«Ισραήλ: ένα καθεστώς απαρτχάιντ;»: ένα ενοχλητικό ερώτημα

Standard

 της Μαρίας Καλαντζοπούλου

Έργο της Χάνα Χεχ, 1920

Σε συνέχεια της απαγόρευσης διεξαγωγής του συνεδρίου «Ισραήλ: ένα καθεστώς απαρτχάιντ;» που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στο Πανεπιστήμιο Paris 8, ευρεία δημοσιότητα έλαβε η επιστολή μιας συλλογικότητας που συγκεντρώνει πάνω από 100 υπογραφές ερευνητών και προσωπικοτήτων, όπως των Ετιέν Μπαλιμπάρ, Ζακ Ρανσιέρ, Ολιβιέ Ρουά, Φρανσουά Μπουργκά, Συλβί Τισό, Αλέν Μπερτό, Ρόσντι Ρασέντ, Τζούντιθ Μπάτλερ και Λουκ Μπολτάνσκι. Από τη στιγμή που δημοσιοποιήθηκε, 400 νέες υπογραφές συνενώθηκαν σε αυτό το κάλεσμα, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν αυτές των Νόαμ Τσόμσκυ, Ζαν Σαλέμ, Έντζο Τραβέρσο, Ιζαμπέλ Γκαρό, Στάθη Κουβελάκη, Μισέλ Υσόν κ.ά. Η επιστολή έχει ως εξής:

«Υπ’ όψιν του Πασκάλ Μπιντζάκ, Πρύτανη του Πανεπιστημίου Paris 8

Κύριε Πρύτανη,

Με την παρούσα σάς κοινοποιούμε τη δυσαρέσκειά μας σχετικά με την απόφασή σας να αποσύρετε την άδεια που είχατε προηγουμένως παραχωρήσει για τη διεξαγωγή του συνεδρίου «Νέες κοινωνιολογικές, ιστορικές και νομικές προσεγγίσεις της επίκλησης του διεθνούς αποκλεισμού: Ισραήλ: ένα καθεστώς απαρτχάιντ;», το οποίο είχε προγραμματιστεί για τις 27 και 28 Φεβρουαρίου στο ίδρυμά σας.Αυτή η απόφαση μας φαίνεται ιδιαίτερα σοβαρή, δεδομένου ότι θέτει σε κίνδυνο την ελευθερία έκφρασης και τις ακαδημαϊκές ελευθερίες. Τα κίνητρα που επικαλείστε για την απόφασή σας, ιδιαιτέρως δε ο κίνδυνος “διατάραξης της δημόσιας τάξης”, δεν μας φαίνονται διόλου πειστικά έναντι των επιπτώσεων της δικής σας απόφασης.

Έχουμε μάλιστα πληροφορηθεί ότι η διεύθυνση του πανεπιστημίου είχε λάβει γνώση του προγράμματος του συνεδρίου και του καταλόγου των συμμετεχόντων πριν χορηγήσει την άδεια, καθώς και ότι το Ταμείο Αλληλεγγύης και Ανάπτυξης Φοιτητικών Πρωτοβουλιών είχε συμβάλει με μια χορηγία 2.500 ευρώ σε αυτή την πρωτοβουλία.

Οφείλεται λοιπόν μάλλον σε πιέσεις, και μάλιστα εξωπανεπιστημιακές, η απόφασή σας να υπαναχωρήσετε. Αυτό μας φαίνεται ιδιαίτερα ανησυχητικό: Πρέπει το πανεπιστήμιο να υποτάσσεται σε πολιτικές πιέσεις από όποια πλευρά και αν προέρχονται; Δεν εμπίπτει ακριβώς στη λειτουργία του να επιτρέπει την άσκηση των ακαδημαϊκών ελευθεριών στις καλύτερες δυνατές συνθήκες;

Δεν συμμεριζόμαστε κατ’ ανάγκη τις θέσεις και τις επιδιώξεις του συνεδρίου της 27ης και 28ης Φεβρουαρίου. Αλλά δεν είναι αυτό που έχει σημασία. Αυτό που διακυβεύεται είναι στην πραγματικότητα το δικαίωμα να θέτει κανείς σε συζήτηση στη δημόσια σφαίρα, στην προκειμένη περίπτωση στο συμβολικό χώρο που συνιστά ένα πανεπιστήμιο, εργασίες και απόψεις που αξίζει ν’ ακουστούν και που δεν είναι σε καμία περίπτωση κατακριτέες από νομικής πλευράς.

Το να μην επιθυμεί το Αντιπροσωπευτικό Συμβούλιο των Εβραϊκών Ιδρυμάτων Γαλλίας να υποστηρίζονται ορισμένες απόψεις είναι ένα πράγμα. Το να υποτάσσεται στην πίεση και στις απειλές ένα πανεπιστημιακό ίδρυμα όμως είναι άλλο. Μπορούμε άραγε να φανταστούμε ένα συνέδριο σχετικά με το Θιβέτ να ακυρώνεται εξαιτίας απειλών διατάραξης της διεξαγωγής του προερχόμενων από επίσημους εκπροσώπους ή επιτελείς της κινεζικής κυβέρνησης;

Κύριε Πρύτανη, δεν είναι πολύ αργά για να επανεξετάσετε την απόφασή σας. Αντιθέτως, θα ήταν προς τιμήν σας να επανέλθετε στην αρχική σας θέση, επιτρέποντας τη διεξαγωγή του συνεδρίου στο ίδρυμά σας, του οποίου την πολύτιμη κληρονομιά καθένας μπορεί να σταθμίσει, και αρνούμενος να υπακούσετε σε διαταγές όσων αντιτίθενται στην ελευθερία της έκφρασης».

***

Την επιστολή αυτή υποστήριξαν περί τους 500 ερευνητές και πανεπιστημιακοί και συνυπέγραψαν πάνω από 1.000 φοιτητές, ενώ την ενέργεια απαγόρευσης του συνεδρίου καταδίκασε η πλειονότητα των συνδικάτων και των εργατικών ενώσεων του πανεπιστημίου, και με επίσημη τοποθέτησή τους πολυάριθμα τμήματα του ίδιου του πανεπιστημίου.

Οι διοργανωτές λοιπόν φάνηκαν διατεθειμένοι να διεξαγάγουν το συνέδριο στο πανεπιστήμιο, παρά την απαγόρευση, στις ημερομηνίες που προβλεπόταν. Τότε όμως, με μια πρωτοφανή απόφαση, η διοίκηση του πανεπιστημίου αποφάσισε να «κλείσει» το ίδρυμα, ακριβώς για το επίμαχο διήμερο, επικαλούμενη «απειλές» (ακατονόμαστης προέλευσης) και υπερασπιζόμενη την απειλούμενη (;) «ευταξία» έναντι της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Το κλίμα για την αντιπαράθεση γύρω από τη νομιμοποίηση της χρήσης του όρου απαρτχάιντ στο δημόσιο λόγο περί του Ισραήλ διαμορφώνεται λίγο καιρό νωρίτερα, με τη δημοσίευση των θέσεων της πρόσφατης έκθεσης Γκλαβανί «Γεωπολιτική του νερού» (έκθεση κοινοβουλευτικής επιτροπής υπό την προεδρία του Ζαν Γκλαβανί, Δεκέμβριος 2011). Στην έκθεση αποδίδονται ρητά χαρακτηριστικά απαρτχάιντ στην πολιτική του Ισραήλ, ως εξής:

«Βέβαια, η Παλαιστίνη δεν είναι Νότια Αφρική, και η δεκαετία του 2010 δεν είναι οι δεκαετίας προ του 1990. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για λέξεις και σύμβολα που με την ισχύ τους μπορούν να έχουν παιδαγωγικές αρετές. Μ’ άλλα λόγια, όλα δείχνουν, ακόμα κι αν ελάχιστοι τολμούν να χρησιμοποιήσουν τη λέξη, ότι η Μέση Ανατολή είναι σήμερα το θέατρο ενός νέου απαρτχάιντ.

Ο αποκλεισμός εκεί είναι φυλετικός αλλά, δεδομένου ότι δεν τολμά και κανείς να το πει, θα λέγαμε σεμνά και μετά βίας “θρησκευτικός”. Όμως, η εκδίκηση εκ μέρους ενός “εβραϊκού” κράτους δεν είναι άραγε τίποτε άλλο παρά μόνο θρησκευτική; Ο αποκλεισμός είναι αντίστοιχα και χωρικός: το τείχος που έχει υψωθεί για να διαχωρίσει τις δύο κοινότητες είναι το καλύτερο σύμβολο. Η διαίρεση της Δυτικής Όχθης σε τρεις ζώνες, Α, Β και Γ συνιστά άλλη μια εικονογράφηση… Ο αποκλεισμός είναι επίσης αφ’ υψηλού και με περιφρόνηση (“αυτοί εκεί οι άνθρωποι δεν είναι υπεύθυνοι” […], επαναλαμβάνουν, και άρα χρειάζονται ορισμένοι ισραηλινοί υπεύθυνοι), καταπιεστικός και ταπεινωτικός (τα περάσματα στα δεδομένα τσεκ πόιντ κλείνουν ή ανοίγουν χωρίς προειδοποίηση) και βίαιος (η καταστολή των διαδηλώσεων συχνά συνοδεύεται από νεκρούς…).

Πρόκειται λοιπόν πράγματι για ένα “νέο απαρτχάιντ”».

***

Το θέμα λοιπόν του συνεδρίου ήταν το κατά πόσο ο όρος «απαρτχάιντ» μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πολιτική που ακολουθεί το κράτος του Ισραήλ έναντι των Παλαιστινίων, καθώς και το σε ποια θεμέλια εδράζεται η διεθνής εκστρατεία αποκλεισμού του Ισραήλ, που ξεκίνησε από την παλαιστινιακή κοινότητα τον Ιούλιο του 2005 και που αντλεί την έμπνευσή της από το διεθνές κίνημα μποϊκοτάζ της Νότιας Αφρικής την εποχή του απαρτχάιντ.

Το συνέδριο εν τέλει πραγματοποιήθηκε στις προγραμματισμένες ημερομηνίες στο Εργατικό Κέντρο του Σεν Ντενί εν πλήρη ειρήνη και ευταξία, με τη συμμετοχή πάνω από 300 συνέδρων. Στο μεταξύ, την Παρασκευή 24 Φεβρουαρίου είχε πραγματοποιηθεί σχετική ημερίδα στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών της Λυόν με το ίδιο ακριβώς ερώτημα: «Ισραήλ, ένα καθεστώς απαρτχάιντ;». Η συζήτηση άρχισε. Και δεν μπορεί παρά να συνεχιστεί.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “«Ισραήλ: ένα καθεστώς απαρτχάιντ;»: ένα ενοχλητικό ερώτημα

  1. Πίνγκμπακ: στα Eνθέματα στις 11 Mαρτίου « ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s