Οι ΗΠΑ του Ψυχρού Πολέμου και η σημερινή Γουατεμάλα

Standard

To πρόσωπο που ταυτίζεται με τον νυν πρόεδρο της Γουατεμάλας στο ντοκιμαντέρ του Mikeal Wahlforss. Στο πρωτότυπο δεν αναφέρεται το όνομα του εικονιζόμενου.

της Μαρίνας Δημητριάδου

Πόλη του Μεξικού, 2.2.2012. Πριν από δύο βδομάδες, στις 14 Ιανουαρίου, ανέλαβε καθήκοντα ο νέος πρόεδρος της Γουατεμάλας, Όττο Πέρες Μολίνα, για να γίνει ο πρώτος πρώην στρατηγός που ανέρχεται στην εξουσία από το 1996 που έληξε ο 36ετής εμφύλιος πόλεμος. Ο νέος πρόεδρος, επικεφαλής και ιδρυτής του Πατριωτικού Κόμματος, επικράτησε στο δεύτερο γύρο των εκλογών για την προεδρία επί του δικηγόρου και επιχειρηματία Μανουέλ Μπαλντισόν, επικεφαλής και ιδρυτή του, επίσης δεξιού, κόμματος της Ανανεωμένης Δημοκρατικής Ελευθερίας.
Η Σάντρα Τόρρες, πρώην σύζυγος του απελθόντος προέδρου Άλβαρο Κολόμ Καμπαγιέρος, του κεντροαριστερού κόμματος Εθνική Ενότητα για την Ελπίδα, υποψήφια για την προεδρία υποστηριζόμενη από το ίδιο κόμμα και ιδιαίτερα δημοφιλής στις σφυγμομετρήσεις, είχε ήδη αποκλειστεί από τις εκλογές, αποκλείοντας παράλληλα μια δεύτερη εξαετία του κεντροαριστερού κόμματος στην εξουσία. Σύμφωνα με το σύνταγμα της Γουατεμάλας, υποψήφιοι για την προεδρία δεν μπορούν να είναι σύζυγοι ή συγγενείς νυν προέδρων. Το προεδρικό ζευγάρι είχε πάρει διαζύγιο λίγους μήνες πριν την ανακοίνωση της υποψηφιότητας της Τόρρες, ωστόσο το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο έκανε αποδεκτή την ένσταση των αντίπαλων κομμάτων, παρό,τι το διαζύγιο είχε αναγνωριστεί ως έγκυρο.

Ο Πέρες Μολίνα

Η εκλογή του Πέρες Μολίνα ξύπνησε παλιούς εφιάλτες σε ιθαγενείς και αριστερούς της Γουατεμάλας. Ο πρώην στρατηγός, ένας από τους διάσημους απόφοιτους της Σχολής των Αμερικανών, κατηγορείται από διάφορες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, που άφησε 140-250.000 νεκρούς, σύμφωνα με εκτιμήσεις διαφορετικών πηγών.
Το 1982 υπήρξε διοικητής στρατοπέδων στο νομό Κίτσε, που επλήγη βαρύτατα από τον εμφύλιο. Το ντοκιμαντέρ «Σημερινοί τίτλοι: Γουατεμάλα» (Titular de hoy: Guatemata) του Φινλανδού Mikeal Wahlforss που βρέθηκε στην περιοχή την ίδια χρονιά, περιλαμβάνει μαρτυρίες ιθαγενών για βασανισμούς, μαζικές δολοφονίες και δημιουργία ομαδικών τάφων. Στις συνεντεύξεις τους οι στρατιώτες δηλώνουν ότι «ο κομμουνισμός προσπαθεί να επικρατήσει με οποιοδήποτε τίμημα» και ότι οι ιθαγενείς έχουν επηρεαστεί από κομμουνιστικές ιδέες. Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής για την Ιστορική Αποσαφήνιση που συγκροτήθηκε ως μέρος της συμφωνίας λήξης του εμφυλίου, το 83% των θυμάτων του πολέμου ήταν ιθαγενείς, δημιουργώντας υποψίες για απόπειρες εθνοτικής εκκαθάρισης. Ένας από τους συνεντευξιαζόμενους στο ντοκιμαντέρ φέρεται να είναι ο ίδιος ο Πέρες Μόλινα που εξηγεί τα πλεονεκτήματα του οπλισμού που χρησιμοποιούν οι άντρες του και παραδέχεται ότι έχουν λάβει ελικόπτερα από τις ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας τη συνέχιση μιας μακράς παράδοσης παρέμβασης στην περιοχή.
Στη διάρκεια του 20ού αιώνα η επιρροή που είχε η εταιρεία με έδρα τις ΗΠΑ United Fruit Company στην οικονομία και την πολιτική της χώρας, μονοπωλώντας το εμπόριο μπανάνας, οδήγησε στο χαρακτηρισμό της Γουατεμάλας ως «banana republic», όρος που περιέγραφε χώρες πολιτικά ασταθείς με μεγάλη ανισότητα κατανομής πλούτου στις οποίες καθοριστικό ρόλο έπαιζαν ξένες εταιρείες που μονοπωλούσαν την εκμετάλλευση των λίγων πρωτογενών αγαθών που συνιστούσαν τους πυλώνες της οικονομίας. Μία απόπειρα απαλλοτρίωσης μέρους των τεράστιων και ανεκμετάλλευτων εκτάσεων της United Fruit Company στη Γουατεμάλα οδήγησε στο πραξικόπημα του εκλεγμένου προέδρου (και στρατηγού) Γιάκομπο Άρμπενς Γκούσμαν το 1954 σε συνεργασία με τη CIA που είχε πειστεί για τις φιλοκομμουνιστικές του διαθέσεις.
Σε όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου οι ΗΠΑ εκπαίδευαν, χρηματοδοτούσαν και εξόπλιζαν το στρατό της Γουατεμάλας στον πόλεμο κατά της εξάπλωσης κομμουνιστικών ιδεών. Σε αυτό το πλαίσιο λειτουργούσε και η περίφημη Σχολή των Αμερικών που βρισκόταν από το 1946 μέχρι το 1984 στον Παναμά, στην οποία εκπαιδεύονταν σε μεθόδους βασανισμού και ανορθόδοξου πολέμου στρατιωτικοί από όλη τη Λατινική Αμερική.* Αρκετοί διάσημοι απόφοιτοι έχουν συμβάλει σε στρατιωτικά πραξικοπήματα σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ένας από αυτούς, ο νέος πρόεδρος της Γουατεμάλας, Πέρες Μολίνα.
To δυνατό χαρτί του Πέρες Μολίνα, που έλαβε  μόλις 36% στον πρώτο γύρο των εκλογών, ήταν η ρητορική του για την πάταξη του εγκλήματος και την καταπολέμηση της φτώχιας. Η Γουατεμάλα παρουσιάζει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά ανθρωποκτονιών στην Αμερική (40 περιστατικά για κάθε 100.000 κατοίκους), ενώ το μισό από τα 14 εκατομμύρια του πληθυσμού της βρίσκεται στα όρια της φτώχιας. Ο νέος πρόεδρος δήλωσε ότι προτίθεται να συνεργαστεί με τον πρόεδρο του Μεξικού Φελίπε Καλντερόν, που παραβρέθηκε στην ορκωμοσία ανάληψης καθηκόντων, στην κοινή τους ατζέντα κατά του εγκλήματος. Ίσως το ενδεχόμενο να μην είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο για το λαό της Γουατεμάλας δεδομένου του αποτελέσματος που είχε αυτή η πολιτική στο Μεξικό: στον πόλεμο κατά του εμπορίου ναρκωτικών που έχει κηρύξει ο Φελίπε Καλντερόν έχουν χάσει τη ζωή τους 50.000 άτομα από το 2006…

 

* Η Σχολή το 1984 μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ και έκλεισε το 2001. Η διάδοχός της, Western Hemisphere Institute for Security Cooperation, φαίνεται πως συνεχίζει τις ίδιες πρακτικές σύμφωνα με καταγγελίες οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s