Τον Αύγουστο υπήρχαν ειδήσεις

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

 

Διακοπές. Φωτογραφία του Ανρί-Καρτιέ Μπρεσόν, 1936

«Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις», λέει ο τίτλος ενός γνωστού βιβλίου του Ουμπέρτο Έκο. Κι όμως, αυτόν  τον διακεκαυμένο Αύγουστο που μόλις τέλειωσε, μόνο η θερινή ραστώνη δεν κυριάρχησε: τα ΜΑΤ στη Χαλυβουργία,  η εκποίηση της ΑΤΕ, οι εφιαλτικές πυρκαγιές, οι συνεχιζόμενες σκούπες του «Ξένιου Δία», τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, η έξαρση των ρατσιστικών  δολοφονικών επιθέσεων, ο αφηνιασμός της Χρυσής Αυγής, το ρατσιστικό κρεσέντο των ΜΜΕ με αφορμή το έγκλημα στην Πάρο,  η εξάτμιση κάθε ελπίδας «αναδιαπραγμάτευσης», το κουκούλωμα άρον άρον της υπόθεσης Siemens, η επέλαση του πακέτου των δισ. είναι μερικά μόνο από τα καταιγιστικά γεγονότα  του σκληρού Αυγούστου του 2012.

Θα μπορούσε κανείς, απλουστεύοντας κάπως, να συμπυκνώσει τα παραπάνω στο δίπολο «κρατική (και παρακρατική) καταστολή»-«ολομέτωπη επίθεση στους εργαζόμενους και τα δικαιώματα», σε ακρότατη μορφή τους και τα δύο. Ένα δίπολο γνωστό από τα προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο,  από το δίπολο αυτό, παρότι  δεν είναι ανακριβές, διαφεύγουν δύο κρίσιμα, κατά τη γνώμη μου, σημεία. Το πρώτο είναι ότι η ακροδεξιά πολιτική και δράση, όπως συμπυκνώνεται, κεφαλαιοποιείται και οργανώνεται πολιτικά από τη Χρυσή Αυγή, αποτελεί εντελώς νέο, ποσοτικά και ποιοτικά, φαινόμενο, που επιχειρεί να αποκτήσει κοινωνικές ρίζες και απήχηση — κι εδώ που τα λέμε, δεν τα καταφέρνει και τόσο άσχημα. Με ιδεολογικά και αξιακά πατήματα στον κυρίαρχο λόγο,  μεθοδική οργανωτική δουλειά, συνδυάζοντας τον «αντισυστημισμό» με τον νεοναζισμό και την εγχώρια ακροδεξιά παράδοση (από τους δοσίλογους και τους ταγματασφαλίτες μέχρι τους χουντικούς), θύοντας στη λατρεία της βίας, η Χρυσή Αυγή ήρθε για να μείνει στο πολιτικό και κοινωνικό στερέωμα. Προς το παρόν (και παραπέμποντας στο άρθρο του Νικόλα Σεβαστάκη, «Η ορατή ακροδεξιά» στο RedNotebook: http://www.rnbnet.gr/details.php?id=6702) περιορίζομαι στην εκτίμηση ότι –ανεξάρτητα από τις ρίζες, τις αιτίες, τις ευθύνες, τις διασυνδέσεις– η άνοδος της Χρυσής Αυγής και της ρατσιστικής βίας συγκροτεί αυτοτελές πολιτικό φαινόμενο, που χρειάζεται μόνιμη αντιμετώπιση.

Το δεύτερο σημείο που αξίζει την προσοχή μας είναι η βαρύτητα και η θετική πολιτική επένδυση, εκ μέρους της  κυβέρνησης, στο χαρτί «ρατσισμός-ξενοφοβία-διωγμοί» (των μεταναστών, αλλά και εν γένει των «αθλίων» και των «ταραξιών»). Η «αναδιαπραγμάτευση»  και ελπίδες εξαερώθηκαν τόσο γρήγορα, η καθημερινότητα των ανθρώπων επιδεινώνεται διαρκώς, ενώ  τα νέα μέτρα είναι σίγουρο ότι θα χειροτερέψουν κι άλλο την κατάσταση — όχι μόνο σε ατομικό επίπεδο, αλλά θα βουτήξουν την οικονομία σε ακόμα πιο βαθιά ύφεση και την κοινωνία στη μιζέρια. Καθώς λοιπόν όλα αυτά και άλλα πολλά επέρχονται απειλητικά τον χειμώνα του 2012-2013, το μόνο πεδίο στο οποίο μπορεί η κυβέρνηση να αντλήσει συναίνεση (καθώς και ο φόβος για τον ΣΥΡΙΖΑ αρχίζει να ξεφουσκώνει, ωχριώντας μπροστά στη φοβερή πραγματικότητα) είναι, δυστυχώς, ένα σκοτεινό πεδίο: η καλλιέργεια του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, η εχθρότητα και η επίδειξη πυγμής απέναντι στους αδύναμους (και πρώτα απ’ όλα τους μετανάστες), η μισαλλοδοξία, η καλλιέργεια της αντίληψης ότι αντιρατσισμός-συριζαϊσμός-μετανάστες-εγκληματικότητα συμπλέκονται σε ένα αξεδιάλυτο κουβάρι που μας απειλεί.

Είναι ένα πεδίο  ασφαλώς λίαν επικίνδυνο, αλλά  ταυτόχρονα προνομιακό για την κυβέρνηση. Γιατί η πολιτική αυτή, καθώς πατάει  γερά σε φόβους, αρχαϊκότητες και σκοτεινά πάθη, που ογκώνονται στις συνθήκες της κρίσης, της δυστυχίας και της ανασφάλειας, προσφέρει εύκολες λύσεις, βεβαιότητες και συναίνεση. Στο παιχνίδι αυτό, η Αριστερά παίζει εξαρχής με δυσμενείς όρους. Όχι τόσο επειδή δεν έχει επεξεργασμένες προτάσεις ή επειδή κάνει λανθασμένες κινήσεις (λ.χ. έχει χαρίσει την «ασφάλεια» στη Δεξιά, όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει ο Δημήτρης Χριστόπουλος). Αλλά επειδή βρίσκεται αφετηριακά σε μειονεκτική θέση: η (ακρο)δεξιά και ρατσιστική δημαγωγία εμφανίζεται συνήθως, πανίσχυρη. Σε ένα έγκλημα με δράστη ξένο, η απάντηση «Μαζέψτε τους όλους τώρα» μοιάζει ακαταμάχητη. Όταν η ανεργία μονιμοποιείται, η κραυγή «Μας παίρνουν τις δουλειές» μιλάει σε πολλούς. Στην αυξημένη παραβατικότητα και την κρατική ασυναρτησία, η αυτοδικία μοιάζει αποτελεσματική λύση. Και είναι εξαιρετικά δύσκολο, συνήθως και αναποτελεσματικό, σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις να εξηγείς νηφάλια γιατί δεν είναι όλοι οι ξένοι συλλήβδην εγκληματίες, γιατί η παραβατικότητα συνδέεται και με τις βιοτικές συνθήκες και γιατί πρέπει να την ιεραρχούμε και όχι να τη δαιμονοποιούμε, γιατί η αυτοδικία είναι κρίμα κι άδικο, πόσο απάνθρωπο αλλά και παράλογο  και αδύνατον είναι να απελάσεις τους πάντες κλπ. κλπ. Δεν μπορώ εδώ να αναλύσω τους λόγους της υπεροχής της ακροδεξιάς δημαγωγίας ούτε ποια θα ήταν μια αποτελεσματική στρατηγική αντιμετώπισής της. Θα πω μόνο ότι, πέρα από τις ευθύνες, που είναι πολλές και συγκεκριμένες (πρόχειρο παράδειγμα: «Αν τo είχε κάνει στην κόρη μου θα τον σκότωνα», ωρυόταν προχθές, στο MEGA, για τον καθηγητή που βιντεοσκοπούσε κρυφά τις μαθήτριές του, ο Γιώργος Οικονομέας), τους λόγους αυτούς πρέπει να τους αναζητήσουμε σε βαθιά  στρώματα, ριζωμένα στην κοινωνία, τη νοοτροπία και την ψυχή των ανθρώπων. Γι’ αυτό είναι και τόσο δύσκολο, πιστεύω, να τους αντιμετωπίσουμε.

Για να επανέλθω στο σημείο απ’ όπου ξεκίνησα, πολύ συχνά δυσάρεστα μέτρα και αποφάσεις υλοποιούνται τον Αύγουστο, για την αποφυγή αντιδράσεων. Αν αυτό μπορούμε να το πούμε στην περίπτωση την ΑΤΕ, δεν ισχύει για τον «Ξένιο Δία». Το αντίθετο. Η επιχείρηση δεν έγινε στα μουλωχτά, αλλά για να ακουστεί και να φανεί. Υπερηφάνως. Γιατί, όπως είπαμε, είναι το πεδίο στο οποίο η κυβέρνηση, παίζοντας με τη φωτιά βέβαια, μπορεί να αποσπάσει τη συναίνεση, να κερδίσει την επιδοκιμασία μεγάλου τμήματος της κοινωνίας και παράλληλα να στριμώξει την Αριστερά. Γι’ αυτό, ας θεωρήσουμε βέβαιο ότι οι ποικίλοι «Ξένιοι Δίες» θα αποτελέσουν  σταθερό στοιχείο του σκηνικού και τους επόμενους μήνες. Καλό μας φθινόπωρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s