στα Ενθέματα στις 4 Μαρτίου

Standard

Οι πλειοψηφίες στο στόχαστρο: Νίκος Παρασκευόπουλος

Ζήτημα πολιτικής ανυπακοής στα πανεπιστήμια σήμερα: Κώστας Σταμάτης

Το Σύνταγμα σε περιόδους κρίσεων, το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο και οι μισθοί των πανεπιστημιακών: Σπύρος Βλαχόπουλος

Πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού: μυστικά και ψέμματα
Μια άλλη αφήγηση για το παλιό αεροδρόμιο της ΑθήναςΝίκος Μπελαβίλας   
Δεν εγκαταλείπουμε ούτε σπιθαμή από τους χώρους του Ελληνικού: Χρήστος Κορτζίδης
Διεκδικώντας το Ελληνικό… από τα κάτωΦερενίκη Βαταβάλη

Τα πρόβατα και οι πιστωτές του Πανούργου: Βασίλης Δρουκόπουλος

Yasou Aida!: Αλέξανδρος Ευκλείδης

Μη σώσετε και μας σώσετε: Νίκος Σαραντάκος

H Eυρωπαϊκή Ένωση και η ρητορική της ανωριμότητας: Μάικλ Μάρντερ

Οι πλειοψηφίες στο στόχαστρο, φάση δεύτερη

Standard

του Νίκου Παρασκευόπουλου

Έργο του Φρανς Μασερεέλ

Στην αρχή, η παρακάτω θέση έμοιαζε με θεωρία συνωμοσίας και επιπλέον με προφητεία. Πριν τη ξαναδούμε αναδρομικά, θυμίζουμε την αρχική της εμφάνιση.

Όσο η οικονομία παγκοσμιοποιείται τόσο οι κοινωνικές ανισότητες –αντί να αμβλύνονται– εντείνονται. Όλο και λιγότεροι πλούσιοι άνθρωποι βρίσκονται να κατέχουν ίσο πλούτο με όλο και περισσότερους φτωχούς. Έτσι, η φτώχεια θα πλήξει τους πολλούς μεσοαστούς, κι όχι μόνο ολιγάριθμες μειονότητες. Τότε οι πληθυσμοί που συγκροτούν τις πλειοψηφίες θα διαμαρτύρονται και θα έχουν λόγους να εξεγείρονται ή να παραβαίνουν τον νόμο, που δεν τους αφήνει περιθώρια αξιοπρεπούς επιβίωσης ή έστω κοινωνικής ανόδου με νόμιμα μέσα. Για να προληφθούν η αταξία και οι τριβές, πρέπει πλέον να διευρυνθεί η εμβέλεια της επιτήρησης. Χρειάζεται να εισέλθουν στο στόχαστρο της αστυνόμευσης και του ποινικού ελέγχου όχι μόνο οι λίγοι ένοχοι, αλλά οι πολλοί ύποπτοι, ή μάλλον οι πάντες. Αυτό οδηγεί σε μια σειρά αναδιατάξεων: πρέπει να περάσει το κέντρο βάρους του ελέγχου από τα δικαστήρια στην αστυνομία, που κατά συνθήκη ασχολείται με περισσότερους, να συγκροτηθούν ειδικές δυνάμεις για την αντιμετώπιση μαζικών εκδηλώσεων που εκτρέπονται σε πράξεις βίας, να αναπτυχθούν στους δημόσιους χώρους κάμερες ώστε να επισκοπούνται κατά το δυνατό οι πάντες, να σχεδιαστούν και να εφαρμόζονται πολιτικές Νόμου και Τάξης, ή μηδενικής ανοχής, οι οποίοι εμπλέκουν στα δόκανα το μέσο πολίτη. Όταν ο ελεγκτικός αυτός μηχανισμός θα είναι εξοπλισμένος και στελεχωμένος, όταν παράλληλα το κράτους δικαίου με τα ατομικά δικαιώματα θα έχει γίνει ασπίδα διάτρητη, τότε τα πλήγματα στο κράτος πρόνοιας και στους θεσμούς κοινωνικής συνοχής των πολλών θα ακολουθήσουν άνετα και ακίνδυνα. Για τους πλήττοντες, εννοείται.

Τι θα εκτιμήσει άραγε τώρα ο οίκος αξιολόγησης «Αναγνώστες» για τη θεωρία; Ελπίζω ότι αυτή δεν μοιάζει πια με θεωρία συνωμοσίας. Πρώτον, επειδή είναι ένα παραμύθι χωρίς δράκο, χωρίς υπαινιγμούς για σκοτεινά κέντρα εξουσίας. Δεύτερο και κυριότερο, επειδή μετά μια δεκαετία η εικόνα έχει ξεθολώσει και έχει γίνει πλέον ανάγλυφη: όντως οι πολλοί πλήττονται, αναμφίβολα η αστυνόμευση θέτει στο στόχαστρό της πολύ περισσότερους πολίτες, η διεθνής πολιτική πιέζει τις πλειοψηφίες, ενώ στο προπύργιο της δικαιοσύνης οι δικαστές με έκπληξη διαπιστώνουν ότι ο μέσος πολίτης δεν είναι πια ένας συνετός νοικοκύρης. Συνέχεια ανάγνωσης

Ζήτημα πολιτικής ανυπακοής στα πανεπιστήμια σήμερα

Standard

του Κώστα Σταμάτη

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Άνθρωποι σε λίμνη, σχεδίασμα Β΄», 1949

Το τελευταίο διάστημα στα πανεπιστήμια της χώρας επιτροπές διορισμένες από την εκτελεστική εξουσία προσπαθούν να διοργανώσουν εκλογές για τα εσωτερικά μέλη των νέων Συμβουλίων διοίκησης, όπως προβλέπει ο Νόμος 4009/2011. Συγχρόνως, όμως, οι απόπειρες να διεξαχθεί πάση θυσία η εκλογική διαδικασία συναντούν σφοδρές και συλλογικές αντιδράσεις από πανεπιστημιακούς, φοιτητές και διοικητικούς υπαλλήλους, οι οποίες οδηγούν ενίοτε σε αναβολή της διαδικασίας.

 Εκλογική ατασθαλία του νόμου

 Τι είναι αυτά τα νέα Συμβούλια διοίκησης, τα οποία αφορά η εν λόγω εκλογική διαδικασία, δεν υπάρχει λόγος να υπενθυμίσουμε για πολλοστή φορά. Γενικώς, συνάπτονται με ένα ολιγαρχικό πρότυπο διοίκησης του Πανεπιστημίου, με βοηθούς εκπληρώσεως ανεξέλεγκτους κοσμήτορες των σχολών. Οι τελευταίοι δεν θα εκλέγονται εκ των κάτω, από αυτούς που πρόκειται να διοικήσουν, αλλά θα επιλέγονται εκ των άνω, από το Συμβούλιο. Εξάλλου, τα μισά μέλη του Συμβουλίου θα είναι εξωτερικά, από άσχετους ανθρώπους, που καμία οργανική ή λειτουργική σχέση δεν θα έχουν ως προς το Ίδρυμα το οποίο, παρά ταύτα, θα συγκυβερνήσουν! Κατ’ ουσίαν, λοιπόν, πρόκειται για ευρείας εκτάσεως νόθευση του αυτοδιοικήτου των ελληνικών Πανεπιστημίων. Με επιζήμιες επιπτώσεις, που αναμεταδίδονται περαιτέρω σε όλες τις εκφάνσεις του ακαδημαϊκού βίου και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Ας προχωρήσουμε με μία μάλλον ευνόητη θέση. Κάθε διαδικασία εκλογής με ψηφοφορία δεν είναι απαραίτητα και δημοκρατικά νομιμοποιημένη. Εάν ήταν έτσι, τότε η εκλογή του Πάπα θα ήταν αυτόχρημα δημοκρατική. Συνέχεια ανάγνωσης

Το Σύνταγμα σε περιόδους κρίσεων, το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο και οι μισθοί των πανεπιστημιακών

Standard

 του Σπύρου Βλαχόπουλου

Φραντς Μαρκ, "Τα μεγάλα γαλάζια άλογα", 1911

Α. Το Σύνταγμα δεν είναι ένα οποιοδήποτε νομικό κείμενο, και σίγουρα δεν είναι ευχολόγιο. Έχει αυξημένη τυπική ισχύ και –μέχρι να αναθεωρηθεί με τη διαδικασία που το ίδιο προβλέπει– δεν επιτρέπει παρεκκλίσεις. Από την άποψη αυτή, το Σύνταγμα έχει ταυτόχρονα και «συντηρητικό» και «προοδευτικό» χαρακτήρα, αφού, αντιστεκόμενο στις αλλαγές, προασπίζει τις δικαιοκρατικές και κοινωνικές συνιστώσες του πολιτεύματός μας.

Θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς: Όλα αυτά ισχύουν σε ομαλές περιόδους, όταν όμως η χώρα διέρχεται κρίσιμες στιγμές –όπως συμβαίνει σήμερα– δεν είναι «πολυτέλεια» να μιλάμε για τήρηση του Συντάγματος; Θα συζητάμε γι’ αυτές τις «λεπτομέρειες», όταν κινδυνεύουμε με πτώχευση; Όπως το είχαν θέσει ήδη από την αρχαιότητα, «δεινής ανάγκης ουδέν ισχύει πλέον» (Ευριπίδης), «ανάγκη κρατεί πάντων» (Πλούταρχος) και «salus populi suprema lex» (Κικέρωνας). Ακόμη πιο χαρακτηριστικοί είναι οι έλληνες πολιτικοί του Μεσοπολέμου: «Τα πολιτεύματα γίνονται διά τους λαούς, και ουχί οι λαοί διά τα πολιτεύματα» (Α. Μιχαλακόπουλος), με αποκορύφωμα τη ρήση του δικτάτορα Ι. Μεταξά ότι είναι «προτιμότερον να σωθή η χώρα και να ανατραπή το Σύνταγμα, παρά να καταστραφή η χώρα διά να σωθή το Σύνταγμα».

Σίγουρα, το Σύνταγμα δεν μπορεί από μόνο του να αποτρέψει ή να δώσει διέξοδο σε μια οξεία οικονομική κρίση. Δύσκολα επίσης μπορεί να αμφισβητηθεί ότι πρέπει να προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, γι’ αυτό άλλωστε τα συνταγματικά κείμενα είναι σκοπίμως λιτά και γενικόλογα. Πέρα όμως από το ότι η «σωτηρία της πατρίδας» χρησιμοποιείται συνήθως ως πρόσχημα, το Σύνταγμα αποκτάει νόημα στους δύσκολους καιρούς. Τότε πρέπει να ξεδιπλώσει την κανονιστική του δύναμη και να λειτουργήσει ως ανάχωμα σε πρακτικές και πολιτικές που αντιστρατεύονται θεμελιώδεις επιλογές του. Ένα Σύνταγμα που εφαρμόζεται σε ανέφελες περιόδους και παραβιάζεται σε δύσκολες εποχές δεν είναι Σύνταγμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μια άλλη αφήγηση για το παλαιό αεροδρόμιο της Αθήνας

Standard

του Νίκου Μπελαβίλα

«Πρόταση γενικής διάταξης. Χρήσεις γης», από τη μελέτη του ΕΜΠ για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου πρασίνου στο ΕΜΠ

H Αθήνα έχει τόσο πράσινο ώστε να μη χρειάζεται άλλο. Τα πάρκα είναι άβατα και συγκεντρώνουν περιθωριακούς. Τα πάρκα και η συντήρησή τους κοστίζουν πολύ. Αντί για ένα πάρκο στο Ελληνικό, θα δημιουργηθούν άλλα πολλά εκεί που υπάρχει ανάγκη. Στις πυκνοδομημένες περιοχές στην Κυψέλη και στο Παγκράτι θα γκρεμιστούν οικοδομικά τετράγωνα για να δημιουργηθούν πράσινοι χώροι. Σοβαροφανή και επιστημονικοφανή επιχειρήματα, ειπωμένα με τέτοια πειθώ και ένταση που σχεδόν έμοιαζαν αλήθεια. Αλλά δεν έπεισαν. Ούτε τον Δήμο του Ελληνικού ή τους δήμους των νοτίων συνοικιών, ούτε τα κινήματα πόλης και τις οικολογικές κινήσεις, ούτε την αθηναϊκή κοινή γνώμη.

Αλλού βρισκόταν η αλήθεια. Η πώληση του Ελληνικού δρομολογήθηκε από το 1998, με εισήγηση του Γ. Σπράου, οικονομικού συμβούλου της κυβέρνησης Σημίτη. Όμως, μετά το όργιο των Ολυμπιακών Αγώνων, ουδείς τολμούσε να επιχειρηματολογήσει ευθέως για το σκόπιμο της εκποίησης και δόμησης ενός ακόμη ελεύθερου χώρου της Αθήνας.

Τρεις επάλληλες κυβερνήσεις έπαιζαν με το πρώην αεροδρόμιο, παλινδρομώντας, αναγγέλλοντας και νομοθετώντας μητροπολιτικό πάρκο, ενώ ταυτόχρονα έκλειναν συμβάσεις και τεμάχιζαν τον χώρο. Υπουργοί και πρωθυπουργοί, χωρίς να μπορούν να ομολογήσουν αυτό που οι σύμβουλοί τους και οι επιχειρηματίες τους ζητούσαν επίμονα, να το κτίσουν, παρίσταναν επί χρόνια πως κατασκεύαζαν πάρκο στο Ελληνικό, διαπραγματευόμενοι παράλληλα την πώληση του. Προκήρυξαν διεθνή διαγωνισμό με αντικείμενο όχι το πάρκο αλλά την οικοδόμηση μιας μικρής πόλης τριγυρισμένης από πράσινους κήπους. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεν εγκαταλείπουμε ούτε σπιθαμή από τους χώρους του Ελληνικού

Standard

του Χρήστου Κορτζίδη

 Είμαστε κατηγορηματικά αντίθετοι στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΚΑ για την αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού το οποίο κινείται στη λογική του ξεπουλήματος, στο πλαίσιο της γενικότερης πολιτικής καταλήστευσης της χώρας και των εργαζομένων. Το νομοσχέδιο αυτό είναι πολύ χειρότερο από το ανάλογο νομοσχέδιο του Σουφλιά, καθώς προδιαγράφει την πλήρη τσιμεντοποίηση του χώρου.

Προκειμένου να προχωρήσει απρόσκοπτα και με συνοπτικές διαδικασίες η εκποίηση του αεροδρομίου και της παραλίας, εδώ και ένα μήνα η εταιρεία «Ελληνικό Α.Ε.» έχει στείλει έγγραφο σε όλους τους φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο όπως ο Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης, πολιτιστικοί και αθλητικοί σύλλογοι, υπηρεσίες και εγκαταστάσεις ΑΜΕΑ, ο ΟΚΑΝΑ κ.ά., καλώντας τους μέχρι τον Ιούνιο να εγκαταλείψουν τον χώρο.

Με κάθε τρόπο θα αντισταθούμε στο ξεπούλημα του πρώην αεροδρομίου και της παραλίας του Αγίου Κοσμά, υπερασπιζόμενοι τη δημόσια περιουσία από τη λεηλασία των κερδοσκόπων που θα έχει τεράστιο οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος σε βάρος της ζωής μας, της υγείας μας και των μελλοντικών γενιών. Δεν πρόκειται να φύγουμε από τις εγκαταστάσεις μας εντός του πρώην αεροδρομίου. Συνεχίζουμε το δημιουργικό μας έργο και δεν εγκαταλείπουμε ούτε μια σπιθαμή από τους χώρους που ήδη χρησιμοποιούμε. Συνέχεια ανάγνωσης

Διεκδικώντας το Ελληνικό… από τα κάτω

Standard

της Φερενίκης Βαταβάλη

Η ιδέα για τη σημερινή κυριακάτικη δενδροφύτευση ακουγόταν εδώ και καιρό σε διάφορες παρέες. Η ημερομηνία ορίστηκε αυθόρμητα. Χωρίς να υπολογιστούν οι πρακτικές δυσκολίες. Διαθέτοντας όχι πολλά περισσότερα από ένα στέρεο όνειρο για τον χώρο του πρώην αεροδρομίου. Αναγνωρίζοντας ότι η διεκδίκηση ενός Μητροπολιτικού Πάρκου δεν μπορεί παρά να συνοδεύεται από δράσεις που οδηγούν στην υλοποίησή του. Αποζητώντας μορφές αντίστασης απέναντι σε αυτούς που κλέβουν τη γη μας. Δράση λοιπόν για το Ελληνικό από τα κάτω… για άλλη μια φορά.

Η διεκδίκηση της δημιουργίας ενός Μητροπολιτικού Πάρκου πρασίνου για όλους τους κατοίκους της πρωτεύουσας στον χώρο του πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού και της παραλίας του Αγίου Κοσμά είναι μια παλιά υπόθεση, που καλλιεργήθηκε συστηματικά σε όλο το διάστημα από τη μεταφορά του αεροδρομίου στα Μεσόγεια το 2001. Πρόκειται για μια υπόθεση που έχουν αγκαλιάσει άτομα και συλλογικότητες από όλη την Αθήνα. Μια υπόθεση που έχει σηκώσει η τοπική αυτοδιοίκηση. Μια υπόθεση που έχει ενώσει δυνάμεις διαφόρων λογιών πάνω σε έναν κοινό στόχο, η οποία συνοδεύεται από συγκεκριμένες δράσεις για την υλοποίηση του στόχου αυτού: δενδροφυτεύσεις, συναυλίες, αθλητικές δραστηριότητες, δημόσιες συζητήσεις, χρήση κτιριακών υποδομών, συντονισμός με επιστημονικές ομάδες. Συνέχεια ανάγνωσης