Ένα μήνυμα στον Άρη

Standard

95 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

 της Μπέσσυ Μπίττυ

μετάφραση: Χρήστος Κεφαλής

Στην Οκτωβριανή Επανάσταση είναι αφιερωμένος ο τόμος 7 του περιοδικού Μαρξιστική Σκέψη που μόλις κυκλοφόρησε, εικονογραφημένος με σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Το  πλούσιο αφιέρωμα, που φωτίζει τις ριζοσπαστικές αλλαγές και τους μετασχηματισμούς σε πολλούς τομείς (οικονομία, κρατική οργάνωση, κοινωνική πολιτική, παιδεία, πολιτισμό, τέχνη), περιλαμβάνει άγνωστα κείμενα φιλομπολσεβίκων δημοσιολόγων που επισκέφτηκαν τη Ρωσία στη διάρκεια της Επανάστασης,  άρθρα μπολσεβίκων ηγετών, μαρτυρίες από την πλευρά των Λευκών και αντιμπολσεβίκικα «ντοκουμέντα»  από βρετανικές και αμερικανικές πηγές, καθώς κείμενα στοχαστών (Γκόρκι, Σορέλ, Μπαρμπίς, Ράσελ, Λάσκι). Δημοσιεύουμε σήμερα, με μικρές περικοπές, το κείμενο της Μπέσσυ Μπίττυ (τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου της The Red Heart of Russia, Νέα Υόρκη 1918). Η Μπίτι,  αμερικανίδα δημοσιογράφος και αγωνίστρια, επισκέφθηκε την επαναστατική Ρωσία το 1917 και το 1921, οπότε και πήρε συνεντεύξεις από τον Λένιν,  τον Τρότσκι και τον Καλίνιν.  Επίσης, ένα απόσπασμα από το κείμενο του Μπέρτραντ Ράσελ (από τον πρόλογο του βιβλίο του The Practice and Theory of Bolshevism, γραμμένο μετά την επίσκεψη του στη Σοβιετική Ρωσία, Λονδίνο 1920).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Η Μπέσσυ Μπίττυ

 Ήμασταν πέντε στο μικρό μπλε δωμάτιο στο Πολεμικό Ξενοδοχείο εκείνο το βράδυ. Ήταν ένα από τα τελευταία μου στην Πετρούπολη. Τα ηλεκτρικά φώτα, που τρεμόσβηναν στην καλύτερη περίπτωση, είχαν σβήσει εντελώς. Η μικρή συρτή φλόγα του καντηλιού αποκάλυπτε μακρινά οράματα στα μάτια του Ζαμιάτιν. Ο Ζαμιάτιν, ένας από τους νεαρότερους ρώσους συγγραφείς, ένας βαθύς, ήρεμος, ευφάνταστος τύπος, μιλούσε με μύθους, με μακρά διαστήματα σιωπής ενδιάμεσα.

Οι μπολσεβίκοι ήταν το αντικείμενο της συζήτησής μας. Επιχειρηματολογούσαμε χωρίς ανάσα, με ξαναμμένα πρόσωπα και λαμπερά μάτια, όπως πάντα επιχειρηματολογούσε κανείς στη Ρωσία των ταραγμένων ημερών και νυχτών του κόκκινου ρωσικού χρόνου. Ο Ζαμιάτιν απόθεσε το φλιτζάνι του τσαγιού του, και με τον δείκτη του άρχισε να ψηλαφεί το βυσσινί μοτίβο στο κάλυμμα Μπουχάρας του τραπεζιού.

«Ο Μπολσεβίκος», διάσημος πίνακας του Μπόρις Κουστόντιεφ (1920)

«Όταν ήμουν παιδί», είπε, «γύρω στα δεκατρία ή τα δεκατέσσερα, διάβασα ένα βιβλίο που έχω ξεχάσει το όνομά του· μια ρωσική έκδοση ενός πράγματος σαν το Ρομάντσο των δύο κόσμων. Έκανε να στριφογυρίζουν παράξενες φαντασιώσεις στο μυαλό μου. Είπα στους συντρόφους μου γι’ αυτό, και ενθουσιάστηκαν όπως εγώ.

Μακριά, εκεί στο μεγάλο μαύρο ουρανό, πάνω από τις ασημένιες σημύδες ήταν ένας πλανήτης που ονομάζεται Άρης, κατοικούμενος όπως ο δικός μας από ανθρώπινα όντα. Αποφασίσαμε να έρθουμε σε επικοινωνία με αυτούς τους άλλους ανθρώπους. Σκεφτήκαμε πολλά σχέδια. Τέλος, συλλάβαμε την ιδέα να φτιάξουμε ένα μεγάλο γράμμα “Α” και να του βάλουμε φωτιά. Πιστεύαμε ότι ο Άρης θα τη δει και θα μας απαντήσει, και σε πολύ γρήγορα θα οργανώναμε ένα αλφάβητο και θα διεξάγαμε πολύωρες συζητήσεις. Ίσως θα άλλαζε ολόκληρος ο κόσμος, πού ξέρεις; Φλεγόμασταν με την ιδέα.

Κόψαμε κορμούς στο δάσος, και χτίσαμε ένα τεράστιο “Α”, μεγαλύτερο ακόμα και από τα όνειρά μας γι’ αυτό. Η μεγάλη νύχτα ήρθε. Του βάλαμε φωτιά και στη συνέχεια σταθήκαμε σιωπηλοί με κομμένη την ανάσα,  με τα μάτια καρφωμένα επάνω στο βελούδινο σκοτάδι, και περιμέναμε. Περιμέναμε και περιμέναμε. Τίποτα δεν συνέβη. Ο Άρης δεν απάντησε». Συνέχεια ανάγνωσης

Η πρακτική και η θεωρία του μπολσεβικισμού

Standard

95 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

του Μπέρτραντ Ράσελ

μετάφραση: Χρήστος Κεφαλής

Ο Τρότσκι σε επετειακή εκδήλωση για τον Κόκκινο Στρατό

H Ρωσική Επανάσταση είναι ένα από τα μεγάλα ηρωικά γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας. Είναι φυσικό να τη συγκρίνουμε με τη Γαλλική Επανάσταση, αλλά στην πραγματικότητα  είναι κάτι ακόμη πιο σημαντικό. Κάνει περισσότερα για να αλλάξει την καθημερινή ζωή και τη δομή της κοινωνίας· κάνει, επίσης, περισσότερα για να αλλάξει τις πεποιθήσεις των ανθρώπων. Ο μπολσεβικισμός συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της Γαλλικής Επανάστασης με εκείνα της ανόδου του Ισλάμ· και το αποτέλεσμα είναι κάτι ριζικά νέο, το οποίο μπορεί να κατανοηθεί μόνο με μια υπομονετική και παθιασμένη προσπάθεια της φαντασίας.

Η πιο σημαντική, με διαφορά, πτυχή της Ρωσικής Επανάστασης είναι η προσπάθεια να πραγματοποιηθεί ο κομμουνισμός. Πιστεύω ότι ο κομμουνισμός είναι αναγκαίος για τον κόσμο, και πιστεύω ότι ο ηρωισμός της Ρωσίας έχει πυροδοτήσει τις ελπίδες των ανθρώπων με έναν τρόπο που ήταν απαραίτητος για την πραγματοποίηση του κομμουνισμού στο μέλλον. Ως μια έξοχη προσπάθεια, χωρίς την οποία η τελική επιτυχία θα ήταν πολύ απίθανη, ο μπολσεβικισμός αξίζει την ευγνωμοσύνη και τον θαυμασμό ολόκληρου του προοδευτικού κομματιού της ανθρωπότητας. Συνέχεια ανάγνωσης

«Όσο υπάρχουν παραγκουπόλεις δεν υπάρχει δημοκρατία»

Standard

ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

του Κώστα Αθανασίου

O Οσβάλντο Μπάγερ

 Η αστυνομική βία έχει πλέον ξεφύγει: απρόκλητη, βάρβαρη, πάντα ατιμώρητη. Αναντικατάστατο στοιχείο της μνημονιακής εποχής. Έτσι κι αλλιώς, έχουμε απέναντί μας έναν υπουργό Δημόσιας Τάξης που, εκ μέρους της τρικομματικής κυβέρνησης, εφαρμόζει μια πολιτική και μια ατζέντα που αλληλοτροφοδοτούνται με εκείνες της Χρυσής Αυγής. Πάντως, όλο και πιο συχνά ακούει κανείς, μετά από τις πνιγμένες βραδιές των δακρυγόνων στις οποίες συνήθως καταλήγουν οι διαδηλώσεις, τη φράση «Ευτυχώς που δεν σκοτώθηκε κανένας άνθρωπος».

   Βέβαια, υπήρχαν και κάποιες (μακρινές;) εποχές που αυτό το «ευτυχώς» δεν ίσχυε. Οι εποχές που, αντί για δακρυγόνα, στην ημερήσια διάταξη ήταν οι σφαίρες. Αφορμή για να το θυμηθούμε είναι η έκδοση στα ελληνικά ενός κλασικού έργου της λατινοαμερικάνικης πολιτικής βιβλιογραφίας, της Εξέγερσης στην Παταγονία, του Αργεντίνου –«αναρχικού και ειρηνιστή», όπως αυτοορίζεται– ιστορικού, δημοσιογράφου, σεναριογράφου Οσβάλντο Μπάγερ (εκδ. Κουκκίδα, εισαγωγή και μτφ. Νίκος Κοκκάλας). Συνέχεια ανάγνωσης

Οι τόποι του ρατσισμού

Standard

του Κωστή Χατζημιχάλη

Από το έργο του Ενκί Μπιλάλ, «Η τριλογία του Νικοπόλ»

 Το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, οι πλατείες του Αγ. Παντελεήμονα, της Αμερικής και της Αττικής αναφέρονται συχνά ως τόποι εκδήλωσης ρατσιστικών επιθέσεων της Χρυσής Αυγής σε μετανάστες, εκεί εντοπίζεται η παράνομη και απροκάλυπτη βία, το αντριλίκι, η εθνικοφροσύνη, η ομοφοβία και ο σεξισμός των «λεβεντόπαιδων», όπως τους αποκαλεί έγκριτη πρωινή εφημερίδα. Μάλιστα η κυρίαρχη αφήγηση χρησιμοποιεί την παρουσία μεταναστών ως την κύρια αιτία υποβάθμισης των παραπάνω περιοχών. Η κατασκευή του προβλήματος οδηγεί και στις πολιτικές επίλυσής του και έτσι η εξουσία «νομιμοποιεί» τον Ξένιο Δία και τις φαραωνικές πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις, εκεί ακουμπά και η Χρυσή Αυγή.

Ωστόσο οι τόποι του ρατσισμού έχουν και άλλες διαστάσεις. Είναι περιοχές όπου η παρουσία των μεταναστών είναι ορατή: τα σώματα τους με το διαφορετικό χρώμα δέρματος συναντιόνται με τους «άσπρους» γηγενείς, τα ρούχα, η ομιλία και το φέρσιμο είναι διαφορετικά, τα ονόματα είναι ξενικά, το ίδιο και τα μαγαζιά. Η επιτέλεση αυτών των δραστηριοτήτων στο δημόσιο χώρο της πόλης τους κάνει ορατούς, ενώ την ίδια στιγμή είναι αόρατοι για τη δικαιοσύνη και για τα πιο στοιχειώδη δικαιώματα, ακόμη και για το δικαίωμα στη ζωή. Φανταστείτε τώρα για μια στιγμή τους μετανάστες και τις μετανάστριες σαν αόρατους/ες και ως προς τα σώματα αλλά υπαρκτούς/ες: να δουλεύουν σε υπόγειες σήραγγες για τους «επάνω», σε ειδικά φτιαγμένους χώρους παραγωγής και κατοικίας, κάτω από την επιφάνεια αλλά στο κέντρο της πόλης. Όπως στα κόμικς του Μπιλάλ την εποχή που οι κυρίαρχοι των πόλεων είχαν κεφάλι γερακιού και ατσάλινα χέρια και οι επιζώντες άνδρες και γυναίκες δουλεύουν γι’ αυτούς στα υπόγεια του μετρό που έχει καταστραφεί. Συνέχεια ανάγνωσης