στο πρωτοχρονιάτικο φύλλο

Standard

Αποχαιρετώντας το 2011. Η Πέτρα του Χρόνου: Νικόλας Σεβαστάκης

«Των εμφανών»: Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος

Ευρώπη, ετοιμάσου για ένα ταραχώδες 2012: Χέννινγκ Μέγιερ

Των αφανών: Βαγγέλης Καραμανωλάκης

Όσο τρων, το Έθνος ζη, και σαν δεν τρων πεθαίνει: Βασίλης Καρδάσης

Μελαγχολικός σαρκασμός και κλαυσίγελος: Προκόπης Παπαστράτης

Από τους λόφους της Μπελβίλ στα βουνά της Ευρυτανίας: Νάσος Ηλιόπουλος

Η κατανόηση του κόσμου είναι προϋπόθεση για την αλλαγή του: Κωνσταντίνος Τσουκαλάς

Ανεπαίσθητες ήττες της χρονιάς που πέρασε: Αγγέλικα Ψαρρά

Η Πέτρα του Χρόνου. Αποχαιρετώντας το 2011

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

1.

Φρανς Μασερεέλ, "Ο κόκορας", 1952

Η σκληρότητα των καιρών ή, για να μη μιλάμε ως μετεωρολόγοι, συγκεκριμένες πράξεις και αποφάσεις, έχουν βάλει σε δεινή δοκιμασία τις αντοχές των ανθρώπων. Πόσων η ζωή δεν τραυματίστηκε από τις ριπές των μέτρων και τις ζοφερές προειδοποιήσεις για όσα θα επακολουθήσουν την άλλη εβδομάδα, τον ερχόμενο μήνα, την προσεχή πενταετία, το επόμενο μέλλον; Και, στο έλεος των περιβόητων «διευκρινιστικών εγκυκλίων», ευτέλεια και γελοιότητα, ηχηρές αποτυχίες και δογματικές εμμονές έγιναν ένα και το αυτό.

 Αλλά καμιά πέτρινη επιφάνεια δεν υπάρχει χωρίς ρωγμές και μικρά, έστω, περάσματα του αέρα. Πρόσφατος φρέσκος αέρας: οι εργάτες της Χαλυβουργίας και ο υπέροχος αγώνας αντοχής τους, τα δείγματα της καθημερινής αλληλεγγύης που αρχίζουν να φτιάχνουν αληθινούς θεσμούς όπως τα κοινωνικά ιατρεία. Αθέατες για τη «μεγάλη σκηνή της δημοσιότητας» πρακτικές του βίου που επιβεβαιώνουν ότι παράγεται κοινωνικό νόημα πέρα από τη κωμικοτραγική κουστωδία δελφίνων και υποψήφιων θεσιθήρων της εθνικής μας σωτηρίας. Και σε μια άλλη, πιο διανοητική πλευρά: Πως να μη καλωσορίσει κανείς την ευφρόσυνη κινητικότητα στο χώρο των ιδεών και της κριτικής παρεμβατικής άποψης; Με νέες έντυπες και ηλεκτρονικές προσπάθειες που γίνονται όλο και πιο ώριμες και απαιτητικές δημοσιογραφικά, με συζητήσεις μεστές και αγωνιώδεις σε όλες σχεδόν τις πόλεις της χώρας για βιβλία και στιγμές από την ιστορία, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες του ανθρώπου.

 Ευχή για το όχι μακρινό μέλλον: η κινητικότητα αυτή να γεννήσει ένα πραγματικό ρεύμα ικανό να αμφισβητήσει τον κομφορμισμό των ταγών, δηλαδή τις δημόσιες σχέσεις ενός τμήματος της εγχώριας διανόησης με το κόμμα του Μνημονίου.

2.

 Η ιστορία είναι τραγική. Το 1989, οι άνθρωποι που για χρόνια είχαν πάρει επάνω τους τον αγώνα εναντίον των καθεστώτων του «υπαρκτού» είχαν τη δική τους στιγμή. Και έπειτα, ένα-δυο χρόνια μετά, ο «ρεαλισμός» έδειξε τα δόντια του στη δημοκρατική ουτοπία των αντιφρονούντων: η γραφειοκρατική άπνοια έδωσε τη θέση της στις κλεπτοκρατικές ολιγαρχίες, στις οικονομικές μαφίες, στην «επιχειρηματική» και πολιτιστική Δεξιά, η οποία ανακύκλωσε τα δίκτυα των παλιών μυστικών αστυνομιών και τις κολεγιές των άλλοτε κομματικών επιχειρηματιών.

Στο τέλος του 2011 στην Πλατεία Ταχρίρ η κοσμική δημοκρατική Αίγυπτος και η νεολαία της χύνει το αίμα της. Την ίδια στιγμή, αυτοί που κερδίζουν έδαφος είναι οι απόντες της εξέγερσης, οι ισλαμιστές, μετριοπαθείς και ριζοσπάστες. Η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται πλέον να έχει πειστεί ότι από αυτούς θα ζυμωθεί η μοναδική εναλλακτική λύση. Στο βαθμό που οι ισλαμιστές μπορεί να εγγυηθούν ένα είδος ελεγχόμενης «συντηρητικής δημοκρατίας», μέσα από τον συμβιβασμό τυχοδιωκτών πολιτικών και στρατιωτικών, μπορούμε να είμαστε ήσυχοι. Η Αραβική Άνοιξη θα παγώσει για τα καλά αλλά, τι να κάνουμε, έτσι γίνονται οι καλές δουλειές στο σύγχρονο κόσμο. Συνέχεια ανάγνωσης

Ορθώς Κείμενα: Των Εμφανών

Standard

αναδημοσίευση από το RedNotebok

 του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Χαρακτικό της Βάσως Κατράκη

Στα χρόνια που κάθε αριστερή οικογένεια είχε από έναν φυλακισμένο ή κυνηγημένο να λείπει απ’ το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, οι υπόλοιποι συνήθιζαν να κρατούν, γι’ αυτόν και για τους «αφανείς» εκείνου του καιρού, το δεύτερο κομμάτι της πρωτοχρονιάτικης πίτας. Μ’ αυτή τη μικρή πράξη αντίστασης, οι μεγαλύτεροι «διαπαιδαγωγούσαν» σιωπηρά τους μικρότερους, κι οι ίδιοι όμως ένιωθαν για μερικές στιγμές το σπίτι πιο ζεστό·  έτσι που οι γιορτές μεγεθύνουν σαδιστικά κάθε έλλειψη, είναι ένα στοίχημα για τους ανθρώπους κάθε εποχής να επινοούν αντιπερισπασμούς – μικρές γιορτές μες στις γιορτές, που να κρατούν έστω για λίγο την ψύχρα σε απόσταση.

Τη συνήθεια αυτή θύμιζε σ’ ένα προ εξαετίας σημείωμα στην Αυγή ο Νίκος Μπελαβίλας, ζητώντας οι αριστεροί –αυτοί τουλάχιστον– να μην ξεχάσουν την ωραία παράδοση, τώρα που κυνηγημένοι («αφανείς»…) είναι οι μετανάστες. Είχε δίκιο ο Νίκος. Μόνο που αν έγραφε σήμερα το σημείωμα αυτό, έξι μόλις χρόνια μετά το hangover της ολυμπιακής Αθήνας, ίσως να διάλεγε έναν διαφορετικό τίτλο. Συνέχεια ανάγνωσης

Ευρώπη, ετοιμάσου για ένα ταραχώδες 2012

Standard

του Χένινγκ Μέγιερ

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Ότο Ντιξ, "Πολεμιστής με πίπα"

Kαθώς το 2011 οδεύει προς το τέλος του, μπορούμε πια να πούμε ότι η χρονιά αυτή ήταν η πιο καταστροφική στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κρίση της ευρωζώνης εξαπλώθηκε από την περιφέρεια στην καρδιά της, ενώ όλα τα πολιτικά και οικονομικά πακέτα διάσωσης υπήρξαν πολύ «λίγα» και πολύ καθυστερημένα. Πλησιάζοντας στο τέλος του έτους νιώθει κανείς πως οι ηγέτες της ΕΕ χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να συμφωνήσουν στα τελευταία μέτρα που θα αποκαθιστούσαν την εμπιστοσύνη των αγορών απ’ όσο χρειάστηκαν οι αγορές για να την ξαναχάσουν.

Επιπλέον, ακόμα και τα  λίγα που έγιναν, δυστυχώς κινούνταν προς τη λάθος κατεύθυνση. Για παράδειγμα,  η πολιτική λιτότητας που εφαρμόστηκε ταυτόχρονα σχεδόν σε όλη την Ευρώπη και η δημιουργία των επονομαζόμενων «φρένων χρέους», τα οποία ουσιαστικά δεν είναι παρά η θεσμοποίηση ενός αποτυχημένου πλαισίου σταθερότητας. Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής του 2011, επίσης, προκάλεσε το μεγαλύτερο πολιτικό ρήγμα στην ιστορία της Ένωσης, με το Ηνωμένο Βασίλειο να μπλοκάρει μια αλλαγή της Συνθήκης, αφήνοντας την Ε.Ε. βαθιά διχασμένη και παγιδευμένη σε έναν ανόητο πόλεμο λέξεων. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Των αφανών

Standard

ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

  του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

Αντάρτες και αντάρτισσες του ΔΣΕ (ΑΣΚΙ)

Διαβάζω το βιβλίο του Νίκου Κέντρου για τον Εμφύλιο στη Φλώρινα (εκδ. ΑΣΚΙ-Βιβλιόραμα). Του «κυρίου Νίκου», όπως τον λέγαμε όσοι, νέοι τότε, συνεργαστήκαμε μαζί του στα ΑΣΚΙ, τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας τους, στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Όσοι διασταυρωθήκαμε μαζί του, όπως σημειώνει και η Ιωάννα Παπαθανασίου στην εισαγωγή του βιβλίου, με εκείνον που ανέλαβε ουσιαστικά, όντας το κομματικό στέλεχος που είχε για χρόνια την ευθύνη του κομματικού αρχείου, το πέρασμα από ένα αρχείο κλειστό σε ένα αρχείο ανοιχτό, αλλάζοντας και ο ίδιος μέσα από τη διαδικασία αυτή. Διαβάζω το βιβλίο, μα πιο πολύ γυρίζω στο Παράρτημα: έναν πολυσέλιδο κατάλογο Φλωρινιωτών, μαχητών και αξιωματικών του Δημοκρατικού Στρατού, που έπεσαν στο πεδίο των μαχών, ο οποίος έρχεται να συμπληρώσει την αφήγηση. Ονόματα νεκρών, συναγμένα με κόπο και φροντίδα, μια μακρά λίστα ονομάτων με λιγοστά στοιχεία: το μέρος που γεννήθηκαν, θέση και διακρίσεις στον ΔΣΕ (πολλές φορές μετά θάνατον), η ημερομηνία και ο τόπος του θανάτου. Συνέχεια ανάγνωσης

Όσο τρων, το Έθνος ζη, και σαν δεν τρων πεθαίνει

Standard

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΑ

Το ημερολόγιο 2012 με τίτλο «Κρίση και κρίσεις», με γελοιογραφίες της  συνέκδοση της Αυγής και των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) κυκλοφόρησε ένθετο στο χριστουγεννιάτικο φύλλο της Αυγής της Κυριακής (πλέον μπορείτε να το προμηθευθείτε από τα γραφεία της Αυγής και από τα ΑΣΚΙ). Δημοσιεύουμε σήμερα τις σχετικές ομιλίες του Β. Καρδάση και του Π. Παπαστράτη, στο εορταστικό διήμερο των ΑΣΚΙ (22-23.12), όπου και παρουσιάστηκε το ημερολόγιο (η ομιλία του Γιάννη Καλατζή δημοσιεύθηκε στο χριστουγεννιάτικο φύλλο της Αυγής).

του Βασίλη Καρδάση

"Νέος Αριστοφάνης", 18.2.1895

Η μελέτη της πολιτικής γελοιογραφίας είναι ικανή να αναδείξει τα συστατικά της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας της νεότερης Ελλάδας. Στην περίπτωση των δημοσιονομικών κρίσεων είναι εντυπωσιακή η ομοιότητα των αιτίων, των πολιτικών αντιμετώπισης, της αντιπαράθεσης μεταξύ των αρχηγεσιών, της εκτεταμένης αναξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος. Έτσι μέσα από τις γελοιογραφίες ανακύπτουν ευδιάκριτα τα φαινόμενα που προσδίδουν τα χαρακτηριστικά της συνέχειας: της παραδοσιακής ιδεολογίας, της αδράνειας στην οικονομική ανάπτυξη, των συντηρητικών κοινωνικών νοοτροπιών.

Τα σατιρικά έντυπα σημείωσαν εντυπωσιακή άνθηση στην τελευταία 20ετία του 19ου αιώνα. Το πολιτικό σύστημα της εποχής διαμορφωμένο πάνω στο επίπεδο των πελατειακών σχέσεων, της μεγαλοϊδεατικής ρητορείας, της διοικητικής αναποτελεσματικότητας, έδινε τροφή στους γελοιογράφους. Οι τίτλοι είναι ενδεικτικοί: Γάιδαρος, Τραμπούκος, Σατανάς, Ασμοδαίος, Φασαρίας, Γλωσσοκοπάνα, Ρωμηός, Σκριπ, Εμπαίκτης, Αριστοφάνης και Νέος Αριστοφάνης.

Δεν είναι καθόλου υπερβολή να πούμε ότι η πολιτική γελοιογραφία στην Ελλάδα έχει την προέλευσή της στον Θέμο Άννινο. Ούτε επίσης ότι κάποιο σοβαρό ρόλο έπαιξε στην πορεία του η κεφαλονίτικη καταγωγή του. Μέσα από τις σελίδες του Ασμοδαίου με τη συνεργασία του Εμμανουήλ Ροΐδη, αργότερα του Άστεως, δημιούργησε ένα ισχυρό ρεύμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μελαγχολικός σαρκασμός και κλαυσίγελος

Standard

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΑ

του Προκόπη Παπαστράτη

Μια πρώτη γενική παρατήρηση για τις γελοιογραφίες αυτές, και όχι μόνο γι’ αυτές, είναι ότι από ευθύβολο σχόλιο της τότε επικαιρότητας έχουν τώρα μεταβληθεί σε αντικείμενο ιστορικού σχολιασμού και αφαιρετικής απεικόνισης γεγονότων και εξελίξεων.

Αν τότε ήταν άμεσα κατανοητές, τώρα χρειάζεται η γνώση της ιστορίας της περιόδου, ώστε να ξεπεράσουμε το πρώτο επίπεδο όπου τις αντιμετωπίζουμε ως εικαστική δημιουργία και να κατανοήσουμε καλύτερα τι ήθελε να μας πει ο γελοιογράφος όταν βουτούσε το πενάκι του στην επικαιρότητα.

Οι περισσότερες γελοιογραφίες του ημερολογίου της «Αυγής» και των ΑΣΚΙ, με εισαγωγή από την πτώχευση του Τρικούπη το 1893 και επίλογο τη σημερινή κατάσταση, έχουν επιλεγεί για να σχολιάσουν την οικονομική κρίση και τις πολιτικές προεκτάσεις της από τον Ιούλιο του 1945 μέχρι τον Οκτώβριο του 1947.

Με βάση τα έντυπα, όπου δημοσιεύονται, οι γελοιογραφίες απευθύνονται βασικά στο χώρο της Αριστεράς, αλλά εκφράζουν γενικότερες αγωνίες και αποτυπώνουν καταστάσεις, που όμως μάλλον άφησαν αδιάφορους αυτούς που βρίσκονται στο στόχαστρο των γελοιογράφων αν κρίνουμε από τις αντιδράσεις τους.

Οι γελοιογραφίες αναδύουν ένα μελαγχολικό σαρκασμό και πιστεύω ότι προκαλούν τον κλαυσίγελο, παρά το αβίαστο γέλιο, στους αναγνώστες των εντύπων που τις δημοσιεύουν.

***

 Η πρώτη χρονικά γελοιογραφία (ο Αύγουστος στο ημερολόγιο) δημοσιεύεται στην Πιπεριά τον Ιούλιο του 1945 και απεικονίζει τον Κ. Βαρβαρέσο, υπουργό Εφοδιασμού και Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, να προσθέτει ως γιατρός στον θλιμμένο και ακρωτηριασμένο Προϋπολογισμό ένα τεχνητό πόδι — την εισφορά των επαγγελματιών. Πέρα από την εύγλωττη αναφορά στους ακρωτηριασμένους μαχητές του Αλβανικού Μετώπου, που βρίσκονται στην ίδια μοίρα με τον Προϋπολογισμό, η γελοιογραφία σατιρίζει τα φορολογικά μέτρα του Βαρβαρέσου για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης που οδήγησαν στην οργάνωση αντικυβερνητικών εκδηλώσεων από τους εμπόρους και επαγγελματίες. Συνέχεια ανάγνωσης

Η κατανόηση του κόσμου είναι προϋπόθεση για την αλλαγή του

Standard

 Με αφετηρία το βιβλίο του Ε. Χομπσμπάουμ «Πώς να αλλάξουμε τον κόσμο»

 Η ελληνική έκδοση της συλλογής δοκιμίων του Έρικ Χομπσμπάουμ Πώς να αλλάξουμε τον κόσμο. Ιστορίες του Μαρξ και του μαρξισμού (μετ.: Μάνια Μεζίτη, εκδ. Θεμέλιο) παρουσιάστηκε την Τρίτη 20.12, από τον Σπ. Ι. Ασδραχά, τον Γ. Βούλγαρη, τον Π. Ιωακειμίδη, τον Ν. Καραπιδάκη, τον Η. Νικολακόπουλο και τον Κ. Τσουκαλά. Στο προηγούμενο φύλλο δημοσιεύσαμε τον χαιρετισμό του Ε. Χομπσμπάουμ (η ομιλία του Σπ. Ι. Ασδραχά δημοσιεύθηκε στην Εποχή, 25.12.2011)· συνεχίζουμε σήμερα με την ομιλία του Κ. Τσουκαλά. Το κείμενο προέρχεται από απομαγνητοφώνηση και διατηρεί τον προφορικό χαρακτήρα του λόγου. Ο τίτλος είναι των «Ενθεμάτων».

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 του Κωνσταντίνου Τσουκαλά

Έργο του Roger de La Fresnaye

 Αρχίζω από τον τίτλο του βιβλίου: Πώς να αλλάξουμε τον κόσμο. Αναφέρεται, το ξέρουμε όλοι, στη γνωστή θέση του Μαρξ για τον Φόυερμπαχ: οι φιλόσοφοι δεν αρκεί απλώς να κατανοήσουν τον κόσμο, πρέπει να τον αλλάξουν. Πρόκειται βέβαια για ένα σύνθημα, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικό. Και το ερώτημα πώς να αλλάξουμε τον κόσμο είναι, σήμερα, εξαιρετικά επείγον.

Το βιβλίο θέτει ορισμένα κεφαλαιώδη ερωτήματα. Κανείς δεν γνωρίζει, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι ή ποια μπορεί να είναι τα νέα συλλογικά υποκείμενα. Θα είναι οι τάξεις; Ο Χομπσμπάουμ μας λέει κάπου ότι η ερμηνεία των συγκρούσεων πρέπει να είναι ταξική, ακόμα και αν δεν μπορούμε να εντοπίσουμε τις τάξεις. Δηλαδή, κατά κάποιον τρόπο, ξεπερνάει όλη αυτή τη μεγάλη φιλολογία, η οποία απασχόλησε έντονα τη μαρξιστική επιστήμη, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, σχετικά με το τι είναι τάξη· δεν τον ενδιαφέρει τόσο τι είναι τάξη, αλλά το ότι εάν δεν αντιληφθούμε τις συγκρούσεις των ανθρώπων ως ταξικές δεν είναι δυνατόν να καταλάβουμε πώς κινείται η Ιστορία. Και, μέσα από την ιδιοφυΐα και την ιστορική του ευαισθησία, αντιπαρέρχεται όλες αυτές τις, σε ένα βαθμό, σχολαστικές αλτουσεριανές συζητήσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Από τους λόφους της Μπελβίλ στα βουνά της Ευρυτανίας…

Standard

του Νάσου Ηλιόπουλου

Υποκείμενο της ιστορικής γνώσης είναι η ίδια η μαχόμενη, καταπιεσμένη τάξη. Στον Μαρξ εμφανίζεται σαν η τελευταία υποδουλωμένη, σαν η εκδικήτρια τάξη, που ολοκληρώνει το έργο της απελευθέρωσης στο όνομα γενεών ηττημένων. Αυτή η συνείδηση, που είχε μια σύντομη αναβίωση στον «Σπάρτακο», ήταν ανέκαθεν απορριπτέα από τους σοσιαλδημοκράτες. Κατόρθωσαν αυτοί μέσα σε τρεις δεκαετίες να εξαλείψουν σχεδόν το όνομα ενός Μπλανκί που είχε συγκλονίσει με το μεταλλικό ήχο του τον περασμένο αιώνα. Κολάκευαν τον εαυτό τους αποδίδοντας στην εργατική τάξη το ρόλο ενός λυτρωτή των μελλουσών γενεών, ακρωτηριάζοντας έτσι τα νεύρα της πιο πολύτιμης δύναμής της. Με μια τέτοια διδασκαλία η τάξη ξέχασε τόσο το μίσος όσο και το πνεύμα θυσίας. Γιατί τρέφονται και τα δύο από την εικόνα των υποδουλωμένων προγόνων και όχι από το ιδανικό των απελευθερωμένων εγγονών;

 Βάλτερ Μπένγιαμιν, Θέσεις για τη φιλοσοφία της ιστορίας

Συνέλευση λαϊκής αυτοδιοίκησης στο Βλάσι Ευρυτανίας, 1943. Φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή

Με το συγκεκριμένο απόσπασμα ο Μπένγιαμιν τεκμηριώνει τη χρησιμότητα της ιστορικής μνήμης στον αγώνα για την κοινωνική απελευθέρωση. Η χρονιά που έφυγε μας έδωσε δύο αφορμές να τη «θυμηθούμε»: τα 140 χρόνια από την Παρισινή Κομμούνα και τα 70 χρόνια από την ίδρυση του ΕΑΜ. Μια από τις λιγότερο γνωστές όψεις του εαμικού κινήματος αποτελεί η εμπειρία της ελεύθερης Ελλάδας και οι δομές λαϊκής εξουσίας που δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο της Κατοχής.[1] Οι δύο σημαντικότερες όψεις των παραπάνω δομών ήταν η λαϊκή αυτοδιοίκηση και η λαϊκή δικαιοσύνη. Στήριγμα και απαραίτητη προϋπόθεση για τη λειτουργία των παραπάνω δομών αποτελούσε η διαδικασία της γενικής συνέλευσης κάθε κοινότητας. Η γενική συνέλευση αποτελούσε τον τόπο τόσο για την εκλογή των μελών των διαφόρων επιτροπών όσο και για τον έλεγχο των αποφάσεων και των λειτουργιών τους. Δομικό συστατικό δηλαδή της λαϊκής εξουσίας αποτελούσε η ενεργός συμμετοχή της κοινότητας, σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη φύση των λειτουργών της, αφού όλοι ήταν αιρετοί και ανακλητοί από τη γενική συνέλευση. Η συγκεκριμένη δομή εύκολα δημιουργεί συνειρμούς θυμίζοντας το παράδειγμα της Παρισινής Κομμούνας. Πώς μπορεί να εξηγηθεί όμως η παραπάνω σύνδεση που εύκολα διαπιστώνεται; Συνέχεια ανάγνωσης

Ανεπαίσθητες ήττες της χρονιάς που πέρασε

Standard

της Αγγέλικας Ψαρρά

Γκέοργκ Σολτζ, «Βιομηχανικοί αγρότες», 1920

Εύλογη η αγανάκτηση που προκάλεσαν οι πρόσφατες δηλώσεις Λοβέρδου. Είναι πράγματι εξωφρενική η πρόταση του υπουργού Υγείας να απελαύνονται οι «αλλοδαπές ιερόδουλες φορείς του AIDS», προκειμένου να πάψουν να συνιστούν απειλή για την ελληνική οικογένεια, καθώς η ασθένεια μεταδίδεται από την «παράνομη μετανάστρια» στον «Έλληνα πελάτη, στην ελληνική οικογένεια». Μόνο που οι δηλώσεις αυτές υπήρξαν σκόπιμα προκλητικές, όπως σκόπιμα προκλητικό υπήρξε προ καιρού και το διττό προανάκρουσμά τους: η υποστήριξη της θανατικής ποινής και η ανοίκεια επίθεση στους απεργούς πείνας της Υπατίας. Ενόψει και της επικείμενης αναμέτρησης για την αρχηγία του κόμματος, ο κ. Λοβέρδος θεώρησε για μια ακόμη φορά χρήσιμο να κλείσει το μάτι σε απόψεις που, απ’ ό,τι προφανώς εικάζει, αλλά και απ’ ό,τι φαίνεται, έχουν πια πέραση σε ευρύτερα ακροατήρια από παλιότερα. Εννοείται πως η Χρυσή Αυγή έσπευσε ήδη να εκφράσει την ευαρέσκειά της για την υπουργική παρρησία. Από την πλευρά τους, οι συγκυβερνώντες του ΛΑΟΣ παρέμειναν σιωπηλοί. Ούτως ή άλλως, η ηγεμονία κάποιων ξενόφοβων θέσεών τους μοιάζει εδώ και καιρό αδιαμφισβήτητη.

   Σε ποια ωστόσο συμφραζόμενα κρίνονται πολιτικά αποδοτικές τόσο ακραίες διατυπώσεις; Με άλλα λόγια: Πώς η αγοραπωλησία και ο βιασμός διαρκείας ανήλικων γυναικών από την Αφρική μεταμφιέζονται σε πρόβλημα του εγχώριου νοικοκυραίου που «ξέχασε» να χρησιμοποιήσει προφυλακτικό; Έχω την εντύπωση ότι, στο κλίμα των ημερών, η επίκληση της «ελληνικής οικογένειας», δηλαδή μιας οικογένειας με ρητό τον εθνικό προσδιορισμό της, έχει αποκτήσει τη δύναμη να καθιστά αόρατα κάμποσα στυγερά εγκλήματα που διαπράττονται καθημερινά στο βωμό της υποτιθέμενης ασφάλειάς της. Όλο και συχνότερες, οι αναφορές στην «ελληνική οικογένεια» έχουν τις ολέθριες και απολύτως υλικές επιπτώσεις τους για εκείνους και εκείνες που δεν εμπίπτουν στη συγκεκριμένη φαντασιακή κατηγορία — κατά κύριο λόγο άνδρες και γυναίκες που δεν έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν την πολύτιμη, όπως αποδεικνύεται, ιδιότητα του έλληνα πολίτη. Δεν είναι όμως μόνον αυτό. Την ίδια ώρα, η προσφυγή στην «ελληνική οικογένεια» κουβαλά νοήματα που επιδιώκουν να λειτουργήσουν κανονιστικά και για όσα υποκείμενα δεν αντιμετωπίζουν επισήμως πρόβλημα «εντοπιότητας» — πόσο μάλλον που η «εντοπιότητα» στην περίπτωση αυτή δεν προκύπτει αποκλειστικά από τον τόπο καταγωγής ή/και παραμονής, αλλά προϋποθέτει την πειθάρχηση σε ένα ολόκληρο πλέγμα σιωπηλά «εγκεκριμένων» κοινωνικών και ατομικών κανόνων. Ας μην πολυλογήσω άλλο: τα νοήματα αυτά που δεν κατονομάζονται, αλλά συνηχούν με τις δύο τόσο αθώες κατά τα λοιπά λέξεις, διαθέτουν ιδιαίτερο ειδικό βάρος. Γιατί ακουμπούν καίριες πτυχές της ζωής των ανθρώπων. Συνέχεια ανάγνωσης