Στα Ενθέματα την 8η Ιουλίου

Standard

 

Πάμπλο Πικάσο, «Κορίτσι με μαύρα μαλλιά»

Τα Ενθέματα στον κήπο των Αρχαιολόγων

Ιστορικός υλισμός. Αναθεματισμένο μποζόνιο, επιτέλους σε είδαμε! : Τζιόρτζιο Παρίζι και Αντονέλο Πολόζα

Η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ και οι δρόμοι που ανοίγονται: Παύλος Κλαυδιανός

Ιδιαίτερο και εθνικό συμφέρον: Μανόλης Αγγελίδης

Όταν συμβεί στα πέριξ: Όψεις της κρίσης στα προάστια της Θεσσαλονίκης: Γιώργος Αγγελόπουλος

Σκέψεις για τη διαχείριση της τέχνης και του πολιτισμού «αύριο»: Κυριάκος Κατζουράκης

Διακήρυξη της Βαρκελώνης: Για την παγκόσμια οικονομική κρίση και την κρίση στην ευρωζώνη

Τα άλογα και το κάρο: Σταύρος Παναγιωτίδης

Τα μήντια και το «σωματίδιο του Θεού»: Λούκα Τανκρέτι Μπαρόνι

Ιούλιος, καρδιά του καλοκαιριού: Νικόλας Σεβαστάκης

Τα Ενθέματα στον κήπο των Αρχαιολόγων

Standard

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 22.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Ήταν ωραία στο πάρτυ των «Ενθεμάτων», την προηγούμενη Παρασκευή, στον κήπο του Συλλόγου των Αρχαιολόγων. Το ξέρετε ήδη, πολλοί και πολλές ήσασταν εκεί, κι όσοι λείπατε  ίσως θα το μάθατε.

Ένα ευχαριστώ, όσο μεγάλο κι αν είναι, προς όλους και όλες, είναι λίγο για να εκφράσει τη χαρά ή, μάλλον, τον ενθουσιασμό μας. Κι άλλωστε, δεν ευχαριστείς τους φίλους σου όταν περνάτε όμορφα μαζί, όταν τους καλείς σπίτι σου, ούτε για τη διάθεση και τη στήριξή τους. Ας το πούμε λοιπόν αλλιώς. Τα πάρτυ μας μπορεί να εκκινούν από έναν  οικονομικό σκοπό (όλες οι εισπράξεις από το πάρτυ της Παρασκευής θα διατεθούν για τα λειτουργικά έξοδα του εντευκτηρίου μας, καθώς και για επόμενα βιβλία, που ενδεχομένως εκδώσουμε), θέλουμε όμως να μην είναι ένας «έρανος», για ευγενείς σκοπούς, αλλά  κάτι πολύ παραπάνω:  μια μάζωξη συνεργατών και φίλων, μια ευκαιρία να γνωρίσουμε ανθρώπους που τους ξέρουμε συχνά μόνο από τηλεφώνου ή μέσω e-mail, να ξαναβρούμε παλιούς φίλους και συντρόφους, με δυο λόγια να συναντηθούμε με ανθρώπους που συμμεριζόμαστε πολλά: όχι τις ίδιες ακριβώς απόψεις, αλλά την έγνοια για τα κοινά, τα ωραία και συλλογικά εγχειρήματα. Κάπως έτσι θα θέλαμε να είναι όλες οι προσπάθειές μας!

ΥΓ. Οι φωτογραφίες του Άγγελου Καλοδούκα (μερικές τις δημοσιεύουμε στο σημερινό φύλλο, και όλες μπορείτε να τις δείτε στo www.aformi.gr) αποτυπώνουν, με τον ευαίσθητο φακό του, στιγμές, πρόσωπα, κινήσεις από το πάρτυ. Αξίζει να τις δείτε.

ΥΓ2. Χωρίς τον Θανάση, τον Παναγιώτη  και τον Πολυμέρη στα ντεκ, την Αγγελική, την Αλίκη, τη Βαγγία, τη Βασιλική, την  Ιωάννα,  τον Γιώργο, την Κατερίνα, τη Λίνα, τη Μαρία, τον Νικόλα, τη Ρόζα, τον Στάθη και τον Χρήστο στο μπαρ, όλο τον κόσμο του RedNotebook που βοήθησε πολλαπλώς, τον Παναγιώτη που έφτιαξε αφίσες και προσκλήσεις και τον άλλο Παναγιώτη που τις τύπωσε, τον Νεκτάριο στα ηχητικά, τη Δέσποινα, προέδρισσα των Αρχαιολόγων, το πάρτυ, απλώς, δεν θα μπορούσε να γίνει. Και εις άλλα! Συνέχεια ανάγνωσης

ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΥΛΙΣΜΟΣ. Αναθεματισμένο μποζόνιο, επιτέλους σε είδαμε!

Standard

 του Τζιόρτζιο Παρίζι και του Αντονέλο Πολόζα

 μετάφραση από τα ιταλικά: Ελένη Βουγιουκλάκη

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Φανταστείτε να πρέπει να διασχίσετε ένα μεγάλο δωμάτιο, κατάμεστο από κόσμο που στριμώχνεται. Θα το βρίσκατε πολύ κουραστικό να το διασχίσετε, υποχρεωμένοι να σπρώχνετε για ν’ ανοίξετε δρόμο στα λίγα διαθέσιμα διάκενα, κουραστικό περίπου όσο κι αν διασχίζατε το ίδιο δωμάτιο αλλά άδειο, κουβαλώντας στην πλάτη ένα σωρό περιττά πράγματα. Ωραία, σκεφτείτε τώρα ότι το σύμπαν διαπνέεται από ένα ισχυρό πεδίο το οποίο, όπως ένα κατάμεστο δωμάτιο, επιβραδύνει τους ανθρώπους ή, κυριολεκτικά, αναθέτει σε κάθε στοιχειώδες σωματίδιο μια σαβούρα, εκείνη που αποκαλούμε μάζα.

Τα στοιχειώδη σωματίδια (πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια, νετρίνα κτλ.) είναι τα θεμελιώδη  δομικά υλικά, τα τούβλα του σύμπαντος, που γνωρίζουμε και, σαν τούβλα, έχουν μια μάζα που μπορούμε να μετρήσουμε. Σχηματικά, έτσι φαντάζονται οι φυσικοί τον μηχανισμό με τον οποίο παράγεται η μάζα των σωματιδίων. Αλλά μπορούμε να αποδείξουμε την ύπαρξη αυτού του πεδίου;

Ας γυρίσουμε στο παράδειγμα του κατάμεστου δωματίου. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σ’ αυτό κουβεντιάζουν πολύ και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Υποθέστε ότι βρίσκεστε σε μια άκρη του δωματίου και ότι λέτε σ’ αυτόν που είναι πιο κοντά σας  μια πικάντικη είδηση, με χαμηλή φωνή. Ο διπλανός σας θα θελήσει κι αυτός να τη διηγηθεί σε μια μικρή ομάδα, στους δικούς του διπλανούς, συγκεντρώνοντάς τους γύρω από αυτόν. Και αυτοί, με τη σειρά τους, θα κάνουν το ίδιο. Κανείς δεν μετακινείται από τη θέση του, αλλά η είδηση κυκλοφορεί, συσσωρεύοντας στη σειρά μικρές ομάδες ενδιαφερόμενων που τη διηγούνται χαμηλόφωνα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ και οι δρόμοι που ανοίγονται

Standard

του Παύλου Δ. Κλαυδιανού

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Κατά τη γνώμη μου, το βασικότερο στοιχείο της επιτυχίας του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η αίσθηση των λαϊκών στρωμάτων, των πολιτών, ότι είναι ασυμβίβαστος και επέλεγε το σημείο της ρήξης. Αυτό έδωσε στίγμα, και αυτό επιβράβευσε ο κόσμος με την ψήφο του. Ήθελε να ευνοήσει μια πολιτική δύναμη η οποία στο επίδικο, στο πιο σπουδαίο ζήτημα, εκεί όπου, όπως λένε οι πολιτικοί επιστήμονες, υπήρχε η διχοτόμος, στο Μνημόνιο, εμφανιζόταν, και ήταν, ασυμβίβαστη. Υπήρξε το καθοριστικό στοιχείο της επιτυχίας. Αυτό άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με στρώματα που δεν είχαμε διανοηθεί ως τότε.

Λέγαμε, εδώ και καιρό, ότι αυτές οι εκλογές θα είναι ιστορικής σημασίας. Επισημαίναμε δύο στοιχεία σχετικά. Πρώτον, ότι θα αλλάξει βαθύτατα ο συσχετισμός στο πολιτικό σύστημα, καθώς βλέπαμε την ανυποληψία του δικομματισμού που κατέγραφαν οι δημοσκοπήσεις. Δεύτερον, προβλέπαμε,  πιο προσεκτικά ως προς αυτό, ότι θα αλλάξει και ο συσχετισμός μέσα στην Αριστερά — γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα υπήρχε και αυτή η πλευρά, που ήταν πολύ σημαντική: και για την ανάπτυξη του κινήματος αντίστασης και ανατροπής της λιτότητας και για το κατά πόσο μπορούσε η Αριστερά να προχωρήσει σε διεκδίκηση της κυβερνητικής εξουσίας. Στις εκλογές, αυτά που αναφέραμε ως πιθανότητες πραγματοποιήθηκαν, και μάλιστα με εντυπωσιακό τρόπο. Είναι η νέα βάση.

Έτσι, σήμερα, τα καθήκοντά μας ξεκινάνε ακριβώς από αυτό το σημείο: έχουμε μια ανατροπή, που πρέπει  να την εξετάσουμε, να την κατανοήσουμε γρήγορα και ορθά και να τη διαχειριστούμε με τον καλύτερο τρόπο. Διότι ο χρόνος εξακολουθεί να είναι πυκνός –δεν τελειώσαμε, επειδή έγιναν εκλογές– και εμπεριέχει, επίσης, πολλά ρίσκα.

Ένα εντυπωσιακό και σημαντικό στοιχείο είναι ότι ανάμεσα στις δύο εκλογές διαμορφώθηκαν καινούργια ρεύματα υποστήριξης προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για στοιχείο ποιοτικά διαφορετικό από ό,τι τα υψηλά ποσοστά του. Στο μεσοδιάστημα μέχρι τις 17 Ιουνίου, δηλαδή, παρατηρούμε, αυτονομημένα, χωρίς δική μας αξιόλογη πρόσθετη δουλειά –γιατί δεν κάναμε κάτι παραπάνω, μάλιστα τα προγραμματικά στοιχεία που παρουσιάσαμε είχαν και τα κενά τους– ότι το λαϊκό ρεύμα που έχει ήδη διαμορφωθεί στην πορεία προς τις πρώτες εκλογές όχι μόνο αντέχει, αλλά και ενισχύεται!  Το ποσοστό στις δεύτερες εκλογές, κι ας είναι πιο υψηλό, είναι πιο συνεκτικό, σε σχέση με αυτό στις 6 Μαΐου, ως προς τη λαϊκότητα, ταξικότητα και αντιμνημονιακή του θέση. Αναδύθηκε μια νέα, ουσιαστικά, συλλογικότητα που επέλεξε να εκφρασθεί, όχι τυχαία, με τον ΣΥΡΙΖΑ. Συνέχεια ανάγνωσης

Iδιαίτερο και εθνικό συμφέρον

Standard

του Μανόλη Αγγελίδη

Αντρέ Ντερέν, «Δρόμος του Λονδίνου», 1906-1907

Αφορμή για τις σκέψεις που ακολουθούν υπήρξε ένα παλιότερο άρθρο του Ευκλείδη Τσακαλώτου στην Αυγή (15.4.2012). Σε αυτό, ο Τσακαλώτος θεματοποιεί ένα ζήτημα που είχε απασχολήσει την κλασική πολιτική οικονομία, από την εποχή της ίδρυσής της, ως αυτοτελούς επιστημονικού πεδίου. Πρόκειται για τη διαφορετική θέση που έχουν οι κοινωνικές τάξεις στο σύστημα του καταμερισμού της εργασίας, και μάλιστα σε στιγμές κατά τις οποίες αναφύεται απειλητική η κοινωνική κρίση. Ο Τσακαλώτος υποστηρίζει ότι μια από αυτές τις κοινωνικές τάξεις, ως «μερίδα του “έθνους”», θα δεχθεί να συμβάλει στην «εθνική προσπάθεια» υπέρβασης της κρίσης, υπό τον όρο ότι θα διασφαλιστούν τα ιδιαίτερα προνόμιά της, ανεξαρτήτως του αν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βρίσκεται αντιμέτωπο με τις συνέπειες αυτής της κρίσης, δηλαδή την ανεργία και την προϊούσα φτώχεια.

Θα είχε, κατά τη γνώμη μου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον εάν ανατρέχαμε σε μια σειρά αναπτύξεις, στο πλαίσιο της κλασικής πολιτικής οικονομίας, για να διαπιστώσουμε ανάλογες προσεγγίσεις με αυτές που ανέδειξε το άρθρο του Τσακαλώτου.

Ο Άνταμ Σμιθ, στο Πρώτο Βιβλίο του Πλούτου των εθνών, στο 11o Κεφάλαιο, όπου συνοψίζει τα συμπεράσματά του, αναπτύσσει μια προβληματική αναφερόμενη στη σχέση ανάμεσα στο ιδιαίτερο και στο γενικό συμφέρον, όπως αυτή αποτυπώνεται στη στάση της καθεμιάς από τις τάξεις σε «κάθε πολιτισμένη κοινωνία». Με αφετηρία μια μακροθεωρητική σκοπιά, ο Σμιθ αναλύει το συνολικό ετήσιο προϊόν κάθε χώρας, που προέρχεται από τη γη και την εργασία, στα συστατικά του μέρη, που δεν είναι άλλα από τη γαιοπρόσοδο, τους μισθούς της εργασίας και τα κέρδη του κεφαλαίου. Θεωρεί δε ότι το κάθε μέρος αποτελεί «εισόδημα» για εκείνους που ζουν από την «πρόσοδο», για εκείνους που ζουν από τους «μισθούς» και για εκείνους, τέλος, που ζουν από το «κέρδος». Συνέχεια ανάγνωσης

Όταν συμβεί στα πέριξ: Όψεις της κρίσης στα προάστια της Θεσσαλονίκης

Standard

του Γιώργου Αγγελόπουλου

 Τα βιώματα αυτού που σχηματικά ονομάζουμε «κρίση» είναι σαφώς πιο καταστροφικά στις μεγάλες πόλεις. Στις αγροτικές και ημιαστικές περιοχές δεν θα συναντήσουμε τους εξαθλιωμένους άστεγους του αθηναϊκού κέντρου. Η ανεργία, η μείωση των εισοδημάτων, τα κλειστά μαγαζιά, οι ελλείψεις στις υποδομές υγείας και παιδείας υπάρχουν παντού στην Ελλάδα. Οι στρατηγικές επιβίωσης όμως είναι διαφορετικές στα προάστια, στα χωριά και στις κωμοπόλεις. Η διαφοροποίηση αυτή γίνεται περισσότερο εμφανής σε περιοχές άμεσης γειτνίασης όπως το κέντρο, οι περιφερειακές γειτονιές και τα προάστια.

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οικισμοί στο βόρειο και νοτιοανατολικό ημικύκλιο της Θεσσαλονίκης, οι οικισμοί δηλαδή  του Δήμου Πυλαίας- Χορτιάτη, του Δήμου Θέρμης και του Δήμου Θερμαϊκού. Οι περιοχές αυτές –με εξαίρεση το Πανόραμα– συγκέντρωσαν τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως μεσοαστούς και μικροαστούς που παρουσιάζουν, σε διαγενεακό επίπεδο, έντονη γεωγραφική και κοινωνική κινητικότητα. Η συντριπτική τους πλειοψηφία εργάζεται, διασκεδάζει και εν μέρει ψωνίζει πέραν του χώρου κατοικίας του. Συνέπεια αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί το ότι οι δεσμοί τους με τον τόπο και τους συμπολίτες τους –πέρα από τους γείτονές τους– είναι μάλλον περιορισμένοι. Ο κόσμος των προαστίων διακρίνεται, άλλωστε, στους μέτοικους που επέλεξαν να κατοικήσουν στα προάστια και στους «ανθρώπους του χωριού», τους γηγενείς των οικισμών που εξελίχθηκαν σε προάστια. Οι γηγενείς αποτελούν μειοψηφίες με σημαντικό όμως ρόλο στη συγκρότηση των τοπικών κοινωνιών και θεσμών (τοπική αυτοδιοίκηση, εμπορικοί σύλλογοι, αθλητικά σωματεία, ενορίες κλπ.).

Όπως συμβαίνει παντού στην Ελλάδα, οι άνθρωποι αναζητούν τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης σε ατομικό/οικογενειακό επίπεδο και στο ευρύτερο συλλογικό. Οι στρατηγικές αντιμετώπισης της κρίσης σε ατομικό/οικογενειακό επίπεδο ομοιάζουν με αυτές των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων (περιορισμός εξόδων, συγκατοίκηση, αύξηση της πολυσθένειας, μετανάστευση ενός μέλους της οικογένειας στο εξωτερικό, αναπροσανατολισμός επιλογών στις σπουδές των παιδιών, οικονομίες κλίμακας στις δαπάνες αλλά και στη φροντίδα όσων έχουν ανάγκη κλπ.). Οι στρατηγικές όμως αυτές διευρύνονται και πολλαπλασιάζονται εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Η ανάπτυξη άτυπων κοινωνικών δικτύων που βασίζονται στη συγγένεια και τη γειτνίαση είναι πιο εύκολη στις «κοινωνίες της καλημέρας». Επιπλέον, η στροφή σε οικιακούς λαχανόκηπους συνιστά μια νέα πραγματικότητα. Οι οικιακοί «μπαξέδες» έχουν κάθετα πολλαπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια, όχι μόνο στα χωριά και τις κωμοπόλεις –όπου είχαν μερικώς διατηρηθεί– αλλά και στα προάστια. Συνέχεια ανάγνωσης

Σκέψεις για τη διαχείριση της τέχνης και του πολιτισμού «αύριο»

Standard

του Κυριάκου Κατζουράκη

Πάρτυ των «Ενθεμάτων», Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, 29.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα.

Η τέχνη είναι η ταπεινή Πυθία που αφουγκράζεται τη βοή του κόσμου και καλούνται οι πολίτες να ερμηνεύουν τους χρησμούς της. Αυτό που σήμερα έχουμε ανάγκη να ακούσουμε, να δούμε, να διατυπώσουμε –έστω άτσαλα χωρίς πρόγραμμα, χωρίς προκαταλήψεις και αγκυλώσεις με όποιους τρόπους έχουμε– είναι το όραμα της Αριστεράς για τον πολιτισμό και την τέχνη. Αυτό σήμερα είναι το μεγάλο ζητούμενο και δεν είναι δευτερεύον.

Η Αριστερά όμως είμαστε εμείς όλοι, δεν είναι άλλη. Και δεν είναι η ώρα των παραπόνων και της ενδοσκόπησης. Είναι η ώρα του σκληρού αγώνα για να πετύχουμε το «ειρηνικό πέρασμα» στη άλλη πλευρά –το γράφω και μου φαίνεται απίστευτο ακόμα και σαν φράση– εκεί που θα μπορούμε να ονειρευόμαστε ότι οι άνθρωποι γύρω μας δεν θα αυτοκτονούν, θα ορίζουν τη μοίρα τους σε ένα κόσμο που μπορεί να γίνει όμορφος. Πολλοί από εμάς περιμέναμε κάποια λύση από άλλους, πολλοί από εμάς κλειστήκαμε στον δικό μας τρόπο να ερμηνεύουμε την πολιτική και τον πολιτισμό στην κοινωνία, και πολλοί από εμάς είμαστε ανέτοιμοι να διατυπώσουμε το όραμα της Αριστεράς. Αυτό το όραμα πρέπει να χτιστεί χωρίς βιασύνη, γιατί θα αλλάζει συνεχώς και θα πλάθεται από ανθρώπους με διάθεση να ανατρέπουν κάθε στιγμή τα κοινωνικά αυτονόητα. Το όραμα περιέχει το τραγούδι της επανάστασης που ποτέ δεν σταματά και ποτέ δεν ολοκληρώνεται. Στην τέχνη αυτό είναι το πιο βασικό συστατικό και μπορεί να μπολιάζει τους ανθρώπους και τις εκφράσεις τους. Συνέχεια ανάγνωσης