Περί αναίσθητης αυτοχειρίας και κυριαρχίας

Standard

 

 του Τάκη Καφετζή

Για τους δικούς και τους συγγενείς, δεν έχουν καμία σημασία οι πλείστοι όσοι λόγοι που διαφέντευσαν την κίνηση του φιλτάτου προσώπου τους προς την αυτοχειρία. Τους αρκεί η πιστοποίηση του αποτελέσματος της κίνησης. Ό,τι προηγήθηκε θα καταγραφεί ως άλλο ένα δεδομένο στην πειθαρχική στατιστική των εγκληματολογικών χρονικών. Θα καταχωριστεί στα συμβάντα του καθημερινού δελτίου της αστυνομικής γραφειοκρατίας. Θα απασχολήσει κάποιους νοσταλγούς του Ντυρκέιμ, με επίμονο το φλερτ τους προς την ιατροδικαστική. Το πολύ πολύ θα δώσει τροφή στις δεισιδαιμονίες, τις προκαταλήψεις, τον φόβο των χριστιανών στον καφενέ της γειτονιάς.

Οι αυτόχειρες δεν προειδοποιούν για το διάβημά τους. Αφήνουν μερικές φορές ένα σημείωμα, ένα post scriptum δηλαδή. Ως τέτοιο, διαβάζεται συνήθως σαν τεκμήριο μιας ετεροχρονισμένης αυτογνωσίας. Είναι όμως γνωστό πως η αυτογνωσία υπάρχει μόνον μέσα από τη συγχρονία της. Δεν έχει το περιθώριο να αναφαίνεται σε έναν «χρόνο-μετά» την τέλεσή της, εκδιπλώνεται τη στιγμή ακριβώς που επιτελείται. Ίσως γι’ αυτό είναι ευφημισμός ο «ιδανικός αυτόχειρας», κάτι σαν ιδεαλιστικό, ά-χρονο και ά-τοπο ξόρκι του τέλους του.

Στη χώρα, τα τελευταία δύο χρόνια, αυτοί που «είναι στα πράγματα» λένε συνεχώς πως βρίσκονται «με το πιστόλι στον κρόταφο». Εννοούν πως δεν κυβερνούν, απλώς η τύχη τα ’φερε έτσι να διαμεσολαβούν αποφάσεις κάποιων τρίτων. Λογικά, θα είχαν δύο επιλογές. Είτε να πάρουν το πιστόλι και να το γυρίσουν ανάποδα (σ’ αυτούς που τους το κολλάνε στον κρόταφο) είτε να το πάρουν και να τινάξουν μόνοι τους τα μυαλά τους στον αέρα. Στην πρώτη εκδοχή, θα δικαιούντο να μιλήσουν για μια γενναία κίνηση «σωτηρίας της χώρας», στην οποία μάλιστα θα καλούσαν το πλήθος να διατρανώσει τη λύτρωσή του στο πρόσωπό τους. Αν και κάτι τέτοιο θα θύμιζε ρωμαϊκή αρένα, φέρνοντας πολλά προβλήματα σε μια κοινωνία που θέλει να μην κινείται πίσω, στην εποχή της αφτιασίδωτης βαρβαρότητας. Στη δεύτερη εκδοχή, δεν θα μπορούσαν να αναπαρασταθούν post mortem ως ηρωικοί αυτόχειρες, διότι η κίνησή τους δεν είναι το αποτέλεσμα ελεύθερης-αυτεπίγνωστης επιλογής, αλλά απεγνωσμένη αντίδραση παγιδευμένου ζώου. Οπότε, όμως, δεν υπάρχει και κανένας λόγος να λένε ότι, μ’ αυτό τον τρόπο, υπηρετούν τη σωτηρία της πατρίδας — απλώς, πασκίζουν να μην περιβληθεί ελεεινά η υστεροφημία τους, ή, καλύτερα, να μην πεταχτεί στα σκυλιά ό,τι απέμεινε από το σαρκίο τους.

Υπάρχει τρίτη εκδοχή; Μπορεί. Με το πιστόλι στον κρόταφο, αυτοί που ορκίζονται με κάθε τρόπο ότι αποτρέπουν τη χώρα από την αυτοκτονία της, ορίζουν μια καταστροφική απόσταση χώρου και χρόνου ανάμεσα σε μια χώρα-ρετάλι γυμνού και ευπώλητου εδάφους και στους φερέοικους πια, ασώματους πολίτες της. Αυτοί μπορεί να είναι φίλτατοι, αλλά τις οίδε γιατί άραγε οδηγούνται στον αφανισμό τους. Επιλογή τους ήταν. Μετά πλήρους αυτογνωσίας ότι αλλού βρισκόταν η συνέχιση της ζωής τους. Έστω και στην έρημο του πουθενά των «ειδικών οικονομικών ζωνών» — χθαμαλή βιοτή, ανέστιο αύριο, βλέμμα αζήτητο τσίτι. Όμως, σώζεται η χώρα. Μόνον αν έτσι είναι οι άνθρωποι, που, από μια ζαριά της Ιστορίας, τους έλαχε να βρεθούν, αλλά όχι να εγκαταβιώσουν, στις στεριές και στις θάλασσές της. Από μια ζαριά της παμπόνηρης Ιστορίας. Που δεν είναι ούτε ιστορία αφηγημένου τόπου, ούτε παραμυθία ιστορημένων ανθρώπων — η Ιστορία επιδαψιλεύει τον κλήρο της εική και ως έτυχεν.

Υπάρχει λοιπόν μια τρίτη εκδοχή, ένας Τρίτος Δρόμος γι’ αυτούς που «είναι στα πράγματα με το πιστόλι στον κρόταφο». Δεν αυτοκτονούν, αφήνοντας ένα ετεροχρονισμένο έστω σημείωμα, ούτε στρέφουν το πιστόλι σ’ αυτούς που τους το κολλάνε στον κρόταφο. Έχοντας αποδεχτεί ότι δεν υπάρχει σήμερα κυριαρχία, αυτοκτονούν αναίσθητα σαν άψυχα κορμιά. Και προσπαθούν να πάρουν μαζί τους όσους πιστεύουν πως «το καλύτερο όνειρο είναι αυτό που δεν έχουμε δει». Με αίμα και δάκρυα, με γνώση πικρή απ’ το απαγορευμένο, ακόμα, δέντρο της ζωής, με πίστη στο δίκιο του λόγου που κατακρεούργησε η μοιρολατρία της σηπτικής αγοράς.

 

Ο Τάκης Καφετζής διδάσκει στο Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Περί αναίσθητης αυτοχειρίας και κυριαρχίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s