29 του γενάρη

Standard

Έργο του Caspar DavidFriedrich (από το μπλογκ realite.wordpress.com)

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η άνιση γεωγραφία της ευρωζώνης: Κωστής Χατζημιχάλης

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία: οιωνοί μιας ελληνικής τραγωδίας: Αλέξανδρος Κεντικελένης, Μαρίνα Καρανικολού, Ειρήνη Παπανικόλα, Sanjay Basu, Martin McKee, David Stuckler

Καπιταλιστική κρίση, υγεία και υπηρεσίες υγείας. Από τη διεθνή εμπειρία στην ελληνική πραγματικότητα: Αλέξης Μπένος

Λούτσιο Μάγκρι, μια μοναδική φυσιογνωμία της ευρωπαϊκής Αριστεράς: Πέρρυ Άντερσον

Θόδωρος Αγγελόπουλος. Ένας ποιητής της ιστορίαςΑντώνης Λιάκος

Πλαστές ταυτότητες που έσωσαν ζωές στην κατεχόμενη Αθήνα: Κλέων Ιωαννίδης

«Οι άριστοι των Ελλήνων»: Μεταρρύθμιση ή μεταπολιτική; Γιάννης Παπαθεοδώρου

Τιμωροί με φύλο στον Άγιο Παντελεήμονα: Αγγέλικα Ψαρρά

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η άνιση γεωγραφία της ευρωζώνης

Standard

του Κωστή Χατζημιχάλη

 

Μαξ Μπέκμαν, «Η αρπαγή της Ευρώπης»

Μια κρίσιμη πτυχή της κρίσης που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια και έχει λιγότερο συζητηθεί είναι οι δυσκολίες στη δόμηση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, πέρα από τους ψευδεπίγραφους και υποκριτικούς λόγους των πολιτικών, της Ε.Ε., της τρόικας, του ESF κ.λπ. Γιατί οι εργαζόμενοι στην ευρωζώνη, τα συνδικάτα, τα προοδευτικά κόμματα αλλά και συνάδελφοι ακαδημαϊκοί δεν δείχνουν ουσιαστικότερη αλληλεγγύη; Οι αιτίες είναι πολλές και απαιτούν εκτεταμένες αναλύσεις. Βασική συνιστώσα αποτελεί σίγουρα ο λόγος περί της κρίσης και ο χειρισμός του από την αστική προπαγάνδα και τα μέσα ενημέρωσης. Πώς, π.χ., ο λόγος για την κρίση στην ευρωζώνη έχει «αποκαθαρθεί» από ενοχλητικές για το κεφάλαιο και τις ελίτ έννοιες και έχει μεταθέσει την ευθύνη της κρίσης στα θύματα της.

Κάτι που πρέπει να προστεθεί στη παραπάνω συζήτηση είναι η διαπίστωση ότι η ευρωζώνη αποτελεί το πεδίο διαμόρφωσης ενός νέου άνισου χώρου, ο οποίος είναι ζωτικός για την αναπαραγωγή του ευρωπαϊκού κεφαλαίου. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία: οιωνοί μιας ελληνικής τραγωδίας

Standard

Κυριάκος Κατζουράκης, "Φυλακη 2"

Τα «Ενθέματα» δεν δημοσιεύουν, συνήθως, ειδικές επιστημονικές μελέτες, και δη ιατρικές — θα το ξέρετε. Ωστόσο, το άρθρο που ακολουθεί έχει ευρύτερη, και βαρύνουσα, σημασία: δημοσιεύτηκε στο έγκυρο ιατρικό βρετανικό περιοδικό Τhe Lancet (τόμ. 378, 22.10.2011) και το υπογράφουν έξι διαπρεπείς ερευνητές, ο Αλέξανδρος Κεντικελένης (Τμήμα Κοινωνιολογίας, Cambridge), η Μαρίνα Καρανικολού (London School of Hygiene and Tropical Medicine), η Ειρήνη Παπανικόλα (Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής-LSE Health), ο Sanjay Basu (Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής-LSE Health και Τμήμα Ιατρικής, University of California), ο Martin Mc Kee (London School of Hygiene and Tropical Medicine και Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής-LSE Health) και ο David Stuckler (Τμήμα Κοινωνιολογίας, Cambridge και London School of Hygiene and Tropical Medicine). Η μελέτη, υπό τον εύγλωττο τίτλο «Οιωνοί μιας ελληνικής τραγωδίας», καταδεικνύει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία των Ελλήνων (στη διπλανή σελίδα δημοσιεύουμε ένα ευρύτερο σχόλιο του Αλέξη Μπένου για το ζήτημα). Είναι προσιτή στο http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2811%2961556-0/fulltext, όπου και τα πλήρη στοιχεία (πίνακες, παραρτήματα και στατιστικά). Οι έξι ερευνητές γράφουν στην αυστηρή, ίσως και ψυχρή, γλώσσα της επιστήμης — και αυτό είναι ένα από τα προσόντα του άρθρου. Ωστόσο, τόσο ο τίτλος όσο και η ακροτελεύτια παράγραφος, (όπου, μεταξύ άλλων, διαβάζουμε: «η κρίση δεν πρέπει να υπονομεύσει την πιο σημαντική πηγή του πλούτου της χώρας: τους ανθρώπους της»), μας υπενθυμίζει τη βαθιά ανθρωπιστική αποστολή της ιατρικής, και ότι τίποτε ψυχρό, εν τέλει, δεν μπορεί να υπάρχει όταν μιλάμε για τους ανθρώπους, τις κοινωνίες τους και την υγεία.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

των Αλέξανδρου Κεντικελένη, Μαρίνα Καρανικολού, Ειρήνη Παπανικόλα, Sanjay Basu,Martin McKee, David Stuckler

μετάφραση: Παύλος Καζακόπουλος

Έργο του Γιάννη Ψυχοπαίδη, από το λεύκωμα "Άνθη της πέτρας"

[…] Ο Ρίτσαρντ Χόρτον[1] αναρωτιέται αν παρακολουθεί κανείς τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία και την υγειονομική περίθαλψη στην Ελλάδα, δεδομένων των δυσμενών επιπτώσεων που έχουν καταγραφεί σε περιόδους ύφεσης στο παρελθόν.[2] Στο άρθρο αυτό, περιγράφουμε μεταβολές στην υγεία και την υγειονομική περίθαλψη στην Ελλάδα, επί τη βάσει ανάλυσης δεδομένων, τα οποία προέρχονται από τις στατιστικές της Ε.Ε. για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης·[3] τα δεδομένα αυτά παρέχουν συγκρίσιμες συγχρονικές και διαχρονικές πληροφορίες για τα οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά, καθώς και τις συνθήκες διαβίωσης σε όλη την Ε.Ε. Στην Ελλάδα, επιλέχθηκαν, με την κατάλληλη μεθοδολογία, αντιπροσωπευτικά δείγματα 12.346 και 15.045 ανθρώπων, το 2007 και το 2009 αντίστοιχα· για 26.489 εξ αυτών, συνολικά, διαθέτουμε πλήρη κοινωνικοδημογραφικά στοιχεία. Αντλήσαμε επίσης στοιχεία από εκθέσεις ιατρικών ερευνητικών ινστιτούτων, υγειονομικών περιφερειών και Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ). Οι εκθέσεις αυτές περιλαμβάνουν επιδημιολογικούς δείκτες, στοιχεία για τις εισαγωγές σε νοσοκομεία, καθώς και αναφορές για τα προβλήματα ψυχικής υγείας και την κατάσταση των ευπαθών ομάδων.

Σε σύγκριση με το 2007 –πριν από την κρίση, δηλαδή–, 2009 παρατηρούμε σημαντική αύξηση των ανθρώπων που αναφέρουν ότι δεν πήγαν στον γιατρό ή τον οδοντίατρο, παρόλο που πίστευαν ότι ήταν απαραίτητο (λόγος συμπληρωματικών πιθανοτήτων 1,15, με 95% διάστημα εμπιστοσύνης 1,02–1,30 για τις επισκέψεις στον γιατρό· 1,14, 1,01–1,28 για τις επισκέψεις στον οδοντίατρο), με σταθμισμένες τις διαφορές μεταξύ των συμμετεχόντων στην έρευνα, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, του φύλου, της οικογενειακής κατάστασης, του μορφωτικού επιπέδου και της διαμονής σε πόλη ή στην ύπαιθρο. Συνέχεια ανάγνωσης

Καπιταλιστική κρίση, υγεία και υπηρεσίες υγείας: από τη διεθνή εμπειρία στην ελληνική πραγματικότητα

Standard

του Αλέξη Μπένου

Ujuan Daisuke, "Σκλάβος", 2007

Οι επιπτώσεις της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης στην υγεία του πληθυσμού μελετώνται εδώ και πολλά χρόνια ως αντικείμενο της κοινωνικής ιατρικής και της δημόσιας υγείας. Η υγεία, με βάση τον ορισμό που καθιερώθηκε στην ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού το 1946, είναι το κοινωνικό δικαίωμα στη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία. Οιαδήποτε συνιστώσα από αυτές διαταραχθεί, έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της υγείας.

Έτσι, σήμερα, η απώλεια της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας που προκαλεί η οικονομική καπιταλιστική κρίση οδηγεί στη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία, στην αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας συνεπεία της ανεργίας, της υποαπασχόλησης, της εργασιακής επισφάλειας και της φτώχιας. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι βάσει ευρωπαϊκών δεδομένων μια αύξηση της ανεργίας κατά 3% συνοδεύεται από αύξηση της θνησιμότητας από αυτοκτονίες και κατάχρηση αλκοόλ κατά 4,5% και 28% αντίστοιχα. Συνέχεια ανάγνωσης

Λούτσιο Μάγκρι: μια μοναδική φυσιογνωμία της ευρωπαϊκής Αριστεράς

Standard

Το άρθρο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το εκτενές εργοβιογραφικό δοκίμιο του Πέρρυ Άντερσον «Lucio Magri» (Νew Left Review, τχ. 72, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2011). Το πλήρες κείμενο, στα ελληνικά, είναι προσιτό στο RedNotebook, (rednotebook.gr/details.php?id=4550).

του Πέρρυ Άντερσον

Λουτσιάνα Καστελίνα και Λούτσιο Μάγκρι

O Λούτσιο Μάγκρι υπήρξε μια μοναδική φυσιογνωμία της ευρωπαϊκής Αριστεράς — ο μόνος σημαντικός επαναστάτης στοχαστής του καιρού του, η σκέψη του οποίου ήταν αδιαχώριστη από την πορεία των μαζικών κινημάτων των δεκαετιών στις οποίες έζησε. Ο θεωρητικός του στοχασμός εδραζόταν πάντοτε στις πραγματικές δράσεις ή αδράνειες αυτών που υφίστανται την εκμετάλλευση και την καταπίεση. Κάτι τέτοιο ήταν φυσιολογικό για τη γενιά του Γκράμσι, του πρώιμου Λούκατς και του Κόρς, οι οποίοι έζησαν τη Ρώσικη Επανάσταση, την εποχή όμως του Ψυχρού Πολέμου, όταν ο Μάγκρι μπήκε στην πολιτική, ήταν ουσιαστικά άγνωστο. Οι μεγάλοι μαρξιστές διανοούμενοι της περιόδου –ο Αντόρνο, ο Σαρτρ, ο Λεφέβρ, ο Αλτουσέρ και πολλοί άλλοι– ανέπτυξαν τις ιδέες τους έχοντας μεγάλη απόσταση από την κίνηση των μαζών. Μόνο ο ιταλικός κομμουνισμός επέτρεψε, για μια περίοδο, την κλασική σύνδεση μεταξύ πρωτότυπης θεωρίας και οργανωμένης πρακτικής στο πλαίσιο ενός μαζικού κόμματος. Συνέχεια ανάγνωσης

Θόδωρος Αγγελόπουλος: Ένας ποιητής της ιστορίας

Standard

του Αντώνη Λιάκου

Φωτογραφία του Γιόζεφ Κούντελκα, από το άλμπουμ «Περιπλανήσεις. Ακολουθώντας το βλέμμα του Οδυσσέα» (από τα γυρίσματα της ταινίας του Θ. Αγγελόπουλου «Το βλέμμα του Οδυσσέα»)

Σκέπτομαι τώρα, με τον ξαφνικό θάνατο του Θόδωρου Αγγελόπουλου,  πως αν θα του ταίριαζε ένας ορισμός, αυτός θα ήταν  «ποιητής της ιστορίας». Έγραψε ποίηση της ιστορίας με εικόνες, και τις εικόνες αυτές μέσω του κινηματογράφου τις κάρφωσε στα μυαλά μας. Η επιρροή του στον τρόπο που διαμορφώθηκε η ιστορική κουλτούρα των Νεοελλήνων της μεταπολίτευσης, ανάμεσα στο έθνος και στην Αριστερά, είναι αποφασιστική. Αλλά τι είδους ιστορία εποίησε ο Αγγελόπουλος; Όχι την ιστορία όπως την έγραφαν οι συγκαιρινοί του ιστορικοί, αλλά μια προφητική ιστορία. Έναν τύπο ιστορίας που επέζησε της προφητείας, συνοδεύοντας τις μεταμορφώσεις της σε επαναστατικό λόγο.

Αλλά ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα  δυο μοντέλα χρόνου που συνεπάγεται η ιστορική και η προφητική αντίληψη της ιστορίας;  Η πρώτη οργανώνει τα γεγονότα του παρελθόντος σε μια σχέση αιτίας-αποτελέσματος.  Συνέχεια ανάγνωσης

Πλαστές ταυτότητες που έσωσαν ζωές στην κατεχόμενη Αθήνα

Standard

27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ: ΗΜΕΡΑ ΜΝΗΜΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΒΡΙΑΩΝ ΚΑΙ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΥΤΟΣ

του Κλέωνα Ιωαννίδη

(ιστολόγιο της Βασιλικής Μετατρούλου: http://xyzcontagion.wordpress.com)

Αθήνα, Μάρτιος του 1944. Ένα δεκατετράχρονο τότε Εβραιόπουλο διηγείται μετά από 65 χρόνια:

«Όταν ακούσαμε στη γειτονιά πως έρχονται τα γερμανικά αποσπάσματα που μάζευαν τους Εβραίους, εγώ και ο Χριστιανός φίλος μου κρυφτήκαμε στην αυλή του σπιτιού στο οποίο έμενε τότε η οικογένειά μου. Ο Έλληνας διερμηνέας μας ρώτησε τα ονόματά μας.

Αριστοτέλης, απάντησα

-Δημήτρης, είπε ο φίλος μου

Ο Γερμανός επικεφαλής έκανε ένα νόημα, και ένας στρατιώτης μας τράβηξε κάτω τα παντελόνια. Ο διερμηνέας περιεργάστηκε τα γεννητικά μας όργανα, και, δείχνοντας εμένα μόνο, έκανε νόημα στους στρατιώτες να με συλλάβουν[1]».

Πλαστή ταυτότητα του Αλφρέσου Κοέν (περ. "Χρονικά", τχ. 33,Νοέμβριος 1980)

Η περιτομή «πρόδωσε» το μυστικό του παιδιού, και φαίνεται ότι το ελληνοπρεπές όνομα που το είχαν δασκαλέψει να χρησιμοποιεί, δεν ήταν αρκετό να το σώσει από τις συνέπειες της εφαρμογής της «τελικής λύσης», που ξεδιπλωνόταν πλέον σε όλη την ελληνική επικράτεια. Και, εάν στην Αθήνα και στις άλλες ιταλοκρατούμενες περιοχές, το σχέδιο βιομηχανικής εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων δεν είχε προχωρήσει ακόμη, αυτό οφειλόταν στην απροθυμία των ιταλικών αρχών κατοχής να συμπράξουν. Όμως, έπειτα από την συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, ο διοικητής του Sonderkommando Άλφρεντ Ρόζεμπεργκ, κύριος ιδεολόγος του ναζιστικού καθεστώτος, θα έκλεινε οριστικά το ζήτημα της ύπαρξης «υπανθρώπων» στην Ελλάδα. ‘Ηταν η ώρα να εφαρμοστούν και στην Αθήνα οι περιβόητοι «Νόμοι της Νυρεμβέργης».

Στην Αθήνα, τις παραμονές του πολέμου, η εβραϊκή κοινότητα αριθμούσε 3.000 άτομα. Στον πίνακα με τους πληθυσμούς «πριν» και «μετά» (την Κατοχή, εννοείται) ανά περιοχή της Ελλάδας, η Αθήνα είναι η μόνη κοινότητα που «σπάει» την καταθλιπτική ομοιομορφία των «ποσοστών εξόντωσης», 89%, 94%, 98% κ.ο.κ.[2]. Πράγματι, βλέπουμε στο «μετά» τον αριθμό των 4.930 ψυχών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός της έλευσης στην πόλη διωκόμενων Εβραίων από άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης. Στα μέσα του 1943, ο αριθμός των Εβραίων που επισκέπτονταν τις Συναγωγές έφτανε στις 5.000[3]. Συνέχεια ανάγνωσης