Στα Ενθέματα την Κυριακή 21 Οκτωβρίου

Standard

Έργο του Αμεντέο Μοντιλιάνι

Να σηκώσουμε -επιτέλους- το γάντι για το ΑΠΘ: Γιώργος Φουρτούνης

Η κοινωφελής εργασία και η μνημονιακή βαρβαρότητα: Αποστόλης Καψάλης

Η δημοκρατία της Βαϊμάρης και η Ελλάδα του 2012: αναλογίες, μεταφορές και διαφορές: συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη

Ένα παράδειγμα νεοφιλελεύθερου εθνικισμού: η Τουρκία του Ερντογάν: Σία Αναγνωστοπούλου

Σκηνές από την κατοχική Αθήνα: Στάθης Παυλόπουλος

Είμαστε όλοι ξεσκισμένες αδελφές; : Δημήτρης Παπανικολάου

Όταν ακούω «σωτηρία της πατρίδας», ανθρώπινο κρέας μου μυρίζει: Κατερίνα Δέδε

Για την επαπειλούμενη εκκένωση του «Εμπρός»: Γκίγκη Αργυροπούλου

Το Νόμπελ, η ειρήνη και ο εμπαιγμός: Ταρίκ Αλί

 

Να σηκώσουμε –επιτέλους– το γάντι για το ΑΠΘ

Standard

του Γιώργου Φουρτούνη

Χαρακτικό της Έλενας Μποτσαρόκοβα-Ντιτρίκοβα, 1931

Έχω την αίσθηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει εκτιμήσει όσο θα έπρεπε ένα γεγονός που διαρκώς κλιμακώνεται μπροστά στα μάτια μας. Μιλώ για τη γενικευμένη και συστηματική επίθεση εναντίον της Πρυτανείας του ΑΠΘ, η οποία αποτελεί επιλεγμένο στόχο μιας άνευ προηγουμένου επίθεσης.

Σε πρώτο επίπεδο, η επίθεση εκδηλώνεται με έναν ορυμαγδό δημοσιευμάτων: οιονεί λούμπεν έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα μέχρι τα πλέον καθεστωτικά συγκροτήματα και τις πλέον έμπιστες γραφίδες τους, διαρκώς εφευρίσκουν ή ανακυκλώνουν ανυπόστατες «καταγγελίες» περί κακοδιαχείρισης, ακόμα και διασπάθισης των οικονομικών του Πανεπιστημίου. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι «καταγγελίες» παραμένουν αδιαπέραστες στις τεκμηριωμένες ανασκευές της Πρυτανείας (βλ., άκρως ενδεικτικά, τη συνέντευξη Tύπου [mms://video.auth.gr/auth_rector-press-conference_2012 ], όπου επιδόθηκε στους δημοσιογράφους ογκώδες ντοσιέ με όλα τα σχετικά παραστατικά, ή την εφ’ όλης της ύλης απάντηση του αντιπρύτανη Γ. Παντή στην Αυγή (στο ένθετο «Παιδεία και Κοινωνία» του Σεπτεμβρίου»), ανασκευές που συστηματικά θάβονται.

Η συντονισμένη επίθεση δεν μπορούσε να μην αξιοποιηθεί από το υπουργείο (με μια «ενοχοποιητική» χειρονομία φρόντισε να καλέσει το πρυτανικό για μια ιδιότυπη «ενημέρωση», που περισσότερο έμοιαζε με κλήση σε απολογία), το ΣΔΟΕ και την εισαγγελία, που σε αλλεπάλληλες παρεμβάσεις τους ψάχνουν απεγνωσμένα να στοιχειοθετήσουν μια κάποια υπόθεση. Σε αυτά ας προσθέσουμε και μια απεργία σε ένα «καταλληλότερο» τάιμινγκ, όπου τα δίκαια αιτήματα των εργαζομένων γίνονται όχημα για την υπονόμευση της απόπειρας της Πρυτανείας να καταργήσει τους εργολάβους και να αναλάβει το ίδιο το ΑΠΘ την καθαριότητα του ιδρύματος, με μεγάλο οικονομικό όφελος. Συνέχεια ανάγνωσης

Η κοινωφελής εργασία και η μνημονιακή βαρβαρότητα

Standard

του Αποστόλη Καψάλη

Charles C. Ebbets, «Γεύμα σε ουρανοξύστη», 1932

Μόλις πρόσφατα ξεκαθάρισε πλήρως το τοπίο αναφορικά με τα Προγράμματα Κοινωφελούς Εργασίας σε σχέση με τις προβλέψεις και τις εικασίες που διατυπώνονταν στα τέλη του 2011,[1] όταν τα Μνημόνια έθεταν τις βάσεις για την απάνθρωπη εκμετάλλευση των στρατιών των ανέργων που τα ίδια, εσκεμμένα, προκαλούσαν. Νομικά, οι συγκεκριμένες «ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης» θεμελιώνονται στον συνδυασμό αποτρόπαιων νεοφιλελεύθερων αντεργατικών εμπνεύσεων των τελευταίων δεκαετιών και ακραίων μνημονιακών απορρυθμίσεων. Πολιτικά, θέτουν τις βάσεις για μια νέα κουλτούρα κοινωνικής προστασίας των ανέργων σε ένα περιβάλλον εργασιακής ζούγκλας και για τη θεσμική μετάλλαξη των συνδικάτων στην κατεύθυνση της ολοκληρωτικής απαξίωσής τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Η δημοκρατία της Βαϊμάρης και η Ελλάδα του 2012: αναλογίες, μεταφορές και διαφορές

Standard

Τα όρια και οι κίνδυνοι των ιστορικών αναλογιών, η υπεράσπιση της δημοκρατίας, ο πολιτισμός της Βαϊμάρης, η «στριμωγμένη ταυτότητα», η χρήση και κατάχρηση του Καρλ Σμιτ

Σήμερα, μαζί με την «Αυγή», κυκλοφορεί το τομίδιο «Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης και οι σημερινές “αναβιώσεις” της» (Μανόλης Αγγελίδης, Κατερίνα Καρακάση, Μάκης Κουζέλης, Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος, Χρήστος Χατζηιωσήφ). Τα κείμενά του βασίζονται στις εισηγήσεις της ημερίδας που οργάνωσε, τον Απρίλιο του 2012, το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς». Με την ευκαιρία, και καθώς το ζήτημα της Βαϊμάρης παραμένει σταθερά στην ημερήσια διάταξη της δημόσιας συζήτησης, συζητήσαμε με τον Μάκη Κουζέλη, καθηγητή κοινωνικής θεωρίας και κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του «Πουλαντζά».

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη

Ότο Ντιξ, «Ο πωλητής σπίρτων, 1», 1920

Οι αναλογίες και οι (απειλητικοί) παραλληλισμοί μεταξύ της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και της σημερινής Ελλάδας επανέρχονται διαρκώς στη δημόσια συζήτηση. Ξεκινώντας, θα θέλαμε ένα σχόλια επ’ αυτού.

 Νομίζω ότι είναι ένα σχήμα, το οποίο ίσως βοηθάει σε κάποια σημεία, όπως όλα τα σχήματα, αλλά είναι παρακινδυνευμένο, ιδίως όταν χρησιμοποιείται με ευκολία. Θυμάμαι, λ.χ., μια από τις πρώτες φορές που το άκουσα, στη συνέλευση του Τμήματός μας, στο Πανεπιστήμιο. Ενώ συζητούσαμε, νομίζω για τον νόμο Διαμαντοπούλου, σηκώθηκε ένας συνάδελφος, έξαλλος, και άρχισε να επισείει τον κίνδυνο της Βαϊμάρης.

Το σχήμα αυτό εντοπίζεται στον κίνδυνο: Βαϊμάρη= κίνδυνος=άνοδος του ναζισμού. Και, επίσης, ως σήμανση της περίφημης θεωρίας των «άκρων», της άποψης ότι η Αριστερά είναι επικίνδυνη, γιατί, παράγοντας οξύτητα, άνοιξε τον δρόμο στον ναζισμό. Βέβαια, πρόκειται για πολύ μερική και επιλεκτική ανάγνωση της Βαϊμάρης. Απουσιάζει, από αυτήν, όλο το τεράστιο κεφάλαιο του πολιτισμού –θα επανέλθω σε αυτό–, όπως απουσιάζουν, επίσης, τα δύο κρισιμότερα ζητήματα που αναδεικνύει η βιβλιογραφία όσον αφορά τη Βαϊμάρη: αφενός η ανοχή των αστικών δυνάμεων –αλλά αρχικά και των επαναστατικών– απέναντι στη ναζιστική ακροδεξιά, αφετέρου, και κυρίως, το ζήτημα της αποσταθεροποίησης της δημοκρατίας.

Αν θέλει κανείς, ειδικότερα, να κάνει κριτική στην κομμουνιστική Αριστερά της εποχής, αυτή δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να αναχθεί στο σχήμα των «άκρων», αλλά στο ότι δεν υπερασπίστηκε τη δημοκρατία στον βαθμό που έπρεπε. Δηλαδή, στο πλαίσιο μιας γενικευμένης αμφισβήτησης –ας μην το ξεχνάμε, η Βαϊμάρη είναι η πρώτη δημοκρατία στη Γερμανία– η Αριστερά δεν εκτίμησε, δεν αντιλήφθηκε ότι αυτό είναι πρωταρχικό. Όπως λέω και στην εισαγωγή του τόμου που εξέδωσε ο «Πουλαντζάς», αν πρέπει να καταλήξουμε σε μια πολιτική υπόθεση εργασίας σήμερα, αυτή είναι το χειραφετητικό αίτημα υπεράσπισης της δημοκρατίας. Υπεράσπιση της δημοκρατίας, με ταυτόχρονη ανανοηματοδότησή της.

Υποστηρίζεις δηλαδή –και συμφωνώ πλήρως– ότι η υπεράσπιση της δημοκρατίας αποτελεί βασικό πολιτικό καθήκον για την Αριστερά σήμερα.

Μαξ Μπέκμαν, «Μεγάλη νεκρή φύση με μουσικά όργανα», 1926

Από την ευκολία με την οποία παραβιάζεται σήμερα στη χώρα μας το Σύνταγμα, μπορούμε να καταλάβουμε πόσο κρίσιμος όρος είναι η δημοκρατία. Θα έλεγα ότι, υπερασπιζόμενοι στοιχεία της αστικής δημοκρατίας, μπορούμε σήμερα να κάνουμε επαναστατική δουλειά.

Ας δούμε την περίπτωση του ΕΑΜ — ένας άλλος ιστορικός παραλληλισμός, ακόμα πιο δύσκολος, αλλά εξαιρετικά χρήσιμος, και ίσως γι’ αυτό ξεσηκώνει θύελλα διαμαρτυριών. Μας δείχνει ότι, όταν φτιάξουμε ένα μέτωπο αντιφασιστικό-δημοκρατικό, το σκέλος της δημοκρατίας θα βαθαίνει από την ίδια τη μάχη που δίνουμε. Και, αν υλοποιηθεί, θα υλοποιηθεί, όπως και τότε, με όρους σχεδόν επαναστατικούς. Αυτό είναι το ενδιαφέρον, το προκλητικό θα έλεγα, που πρέπει να δούμε στο ΕΑΜ. Όχι βέβαια επειδή οι όροι είναι ίδιοι, αλλά επειδή, στη βάση ενός αιτήματος που δεν είναι επαναστατικό από μόνο του, αρχίζεις και συγκροτείς διαδικασίες που έχουν τέτοια χαρακτηριστικά. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα παράδειγμα νεοφιλελεύθερου εθνικισμού: η Τουρκία του Ερντογάν

Standard

της Σίας Αναγνωστοπούλου

Στη γειτονιά του Τσαρσαμπά, Κωνσταντινούπολη. Φωτογραφία του Ντάνιελ Μπριανκ, από το flickr

Ένα από τα σημαντικά χτυπήματα που καταφέρει η οικονομική κρίση δεν είναι μόνο ότι στερεί την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνεια μιας κοινωνίας, αφήνοντάς την έρμαιο στα χέρια είτε πολιτικών δυνάμεων που διαχειρίζονται ως ιεραπόστολοι την κρίση –για να μην έρθει η κόλαση– είτε φασιστικών μορφωμάτων που επωφελούνται για να παίξουν τον ρόλο του Μπάτμαν. Είναι και ότι την εγκλωβίζει στα προβλήματά της, στερώντας της το δικαίωμα να οραματίζεται τον εαυτό της σε σχέση με τον κόσμο γύρω της. Αυτή η εσωστρέφεια, την οποία υποδαυλίζουν πολιτικές και μιντιακές ελίτ που αναπαράγουν την εξουσία τους μέσα από τον φόβο και τον επαρχιωτισμό («να κάνουμε αυτό, για να είμαστε Ευρωπαίοι») αποκόπτει την κοινωνία από την επαφή με τον κόσμο στον οποίο ανήκει, της στερεί το δικαίωμα να διεκδικεί δυναμικά το μέλλον της. Τη γνώση και το πεπρωμένο της κοινωνίας το αναλαμβάνουν προνομιακά και αδιαφανώς πολιτικές και πνευματικές ελίτ οι οποίες, όπως διαχειρίζονται την οικονομική κρίση, διαχειρίζονται και την ένταξη μιας αποκαμωμένης από τα προβλήματα κοινωνίας στον κόσμο γύρω της: μέσα από μια διαδικασία υποταγής στο όραμα ενός νέου κόσμου που άλλοι ετοίμασαν γι’ αυτήν. Συνέχεια ανάγνωσης

Σκηνές από την κατοχική Αθήνα

Standard

 ΚΙ ΥΣΤΕΡΑ ΓΙΝΑΜΕ ΩΡΑΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Άστεγοι προσπαθούν να ζεσταθούν πάνω στους αεραγωγούς του ηλεκτρικού στην Ομόνοια, τον χειμώνα του 1941-1942. Εναλλακτικός τίτλος: Άνθρωποι και κουρέλια. Η ναζιστική Κατοχή ως καθημερινή αποστέρηση των βασικών αναγκών του ανθρώπου, ως βίαιο κουρέλιασμα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο φασισμός επιστράτευσε κάθε διαθέσιμο όπλο για την επιβολή της κυριαρχίας του. Ο θάνατος είτε ακαριαίος είτε αργός είναι πάντα θάνατος. Και, στην προκειμένη περίπτωση, σίγουρα δεν γίναμε ωραία φωτογραφία.

ΥΓ. Η φωτογραφία αποτελεί μέρος του αφιερώματος των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) στην Κατοχή και τον αντιφασιστικό αγώνα, το οποίο θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα τους (www.askiweb.eu) και στη σελίδα τους στο facebook http://www.facebook.com/askigr?fref=ts την προσεχή εβδομάδα.

Στάθης Παυλόπουλος Συνέχεια ανάγνωσης

Είμαστε όλοι ξεσκισμένες αδερφές;

Standard

Ομοφυλοφιλία, Χρυσή Αυγή και ομοκοινωνικότητα

 του Δημήτρη Παπανικολάου

Ήταν ο Χίτλερ γκέι; (από το σάιτ http://5election.com)

Όποιος είδε τον βουλευτή της Χρυσής Αυγής Παναγιώταρο να φωνάζει την προηγούμενη εβδομάδα «γαμημένες αλβανικές κωλοτρυπίδες… ξεσκισμένες αδερφές», έξω από το θέατρο Χυτήριο, πρέπει να πάει στο ίντερνετ και να ξαναδεί αυτές τις σκηνές. Δεν λέω μόνο να το δουν όσοι δεν το είδαν, λέω να το ξαναδούν και όσοι το είδαν. Ξανά και ξανά. Και να σκεφτούν γιατί αυτή η σκηνή (όσα μπιπ κι αν της βάλουν τα κανάλια) είναι κατασκευασμένη όχι μόνο να προκαλεί αλλά και να κολακεύει τα βαθύτερα ένστικτα κοινωνικής συμμετοχής των πολλών. Και να σκεφτούν γιατί, αυτά ακριβώς τα «ένστικτα», που μόνο φυσικά δεν είναι, πρέπει τώρα να συζητήσουμε.

Γράφω αυτό το σημείωμα για να προλάβω δυο παρανοήσεις. Η πρώτη είναι να δούμε την ιστορία με την παράσταση του CorpusChristi μόνο ως καταπάτηση δικαιωμάτων, και δη του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης. Ήταν, σαφώς, και αυτό. Όμως, παράλληλα, ήταν και μια περίτρανη ένδειξη της συναρμογής της ομοφοβίας με τον εθνικισμό, τον ρατσισμό, την μισαλλοδοξία και τον νεοναζισμό. Την ίδια στιγμή, ήταν μια εντυπωσιακά καλή ευκαιρία για να κατανοήσουμε πόσο αυτή η συναρμογή της ομοφοβίας με κάθε είδους στεγανό ταυτοτικό λόγο κολακεύει ακριβώς τους τρόπους με τους οποίους μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα συμπολιτών μας, πολύ μεγαλύτερη από όσους εύκολα ονομάζουμε νεοναζιστές ή ρατσιστές, χρησιμοποιεί για να κατανοήσει τον κόσμο. Ξαναδές τη σκηνή με τον Παναγιώταρο. Και σκέψου τι μέσα σου, εκεί που λανθασμένα ονομάζεις «ενστικτωδώς», πάει κάπως προς στιγμήν να τη θεωρήσει δεδομένη. Και άρχισε, πολιτικά, την (αυτο)κριτική σου ακριβώς από το σημείο εκείνο. Συνέχεια ανάγνωσης