, δημιουργούν στον αναγνώστη εικόνες που τον μεταφέρουν σε μια χρονική περίοδο που ξεκινά πριν τον Μεσοπόλεμο και τελειώνει μετά τον Εμφύλιο.

Μέσα από το χαρακτικό μου έργο, που φέρει ως τίτλο «Εφημερίδα» και «Αρχείο», προσπαθώ να αποδώσω την αίσθηση της εποχής εκείνης, συνθέτοντας στοιχεία όπως άρθρα παλιών εφημερίδων, που ερμηνεύουν τα γεγονότα εκφράζοντας την αγωνία για το τι θα επακολουθήσει μετά το πέρας του πολέμου. Φωτογραφίες που καταγράφουν την επικαιρότητα της δύσκολης αυτής περιόδου, αλληλογραφία και αποσπάσματα από κείμενα της τριλογίας μεταπλάθονται σε εικαστικές εικόνες-ντοκουμέντα πάνω στην πλάκα του χαλκού με τη μέθοδο της οξυγραφίας, της ακουατίντα και του chine colle. Στη δουλειά μου εντάσσω σφραγίδες που έχουν δημιουργηθεί για να μεταφέρουν σύγχρονα επαναστατικά μηνύματα απελευθέρωσης πολύπαθων χωρών που τελούν υπό κατοχή, υπενθυμίζοντάς μας πως το σήμερα δεν διαφέρει ουσιαστικά από το παρελθόν.

Για την αντιδογματική γραφή του Σοφιανού Χρυσοστομίδη

Standard

Ο ήπιος λόγος της ανανέωσης

του Γιάννη Παπαθεοδώρου

Ο Σοφιανός Χρυσοστομίδης στρατιώτης, 1944

Μαθαίνω πως σύντομα ο Σοφιανός έχει γενέθλια – κλείνει, μου είπαν, τα ενενήντα. Μαζί με τις αυτονόητες θερμές ευχές μας, ας σχολιάσουμε αυτή τη ζηλευτή μακροημέρευση, με όρους συντροφικούς — ας μη φοβηθούμε τη λέξη: δηλώνει συλλογικότητες και αλληλεγγυότητες με μακρά ιστορία στο χώρο της Αριστεράς. Πράγματι, ο χρόνος στάθηκε ευνοϊκός μαζί του, αλλά αυτό δεν είναι αναγκαία και ικανή συνθήκη για να τιμήσουμε ένα πρόσωπο εγνωσμένου άλλωστε κύρους. Κάτι άλλο λοιπόν πρέπει να μας έφερε απόψε εδώ, κάτι που υπερβαίνει το σεβασμό και μπορεί να μας απασχολήσει πολιτικά, γιατί αφορά την ίδια την ταυτότητα της ανανεωτικής Αριστεράς, την παρουσία της στη δημόσια σφαίρα. Εξηγούμαι: Αν ο αντιδογματισμός είναι πρώτα απ’ όλα ένα ήθος και ύφος, τότε η περίπτωση του Σοφιανού αξίζει να συζητηθεί (και να τιμηθεί) από εμάς, τους φανατικούς αναγνώστες του, γιατί αποτελεί υποδειγματική άσκηση του δημόσιου λόγου της Αριστεράς, σε καιρούς δύσκολους.

Πώς διαμορφώθηκε αυτός ο ήπιος λόγος που προϋποθέτει μια μεγάλη ρήξη με τα κατάλοιπα μιας συγκεκριμένης τάξης του λόγου και μιας συγκεκριμένης πολιτικής κουλτούρας; Εκ των υστέρων, τα πράγματα φαίνονται εύκολα. Τώρα που έχει τελειώσει ο «αιώνας του κομμουνισμού», τώρα που ο υπαρκτός σοσιαλισμός ηττήθηκε κοινωνικά και ιδεολογικά, τώρα που ο σταλινισμός ενδιαφέρει μόνο ορισμένους νοσταλγούς (παλιούς και νέους), το φάντασμα της δογματικής σκέψης μοιάζει σχεδόν γραφικό, έτοιμο να επαναλάβει τον εαυτό του, πρώτα ως τραγωδία και μετά πάλι ως τραγωδία. Συνέχεια ανάγνωσης

Όταν ο Κέρμιτ και η Μις Πίγκι «μηχανορραφούν» κατά του καπιταλισμου

Standard

Fox News εναντίον Χόλλυγουντ

της Αναστασίας Γιάμαλη

Ανατροπείς του καθεστώτος

Άνκορμαν (ατσαλάκωτος): Καλωσήλθατε στην εκπομπή «Follow the Money!». Τα μάπετ, οι μαριονέτες, επέστρεψαν: τα τρομοκρατεί ένας κακός πετρελαιοβιομήχανος. Το προοδευτικό Χόλλυγουντ παρουσιάζει έναν επιτυχημένο επιχειρηματία σαν «κακό» — δεν είναι δα και κάτι καινούριο!

Σχολιαστής (αδέκαστος): Το κάνουν εδώ και δεκαετίες! Είναι απίστευτο πού μπορεί να φτάσει το Χόλλυγουντ για να περάσει την προπαγάνδα του κατά των επιχειρήσεων. Το μόνο πράσινο [αναφορά στην «πράσινη πολιτική»] που θα έπρεπε να υπάρχει στο Μάπετ  Σόου είναι ο Κέρμιτ!

Άνκορμαν: Το Χόλλυγουντ έχει ξεκινήσει έναν ταξικό πόλεμο εναντίον των επιχειρήσεων;

Σχολιαστής: Mισούν την βιομηχανία του πετρελαίου, την επιχειρηματική Αμερική: Αρκεί να δείτε μια ταινία όπως το Cars 2  [παιδικό, όπου τα αυτοκίνητα είναι ζωντανά και τάσσονται υπέρ του περιβάλλοντος] ή η Syriana του Τζωρτζ Κλούνεϊ. Επιτίθενται στην πετρελαιοβιομηχανία, ξεχνώντας πως με το πετρέλαιο ζεσταίνονται τα σπίτια μας, λειτουργούν τα νοσοκομεία, κινούνται τα ασθενοφόρα. Αλλά αυτά δεν θέλουν να μας τα πουν!

Άνκορμαν: Υπάρχουν μάπετ του «Occupy Wall Street»;

Σχολιαστής: Θα ’πρεπε, μ’ αυτά πιπιλίζουν το μυαλό των παιδιών μας! Μια χούφτα ανθρώπων του «Occupy» αλωνίζουν όλη τη χώρα, κάνουν την προπαγάνδα τους εδώ και χρόνια, λέγοντας την ίδια ιστορία […] Λένε στα παιδιά αυτό που έλεγαν και με το Matrix, πως η ανθρωπότητα είναι ένας ιός που μολύνει τη φτωχή Μάνα Γη. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Η σημερινή κρίση. Κρίση οικονομική ή πολιτική;

Standard

του Βασίλειου  Κ. Καλτσά

Έργο του Όττο Ντιξ

Η παρατεταμένη οικονομική κρίση που βιώνει η χώρα μας έχει φέρει στο φως όλες τις παθογένειες που χαρακτηρίζουν το σημερινό κοινωνικό γίγνεσθαι. Και ενώ η δημόσια συζήτηση δείχνει να εξαντλείται στην οικονομική διάσταση και μόνο του προβλήματος, η οπτική αυτή θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μονομερής και ιδεολογικά επικαθορισμένη, καθώς εξοβελίζει από τον δημόσιο λόγο άλλες, πιο σημαντικές πτυχές της σημερινής κρίσης. Και αυτό γιατί η σημερινή κρίση είναι πρωτίστως πολιτική. Εδώ ο όρος πολιτική χρησιμοποιείται με την πρωταρχική έννοια, ως η προσπάθεια μιας κοινωνίας να αυτοκυβερνηθεί και να λύνει συλλογικά τα προβλήματα που προκύπτουν από την κοινή συμβίωση των ανθρώπων. Με αυτήν την έννοια, κάθε πρόβλημα που ανακύπτει είναι ένα πολιτικό πρόβλημα πάνω απ’ όλα.

Είναι βέβαια κοινός τόπος ότι στις σύγχρονες δυτικού τύπου κοινωνίες η πολιτική έχει λάβει ένα τελείως διαφορετικό περιεχόμενο. Έχει μετατραπεί σε αυτό που ονομάζεται μεταπολιτική, κύριος σκοπός της οποίας είναι μόνο η διαχείριση της εξουσίας.

Για παράδειγμα, η σημερινή οικονομική δυσπραγία αντιμετωπίζεται μέσα σε αυτό το πλαίσιο μόνο ως πρόβλημα αριθμών. Με τον τρόπο αυτόν αποσιωπούνται πολύ σημαντικά θέματα, όπως το ποιος φταίει για την οικονομική κρίση και κυρίως το ποιος θα πληρώσει αυτήν την κρίση. Φυσικά αυτά τα θέματα είναι ήδη λυμένα για την ελίτ της κοινωνίας, η οποία κατέχει και διαχειρίζεται την εξουσία. Τα οικονομικά βάρη θα πλήξουν το λαό, τη μεγάλη μάζα των πολιτών, άσχετα εάν αυτοί φταίνε ή όχι για το οικονομικό πρόβλημα της χώρας. Αυτή η λύση προβάλλεται ως δίκαιη από την εξουσία, ενώ στην πραγματικότητα είναι δίκαιη μόνο για την εξουσία. Συνέχεια ανάγνωσης

Από το ΕΑΜ στην ΕΔΑ

Standard

Η ραγδαία ανασυγκρότηση της ελληνικής Αριστεράς και οι μεταμφυλιακές πολιτικές πολιτικές αναγκαιότητες

 Από αύριο Δευτέρα θα βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία η νέα μελέτη του Μιχάλη Λυμπεράτου «Από το ΕΑΜ στην ΕΔΑ. Η ραγδαία ανασυγκρότηση της ελληνικής Αριστεράς και οι μεταμφυλιακές πολιτικές αναγκαιότητες» (εκδόσεις Στοχαστής). Όπως επισημαίνει και ο Προκόπης Παπαστράτης στον πρόλογό του, η σφαιρική αυτή μελέτη, με τη μεθοδική αποκατάσταση των γεγονότων,  φωτίζει μια συναρπαστική διαδρομή: πώς η καθημαγμένη από τον Εμφύλιο Αριστερά κατορθώνει, παρά τον ανηλεή διωγμό της, να αναδειχθεί σε παράγοντα με καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ζωή. Μια ιστορική γνώση εξαιρετικά χρήσιμη και για την πολιτική του σήμερα.  Προδημοσιεύουμε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την εισαγωγή.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

 Η ραγδαία μετεμφυλιακή ανασύνταξη της ελληνικής Αριστεράς συνιστά αναμφισβήτητα ένα ιστορικό παράδοξο: είναι ίσως δυσκατάληπτο το πώς μια ηττημένη πολιτική δύναμη σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, ιδεολογικά κατασυκοφαντημένη και αντιμέτωπη με ένα κράτος που παρέτεινε εις βάρος της τις πρακτικές του εμφυλίου για δεκαετίες, κατορθώνει να ανασυνταχθεί σε τέτοιο βαθμό μέσα σε μόνο μια πενταετία, ώστε να αποτελέσει μια εν δυνάμει πλειοψηφική δύναμη και ακόμα και εκλογικά να διεκδικήσει την πολιτική εξουσία. Αυτό, σε πείσμα της εκτεταμένης προσπάθειας που καταβλήθηκε με τη συνδρομή του κρατικού μηχανισμού να ανασυγκροτηθούν οι κοινωνικές συμμαχίες των νικητών του εμφυλίου πολέμου, μέσω των επιλεκτικών διανομών  της βοήθειας του σχεδίου Μάρσαλ αλλά και μιας κρατικής πολιτικής που αναδιένειμε κεφάλαια και παρείχε εργασιακή και κοινωνική αποκατάσταση με σαφή πολιτικά κριτήρια προς όφελος των υποστηρικτών των νέων δομών εξουσίας…

Και όμως όλα αυτά φαίνεται ότι δεν αρκούν για την πολιτική καθήλωση της Αριστεράς, όπως ευελπιστούσαν οι μηχανισμοί επιβολής της αστικής εξουσίας. Ακόμα και όταν το κράτος επιστρατεύει ωμές μορφές μαζικής τρομοκρατίας και προβαίνει ακόμα και σε εκτελέσεις παραδειγματισμού, όπως του Ν. Μπελογιάννη  και των συντρόφων του, προσπαθεί τελικά να σταματήσει το απευκταίο: την επικείμενη ανασυγκρότησή της, μια δυναμική με πανευρωπαϊκά χαρακτηριστικά. Έτσι, όλη η μετεμφυλιακή ιστορία της χώρας κατατρύχεται από το φάντασμά της, που πλανιέται ως απειλή, πολύ πιο σοβαρή από ότι από την επίσημη εξουσία γίνεται παραδεκτό. Και μάλιστα παρά την συμπαράσταση των Αμερικανών, που εκτός από τις στρατιωτικές ενισχύσεις και την ανάλογη «τεχνογνωσία», βοηθούν το κράτος να καλλιεργήσει  την υστερία της «έθωξεν» απειλής, να στρατιωτικοποιήσει την κοινωνία, κατασκευάζοντας έναν υπέρογκο, για τα πληθυσμιακά δεδομένα της χώρας, στρατό και να αναζητήσει τους «προδότες» υποβάλοντας τους σε ανηλεή καταδίωξη, αφού που υποτίθεται διευκόλυναν τους βαλκάνιους γείτονες να εξυπηρετήσουν τα επεκτατικά τους σχέδια. Συνέχεια ανάγνωσης