Στα Ενθέματα την 8η Ιουλίου

Standard

 

Πάμπλο Πικάσο, «Κορίτσι με μαύρα μαλλιά»

Τα Ενθέματα στον κήπο των Αρχαιολόγων

Ιστορικός υλισμός. Αναθεματισμένο μποζόνιο, επιτέλους σε είδαμε! : Τζιόρτζιο Παρίζι και Αντονέλο Πολόζα

Η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ και οι δρόμοι που ανοίγονται: Παύλος Κλαυδιανός

Ιδιαίτερο και εθνικό συμφέρον: Μανόλης Αγγελίδης

Όταν συμβεί στα πέριξ: Όψεις της κρίσης στα προάστια της Θεσσαλονίκης: Γιώργος Αγγελόπουλος

Σκέψεις για τη διαχείριση της τέχνης και του πολιτισμού «αύριο»: Κυριάκος Κατζουράκης

Διακήρυξη της Βαρκελώνης: Για την παγκόσμια οικονομική κρίση και την κρίση στην ευρωζώνη

Τα άλογα και το κάρο: Σταύρος Παναγιωτίδης

Τα μήντια και το «σωματίδιο του Θεού»: Λούκα Τανκρέτι Μπαρόνι

Ιούλιος, καρδιά του καλοκαιριού: Νικόλας Σεβαστάκης

Τα Ενθέματα στον κήπο των Αρχαιολόγων

Standard

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 22.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Ήταν ωραία στο πάρτυ των «Ενθεμάτων», την προηγούμενη Παρασκευή, στον κήπο του Συλλόγου των Αρχαιολόγων. Το ξέρετε ήδη, πολλοί και πολλές ήσασταν εκεί, κι όσοι λείπατε  ίσως θα το μάθατε.

Ένα ευχαριστώ, όσο μεγάλο κι αν είναι, προς όλους και όλες, είναι λίγο για να εκφράσει τη χαρά ή, μάλλον, τον ενθουσιασμό μας. Κι άλλωστε, δεν ευχαριστείς τους φίλους σου όταν περνάτε όμορφα μαζί, όταν τους καλείς σπίτι σου, ούτε για τη διάθεση και τη στήριξή τους. Ας το πούμε λοιπόν αλλιώς. Τα πάρτυ μας μπορεί να εκκινούν από έναν  οικονομικό σκοπό (όλες οι εισπράξεις από το πάρτυ της Παρασκευής θα διατεθούν για τα λειτουργικά έξοδα του εντευκτηρίου μας, καθώς και για επόμενα βιβλία, που ενδεχομένως εκδώσουμε), θέλουμε όμως να μην είναι ένας «έρανος», για ευγενείς σκοπούς, αλλά  κάτι πολύ παραπάνω:  μια μάζωξη συνεργατών και φίλων, μια ευκαιρία να γνωρίσουμε ανθρώπους που τους ξέρουμε συχνά μόνο από τηλεφώνου ή μέσω e-mail, να ξαναβρούμε παλιούς φίλους και συντρόφους, με δυο λόγια να συναντηθούμε με ανθρώπους που συμμεριζόμαστε πολλά: όχι τις ίδιες ακριβώς απόψεις, αλλά την έγνοια για τα κοινά, τα ωραία και συλλογικά εγχειρήματα. Κάπως έτσι θα θέλαμε να είναι όλες οι προσπάθειές μας!

ΥΓ. Οι φωτογραφίες του Άγγελου Καλοδούκα (μερικές τις δημοσιεύουμε στο σημερινό φύλλο, και όλες μπορείτε να τις δείτε στo www.aformi.gr) αποτυπώνουν, με τον ευαίσθητο φακό του, στιγμές, πρόσωπα, κινήσεις από το πάρτυ. Αξίζει να τις δείτε.

ΥΓ2. Χωρίς τον Θανάση, τον Παναγιώτη  και τον Πολυμέρη στα ντεκ, την Αγγελική, την Αλίκη, τη Βαγγία, τη Βασιλική, την  Ιωάννα,  τον Γιώργο, την Κατερίνα, τη Λίνα, τη Μαρία, τον Νικόλα, τη Ρόζα, τον Στάθη και τον Χρήστο στο μπαρ, όλο τον κόσμο του RedNotebook που βοήθησε πολλαπλώς, τον Παναγιώτη που έφτιαξε αφίσες και προσκλήσεις και τον άλλο Παναγιώτη που τις τύπωσε, τον Νεκτάριο στα ηχητικά, τη Δέσποινα, προέδρισσα των Αρχαιολόγων, το πάρτυ, απλώς, δεν θα μπορούσε να γίνει. Και εις άλλα! Συνέχεια ανάγνωσης

ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΥΛΙΣΜΟΣ. Αναθεματισμένο μποζόνιο, επιτέλους σε είδαμε!

Standard

 του Τζιόρτζιο Παρίζι και του Αντονέλο Πολόζα

 μετάφραση από τα ιταλικά: Ελένη Βουγιουκλάκη

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Φανταστείτε να πρέπει να διασχίσετε ένα μεγάλο δωμάτιο, κατάμεστο από κόσμο που στριμώχνεται. Θα το βρίσκατε πολύ κουραστικό να το διασχίσετε, υποχρεωμένοι να σπρώχνετε για ν’ ανοίξετε δρόμο στα λίγα διαθέσιμα διάκενα, κουραστικό περίπου όσο κι αν διασχίζατε το ίδιο δωμάτιο αλλά άδειο, κουβαλώντας στην πλάτη ένα σωρό περιττά πράγματα. Ωραία, σκεφτείτε τώρα ότι το σύμπαν διαπνέεται από ένα ισχυρό πεδίο το οποίο, όπως ένα κατάμεστο δωμάτιο, επιβραδύνει τους ανθρώπους ή, κυριολεκτικά, αναθέτει σε κάθε στοιχειώδες σωματίδιο μια σαβούρα, εκείνη που αποκαλούμε μάζα.

Τα στοιχειώδη σωματίδια (πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια, νετρίνα κτλ.) είναι τα θεμελιώδη  δομικά υλικά, τα τούβλα του σύμπαντος, που γνωρίζουμε και, σαν τούβλα, έχουν μια μάζα που μπορούμε να μετρήσουμε. Σχηματικά, έτσι φαντάζονται οι φυσικοί τον μηχανισμό με τον οποίο παράγεται η μάζα των σωματιδίων. Αλλά μπορούμε να αποδείξουμε την ύπαρξη αυτού του πεδίου;

Ας γυρίσουμε στο παράδειγμα του κατάμεστου δωματίου. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σ’ αυτό κουβεντιάζουν πολύ και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Υποθέστε ότι βρίσκεστε σε μια άκρη του δωματίου και ότι λέτε σ’ αυτόν που είναι πιο κοντά σας  μια πικάντικη είδηση, με χαμηλή φωνή. Ο διπλανός σας θα θελήσει κι αυτός να τη διηγηθεί σε μια μικρή ομάδα, στους δικούς του διπλανούς, συγκεντρώνοντάς τους γύρω από αυτόν. Και αυτοί, με τη σειρά τους, θα κάνουν το ίδιο. Κανείς δεν μετακινείται από τη θέση του, αλλά η είδηση κυκλοφορεί, συσσωρεύοντας στη σειρά μικρές ομάδες ενδιαφερόμενων που τη διηγούνται χαμηλόφωνα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ και οι δρόμοι που ανοίγονται

Standard

του Παύλου Δ. Κλαυδιανού

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Κατά τη γνώμη μου, το βασικότερο στοιχείο της επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η αίσθηση των λαϊκών στρωμάτων, των πολιτών, ότι είναι ασυμβίβαστος και επέλεγε το σημείο της ρήξης. Αυτό έδωσε στίγμα, και αυτό επιβράβευσε ο κόσμος με την ψήφο του. Ήθελε να ευνοήσει μια πολιτική δύναμη η οποία στο επίδικο, στο πιο σπουδαίο ζήτημα, εκεί όπου, όπως λένε οι πολιτικοί επιστήμονες, υπήρχε η διχοτόμος, στο Μνημόνιο, εμφανιζόταν, και ήταν, ασυμβίβαστη. Υπήρξε το καθοριστικό στοιχείο της επιτυχίας. Αυτό άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με στρώματα που δεν είχαμε διανοηθεί ως τότε.

Λέγαμε, εδώ και καιρό, ότι αυτές οι εκλογές θα είναι ιστορικής σημασίας. Επισημαίναμε δύο στοιχεία σχετικά. Πρώτον, ότι θα αλλάξει βαθύτατα ο συσχετισμός στο πολιτικό σύστημα, καθώς βλέπαμε την ανυποληψία του δικομματισμού που κατέγραφαν οι δημοσκοπήσεις. Δεύτερον, προβλέπαμε,  πιο προσεκτικά ως προς αυτό, ότι θα αλλάξει και ο συσχετισμός μέσα στην Αριστερά — γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα υπήρχε και αυτή η πλευρά, που ήταν πολύ σημαντική: και για την ανάπτυξη του κινήματος αντίστασης και ανατροπής της λιτότητας και για το κατά πόσο μπορούσε η Αριστερά να προχωρήσει σε διεκδίκηση της κυβερνητικής εξουσίας. Στις εκλογές, αυτά που αναφέραμε ως πιθανότητες πραγματοποιήθηκαν, και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο. Είναι η νέα βάση.

Έτσι, σήμερα, τα καθήκοντά μας ξεκινάνε ακριβώς από αυτό το σημείο: έχουμε μια ανατροπή, που πρέπει  να την εξετάσουμε, να την κατανοήσουμε γρήγορα και ορθά και να τη διαχειριστούμε με τον καλύτερο τρόπο. Διότι ο χρόνος εξακολουθεί να είναι πυκνός –δεν τελειώσαμε, επειδή έγιναν εκλογές– και εμπεριέχει, επίσης, πολλά ρίσκα.

Ένα εντυπωσιακό και σημαντικό στοιχείο είναι ότι ανάμεσα στις δύο εκλογές διαμορφώθηκαν καινούργια ρεύματα υποστήριξης προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για στοιχείο ποιοτικά διαφορετικό από ό,τι τα υψηλά ποσοστά του. Στο μεσοδιάστημα μέχρι τις 17 Ιουνίου, δηλαδή, παρατηρούμε, αυτονομημένα, χωρίς δική μας αξιόλογη πρόσθετη δουλειά –γιατί δεν κάναμε κάτι παραπάνω, μάλιστα τα προγραμματικά στοιχεία που παρουσιάσαμε είχαν και τα κενά τους– ότι το λαϊκό ρεύμα που έχει ήδη διαμορφωθεί στην πορεία προς τις πρώτες εκλογές όχι μόνο αντέχει, αλλά και ενισχύεται!  Το ποσοστό στις δεύτερες εκλογές, κι ας είναι πιο υψηλό, είναι πιο συνεκτικό, σε σχέση με αυτό στις 6 Μαΐου, ως προς τη λαϊκότητα, ταξικότητα και αντιμνημονιακή του θέση. Αναδύθηκε μια νέα, ουσιαστικά, συλλογικότητα που επέλεξε να εκφρασθεί, όχι τυχαία, με τον ΣΥΡΙΖΑ. Συνέχεια ανάγνωσης

Iδιαίτερο και εθνικό συμφέρον

Standard

του Μανόλη Αγγελίδη

Αντρέ Ντερέν, «Δρόμος του Λονδίνου», 1906-1907

Αφορμή για τις σκέψεις που ακολουθούν υπήρξε ένα παλιότερο άρθρο του Ευκλείδη Τσακαλώτου στην Αυγή (15.4.2012). Σε αυτό, ο Τσακαλώτος θεματοποιεί ένα ζήτημα που είχε απασχολήσει την κλασική πολιτική οικονομία, από την εποχή της ίδρυσής της, ως αυτοτελούς επιστημονικού πεδίου. Πρόκειται για τη διαφορετική θέση που έχουν οι κοινωνικές τάξεις στο σύστημα του καταμερισμού της εργασίας, και μάλιστα σε στιγμές κατά τις οποίες αναφύεται απειλητική η κοινωνική κρίση. Ο Τσακαλώτος υποστηρίζει ότι μια από αυτές τις κοινωνικές τάξεις, ως «μερίδα του “έθνους”», θα δεχθεί να συμβάλει στην «εθνική προσπάθεια» υπέρβασης της κρίσης, υπό τον όρο ότι θα διασφαλιστούν τα ιδιαίτερα προνόμιά της, ανεξαρτήτως του αν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βρίσκεται αντιμέτωπο με τις συνέπειες αυτής της κρίσης, δηλαδή την ανεργία και την προϊούσα φτώχεια.

Θα είχε, κατά τη γνώμη μου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον εάν ανατρέχαμε σε μια σειρά αναπτύξεις, στο πλαίσιο της κλασικής πολιτικής οικονομίας, για να διαπιστώσουμε ανάλογες προσεγγίσεις με αυτές που ανέδειξε το άρθρο του Τσακαλώτου.

Ο Άνταμ Σμιθ, στο Πρώτο Βιβλίο του Πλούτου των εθνών, στο 11o Κεφάλαιο, όπου συνοψίζει τα συμπεράσματά του, αναπτύσσει μια προβληματική αναφερόμενη στη σχέση ανάμεσα στο ιδιαίτερο και στο γενικό συμφέρον, όπως αυτή αποτυπώνεται στη στάση της καθεμιάς από τις τάξεις σε «κάθε πολιτισμένη κοινωνία». Με αφετηρία μια μακροθεωρητική σκοπιά, ο Σμιθ αναλύει το συνολικό ετήσιο προϊόν κάθε χώρας, που προέρχεται από τη γη και την εργασία, στα συστατικά του μέρη, που δεν είναι άλλα από τη γαιοπρόσοδο, τους μισθούς της εργασίας και τα κέρδη του κεφαλαίου. Θεωρεί δε ότι το κάθε μέρος αποτελεί «εισόδημα» για εκείνους που ζουν από την «πρόσοδο», για εκείνους που ζουν από τους «μισθούς» και για εκείνους, τέλος, που ζουν από το «κέρδος». Συνέχεια ανάγνωσης

Όταν συμβεί στα πέριξ: Όψεις της κρίσης στα προάστια της Θεσσαλονίκης

Standard

του Γιώργου Αγγελόπουλου

 Τα βιώματα αυτού που σχηματικά ονομάζουμε «κρίση» είναι σαφώς πιο καταστροφικά στις μεγάλες πόλεις. Στις αγροτικές και ημιαστικές περιοχές δεν θα συναντήσουμε τους εξαθλιωμένους άστεγους του αθηναϊκού κέντρου. Η ανεργία, η μείωση των εισοδημάτων, τα κλειστά μαγαζιά, οι ελλείψεις στις υποδομές υγείας και παιδείας υπάρχουν παντού στην Ελλάδα. Οι στρατηγικές επιβίωσης όμως είναι διαφορετικές στα προάστια, στα χωριά και στις κωμοπόλεις. Η διαφοροποίηση αυτή γίνεται περισσότερο εμφανής σε περιοχές άμεσης γειτνίασης όπως το κέντρο, οι περιφερειακές γειτονιές και τα προάστια.

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οικισμοί στο βόρειο και νοτιοανατολικό ημικύκλιο της Θεσσαλονίκης, οι οικισμοί δηλαδή  του Δήμου Πυλαίας- Χορτιάτη, του Δήμου Θέρμης και του Δήμου Θερμαϊκού. Οι περιοχές αυτές –με εξαίρεση το Πανόραμα– συγκέντρωσαν τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως μεσοαστούς και μικροαστούς που παρουσιάζουν, σε διαγενεακό επίπεδο, έντονη γεωγραφική και κοινωνική κινητικότητα. Η συντριπτική τους πλειοψηφία εργάζεται, διασκεδάζει και εν μέρει ψωνίζει πέραν του χώρου κατοικίας του. Συνέπεια αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί το ότι οι δεσμοί τους με τον τόπο και τους συμπολίτες τους –πέρα από τους γείτονές τους– είναι μάλλον περιορισμένοι. Ο κόσμος των προαστίων διακρίνεται, άλλωστε, στους μέτοικους που επέλεξαν να κατοικήσουν στα προάστια και στους «ανθρώπους του χωριού», τους γηγενείς των οικισμών που εξελίχθηκαν σε προάστια. Οι γηγενείς αποτελούν μειοψηφίες με σημαντικό όμως ρόλο στη συγκρότηση των τοπικών κοινωνιών και θεσμών (τοπική αυτοδιοίκηση, εμπορικοί σύλλογοι, αθλητικά σωματεία, ενορίες κλπ.).

Όπως συμβαίνει παντού στην Ελλάδα, οι άνθρωποι αναζητούν τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης σε ατομικό/οικογενειακό επίπεδο και στο ευρύτερο συλλογικό. Οι στρατηγικές αντιμετώπισης της κρίσης σε ατομικό/οικογενειακό επίπεδο ομοιάζουν με αυτές των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων (περιορισμός εξόδων, συγκατοίκηση, αύξηση της πολυσθένειας, μετανάστευση ενός μέλους της οικογένειας στο εξωτερικό, αναπροσανατολισμός επιλογών στις σπουδές των παιδιών, οικονομίες κλίμακας στις δαπάνες αλλά και στη φροντίδα όσων έχουν ανάγκη κλπ.). Οι στρατηγικές όμως αυτές διευρύνονται και πολλαπλασιάζονται εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Η ανάπτυξη άτυπων κοινωνικών δικτύων που βασίζονται στη συγγένεια και τη γειτνίαση είναι πιο εύκολη στις «κοινωνίες της καλημέρας». Επιπλέον, η στροφή σε οικιακούς λαχανόκηπους συνιστά μια νέα πραγματικότητα. Οι οικιακοί «μπαξέδες» έχουν κάθετα πολλαπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια, όχι μόνο στα χωριά και τις κωμοπόλεις –όπου είχαν μερικώς διατηρηθεί– αλλά και στα προάστια. Συνέχεια ανάγνωσης

Σκέψεις για τη διαχείριση της τέχνης και του πολιτισμού «αύριο»

Standard

του Κυριάκου Κατζουράκη

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Η τέχνη είναι η ταπεινή Πυθία που αφουγκράζεται τη βοή του κόσμου και καλούνται οι πολίτες να ερμηνεύουν τους χρησμούς της. Αυτό που σήμερα έχουμε ανάγκη να ακούσουμε, να δούμε, να διατυπώσουμε –έστω άτσαλα χωρίς πρόγραμμα, χωρίς προκαταλήψεις και αγκυλώσεις με όποιους τρόπους έχουμε– είναι το όραμα της Αριστεράς για τον πολιτισμό και την τέχνη. Αυτό σήμερα είναι το μεγάλο ζητούμενο και δεν είναι δευτερεύον.

Η Αριστερά όμως είμαστε εμείς όλοι, δεν είναι άλλη. Και δεν είναι η ώρα των παραπόνων και της ενδοσκόπησης. Είναι η ώρα του σκληρού αγώνα για να πετύχουμε το «ειρηνικό πέρασμα» στη άλλη πλευρά –το γράφω και μου φαίνεται απίστευτο ακόμα και σαν φράση– εκεί που θα μπορούμε να ονειρευόμαστε ότι οι άνθρωποι γύρω μας δεν θα αυτοκτονούν, θα ορίζουν τη μοίρα τους σε ένα κόσμο που μπορεί να γίνει όμορφος. Πολλοί από εμάς περιμέναμε κάποια λύση από άλλους, πολλοί από εμάς κλειστήκαμε στον δικό μας τρόπο να ερμηνεύουμε την πολιτική και τον πολιτισμό στην κοινωνία, και πολλοί από εμάς είμαστε ανέτοιμοι να διατυπώσουμε το όραμα της Αριστεράς. Αυτό το όραμα πρέπει να χτιστεί χωρίς βιασύνη, γιατί θα αλλάζει συνεχώς και θα πλάθεται από ανθρώπους με διάθεση να ανατρέπουν κάθε στιγμή τα κοινωνικά αυτονόητα. Το όραμα περιέχει το τραγούδι της επανάστασης που ποτέ δεν σταματά και ποτέ δεν ολοκληρώνεται. Στην τέχνη αυτό είναι το πιο βασικό συστατικό και μπορεί να μπολιάζει τους ανθρώπους και τις εκφράσεις τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Διακήρυξη της Βαρκελώνης: Για την παγκόσμια οικονομική κρίση και την κρίση στην ευρωζώνη

Standard

Φεμινίστριες οικονομολόγοι από όλο τον κόσμο


 Την παρακάτω διακήρυξη υπέγραψαν περίπου 300 φεμινίστριες οικονομολόγοι απ’ όλο τον κόσμο (δύο από την Ελλάδα). Οι φεμινίστριες οικονομολόγοι απορρίπτουν τις ταξικές πολιτικές που προωθούνται στις χώρες της Ευρωζώνης και υπονομεύουν τις συνθήκες διαβίωσης της πλειοψηφίας των γυναικών, των ανδρών και των παιδιών, καθώς και το οικονομικό σύστημα που εκμεταλλεύεται την απλήρωτη εργασία των γυναικών για να απορροφήσει τις δραματικές κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης.

 

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Εμείς οι φεμινίστριες οικονομολόγοι που συγκεντρωθήκαμε στη Βαρκελώνη, με την ευκαιρία του 21ου Ετήσιου Συνεδρίου της Διεθνούς Ένωσης για τα Φεμινιστικά Οικονομικά (IAFFE), θεωρώντας ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ο νεοφιλελευθερισμός έχει προκαλέσει πολλαπλές κρίσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου, και αυτή η παγκόσμια κρίση έχει μετακινηθεί από την περιφέρεια προς το κέντρο και τώρα πλήττει την Ευρώπη. Διακηρύσσουμε ότι:

Οι προτάσεις που προωθούνται για την Ευρωζώνη βασίζονται στη μείωση των μισθών, τη διάβρωση των εργασιακών δικαιωμάτων και της ευημερίας, και τη δημοσιονομική λιτότητα με το πρόσχημα της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, του ελέγχου του πληθωρισμού και της μείωσης του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, αυτές οι προτάσεις συνιστούν ευθεία και βίαιη ταξική επίθεση στις συνθήκες διαβίωσης της πλειοψηφίας γυναικών, ανδρών και παιδιών. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα άλογα και το κάρο

Standard

του Σταύρου Παναγιωτίδη

Bίλμος Περλρότ Κζάμπα, «Σχολή ζωγραφικής», 1907

Όταν το κόμμα μας, πριν από αρκετά χρόνια, αποκόπηκε από το  όνειρο της κεντροαριστεράς, χρειάστηκε να διασαφηνίσει τη βάση στην οποία θα έθετε το ζήτημα της εξουσίας. Τρεις ήταν οι κύριες παραδοχές, ρητά και άρρητα. Πρώτον, ότι είναι άλλο πράγμα η κυβέρνηση και άλλο η εξουσία. Το ότι κατέχει κανείς την κυβέρνηση δεν σημαίνει πως διαθέτει και την πραγματική εξουσία, δηλαδή πως έχει στα χέρια του έναν κοινωνικό συσχετισμό δύναμης και ιδεολογίας και μια κοινωνική δομή που του επιτρέπει να εφαρμόσει το πρόγραμμά του. Δεύτερον, και ως εκ τούτου, ότι δεν δεχόμαστε πως αρκεί να πάρουμε την κυβέρνηση και εκ των υστέρων θα διαμορφώσουμε το σύστημα στα δικά μας μέτρα. Εντελώς χονδρικά, θα λέγαμε πως αυτή η αντίληψη καταλαβαίνει το κράτος ως ένα μονολιθικό εργαλείο άσκησης εξουσίας που όποιος το έχει στα χέρια του το κάνει ό,τι θέλει. Δεν είναι τυχαίο πως την άποψη αυτή μοιράζονται η σοσιαλδημοκρατία και ο σταλινισμός.

Τρίτον, και για το θέμα μας πιο κρίσιμο από όλα. Λέγαμε ότι, δεδομένων των προηγούμενων, η Αριστερά θα πρέπει να χτίσει την άνοδο της προς την κυβέρνηση με τρόπο ώστε, όταν θα φτάσει εκεί, να έχει ήδη διαμορφώσει σε σημαντικό βαθμό τους όρους που θα της επιτρέψουν να ασκήσει την πολιτική της, δηλαδή να έχει αλλάξει σημαντικά τις συνειδήσεις ενός κρίσιμου μέρους του πληθυσμού και να έχει διαμορφώσει ένα δυναμικό που θα προστατεύσει και θα επιβάλει την πολιτική της. Ρόλο στη διαμόρφωση αυτή της άποψης έπαιξαν και οι εμπειρίες της Λατινικής Αμερικής, με την προσπάθεια ανατροπής του Τσάβες και την περίπτωση της Βολιβίας, όπου κατ’ ουσίαν ένα κίνημα έγινε κυβέρνηση. Ο τρόπος με τον οποίο όλο αυτό το σχήμα των τριών παραδοχών αποκρυσταλλωνόταν ήταν ο εξής απλός: η Αριστερά, για να έρθει στην κυβέρνηση και να μπορέσει να δράσει ως Αριστερά, άρα να πάρει και την πραγματική εξουσία, θα πρέπει να έχει μια υψηλού βαθμού οργανωμένη πολιτική παρέμβαση στους μαζικούς κοινωνικούς χώρους. Η αύξηση της πολιτικής και ιδεολογικής επιρροής της Αριστεράς θα πηγαίνει χέρι χέρι με την αύξηση αυτής της παρέμβασης. Επομένως, για να πάρουμε την κυβέρνηση θα έπρεπε πρώτα να έχουμε κερδίσει την πλειοψηφία σε καμιά εικοσαριά εργατικά σωματεία, δέκα συνδικάτα και πέντε ομοσπονδίες.

Αυτό το σχέδιο δεν ήταν λάθος. Με τα δεδομένα που είχαμε, ο υπολογισμός ήταν λογικός. Απλώς, έπεσε θύμα της πανουργίας της Ιστορίας. Πιστεύαμε πως η άνοδος της Αριστεράς στην κυβέρνηση θα συνέβαινε μέσα σε μια κινηματική έκρηξη. Δεν φανταζόμασταν όμως αυτή την έκρηξη ούτε να λαμβάνει χώρα σε συνθήκες κρίσης, ούτε να είναι κάτι σαν τις «πλατείες». Η έκρηξη ήρθε, αλλά δεν ήταν η συνισταμένη –όπως υπολογίζαμε– της δικής μας σταθερής και ευρείας παρέμβασης στην κοινωνία και ειδικά στους χώρους δουλειάς, χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπήρξαν και αυτά. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα μήντια και το «σωματίδιο του Θεού»

Standard

Ο Αϊνστάιν ροκστάρ: η ανακάλυψη χτυπά την πρώτη σελίδα

του Λούκα Τανκρέντι Μπαρόνι

μετάφραση από τα ιταλικά: Ελένη Βουγιουκλάκη

«Ιστορικός υλισμός». Πρωτοσέλιδο του «Il Manifesto», 5.7.2012

«Μου φαίνεται απίστευτο ότι συνέβη όσο ζούσα». Είναι αλήθεια: ακόμα και οι φυσικοί κλαίνε! Ο ογδοντατριάχρονος Πήτερ Χιγκς δεν ήξερε πως να κρύψει την τόσο ανθρώπινη συγκίνησή του, όταν, μετά από πενήντα περίπου χρόνια, είδε την πρώτη πειραματική επιβεβαίωση της υπόθεσής του: το πεδίο Ηiggs υπάρχει, και η απόδειξη παρουσιάστηκε σε ολόκληρο τον κόσμο. Η εικόνα του δακρυσμένου, ηλικιωμένου φυσικού, συνοδευόμενη από τις παρατεταμένες επευφημίες του ακροατηρίου, που, όρθιο, τον χειροκροτεί, αντιπροσωπεύει με τον καλύτερο τρόπο μια ιστορία της θεωρητικής φυσικής που είναι ικανή να γίνει είδηση της πρώτης σελίδας.

Yπάρχουν όλα τα υλικά. Πρώτα πρώτα, ένας ηλικιωμένος πρωταγωνιστής που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μελετώντας κάτι που η πλειοψηφία από εμάς δεν θα ήξερε να το εξηγήσει, η συγκίνηση όμως του οποίου σπάει τον τοίχο του γυάλινου πύργου με τα όπλα της ενσυναίσθησης. Κι έπειτα, έχουμε την εποποιία χιλιάδων επιστημόνων, σε όλο τον πλανήτη, που φτιάχνουν μαζί μια συνεργασία που επικεντρώνεται σε ένα γιγάντιο δαχτυλίδι με περίμετρο 27 χιλιόμετρα. Τέλος, όπως στην πιο κλασική χολυγουντιανή ταινία, δεν λείπουν τα απρόοπτα: τα διάφορα συμβάντα της διαδρομής που ανάγκασαν τη μηχανή να σβήσει και καθυστέρησαν τη λειτουργία της.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η θεωρητική φυσική γίνεται σουπερστάρ. Δέκα περίπου μήνες πριν, και πάλι το Cern συγκέντρωσε, για μια ακόμα φορά, τους προβολείς της δημοσιότητας για μια είδηση έκανε τον γύρο του κόσμου: τα νετρίνα που είναι πιο γρήγορα από το φως. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δεν θα φανταζόταν ποτέ ότι, για λίγες μέρες, τα πρωτοσέλιδα όλου του κόσμου θα ασχολούνταν με τη γενική θεωρία της σχετικότητας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ιούλιος, καρδιά του καλοκαιριού

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Άλλος ένας αυτόχειρας. Άλλη μια νυχτερινή καταδρομική επιχείρηση από τα τάγματα του «αίματος και της τιμής». Δηλώσεις, πάλι, του Χερ Σόιμπλε, του Άσμουσεν, της Κριστίν με το ανίκητο μεγαλοαστικό της μαύρισμα. Ευφημισμοί της τρικομματικής κυβέρνησης και κυνήγι των προθεσμιών που λήγουν για τους περισσότερους.

Βαν Γκογκ, «Τέσσερα κομμένα ηλιοτρόπια», 1887

Αλλά ο Ιούλιος δεν είναι μόνον αυτά. Αυτός ο μήνας έχει τις δικές του μυστικές καταβολές. Όσο και αν τον καταπτοεί η εποχή της περιφρόνησης, μπορεί και μεταδίδει κάτι από το παλαιότερο νόημά του, από την φωτεινή του ελευθεριότητα. Μέσα στις τόσες αρνήσεις επιβιώνουν άδολες οι καταφάσεις του. Η ευδιάθετη απραγία των ανθρώπων στο πάρκο αργά απόγευμα Σαββάτου, η αφοσίωση του ποδηλάτη στην πορεία του, οι παρέες των εφήβων που ανταλλάσσουν βρώμικες λέξεις, κερδίζοντας έτσι μια βαθύτερη αθωότητα. Αυτό το έλασσον, το διαφεύγον πίσω από τη βαβούρα, στον ανώνυμο πληθυντικό της πόλης, αυτό λοιπόν επιβιώνει. Συνέχεια ανάγνωσης