Συναντήσεις της ελληνικής με τη γαλλική ιστοριογραφία από τα χρόνια της μεταπολίτευσης έως σήμερα

Standard

(το πρόγραμμα στο τέλος του άρθρου)

 του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

Πάμπλο Πικάσο, «Στούντιο με κεφάλι αγάλματος», 1925

Κάθε εορτασμός είναι μια ευκαιρία για απολογισμoύς. Απολογισμούς των όσων έγιναν, της υποδοχής τους, της συμβολής τους στη διαμόρφωση της συγχρονίας — ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης όπως η σημερινή, όπου πολλές από τις κατακτήσεις των προηγούμενων χρόνων καταρρέουν ή δοκιμάζονται και νέα διακυβεύματα εμφανίζονται στο προσκήνιο.

Πώς φτάσαμε λοιπόν έως εδώ, για να θυμηθούμε ένα από τα καίρια ιστοριογραφικά ερωτήματα που χαρακτήρισαν το τέλος της δικτατορίας και την αρχή της μεταπολίτευσης; Από το 1971 και την ίδρυση της Eταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού έως σήμερα άλλαξαν πολλά στην ελληνική ιστοριογραφία, η οποία γνώρισε μια μοναδική άνθηση, όπως αποτυπώθηκε στη δημιουργία θεσμών και συλλογικοτήτων, καθώς και στη θεαματική ανάπτυξη της ιστοριογραφικής παραγωγής. Ποιες ήταν οι κοινωνικές ανάγκες και ζητούμενα, τα ακαδημαϊκά και ιστοριογραφικά περιβάλλοντα που συνέβαλαν σε αυτή την άνθηση; Πόσο ομοιογενής υπήρξε, ποια ήταν τα πεδία που αναπτύχθηκαν και ποια η εξέλιξή τους στον χρόνο; Ποιες ήταν οι κύριες επιρροές και ωσμώσεις, πώς συνομίλησαν οι αλλαγές στη ελληνική ιστοριογραφία με τις αντίστοιχες διεθνείς, με ποιες και πού συναντήθηκαν;

Η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα περιλαμβάνει, σχεδόν αυτονόητα, την γαλλική ιστοριογραφία. Καταρχάς, γιατί συνολικά η γαλλική σκέψη αποτέλεσε και αποτελεί μια από τις πλέον σταθερές πηγές έμπνευσης, επιρροών και διαλόγου, στη διαδρομή της νεοελληνικής ιστοριογραφίας Ιδιαίτερα όμως στις πρώτες δεκαετίες της μεταπολίτευσης η γαλλική ιστοριογραφία αναδείχθηκε στο κυρίαρχο παράδειγμα με το οποίο συνομίλησε η ελληνική, όπως αποτυπώθηκε σε θεσμούς, επιλογές σπουδών, μεταφράσεις, θεματολογίες και βιβλιογραφικές αναφορές. Στις μεταπολιτευτικές συναντήσεις της γαλλικής με την ελληνική ιστοριογραφία συνέβαλε αισθητά και ο Μνήμονας,με τις δυνάμεις που του αναλογούσαν.

Η διερεύνηση των σχέσεων και των συναντήσεων στην ιστορία των ιδεών δεν είναι εύκολη υπόθεση, ιδιαίτερα σε ένα αχαρτογράφητο πεδίο. Επιλέξαμε, λοιπόν, να χαρτογραφήσουμε αρχικά αυτό το πεδίο, εστιαζόμενοι σε συγκεκριμένους γνωστικούς κλάδους, με αναφορά είτε σε χρονικές περιόδους (Βυζάντιο, Επανάσταση του 1821 κ.ά.) είτε σε θεματικές προσεγγίσεις (οικονομική ιστορία, ιστορία των πόλεων, του φύλου κ.ά). Πρόθεση είναι, μέσα από τα συγκεκριμένα παραδείγματα, να εικονογραφηθεί το εύρος και το βάθος αυτών των συναντήσεων, να αναδειχθεί ο ρόλος των διαφορετικών γαλλικών οπτικών, να προσδιοριστεί η προέλευση και η ταυτότητα των συγκεκριμένων παραδειγμάτων με τα οποία συναντήθηκαν αντίστοιχες ζητήσεις. Σ’ αυτή τη διαδικασία, καθοριστική υπήρξε η παρουσία ιστορικών που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, διατηρώντας μια ενεργή σχέση με την αντίστοιχη γαλλική. Οι μαρτυρίες τους είναι απαραίτητες για την κατανόηση των παλαιότερων διαδρομών, αλλά και για των προοπτικών που ανοίγονται στις αρχές του 21ου αιώνα. Συζητώντας για τον κοινωνικό ρόλο των ιστορικών, καθώς και τη σχέση ιστορίας, μνήμης και μαρτυρίας, γαλλίδες και ελληνίδες ιστορικοί αναδεικνύουν κοινούς σύγχρονους προβληματισμούς, ωσμώσεις και διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε ιστοριογραφικές οπτικές που έχουν γνωρίσει σημαντικές αλλαγές και μετατοπίσεις. Στόχος είναι το συνέδριο να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα στην περαιτέρω μελέτη των σχέσεων των δυο ιστοριογραφιών, όσο και του τρόπου με τον οποίο διαφορετικά παραδείγματα αξιοποιήθηκαν μέσα σε αυτό το χωνευτήρι ιδεών, μεθόδων, προσεγγίσεων που αποτελεί η ελληνική ιστοριογραφία.

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης είναι ιστορικός (ΑΣΚΙ-Πανεπιστήμιο Αθηνών), αντιπρόεδρος της ΕΜΝΕ-Μνήμων

Συναντήσεις της ελληνικής με τη γαλλική ιστοριογραφία

από τα χρόνια της μεταπολίτευσης έως σήμερα

(με την ευκαιρία των 40 χρόνων της ΕΜΝΕ-Μνήμων)

Πέμπτη 17 Μαΐου (Γαλλική Σχολή Αθηνών, Διδότου 6)

ΓΑΛΛΙΚΗ Και ελληνικη ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΥΡΩΣΕΙΣ

18.00. Προσφωνήσεις. 18.30. Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Αλληλογραφία ελληνιστών από το Παρίσι (1940- 1950). Ιωάννα Πετροπούλου, Για την ιστοριογραφία της πρώτης μεταπολίτευσης. Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η δεξίωση της γαλλικής ιστοριογραφίας μέσα από τις μεταφράσεις.

Παρασκευή 18 Μαΐου (Γαλλική Σχολή Αθηνών)

10.00. Ρ. Πολυκανδριώτη, Συμβολές της γαλλικής σκέψης στις γραμματολογικές προσεγγίσεις της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Γ. Τόλιας, Ο Ελληνικός Διαφωτισμός, Τρ. Ε. Σκλαβενίτης, Ιστορία του βιβλίου: συνέχειες και ανανεώσεις. 11.50. Τόνια Κιουσοπούλου, Η γαλλική επιρροή στις βυζαντινές σπουδές. Ν. Θεοτοκάς, H Επανάσταση του 1821. Η παράδοση των Annales και η ανανέωση των ερμηνευτικών εργαλείων. Γ. Κουμπουρλής, Η μελέτη της ελληνικής εθνικής ιστοριογραφίας στη μεταπολίτευση. Γιώργος Κόκκινος, H ιστορία του παρόντος χρόνου και η ασθενής παρουσία της στην ελληνική ιστοριογραφία. 15.30. Σ. Πετμεζάς, Οικονομική και κοινωνική ιστορία της Ελλάδας (16ος-18ος αι.). Κ. Κωστής, Οικονομική ιστορία της Ελλάδας (19ος-20ός αι.). Γ. Μπαφούνης, Η ελληνική γεωγραφία, δημογραφία και στατιστική στον αστερισμό της γαλλικής ιστοριογραφίας. Χ. Λούκος, Η ανανέωση του ενδιαφέροντος για τις πόλεις στην ελληνική ιστοριογραφία. Ά. Ματθαίου, Γαλλικές επιρροές στην ιστοριογραφία της διατροφής. Δ.Σαμίου, Γαλλικές επιρροές στη μελέτη του φύλου. Ε. Ζέη, Η μελέτη του κοινωνικού.

Σάββατο 19 Μαΐου (Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Βασ. Κωνσταντίνου 48)  

ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΚΑΙ thn ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ. 10.00. Έρευνα και διδασκαλία της ελληνικής ιστορίας στη Γαλλία σήμερα: Μ. Αναστασιάδου, Μ. Κουρούκλη, Κ. Κωστής. 11.25. Ο κοινωνικός ρόλος του/της ιστορικού: A.-Μ. Thiesse, S. Jollivet, Χ. Κουλούρη.12.40. Ιστορία, Μνήμη, Μαρτυρία: A.  Wieviorka, Ο. Βαρών-Βασάρ, Ρ. Μπενβενίστε.

Ερευνώντας και διδάσκοντας την ελληνική ιστορία. 18.00: Α. Πολίτης, Ε. Αντωνιάδου-Μπιμπίκου, Σ. Ι. Ασδραχάς, Αικ. Κουμαριανού, Λ. Δρούλια, Β.  Κρεμμυδάς, Κ.Βεργόπουλος. Στις συνεδρίες του Σαββάτου θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση

Οργάνωση: Γαλλική Σχολή Αθηνών, Iνστιτούτο Ιστορικών Ερευνών /EIE, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού-Μνήμων

 


 

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Συναντήσεις της ελληνικής με τη γαλλική ιστοριογραφία από τα χρόνια της μεταπολίτευσης έως σήμερα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s