Το μεγάλο μας τσίρκο

Standard

της Μαρίας Καλαντζοπούλου

Αλεξάντερ Τιχομίροφ, Τσίρκο, 1983

Ευτυχώς ή δυστυχώς, ως κοινωνία δεν πάσχουμε τελευταία από την πλήξη της κοινωνικής ειρήνης. Βίαια περιστατικά με επίκεντρο κυρίως τους μετανάστες «κοσμούν» την καθημερινή επικαιρότητα: μια δολοφονία Έλληνα από μετανάστες και άλλη μια αντιστρόφως, επεισόδια εναντίον μεταναστών στην Πάτρα, αντίστοιχα στα γραφεία του ΣΕΚ, τακτικές και συστηματικές επιθέσεις σε μετανάστες και συμπαραστάτες τους μέσα σε βαγόνια του ΗΣΑΠ, επίδειξη δύναμης χρυσαυγιτών με εποχούμενες παρελάσεις και ανοιχτούς και αιματηρούς τραμπουκισμούς σε κεντρικές περιοχές, δολοφονικά καρτέρια και επιθέσεις σε μετανάστες νύχτα με σπαθιά (σε πιστή εφαρμογή μάλλον της αρχαίας συνταγής της «κρυπτείας» που ανοιχτά ευαγγελίζονται οι χρυσαυγίτες). (Και on air χειροδικία και μπουγελώματα από εκλεγμένο χρυσαυγίτη σε εκλεγμένες εκπροσώπους της Αριστεράς,  να διευρύνουμε την εικόνα). Στην αντίστιξη, γαϊτανάκι οι αυτοκτονίες ελλήνων από απόγνωση έναντι της φτώχειας. Όλα αυτά τις τελευταίες μόνο μέρες.

Στην επίσημη σχετική συζήτηση κυριαρχεί από τη μια η αποδοκιμασία για τυχόν ναζιστικά εμβλήματα και αναφορές της άρτι αναγεννηθείσας (εκ της στάχτης της;) σε κόμμα οργάνωσης Χρυσή Αυγή, παράλληλα με διευκόλυνσή της μέσω των κυρίαρχων ΜΜΕ στο να «αμβλύνει» τις εντυπώσεις για την ποινικού (τε και ψυχιατρικού) ενδιαφέροντος εγκληματική της συμπεριφορά. Η έμφαση στο αν οι χρυσαυγίτες χαιρετούν αυθεντικά ναζιστικά, υμνούν ή έχουν υμνήσει τον Χίτλερ, αν χρησιμοποιούν εμβλήματα που παραπέμπουν σε σβάστικα, αν επιδεικνύουν ανιστόρητες (και ανατριχιαστικές) απόψεις για το Γ΄ Ράιχ και το Ολοκαύτωμα κοκ, είναι κάτι που προβάλλεται και συζητιέται επαρκώς, στο μέτρο που αυτό μόνο συγκεντρώνει τη μέγιστη κοινωνική αποδοκιμασία σε όλο σχεδόν το φάσμα των πολιτικών πιστεύω. Ο ναζισμός, άλλωστε, παραμένει ένα από τα πιο ισχυρά συλλογικά ταμπού στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Αυτό που πρακτικά, ωστόσο, δεν προβάλλεται  είναι ο πυρήνας του ναζισμού: ο ενεργός φυλετικός ρατσισμός, ο ιδεολογικός φασισμός, η συν αυτώ ιδεολογική νομιμοποίηση της βίας και, γενικότερα, η απόλυτη απαξίωση και αποξένωση από κάθε έννοια δημοκρατίας. Με το θάρρος που προσδίδει πια η εκλογική νομιμοποίηση πληθαίνουν οι σχετικές υπο-δηλώσεις εντός και εκτός Χ.Α. Για παράδειγμα, στην ερώτηση δημοσιογράφου «ευρώ με κάθε θυσία;», η άλλ’ αντ’ άλλων απάντηση εκλεγμένου βουλευτή άρτι μετακομίσαντος σε υψηλό πάτωμα της δεξιάς πολυκατοικίας είναι «δημοκρατία με κάθε θυσία;».Η ίδια η Χ.Α., καίτοι συγκεντρώνει καταδίκες και μηνύσεις των οποίων εκκρεμεί η εκδίκαση, για συντεταγμένες πράξεις απρόκλητης βίας κυρίως εναντίον μεταναστών, έχει όσο θράσος χρειάζεται για να δικαιολογεί την εγκληματική της δράση στο όνομα της εγκληματικότητας! Μόνο που στη δική της εξίσωση για την  εγκληματικότητα, ο δεύτερος παράγοντας δεν είναι η φτώχεια, τα κυκλώματα κλπ, αλλά αυτή καθαυτή η ιδιότητα του «ξένου».

Στον αντίποδα, η ατζέντα προσδιορίζεται με ποικίλους τρόπους αλλά ευθέως ανάλογα ως προς το βαθμό σύγχυσης. Οι πιο «συντηρητικοί» ελέγχουν αποκλειστικά για την ύπαρξη ναζιστικών εμβλημάτων στα ρούχα, στον εξοπλισμό ή στα scripta των εγκληματούντων χρυσαυγιτών (υποδεικνύοντάς τους έτσι και το τι ακριβώς είναι αυτό που πρέπει να κρύψουν ώστε να γίνουν ακόμα πιο αποδεκτοί) ωσάν να είναι αυτό η ουσία των γεγονότων. Οι πιο «προοδευτικοί» ενδύονται τον αντιρατσισμό στη βάση μιας άλλης εξίσωσης για τον «ξένο»: ο ξένος και δη ο μη νόμιμα εισερχόμενος μετανάστης ή πρόσφυγας είναι οιονεί αθώος στο μέτρο που είναι καταρχήν θύμα εξαθλίωσης ήδη στη χώρα προέλευσής του. Κι αυτό είναι αλήθεια. Στη συνέχεια γίνεται εκ νέου θύμα του ολιγωρούντος και ανεπαρκούς κράτους υποδοχής που δεν του εξασφαλίζει χαρτιά, ασφάλεια, στέγη, δουλειά κλπ. Η φτώχεια και η ανασφάλεια δεν παύουν να συγκροτούν την πιθανά αναγκαία συνθήκη για καταφυγή σε εγκληματικές δραστηριότητες. Κι αυτό αλήθεια είναι. Όσο όμως αληθινές είναι και αυτές οι «δραστηριότητες», οι οποίες αφήνονται να «σχολιαστούν» μόνο από το «αντίπαλο» (ρατσιστικό) στρατόπεδο.

Μια μανιχαϊστικά απλοϊκή απάντηση, δηλαδή, σε ένα μανιχαϊστικά διατυπωμένο δίλημμα. Σε συνθήκες κρίσης που ευνοούν κάθε είδους μανιχαϊσμό (επομένως και ανεγκέφαλο διχασμό). Οι «ξένοι» παρουσιάζονται είτε ως θύτες, είτε ως θύματα. Τόσο απλά. Ειδικότερα το πρόθεμα «λαθρο-» που υποδηλώνει την παράτυπη είσοδο των μεταναστών, αλλά όχι το παράνομο της υπόστασής τους (της ζωής τους δηλαδή), κραδαίνεται από όσους το χρησιμοποιούν ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία για την εγκληματικότητα που τους προσάπτεται ως φυσική τους ιδιότητα, σύμφυτη της «φυλής» τους.

Κι όλα αυτά πλαισιωμένα από ένα βαθύ γκρίζο σύννεφο κοινών τόπων. Κοινός τόπος η απαξίωση των θεσμών, της δημοκρατίας ή και της λογικής, η νομιμοποίηση (υπό όρους; και ποιους;) της βίας και της αυτοδικίας, ο «αντισυστημισμός». Μικρή η νοηματική διαφορά εξάλλου ανάμεσα στα σλόγκαν: «αίμα», «να καεί», «κρεμάλες», «μπουρδέλο» (η Βουλή), «τιμή», «Γουδί» κι ας εντάσσονται σε διαφορετικά ιδεολογικά συμφραζόμενα. Κι έτσι εντείνεται έτι περαιτέρω η σύγχυση σε ένα τοπίο με πολλά «μυστικά και ψέματα». Κοινό μυστικό η ύπαρξη ημεδαπών και αλλοδαπών «μαφιών» που πλουτίζουν από τους μετανάστες, είτε για να τους εισάγουν στη χώρα, είτε για να τους στεγάσουν, για να εκμεταλλευτούν τη «μαύρη» εργασία τους, για να τους εκπορνεύσουν, για να τους εντάξουν στο κύκλωμα ναρκωτικών κοκ. Κοινό μυστικό επίσης, αφενός η ύπαρξη εθνοτικών στεγανών σε επιμέρους συμμορίες, αφετέρου η απαραίτητη «πατριωτική» διασύνδεση για να τσουλάει η «δουλειά» χωρίς «μπλεξίματα». Κοινό μυστικό, τέλος, και η κρυφή αλλά ενεργή «στοίχιση» μεγάλου ποσοστού των σύγχρονων ταγμάτων ασφαλείας τόσο στην πλευρά των παράνομων δραστηριοτήτων (κάθε είδους) όσο και στην πλευρά των διακονούντων υπέρ της χούντας, του φασισμού, του ρατσισμού κλπ.

Στους λεγόμενους «απλούς ανθρώπους» που συμβιώνουν με το πρόβλημα της αυξημένης εγκληματικότητας, αλλά και με αυτό της ευρύτερης κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής κρίσης, δεν επιτρέπεται πια να παραμείνουν θεατές. Καλούνται ουσιαστικά να ακροβατήσουν με αυτούς τους εξωθεσμικούς όρους, υπό την κακόφωνη υπόκρουση σύγχυσης, άγνοιας, λαϊκισμού, φανατισμού και τυφλής βίας. Και το τεντωμένο σκοινί είναι μπροστά τους. Κρίνοντας επομένως με βάση την όποια μόρφωση, ιδεολογική καταγωγή και κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση, αλλά, κυρίως ίσως, τα αυστηρά προσωπικά τους βιώματα, και υπό τους ήχους της συστηματικής παρα-«μόρφωσής» τους από τα κυρίαρχα ΜΜΕ, τοποθετούνται επάνω στο σκοινί ανάλογα, μέσα από τις πανταχόθεν ευνοούμενες ισοπεδωτικές γενικεύσεις. Τοποθετούνται κατά προτίμηση στις άκρες του, όπου και αισθάνονται ασφαλέστεροι. Μιας και διαισθάνονται πως δεν υπάρχει δίχτυ ασφαλείας είτε ορθού λόγου είτε πλαισίωσης από μια ευνομούμενη πολιτεία. Έτσι, κατά κανόνα, υπό το κράτος του φόβου, τοποθετούνται στο πιο ροκανισμένο άκρο του σκοινιού, εκεί όπου θυσιάζονται ακόμα και τα πιο στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα στο όνομα της «ησυχίας, τάξης και ασφάλειας». Κι αυτό γιατί στους ίσως άγαρμπα διατυπωμένους φόβους τους η μια πλευρά δίνει πρόθυμα άκρως επικίνδυνες απαντήσεις σε «εκλαϊκευμένο» και «οικείο» περιτύλιγμα, ενώ η άλλη ανοίκειες υπεραπλουστεύσεις σε σοφιστικέ περιτύλιγμα ή και σκέτη περιφρόνηση. Κι έτσι ευνοείται η επικίνδυνη συγχώνευση σε ένα σχήμα των «δύο άκρων» (που είναι και του συρμού) η (εγκληματική ίσως) αφέλεια με την συνειδητή και οργανωμένη εγκληματική συμπεριφορά και ιδεολογία.

Όμως, οι κρίσεις εισοδήματος, αξιών και κοινωνίας δεν θα εξαερωθούν στις 18 του μήνα. Με λεφτά ή χωρίς, η δημοκρατική οργάνωση, η κοινωνική ειρήνη και συνοχή είναι καίρια ζητούμενα και η καταγγελία του φασισμού όπου κι αν κρύβεται ή εκδηλώνεται και ο ουσιαστικός και ανθρωπιστικός αντιρατσισμός (όχι απλά ή «συμβολικά» ο αντιναζισμός) βασικά προτάγματα για την εξασφάλισή τους. Μήπως πρέπει να ξανασκεφτούμε τους όρους για την ευρύτερη διάδοση και εμπέδωσή τους; Πριν πέσει ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό στα λιοντάρια;

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Το μεγάλο μας τσίρκο

  1. Πίνγκμπακ: Το μεγάλο μας τσίρκο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s