Συ-στάσεις

Standard

  του Νικόλα Σεβαστάκη

 H στήλη γεννήθηκε στο Manifesto, στη Θεσσαλονίκη, Σάββατο πρωί, μετά την παρουσίαση της Τυραννίας του αυτονόητου, κουβεντιάζοντας με τη Φωτεινή, τον Κωνσταντίνο, τον Μιχάλη, τον Νίκο και τον Νικόλα: μια στήλη όπου θα προτείνουμε προτείνει μια έκδοση, μια ταινία, μια διαμάχη κάτι που ξεχωρίσαμε· όχι εκτενής ανάλυση, αλλά μια επισήμανση, μια πινελιά. «Συ-στάσεις»: πρόταση δηλαδή στους αναγνώστες και συνάμα στάση σε ένα γεγονός. Ξεκινάμε σήμερα, με τις συστάσεις του Νικόλα Σεβαστάκη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Z. Zυγιάρ

Z. Zυγιάρ

Jacques Julliard, Les gauches francaises, 1762-2012. Ιστορικό στέλεχος της κεντροαριστερής επιθεώρησης Nouvel Observateur, σημερινός αρθρογράφος στο Marianne, ιστορικός του εργατικού κινήματος και του γαλλικού συνδικαλισμού παλαιότερα: ο Jacques Julliard. Διανοούμενος με επιρροές από τον κοινωνικό καθολικισμό, τον Σαρλ Πεγκύ και το ήθος του Καμύ, ο Ζυγιάρ εκδίδει μέσα στο 2012 το ογκώδες πόνημα Les gauches francaises, 1762-2012: Histoire, politique, imaginaire (εκδόσεις Flammarion). Πρόκειται για σύνθεση της ιστορίας των πολλαπλών ρευμάτων και προσωπικοτήτων της Αριστεράς στη Γαλλία από τα χρόνια πριν την Επανάσταση έως σήμερα. Σε αυτή την αφήγηση, οι ιδέες και τα πρόσωπα, οι συμβολικές στιγμές και οι αγώνες φτιάχνουν ένα σύνολο διαφορών και αντιθέσεων, συναντήσεων και διαιρέσεων. Η υπόθεση εργασίας του Ζυγιάρ είναι ότι πρέπει να διακρίνουμε τέσσερεις αριστερές: τη φιλελεύθερη, την γιακωβίνικη, την κολεκτιβιστική και την ελευθεριακή. Από αυτές τις ευαισθησίες διαμορφώθηκε το σώμα του σοσιαλισμού, πέρα από τη σχηματική διαίρεση των μεταρρυθμιστικών και επαναστατικών ρευμάτων.

Ιστορία και ανθρωπολογία συγχρόνως ενός κόσμου ιδεών και πρακτικών στη χώρα που υπήρξε το «πολιτικό εργαστήριο της Ευρώπης» και της ριζοσπαστικής νεωτερικότητας.

 ***

Β. Σερζ

Β. Σερζ

Victor Serge, Carnets 1936-1947. Τα Τετράδια του Βίκτορ Σερζ (Carnets 1936-1947, εκδόσεις Agone) είναι οι σκέψεις, οι πολιτικές και πνευματικές αποκρίσεις του Σερζ στα «μεσάνυχτα του αιώνα», όπως χαρακτήρισε ο ίδιος τη σκοτεινή περίοδο της επέλασης των φασισμών και του σταλινικού τρόμου. Γιος ρώσων προσφύγων αντιπάλων της τσαρικής απολυταρχίας, νεαρός αναρχικός στο Βέλγιο και κατόπιν συμμέτοχος στα πρώτα χρόνια της σοβιετικής εξουσίας, ο Σερζ διαμορφώθηκε ως συγγραφέας με το πνεύμα της ετεροδοξίας. «Ελευθεριακός λενινιστής» μετά το 1917, κοντά στην αριστερή αντιπολίτευση μα αλλεργικός στο πνεύμα της σέκτας και ξένος προς κάθε δογματική τύφλωση, ο Σερζ είναι μια καλειδοσκοπική προσωπικότητα που έζησε τη δράση και τη γραφή, το διπλό πεπρωμένο της αγάπης για την κουλτούρα και την υπόθεση της κοινωνικής χειραφέτησης. Ρώσος και Γάλλος, Ευρωπαίος και κοσμοπολίτης, από τις Βρυξέλλες και το Παρίσι ως το Μεξικό, όπου θα πεθάνει το 1947. Συνέχεια ανάγνωσης

Χριστούγεννα στις 4 Φλεβάρη

Standard

 του Γιάννη Αλμπάνη

8Όταν έφτασε 25 του Δεκέμβρη χωρίς να έρθουν τα Χριστούγεννα, δεν έκανε εντύπωση στους ανθρώπους της πολιτείας. Έτσι κι αλλιώς, τις μέρες εκείνες τίποτα δεν συνέβαινε όπως παλιά. Και τα πράγματα είχαν σταματήσει για τόσο καιρό να κυλάνε όπως θα έπρεπε, που οι περισσότεροι δεν ήθελαν πια να θυμηθούν πώς ήταν πριν. Πριν αλλάξουν όλα, πριν το φως του ήλιου σταματήσει να διαπερνάει τα σύννεφα, πριν ο ουρανός αρχίσει να βρέχει στάχτη, πριν η γη γίνει στείρα και οι πηγές ν’ αναβλύζουν λάσπη. Προτού η σιωπή απλωθεί και γίνουν όσα γίνονταν στο βουλευτήριο.

Ούτε οι προφητείες των Ιερών Γραφών, ούτε οι σοφοί δημογέροντες που θυμούνταν τις ιστορίες από την αρχή του κόσμου είχαν προβλέψει όσα τρομερά θα έρχονταν. Κανένας δεν το περίμενε, κανένας δεν μπορούσε καν να φανταστεί ότι εκείνο το φθινόπωρο δεν θα έπεφτε βροχή, αλλά στάχτη, κι ότι ο ουρανός θα ήταν διαρκώς σκοτεινός, χωρίς να αφήνει τις ακτίνες του ήλιου να φτάνουν στην πολιτεία. Στην αρχή όλοι έμειναν άφωνοι και κανένας δεν μπορούσε να το εξηγήσει, γιατί κανένας δεν είχε ξαναδεί ποτέ να βρέχει στάχτη από τον ουρανό, κι ούτε οι Ιερές Γραφές, ούτε οι σοφοί δημογέροντες μπορούσαν να βοηθήσουν. Οι περισσότεροι πιάστηκαν απ’ αυτό που φαινόταν πιο εύκολο: «Κάτι παροδικό είναι, η στάχτη δεν θα κρατήσει πολύ». Συνέχεια ανάγνωσης

Οι μεταμορφώσεις του Μωυσή

Standard

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

του Κωνσταντίνου Τσουκαλά

To νέο βιβλίο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, Ελλάδα της λήθης και της αλήθειας. Από τη μακρά εφηβεία στη βίαιη ενηλικίωση, με το οποίο εγκαινιάζεται η σειρά «50 χρόνια Θεμέλιο, 1963-2013»,παρουσιάζεται την Τρίτη 18 Δεκεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι, στη Στοά του Βιβλίου, από τον Τάκη Καφετζή, τον Αντώνη Λιάκο, τον Ηλία Νικολακόπουλο, τον Γιώργο Σταθάκη (συντονιστής: Παύλος Τσίμας). Ξεκινώντας από τη διάχυτη απόγνωση και τη γενικευμένη οργή του ελληνικού λαού, το βιβλίο επιδιώκει μια διαφορετική ανάγνωση των αιτίων τη κρίσης, εκτιμώντας το ιστορικό πλαίσιο, τις «ιδιαιτερότητες» της ελληνικής κοινωνίας και το μεταλλασσόμενο ευρωπαϊκό περιβάλλον. Σήμερα, γράφει, «ο κοινωνικός πλούτος ανακατανέμεται υπέρ των ήδη πλουσίων, τα μεσοστρώματα αποσυντίθενται, οι μάζες εξαθλιώνονται, ο κοινωνικός ιστός εκρήγνυται και οι παραδοσιακές συμμαχίες και ισορροπίες καταλύονται. “Λύσεις” μπορεί να προκύψουν μόνο ως αποτέλεσμα ριζικών πολιτικών ανατροπών». Προδημοσιεύουμε σήμερα ένα κεφάλαιο από αυτή τη θερμή συνηγορία υπέρ του κοινωνικού,  της αλληλεγγύης, της «ανθρώπινης κατάστασης» που χάνεται. Γιατί, όπως είπε ο Αντρέ Μαλρώ και μας θυμίζει ο Κ. Τσουκαλάς, «μια ανθρώπινη ζωή δεν αξίζει τίποτε, τίποτε όμως δεν αξίζει όσο μια ανθρώπινη ζωή».

ENΘΕΜΑΤΑ

 

Szilard L. Marossy, «Άγιος Γεώργιος»

Szilard L. Marossy, «Άγιος Γεώργιος»

O τεχνοκρατικός νεοφιλελεύθερος λόγος δεν είναι μόνο αντιδραστικός και ανιστορικός, αλλά και θεολογικός. Στο εξής άλλοι Θεοί, κυρίως δε νέοι, «άγνωστοι Θεοί», δεν συγχωρείται πλέον ούτε να υπάρχουν ούτε να κάνουν την εμφάνισή τους. Οι αυτόκλητοι Μωυσήδες αρκούνται λοιπόν στο να κηρύσσουν τον ήδη γνωστό και ιδεολογικά αποστεωμένο λόγο του Κυρίου, επικαλούμενοι απλώς ένα προκωδικοποιημένο θέλημα που κανείς δεν δικαιούται να συζητήσει, να αμφισβητήσει ή ακόμα και να ερμηνεύσει. Στο όνομα του μοναδικού Θεού, οι προφήτες δεν έχουν παρά να αποκαλύπτουν και να εντέλλονται. «Ξεχάστε εκείνα που ξέρατε, ανασκουμπωθείτε, εργαστείτε σκληρά, μη διεκδικείτε τίποτε, σοβαρευτείτε, πειθαρχήστε, υποταχθείτε, αποκηρύξτε εκείνα στα οποία είχατε πιστέψει και, κυρίως, μετανοήστε για αυτό που έχετε κάποτε υπάρξει». Όπως θα μπορούσε να έχει πει ο Πιραντέλλο, είστε και πρέπει να είστε εκείνοι που σας λέμε πως είστε, επειδή έτσι μας αρέσει. Ακόμα και ως αόρατος, ίσως μάλιστα επειδή ακριβώς είναι αόρατος, ο Θεός ομιλεί τη μόνη «α-λήθεια». Συνέχεια ανάγνωσης

Κοινωνικό Εργαστήριο Θεσσαλονίκης: Ανοίγοντας το παρόν εναντίον της Χρυσής Αυγής

Standard

 του Μιχάλη Μπαρτσίδη

Φράνσις Μπέικον, "Αυτοπροσωπογραφία", 1972

Φράνσις Μπέικον, «Αυτοπροσωπογραφία», 1972

Υπάρχουν γεγονότα αλλά και φαινόμενα στην πολιτική που «εισβάλλουν αιφνιδίως», διακόπτουν τη λογική που είχαμε για να σκεφτόμαστε τα πολιτικά πράγματα, προκαλώντας τουλάχιστον αμηχανία. Έξι μήνες μετά την εκλογική επιτυχία της Χρυσής Αυγής, την ορμητική είσοδο και διάχυσή της σε κάθε πόρο της κοινωνίας, μήπως άραγε είναι αργά για τα μουδιασμένα ερωτήματα «Ποιοι είναι αυτοί και από πού ήρθαν»; Να αφήσουμε τον χρόνο της ανάλυσης και να περάσουμε στον χρόνο της πρακτικής αντίδρασης; Το Κοινωνικό Εργαστήριο, πεπεισμένο ότι είναι απολύτως απαραίτητος ο συνδυασμός των δύο χρόνων, με διαγώνια αντίληψη για τη συγκυρία, διοργάνωσε τη διημερίδα «Αντικείμενο: Χρυσή Αυγή» (7-8.12.2012), με στόχο την κατανόηση του φαινομένου αλλά και τη διατύπωση πολιτικών προτάσεων για την αντιμετώπισή του.

Διαφοροποιούμενοι από άλλες προσεγγίσεις που αναλύουν το φαινόμενο μόνο στην κεντρική πολιτική σκηνή, και εντάσσοντάς το σε ευρύτερες διαδικασίες αναδιάταξης της κοινωνίας, συνεργαστήκαμε με φίλους από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη που ανήκουν τυπικά σε διαφορετικούς χώρους. Ο κόσμος –μεγάλη η συμμετοχή νέων ατόμων– γέμισε επί δύο μέρες την αίθουσα του Μικρόπολις, προβληματίστηκε ομονοώντας αλλά και διαφωνώντας, με πολιτική ευγένεια και ήθος: πολύτιμη εμπειρία για όλους μας. Παρά την ετερότητα των απόψεων, έγινε δεκτό ότι η οικονομική κρίση λειτουργεί περισσότερο ως καταλύτης της εμφάνισης του ναζιστικού φαινομένου το οποίο ανάγεται σε μονιμότερες υπόγειες διαδικασίες και σημαδεύει ένα μετασχηματισμό της ίδιας της πολιτικής με την «άμα τη εμφανίσει» πρακτική βία που ασκεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Αγώνας, πολιτική, δημοκρατία και θεσμοί

Standard

Ο ΕΤΙΕΝ ΜΠΑΛΙΜΠΑΡ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ  ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

του Ετιέν Μπαλιμπάρ

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Ο Ετιέν Μπαλιμπάρ θα βρεθεί την Τρίτη 18 Δεκεμβρίου στην Αθήνα και θα μιλήσει στις 19.15 στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, κλείνοντας τον φετινό πρώτο κύκλο των «Κρίση-μων Σεμιναρίων» της Πρωτοβουλίας για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας. Τον Μπαλιμπάρ, ο οποίος θα μιλήσει με θέμα «Ποια κρίση, ποια Αριστερά, ποια Ευρώπη;» θα προσφωνήσει ο Στέφανος Πεσμαζόγλου, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει η Έλσα Σταματοπούλου. Με την ευκαιρία αυτή, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τις απαντήσεις του Etienne Balibar  σε μια παλιότερη συζήτηση (goo.gl/ubZz9) για την πολιτική, τον πόλεμο, την ταξική πάλη, τους θεσμούς, τη δημοκρατία και τη μετανάστευση.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Φελίξ Βαλοτόν, «Η αρπαγή της Ευρώπης», 1908

Φελίξ Βαλοτόν, «Η αρπαγή της Ευρώπης», 1908

Στο βιβλίο του Φουκώ Για την υπεράσπιση της κοινωνίας συναντάμε την ιδέα ότι ο πόλεμος έχει πια κοπάσει, όσον αφορά δύο βασικούς τομείς: τη φυλετική και την ταξική πάλη. Και ένα από τα ερωτήματα που θέτει είναι: Η ιστορία, όταν τη συλλαμβάνουμε κατ’ αυτό τον τρόπο (η ταξική και φυλετική πάλη προέρχονται, μιλώντας πάντα σχηματικά, και οι δύο από τα κάτω), πώς θα μπορούσε να γραφεί σήμερα από τα κάτω;

Το Για την υπεράσπιση της κοινωνίας είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο που θέτει σημαντικά ερωτήματα, αλλά δεν μπαίνει σε καλούπια. Ο Φουκώ υποστηρίζει πως πρέπει να αντιστρέψουμε την έκφραση του Κλαούζεβιτς: δεν είναι ο πόλεμος μια συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, αλλά η πολιτική μια συνέχιση του πολέμου. Αυτό, εν συντομία, προϋποθέτει έναν ιδεατό τύπο «καθαρής πολιτικής», με την έννοια ότι είναι εντελώς αυτονομημένη, τόσο από την ιδεολογία όσο και από την οικονομία. Αυτή είναι η ουτοπία του, την οποία εντοπίζει βέβαια στην κλασική εποχή, ή εν πάση περιπτώσει στα περιθώριά της. Δεν μας λέει, ασφαλώς, να επιστρέψουμε εκεί, αλλά να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε γιατί απομακρυνθήκαμε απ’ αυτήν. Συνέχεια ανάγνωσης

Για μια αναστοχαστική και κριτική αρχαιολογία

Standard

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «ΤΟ ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΟΥ»

συνέντευξη με τον Γιάννη Χαμηλάκη

 

xamilΚυκλοφόρησε πριν λίγες μέρες και στα ελληνικά το βιβλίο του Γιάννη Χαμηλάκη, καθηγητή αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, Το έθνος και τα ερείπιά του: αρχαιότητα, αρχαιολογία και εθνικό φαντασιακό στην Ελλάδα (μετ.: Νεκτάριος Καλαϊτζής, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου· α΄ έκδ: Oxford University Press, 2007). Το βιβλίο παρουσιάζεται την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου, ώρα 19.00, στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (Ερμού 134-136), με ομιλητές τη Δέσποινα Καταπότη (Παν. Αιγαίου), τον Στρατή Μπουρνάζο, τον Δημήτρη Πλάντζο (Παν. Ιωαννίνων), τον συγγραφέα Χρήστο Χρυσόπουλο και τον Γ. Χαμηλάκη. Η προσέγγιση του Χαμηλάκη συνιστά ένα βαθύτατα πολιτικό εγχείρημα, καθώς αποδομεί κυρίαρχους μύθους (με μια γκάμα που ξεκινάει από την κατασκευή μνημειοποιημένων τοπίων όπως η Ακρόπολη, τον ρόλο των «εθνικών αρχαιολόγων» όπως ο Μανόλης Ανδρόνικος, τη χρήση της αρχαιολογία στο καθεστώς της 4ης Αυγούστου και της αρχαιότητας στη Μακρόνησο, μέχρι τη διαμάχη για τα Ελγίνεια). Με την ευκαιρία αυτή, μιλήσαμε με τον Γιάννη Χαμηλάκη.

Στρ. Μπ.

Γιάννης Τσαρούχης, «Θυσία Ιφιγένειας», 1947-1955

Γιάννης Τσαρούχης, «Θυσία Ιφιγένειας», 1947-1955

Το βιβλίο επιγράφεται Το έθνος και τα ερείπιά του. Όπως εξηγείς, «το έθνος σπάνια μπορεί (αν μπορεί) να νοηθεί χωρίς ερείπια». Γιατί συμβαίνει αυτό, και πώς εξειδικεύεται στην περίπτωση της σύγχρονης Ελλάδας;

Είναι γνωστό πως κάθε έθνος παράγει την εθνική του γενεαλογία, τον ιδρυτικό του μύθο, βασισμένο σε συγκεκριμένες ιστορικές αφηγήσεις. Προσπαθώ να δείξω ότι αυτό από μόνο του δεν αρκεί, ότι το εθνικό φαντασιακό έχει ανάγκη και από τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος. Και αυτό γιατί η υλικότητα των ερειπίων, η άμεση ενσώματη και αισθητηριακή τους πρόσληψη, οι δεσμοί με το χώμα και το έδαφος, οι δυνατότητες επιτελεστικότητας που παρέχουν, καθώς και για κοινωνικά δρώμενα, αλλά και η αίσθηση της αρχαιότητας και χρονικότητας που ενεργοποιούν προσδίδουν στην εθνική αφήγηση «σάρκα και οστά»: αμεσότητα και οικειότητα, παρέχουν αυθεντικότητα, μια ορατή και απτή «αλήθεια», στοιχεία απολύτως απαραίτητα για να γίνει η εθνική αφήγηση κοινό κτήμα.

Η Ελλάδα δεν συνιστά εξαίρεση στο παραπάνω φαινόμενο, ίσα-ίσα αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις διεθνώς. Κι αυτό γιατί ο «χρυσός αιώνας» πάνω στον οποίο βασίστηκε η εθνική της αφήγηση, δηλαδή η κλασική αρχαιότητα, αποτέλεσε παράλληλα και έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της δυτικής νεωτερικότητας, ιδιαίτερα για την αστική της τάξη. Έτσι, τα αντίστοιχα αρχαιολογικά κατάλοιπα έγιναν τόσο ιεροποιημένες αξίες για το ελληνικό εθνικό φαντασιακό όσο και αντικείμενα του πόθου για τις δυτικές ελίτ, απαραίτητα για την αισθητική και πολιτική τους συγκρότηση. Αυτό δημιούργησε μια σειρά εντάσεις, τις οποίες εξετάζω στο βιβλίο. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ψυχωφελής διαδρομή

Standard

ΜΝΗΜΗ ΜΙΜΗ ΣΟΥΛΙΩΤΗ (1949-2012)

«Χθες το απόγευμα μια παρέα από εργάτες ανέβαιναν ήσυχα την οδό Μοντέρα, όταν διέκριναν δυο παπάδες να κατεβαίνουν τον ίδιο δρόμο από την άλλη πλευρά. Μπρος σ’ αυτή την πρόκληση…»

Λουίς Μπουνιουέλ, «Η τελευταία πνοή»

 

του Μανόλη Σαββίδη

souliotis 1Ο Μίμης Σουλιώτης αναπαύεται σε ένα φρεσκοσκαμμένο μνήμα στο νέο νεκροταφείο της Φλώρινας, ανάμεσα στην πόλη και τα Βιτώλια, με πλάτη στον Βαρνούντα και με πανοραμική θέα στον κάμπο της Λυγκηστικής και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Η γαλήνη και ένα λεπτό στρώμα χιονιού σκεπάζουν τα πάντα.

Αυτή η ωραία εικών είναι φυσικά πλασματική, και αποσκοπεί στην χειραγώγηση των συναισθημάτων (τα πραγματικά της στοιχεία κάνουν απλώς την απάτη πειστικότερη). Ο Σουλιώτης δεν αναπαύεται πουθενά γιατί πέθανε στην εντατική του «Κυανού Σταυρού» της Θεσσαλονίκης τα ξημερώματα της 27ης Νοεμβρίου 2012. Η σορός του κηδεύτηκε την επομένη σύμφωνα με τα έθιμα της πατρίδας που είχε επιλέξει, μπήκε στο κιβούρι και σκεπάστηκε από χώμα.

Η Φλώρινα δεν είναι η πιο φιλόξενη πόλη των Βαλκανίων. Το κρύο τους περισσότερους μήνες του χρόνου είναι ψηλαφητό και οδηγεί τους ιθαγενείς σε αμυντική στάση προς τη φύση και τη ζωή, ενώ παραδοσιακά οι εχθροί της ορθοδοξίας και του έθνους ελλοχεύουν και οι Φλωρινιώτες γρηγορούν. Οι ξένοι αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα (και δικαίως) γιατί ποιος λογικός άνθρωπος θα πήγαινε να μείνει σε αυτήν την πόλη αν δεν ήταν από εκεί;

Το ιδιαίτερο τυπικό της Φλώρινας είχε και νεκρική μπάντα του δήμου και ατέρμονες επικήδειους στη μητρόπολη — ο μακαρίτης ήταν καθηγητής στο τοπικό Πανεπιστήμιο, και η ιδιότητα αυτή έχει την κοινωνική αναγνώριση και τα άτυπα προνόμιά της. (Θυμάμαι την ευχάριστη κατάπληξη του πατέρα μου όταν έγινε καθηγητής Πανεπιστημίου και οι τελωνειακοί στο Ελληνικό έπαψαν να του ψαχουλεύουν τη βαλίτσα όποτε ερχόταν από το εξωτερικό). Συνέχεια ανάγνωσης

Ποιήματα του Μίμη Σουλιώτη από την ανέκδοτη συλλογή «Αθήνηθεν»

Standard

ΜΝΗΜΗ ΜΙΜΗ ΣΟΥΛΙΩΤΗ (1949-2012)

(τα ανέκδοτα ποιήματα  του Μ. Σουλιώτη συνοδεύουν το άρθρο του Μανόλη Σαββίδη, » Η ψυχωφελής  διαδρομή», που δημοσιεύεται στα σημερινά «Ενθέματα»)

Δακρυγόνα 1965

Από τη σελίδα για τον Μίμη Σουλιώτη στο facebook (www.facebook.com/MimisSouliotis)

Από τη σελίδα για τον Μίμη Σουλιώτη στο facebook (www.facebook.com/MimisSouliotis)

Μερικοί χωθήκαμε σ’ ένα στενόμακρο σουβλατζήδικο

από την κάτω μεριά του Συντάγματος

με δυνατό τσούξιμο στα μάτια,

το λαρύγγι και το δέρμα μας καίγαν,

ξεπλενόμασταν και με το νερό απόγινε

και το αφεντικό μουρμούριζε στον εαυτό του

για να τον ακούσουμε:

«Δε βγάλαν ποτέ τον αρχηγό μόνοι τους,

έτσι ή αλλιώς αυτωνών

τους τον διορίζαν οι σύμμαχοι».

λουφάζαμε

τότε μπούκαραν οι αστυφύλακες

που μας κοίταξαν για λίγο,

εκείνος έριξε τα κοψίδια στην ζεσταμένη πιτούλα

και κουνώντας την πελώρια τσίγκινη αλατιέρα

τσίχου-τσίχου σαν μαράκες

ρώτησε με επαγγελματικό τόνο

λες και είχε έρθει η σειρά κάποιου

«Κρεμμυδάκι βάζω, κύριος;».

Συνέχεια ανάγνωσης

Αποδόμηση, σπουδές των υποδεέστερων και φεμινιστική κριτική: οι κεντρικοί άξονες του έργου της Σπίβακ

Standard

 Η ΓΚ. ΣΠΙΒΑΚ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑ

 του Δημήτρη Καλαντζόπουλου

spivakΤο Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς διοργανώνει την έκτη Eτήσια Dιάλεξη στη μνήμη του Ν. Πουλαντζά, με ομιλήτρια την καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κολούμπια Γκαγιάτρι Τσακραβόρτι Σπίβακ, μια από τις σημαντικότερες φωνές στον χώρο των μετααποικιακών σπουδών και της φεμινιστικής θεωρίας. Παράλληλα με το πολυσχιδές ακαδημαϊκό της έργο, η Σπίβακ έχει αναπτύξει πλούσια δράση στο κίνημα για την αγροτική εκπαίδευση ιδρύοντας σχολεία και παρέχοντας συνεχή εκπαίδευση σε μαθητές και καθηγητές στη Δυτική Βεγγάλης. Η Σπίβακ θα μιλήσει με θέμα «Η αρπαγή της Ευρώπης από τον ταύρο των αγορών», την Πέμπτη 20 Δεκεμβρίου, ώρα 19.00, στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας (Ομήρου 14-16). Την ομιλήτρια και το έργο της θα παρουσιάσει η Σίσσυ Βελισσαρίου. Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Η Gayatri Chakravorty Spivak είναι ιδιαίτερα γνωστή για την πολιτική αξιοποίηση σύγχρονων πολιτισμικών και κριτικών θεωριών, για την αμφισβήτηση της κληρονομιάς της αποικιοκρατίας και την προβληματοποίηση της ανάγνωσης, της λογοτεχνίας και του πολιτισμού. Οι κριτικές παρεμβάσεις της Σπίβακ τέμνουν ένα μεγάλο εύρος θεωρητικών ενδιαφερόντων, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον μαρξισμό, τον φεμινισμό, την αποδόμηση, τη μεταποικιακή θεωρία και την παγκοσμιοποίηση. Η Σπίβακ αμφισβητεί τις κυρίαρχες συμβάσεις της λογοτεχνικής κριτικής και της ακαδημαϊκής φιλοσοφίας, δίνοντας έμφαση σε πολιτισμικά κείμενα ανθρώπων και ομάδων που συνήθως περιθωριοποιούνται από τον κυρίαρχο δυτικό πολιτισμό, όπως οι μετανάστες, η εργατική τάξη, οι γυναίκες και το μετααποικιακό υποκείμενο. Συνέχεια ανάγνωσης

Για τη διαφορά∙πάλι

Standard

Φύλο και σεξουαλικότητα: στο κίνημα και στο πανεπιστήμιο

 

του Δημήτρη Παπανικολάου

 Μέρος του άρθρου εκφωνήθηκε στην παρουσίαση του βιβλίου Σώμα-Φύλο-Σεξουαλικότητα: ΛΟΑΤΚ πολιτικές στην Ελλάδα (επιμ. Άννα Αποστολέλλη και Αλεξάνδρα Χαλκιά, εκδ. Πλέθρον), στο Βοoze, 15.6.2012. Το κείμενο, λοιπόν, γράφτηκε πριν από μήνες. Αποφάσισα να μην το αλλάξω, παρόλο που στην πορεία η επικαιρότητά του πολλαπλασιάστηκε.

Δ.Π.

Πωλ Ντελβώ, «Ένας άνδρας στο δρόμο», 1940

Πωλ Ντελβώ, «Ένας άνδρας στο δρόμο», 1940

«Η διαφορά και η πολιτική της ταυτότητας έκλεισαν τον κύκλο τους»: το επιχείρημα το άκουσα πολύ την τελευταία διετία, κυρίως από ανθρώπους που θεωρώ συνοδοιπόρους και συνεργάτες∙ και το άκουσα να συντονίζεται ιδιαίτερα ως αντίθεση στον λόγο του κοινωνικού φύλου και της σεξουαλικής διαφοράς. Στην πιο γνωστή του διατύπωση, το άκουσα να στηρίζεται και στην Επινόηση της ετερότητας του Κωνσταντίνου Τσουκαλά (2010) και πήγαινε ακριβώς έτσι: Δεν είναι πια ο καιρός του προσωπικού, αλλά η στιγμή να ξαναγυρίσουμε στο κοινωνικό, το συλλογικό, το ευρύτερο. Λες και το προσωπικό ορίζεται ως το αντίθετο του συλλογικού, λες και διαφορά και ετερότητα (πολιτισμική, κοινωνική, αλλά και σεξουαλική) δεν είναι ζητήματα ευρύτερης κοινωνικής και πολιτικής σημασίας.

Όσοι ακολούθησαν αυτό το σκεπτικό, ιδιαίτερα στην εκδοχή που θέλει τον λόγο περί σεξουαλικότητας και σεξουαλικής διαφοράς ως σχετικά άκαιρο, θα παραξενεύτηκαν, φαντάζομαι, με τον κεντρικό ρόλο που έπαιξαν το φύλο, η σεξουαλικότητα και οι πολιτικές τους, στην πρόσφατη συγκυρία· παντού: στον πολιτικό λόγο, στις πρακτικές αντιπαραθέσεις πονηρών πολιτευτών, στη δημόσια σφαίρα της προεκλογικής πάλης και στις μετεκλογικές συζητήσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Η κοιλιά των πατρικίων και η αμφισβητήσιμη αρτιμέλεια των πληβείων

Standard

 WEB ONLYMONO ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ THΣ «ΑΥΓΗΣ» ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΠΛΟΓΚ ΤΩΝ ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ

                                                                  Στη μνήμη του Victor Gordon Kiernan, τον οποίο θα επιθυμούσα να είχα γνωρίσει περισσότερο

του Βασίλη Δρουκόπουλου

«ΚΟΡΙΟΛΑΝΟΣ: Όποιος συμβούλεψε να δώσουν δωρεάν σιτάρι από αποθήκες κρατικές,

καθώς κάποτε το ’χαν κάνει στην Ελλάδα, –

                                                                                 ΜΕΝΕΝΙΟΣ: Καλά, φτάνει, άσ’ το αυτό.

                                                                                 ΚΟΡΙΟΛΑΝΟΣ: Αν κι είχε εκεί ο λαός πιο απόλυτη εξουσία, – λέω πως αυτοί ταγίσαν την απειθαρχία, θρέψαν του κράτους την καταστροφή».

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Κοριολανός, Πράξη Γ, Σκηνή 1

(μτφρ. Βασίλης Ρώτας, Επικαιρότητα, Αθήνα, 1997 [ανατύπωση]).

"Kοριολανός¨", Πράξη Ε, σκηνή ΙΙΙ. Γκραβούρα του J. Caldwell, από έναν πίνακα ρου G. Hamilton

«Kοριολανός¨», Πράξη Ε;, σκηνή 3. Γκραβούρα του J. Caldwell, από έναν πίνακα του G. Hamilton

Όποτε σημαντικά γεγονότα συμβαίνουν, λέξεις και φράσεις, παράγραφοι και αποσπάσματα από σκονισμένα κλασικά κείμενα επαναπροβάλλουν και επανέρχονται για την επίκαιρη αμεσότητα που και τότε στόχευαν και με την ορμή την οποία τότε είχαν γραφτεί (http:// goo.gl/LRymX πρόσβαση: 7.9.2012). Οι σημερινές εξελίξεις στη χώρα μας και αλλού με παραπέμπουν στον Κοριολανό του Σαίξπηρ, το πιo πολιτικό θεατρικό έργο του. Παραφράζοντας έναν μελετητή του Σαίξπηρ: στοιχεία πολιτικής θεωρίας δεν θα πρέπει να επιβάλλονται σ’ ένα απρόθυμο κείμενο. Όμως αυτά, όπως θα δούμε στη συνέχεια, είναι ήδη ενσωματωμένα στο υλικό του έργου και αναμένουν την ανάδειξή τους από την προσεχτική ανάγνωσή μας.

Από την παράστση του ΚΘΒΕ, 1973

Από την παράσταση του ΚΘΒΕ, 1973

Υπενθυμίζω πολύ συνοπτικά. Έργο εμπνευσμένο από την κοινωνική αναταραχή και τις λαϊκές εξεγέρσεις  που οφείλονταν στις περιφράξεις της γης και στην έλλειψη δημητριακών σε κομητείες των Midlands στο γύρισμα του 16ου προς τον 17ο αιώνα όπως και στο Warwickshire το 1607, τη χρονιά που ο Σαίξπηρ συγγράφει τον Κοριολανό. Μάλιστα, υποστηρίζεται ότι στα χέρια του Σαίξπηρ είχε φτάσει το μανιφέστο των Warwickshire Diggers εκείνης της εποχής. Ας θυμηθούμε επίσης ότι ο Σαίξπηρ είχε γεννηθεί στο Stratford του Warwickshire και ότι ο ίδιος είχε σημαντική κτηματική περιουσία  στην περιοχή.

Το έργο ξετυλίγεται γύρω από τη σύγκρουση πατρικίων και πληβείων στη Ρώμη μετά τα γεγονότα της Πρώτης Απόσχισης (Απόσυρσης), το 494 π.Χ. Την αφορμή της εξέγερσης, όπως αυτή περιγράφεται στην αρχή του έργου, αποτελεί η έλλειψη δημητριακών. Την ίδια εποχή παραχωρούνται πέντε δημαρχίες στους πληβείους με εκπροσώπηση στη Σύγκλητο, ενώ ταυτόχρονα ξεσπάει  πόλεμος με τους γειτονικούς Βόλσκους.  Ο Γάιος Μάρκιος, αρχομανής και αρχολάγνος σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του Μάριου Πλωρίτη (Το Βήμα, 28.8.2005), επικεφαλής του ρωμαϊκού εκστρατευτικού σώματος καταλαμβάνει την Κοριόλη, πόλη των Βόλσκων, νότια του Λατίου και αποκτά το προσωνύμιο Κοριολανός. Παρόλο που προτείνεται για ύπατος, εξασφαλίζοντας και την υποστήριξη των πληβείων, διατηρεί τη χολερική του συμπεριφορά και αυθάδη υπεροψία του απέναντι τους. Αποτέλεσμα: οι πληβείοι αποσύρουν τη ψήφο τους και η εκλογή του ακυρώνεται. Αποφασίζεται η εξορία του. Αυτός, χολωμένος, εγκαταλείπει τη Ρώμη και καταφεύγει στη χώρα των Βόλσκων, προσχωρεί σ’ αυτούς και καταλήγει σε συνεργασία με τον πρότερο εχθρό του Αουφίδιο, με σκοπό να καταλάβουν μαζί τη Ρώμη. Η μητέρα του, Βολούμνια, τον μεταπείθει, ο στρατός των Βόλσκων αποσύρεται και τελικά ο Κοριολανός δολοφονείται από τον Αουφίδιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Το τέλος της ηθογραφικής Αθήνας: Στις πόλεις η πρόγευση του μέλλοντος

Standard

WEBONLYMONO ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ «ΑΥΓΗΣ» ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΠΛΟΓΚ ΤΩΝ «ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ»

της Φωτεινής Μαργαρίτη

Εκεί που διασώζεται τμήμα της αρχαίας οχύρωσης των Αθηνών, ορθώνονται τα νέα τείχη της πόλης. Β. Σοφίας και Πανεπιστημίου. F/M, 8/10/2012

Εκεί που διασώζεται τμήμα της αρχαίας οχύρωσης των Αθηνών, ορθώνονται τα νέα τείχη της πόλης. Β. Σοφίας και Πανεπιστημίου. F/M, 8/10/2012

Αξίζει να σημειώσουμε πως στα τελευταία ρατσιστικά στιγμιότυπα οι νεοναζί τρομοκράτες στοχεύουν κυρίως πάνω στους πιο αδύναμους ξένους, σ’ αυτούς που βρέθηκαν (προς το παρόν) στη λάθος πλευρά της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, την εξ Ανατολών. Ο Παλαιστίνιος Εντουαρντ Σαίντ (Οριενταλισμός) θα πει πως η Δύση κατέκτησε την Ανατολή και έμαθε επί πολλούς αιώνες να μιλάει για λογαριασμό της. H «Ανατολή» κατασκευάζεται ως κάτι διαφορετικό από την «Δύση» και σε κάθε περίπτωση κατώτερο.

Η τελευταία κρίση στην Ευρωζώνη έδειξε πόσο εύκολα τα στερεότυπα επεκτείνονται για να κάνουν αντικείμενο τον Έλληνα ή τον οποιοδήποτε Δυτικό.

Οι μειονότητες

Σύλληψη εκείνων που βρέθηκαν στην λάθος πλευρά της παγκόσμιας τάξης. Ομόνοια. F/M, 31/3/2012

Σύλληψη εκείνων που βρέθηκαν στην λάθος πλευρά της παγκόσμιας τάξης. Ομόνοια. F/M, 31/3/2012

Κατ’ αναλογίαν, στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας, παρατηρούμε τα ρευστά όρια ανάμεσα στον ξένο και τον Έλληνα. Όσο οι επιθέσεις της Χρυσής Αυγής εναντίον Πακιστανών, Αιγυπτίων κλπ., επεκτείνονται σε  Έλληνες και ξένους αδιακρίτως, με έμφαση στις «ειδικές» κατηγορίες (καλλιτέχνες, ομοφυλόφιλους κλπ.), αποδεικνύεται πως το «πολιτικά ορθό», μια ακόμη κατάκτηση της Δύσης, κατεδαφίζεται. Όμως από μια άλλη άποψη ριζοσπαστικοποιείται. Το οικουμενικό δικαίωμα στην πόλη, και όχι η σχετικοποίηση του καθίσταται κεντρικό πολιτικό ζήτημα.

Νέες συλλογικότητες

Το ερώτημα της δημοκρατικής οικοδόμησης μιας κοινής αστικής ζωής, ιδέα την οποία θεμελίωσε η αρχαία ελληνική πόλις, ετέθη τις προηγούμενες δεκαετίες από τις δυτικές κοινωνίες με σύγχρονους όρους. Η συνύπαρξη ετερόκλητων τάξεων, εθνοτήτων και ατομικοτήτων, αν και ανταγωνίζεται την παραπάνω ιδέα, ταυτόχρονα προκαλεί την επινόηση ενός δημόσιου χώρου που απελευθερώνει από τους παραδοσιακούς κληρονομικούς δεσμούς και εξασφαλίζει μια νέα πλούσια κοινωνικότητα. Συνέχεια ανάγνωσης

O Γκυ Μπυρζέλ και το έργο του

Standard

WEB ONLY

με την ευκαιρία της αναγόρευσης του σήμερα σε επίτιμο δρ του ΕΜΠ
του Μηνά Αγγελίδη, της  Σοφίας Αυγερινού-Κολώνια και του Νίκου Μπελαβίλα

guyyyyΟ διάσημος πολεοδόμος και γεωγράφος Γκυ Μπυρζέλ  αναγορεύεται αύριο Δευτέρα Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου και ώρα 17.30 επίτιμος διδάκτορας της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ στην αίθουσα εκδηλώσεων του Κτιρίου Αβέρωφ. Η εκδήλωση ξεκινάει με ομιλία της  διευθύντριας του Τομέα Πολεοδομίας και Χωροταξίας Σοφία Αυγερινού-Κολώνια για το έργο του τιμώμενου, συνεχίζεται με συζήτηση με θέμα «Η Αθήνα σε κρίση» (Μηνάς Αγγελίδης, Άγις Αθανασιάδης, Θωμάς Μαλούτας, Νίκος Μπελαβίλας, Γιάννης Τσιώμης) και ολοκληρώνεται με ομιλίατου τιμώμενου Γκυ Μπυρζέλ με θέμα «Διάρκεια και αλλαγές στην ελληνική πρωτεύουσα». Με την ευκαιρία αυτή, τα «Ενθέματα» δημοσιεύουν την εισήγηση του Μηνά Αγγελίδη, της   Σοφίας Αυγερινού-Κολώνια και του Νίκου Μπελαβίλα προς τον Τομέα Πολεοδομίας και Χωροταξίας, με βάση την οποία ο Γκυ Μπυρζέλ αναγορεύεται επίτιμος διδάκτωρ. Το κείμενο αναφέρεται στην συνολική επιστημονική συνεισφορά  του Μπυρζέλ, με ιδιαίτερη αναφορά στην ενασχόλησή του με την Ελλάδα, ενώ στο τέλος περιέχει αναλυτική εργογραφία του.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

 Ο Guy Burgel, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Paris Χ – Nanterre, έχει μια εξαιρετικά σημαντική συνεισφορά στις επιστήμες της πολεοδομίας και γεωγρα­φίας. Διετέλεσε Καθηγητής αστικής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Paris X – Nanterre και θεμελίωσε τη συλλογή συγκριτικών μελετών του περιοδικού «Villes en parallèle» το 1980, η έκδοση του οποίου συνεχίζεται έως σήμερα. Διηύθυνε για μεγάλο διάστημα το Εργαστήριο αστικής γεωγραφίας (Laboratoire de géographie urbaine) του Πανεπιστημίου Paris X – Nanterre.Έχει συγγράψει πολύ μεγάλο αριθμό εργασιών για την πόλη, οι οποίες είχαν μεγάλη απήχηση στην διεθνή επιστημονική κοινότητα αλλά και σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό.Του έχει απονεμηθεί ο τίτλος της γαλλικής «Académie d’architecture».

 Η έρευνα για την Ελλάδα

pobiaΟ καθηγητής Guy Burgel αφιέρωσε πολύ μεγάλο μέρος της επιστημονικής δραστηριότητάς του στην Ελλάδα. Συμμετείχε σε μεγάλο αριθμό σημαντικών ερευνών για την Αθήνα, τις ελληνικές πόλεις και γενικότερα τον ελληνικό χώρο, οι οποίες κα­τέληξαν σε βιβλία και δημοσιεύσεις επηρεάζοντας παράλληλα σε σημαντικό βαθμό την επιστημονι­κή σκέψη για την ελληνική πόλη και περιφέρεια για δεκαετίες.

Ειδικότερα, ο Guy Burgel, στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, μέσα από μια σειρά συστηματικών ερευνών του μετασχηματισμού του αστικού όσο και του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα, ανέλυσε συστηματικά τους πολυδιάστατους μηχανισμούς σχηματισμού της Αθήνας, μιας ιδιότυπης μεσογειακής μητροπολιτικής περιοχής, μέσα από διαδικασίες αποδυνάμωσης των περιφερειακών και τοπικών αναπτυξιακών και κοινωνικών δομών και των πολιτιστικών ταυτοτήτων που προϋπήρχαν. Μέσα από πρωτότυπες μεθόδους ανάλυσης των διασυνδέσεων ανάμεσα στο τοπικό και το υπερτοπικό, ανάμεσα στην οικονομία, την κοινωνία και τον καθημερινό βίο των ανθρώπων, επέτυχε να αναλύσει ολοκληρωμένα τους ιδιαίτερους μετασχηματισμούς των πόλεων και της υπαίθρου στην Ελλάδα. Η έμφαση στην ολοκληρωμένη προσέγγιση και στην εμβάθυνση στις ελληνικές ιδιαιτερότητες αποτέλεσαν ουσιαστική καινοτομική συνεισφορά του Guy Burgel  σε σχέση με την έως τότε εργογραφία για τις ελληνικές πόλεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα Ενθέματα την Κυριακή 9 Δεκεμβρίου

Standard

VenceremosΠολυκοσμία: Μάκης Κουζέλης

Με αφορμή τα Δεκεμβριανά του 2008 – Βία και κοινωνική δράση στην Ελλάδα και την Αργεντινή: Μαρίνα Πρεντουλή

ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και άλλα δαιμόνια: Χρήστος Λάσκος, Ευκλείδης Τσακαλώτος

Τουρκία 2012: η αυταρχική και ελιτίστικη πολιτική κουλτούρα κυριαρχεί και εμποδίζει τον εκδημοκρατισμό: Μπούσρα Ερσανλί

Συνέδριο του «Ιστορείν» για τη Μεταπολίτευση: το πρόγραμμα

Kοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία: Οι λέξεις και τα πράγματα: Φώτης Τερζάκης

Λαϊκιστικός και τεχνοκρατικός λόγος στις παρυφές της Αριστεράς: Λίνα Θεοδώρου, Φάνης Παπαγεωργίου

Ο Χρυσαυγίτης, ο αντιφασίστας και ο δημόσιος χώρος: Δώρα Κοτσακά-Καλαϊτζιδάκη

Η θεολογία της απελευθέρωσης: Γκουστάβο Γκουτιέρρες

 

 

Πολυκοσμία

Standard
1-kouzelis

Roger de La Fresnaye, «Οι λουόμενοι», 1912

του Μάκη Κουζέλη

Πολύς κόσμος στην πανελλαδική συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ. Κανένας που γνωρίζει αυτό τον «χώρο» από παλιότερα δεν θα φανταζόταν ένα στάδιο γεμάτο συνέδρους! Δείχνει πώς άλλαξε ο «χώρος», πώς έγινε αξιωματική αντιπολίτευση, πώς επανασύνδεσε απομακρυσμένους, πώς κινητοποίησε και πάλι όσους είχαν απογοητευτεί από το περιθώριο των μικρών ποσοστών, τι σήμανε η πειστική διεκδίκηση της εξουσίας για την Αριστερά, για τις δυνάμεις της εργασίας. Κανείς πράγματι δεν θα φανταζόταν πως στις πλαϊνές αίθουσες, εκεί όπου παλιότερα γίνονταν τα συνέδρια, τώρα με δυσκολία θα χωρούσαν οι «τάσεις» και οι «συνιστώσες».

Πολύς κόσμος παντού, σε μια πρωτοφανή για τη μετεμφυλιακή ελληνική Αριστερά ταυτόχρονη συνύπαρξη εργασιών συνδιάσκεψης, συνεδριάσεων οργάνων και ομάδων, συζητήσεων, «πηγαδιών» κάθε μεγέθους, σχολιασμών και αντιπαραθέσεων. Πολύς δραστήριος, προβληματισμένος αλλά και χαρούμενος κόσμος, κόσμος έτοιμος να δράσει, να συμβάλει, να συμμετάσχει, κόσμος εν αναμονή εξελίξεων, κόσμος που επιδιώκει και προετοιμάζει εξελίξεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Με αφορμή τα Δεκεμβριανά του 2008: Βία και κοινωνική δράση στην Ελλάδα και την Αργεντινή

Standard
2-marina

Έργο της Λένιας Οικονόμου. Μολύβι σε χαρτί, 250 x 150 (λεπτομέρεια), 2010.

της Μαρίνας Πρεντουλή

Τέσσερα χρόνια μετά τα Δεκεμβριανά του 2008, η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς κρίσης και τα περιστατικά εξεγερσιακής βίας, αν και όχι γενικευμένα ακόμα, είναι πιθανόν να πληθύνουν. Τον Δεκέμβρη του 2008, τα κυβερνητικά κέντρα και τα ΜΜΕ κατηγόρησαν τον ΣΥΡΙΖΑ ως υποκινητή-υπερασπιστή της «άλογης», κατ’ εκείνους, βίας. H δολοφονία του νεαρού Γρηγορόπουλου από αστυνομικό, γεγονός όχι πρωτοφανές για την ελληνική πραγματικότητα, πυροδότησε τότε κύμα διαδηλώσεων, καταλήψεων και χάπενινγκ, βίαιων και μη. Τα βίαια επεισόδια, αυτά που κέρδισαν περισσότερο τηλεοπτικό χρόνο και την κατακραυγή των υπερασπιστών του καθεστώτος, άρχισαν το βράδυ της δολοφονίας στα Εξάρχεια, συνεχίστηκαν την επομένη, Κυριακή 7 Δεκεμβρίου με την πορεία προς τη ΓΑΔΑ, ενώ έως τη Δευτέρα είχαν επεκταθεί γεωγραφικά και διευρυνθεί ποιοτικά, αφού σημειώθηκαν πλήθος μαθητικών καταλήψεων και επιθέσεων σε αστυνομικά τμήματα, σε πολλές συνοικίες της Αθήνας και άλλων πόλεων. Με αφορμή την επέτειο του Δεκέμβρη, και ενώ η πολιτική λιτότητας στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχει εντείνει την πολιτική και κοινωνική κρίση, το θέμα της συλλογικής βίας παραμένει στο προσκήνιο. Συνέχεια ανάγνωσης

ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και άλλα δαιμόνια

Standard

του Χρήστου Λάσκου και του Ευκλείδη Τσακαλώτου

Βέρνερ Σολτζ, «Οι θλιμένοι», 1930

Βέρνερ Σολτζ, «Οι θλιμένοι», 1930

Είναι πολλές οι φορές, τα τελευταία χρόνια, που το ΚΚΕ μας άφησε άφωνους με πράξεις και παραλείψεις του. Η στάση του τον Δεκέμβρη του 2008 είναι, από αυτή την άποψη, εμβληματική. Την ώρα που, ως πρελούδιο αυτών που έμελλε να ζήσουμε στην περίοδο της κρίσης, ευρύτατα τμήματα της νεολαίας –και όχι μόνο– έβγαιναν στο δρόμο και απείλησαν τους κυρίαρχους σε έκταση και με ένταση σχεδόν πρωτοφανή ιστορικά, το ΚΚΕ είδε και κατήγγειλε… κουκουλοφόρους. Επιβεβαίωσε, τότε, πόσο απέναντι βρίσκεται πάντοτε στα πραγματικά κινήματα, δηλαδή στα κινήματα τα οποία δεν τα ελέγχει το ίδιο. Και, βέβαια, το σύστημα πολύ χάρηκε τότε με την απομόνωση των… αριστεριστών. Σήμερα, μετά την τοποθέτηση της Αλέκας Παπαρήγα στη Βουλή για τον προϋπολογισμό, η χαρά και η «εκτίμηση» προσλαμβάνει ασύλληπτες διαστάσεις. Ο Αλέξης Παπαχελάς ένιωσε την υποχρέωση να γράψει πόσο σοβαρή και συγκροτημένη υπήρξε η γ.γ. του ΚΚΕ — σε αντίθεση με τον παλιοΣΥΡΙΖΑ, προφανώς. Συνέχεια ανάγνωσης

Τουρκία 2012: η αυταρχική και ελιτίστικη πολιτική κουλτούρα κυριαρχεί και εμποδίζει τον εκδημοκρατισμό

Standard
ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ «ΙΣΤΟΡΕΙΝ» ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ, 14-16 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

συνέντευξη της Μπούσρα Ερσανλί στον Βαγγέλη Κεχριώτη

Η Μπ. Ερσανλί μιλάει τη δημοκρατία, την πρόσφατη φυλάκισή της, την αυτολογοκρισία στα πανεπιστήμια, το Κουρδικό, το νέο τουρκικό Σύνταγμα

Από την Παρασκευή μέχρι την Κυριακή (14-16 Δεκεμβρίου) το περιοδικό Ιστορείν σε συνεργασία με το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (και την οικονομική υποστήριξη του Ιδρύματος Friedrich Ebert) οργανώνει συνέδριο με θέμα «Μεταπολίτευση: Από τη μετάβαση στη δημοκρατία στην οικονομική κρίση;». Σκοπός του, να αναλύσει το φαινόμενο της μεταπολίτευσης πέρα από τα στερεότυπα και τις αφηγήσεις της κρίσης. Στο συνέδριο παίρνουν μέρος πενήντα μελετητές από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας και του εξωτερικού. Α

νάμεσά τους, και η τουρκάλα πολιτικός επιστήμων Büşra Ersanlı. Η Ersanlι έχει διδάξει ως επισκέπτρια σε πολλά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, ενώ τα τελευταία χρόνια διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Μαρμαρά. Το πιο γνωστό της βιβλίο είναι: Εξουσία και Ιστορία: Το δόγμα της «επίσημης Ιστορίας» στην Τουρκία (1992). Εδώ και χρόνια μετέχει στον αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ το 2009 εξελέγη στο συντονιστικό του φιλοκουρδικού Κόμματος Ειρήνης και Δημοκρατίας (BDP). Τον Οκτώβριο του 2011 φυλακίστηκε, εννέα μήνες, για «συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση». Η δίωξή της συνεχίζεται. Ο Βαγγέλης Κεχριώτης, επίκουρος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, τη συνάντησε στην Κωνσταντινούπολη και μίλησε μαζί της για την κοινωνία και την πολιτική στη σημερινή Τουρκία.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Πώς θα περιγράφατε, εν συντομία, τις ομοιότητες και τις διαφορές της εμπειρίας Ελλάδας και Τουρκίας τα τελευταία 40 χρόνια;

4

Η Μπ. Ερσανλί σε δηλώσεις της στα τουρκικά μέσα αμέσως μετά την αποφυλάκισή της, τον Ιούλιο που μας πέρασε.

Οι ομοιότητες βρίσκονται, λίγο-πολύ, στα αποτελέσματα του εκδημοκρατισμού και του αυταρχισμού. Κυρίως, όμως, έχουμε διαφορές, οι οποίες είναι πιο εμφανείς και σημαντικές. Οι διαφορές αυτές σχετίζονται πρωτίστως με την κυρίαρχη πολιτική κουλτούρα του τουρκικού καθεστώτος. Θεωρώ πως το πολιτικό, θεσμικό και γραφειοκρατικό στρατιωτικό κατεστημένο και οι τρόποι άσκησης εξουσίας έχουν ακολουθήσει διαφορετικό δρόμο σε σχέση με την Ελλάδα. Έχει δημιουργηθεί μια πολιτική κουλτούρα που δυστυχώς προκρίνει τη μονολιθικότητα, σε μια χώρα που συγκροτείται από πολλές πληθυσμιακές ομάδες, με σοβαρές διαφορές. Έτσι, το σύστημα εξουσίας γίνεται ολοένα και πιο απρόσιτο.

Σχετικά με το τελευταίο. Φυλακιστήκατε τη δεκαετία του 1970, αλλά και τη χρονιά που μας πέρασε, για εννιά μήνες. Πώς σας επηρέασε αυτή η εμπειρία και πώς εκτιμάτε την απόσταση που έχει διανυθεί όσον αφορά τον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας;

Παρατηρώ ότι και στη δική μου ζωή, όπως και στο αριστερό κίνημα εντός του οποίου βρέθηκα, εντός και εκτός, όλο αυτό το διάστημα, το σύστημα εξουσίας και η κυρίαρχη ελίτ εμφανίζονται με ένα διπλό πρόσωπο. Σαν μια τραμπάλα: εκδημοκρατισμός-αυταρχισμός και τούμπαλιν. Η πολιτική δύναμη που μας φυλάκισε τη δεκαετία του 1970 αντιμετώπιζε ως εχθρό οτιδήποτε σχετιζόταν με τον σοσιαλισμό, τη μαζικοποίηση, τον εκδημοκρατισμό, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον κομμουνισμό. Σήμερα, ο εχθρός δεν είναι πια ο κομμουνισμός (το 1991 ο νόμος εναντίον του κομμουνισμού άλλαξε), αλλά η ίδια πρακτική συνεχίζεται μέσω της πολύ βολικής έννοιας της «τρομοκρατίας», έννοια η οποία έχει ενταχθεί στο νομικό σύστημα των ΗΠΑ και πολλών άλλων χωρών. Έτσι, ο εχθρός διαχέεται ακόμα περισσότερο. Στο παρελθόν ήταν ιδεολογίες όπως ο κομμουνισμός και ο αναρχισμός, σήμερα είναι, ουσιαστικά, μια στάση: ο όρος «τρομοκρατία» χρησιμοποιείται εύκολα για κάθε μορφή αντίστασης. Αυτό που παραμένει απαράλλακτο είναι το συσσωρευμένο μίσος για κάθε είδος αντίστασης· κι αυτό είναι το τρομακτικό. Στην τραμπάλα αυτή, λοιπόν, ο απολυταρχισμός σηκώνεται πάντα ψηλότερα, ενώ ο εκδημοκρατισμός, αν και υπάρχουν περίοδοι που επιχειρεί να ισορροπήσει, όπως κατά τη διάρκεια της προσέγγισης με την Ε.Ε. (1999-2005), στο τέλος κάμπτεται, διότι η ιδέα της ηγεμονίας της κυρίαρχης ταυτότητας παραγκωνίζει κάθε άλλο κίνητρο άσκησης πολιτικής.

Θεωρείτε λοιπόν ότι μπορούμε να ανιχνεύσουμε περισσότερες συνέχειες παρά τομές μεταξύ της κυβέρνησης του AKP και των προηγούμενων;

Υπάρχει μια ισχυρή συνέχεια, που εξηγείται από την πολιτική μας κουλτούρα: βαθιά αυταρχική και ελιτίστικη –ακόμα κι αν το περιεχόμενο του ελιτισμού μεταβάλλεται στον χρόνο–, μονολιθική, εργαλειακή. Έτσι, είναι πολύ δύσκολο να κατηγορήσει κανείς συγκεκριμένες ιδεολογίες ή θεσμούς, τον στρατό, τη γραφειοκρατία, το Ισλάμ, την αντίδραση, την προοδευτικότητα, την επαναστατικότητα. Όλα τους βρίσκονται εντός αυτής της πολιτικής κουλτούρας.

 Προσεγγίζοντας συγκεκριμένες όψεις αυτής κουλτούρας, θα ήθελα τη γνώμη σας για το ζήτημα της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Είστε μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας και η δίωξή σας δεν αφορούσε μόνο την πολιτική σας ένταξη, αλλά και την ιδιότητά σας αυτή. Πώς επηρεάζει ο αυταρχισμός που περιγράψατε την πανεπιστημιακή ζωή;

Κανένας δεν παρενέβη ευθέως στην ερευνητική μου δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής μου ζωής, η οποία αριθμεί πια πάνω από δύο δεκαετίες. Ωστόσο, πάντα ένιωθα πως συγκεκριμένα θέματα και προσεγγίσεις δεν θα γίνονταν αποδεκτά. Έτσι, εγώ και οι συνάδελφοί μου, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, έπρεπε να έχουμε διαρκώς στο μυαλό μας τις ισορροπίες και μια «ευελιξία», όσον αφορά τις έννοιες και τις ερευνητικές εστιάσεις μας, ώστε η δουλειά μας να «περάσει» και να εκδοθεί. Βιώναμε μια πολύ αυστηρή αυτολογοκρισία, που οριζόταν από όσα ζητήματα το κράτος θεωρούσε ευαίσθητα, επικίνδυνα ή απειλητικά γι’ αυτό.

Η διατριβή μου είναι ένα καλό παράδειγμα. Έκανα ό,τι μπορούσα, προσπαθώντας να αναδείξω τη μονολιθικότητα των σχολικών εγχειριδίων ιστορίας στα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας. Δεν μπορούσα όμως να αναφερθώ στην ταυτότητα και τις ονομασίες των πληθυσμών, να κατονομάσω την κουρδική ή άλλες μειονότητες, να μιλήσω για τον πλουραλισμό αυτόν ως κεντρικό παρονομαστή της χώρας. Μπορούσα μόνο να εστιαστώ στο ζήτημα της μονολιθικότητας μέσα απ’ τα εγχειρίδια. Αυτό ήταν το κεντρικό μου επιχείρημα, αλλά θα ήθελα να περιγράψω και το έδαφος στο οποίο αναπτύσσεται — αυτό το έδαφος όμως δεν μπορούσα να το αποδώσω σε όλες του τις αποχρώσεις.

4a

Μια ιστορική φωτογραφία. Η Mπ. Εσρανλί, λίγο μετά την αποφυλάκισή της, μαζί με φίλους, μέλη του Group Ιnternationale de Travail, μιας οργάνωσης για την υπεράσπιση της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Μιλώντας για τους Κούρδους, οι κατηγορίες εναντίον σας βασίστηκαν στη συμμετοχή σας στα σεμινάρια που οργάνωσε το Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας (BDP), στο οποίο ανήκετε.

Συμμετέχω στο BDP, το οποίο αποτελεί τη συνέχεια του πολιτικού αγώνα των Κούρδων, αγώνα για την ελευθερία, για να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους, για να το πούμε απλά. Είναι η πρώτη φορά που έγινα, στα 58 μου, μέλος κόμματος, γιατί πιστεύω πως αποτελεί τη μόνη διέξοδο για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας. Διότι τον χρειάζονται περισσότερο απ’ τον καθένα. Έτσι, έχουν γίνει πιο δημιουργικοί και προωθημένοι σε ζητήματα όπως η συμμετοχή των γυναικών, η οικολογία, η ένταξη περιθωριοποιημένων πληθυσμών, το εργατικό κίνημα. Επιχειρούν να τα αναδείξουν μαζί με το Κουρδικό. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για το πιο αυθεντικό κίνημα στη χώρα. Γι’ αυτό συμμετέχω, αν και είμαι πολύ πιο «ακαδημαϊκή» στις σκέψεις μου, τη ζωή και τα συναισθήματά μου. Συνέχεια ανάγνωσης

Συνέδριο του «Ιστορείν» για τη Μεταπολίτευση: το πρόγραμμα

Standard

Μεταπολίτευση: Από τη μετάβαση στη δημοκρατία στην οικονομική κρίση; Ινστιτούτο Γκαίτε (Ομήρου 14-16)

Το αναλυτικό πρόγραμμα και οι περιλήψεις των ομιλιών στο http://www.historein.gr/

Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου

Εισαγωγή (9.30): Α. Λιάκος.

1. Πολιτικές κληρονομιές του παρελθόντος (10.00): Μ. Φυτιλή, Χ. Φλάισερ, Β. Δαλκαβούκης.

2. Οι κινητοποιήσεις στη Μεταπολίτευση (11.45): Γ. Δούκουρη, Όλ. Καρυώτη, Στ. Κουτρουβίδης, Ν. Σερντεδάκις.

3. Ανάμεσα στον αντιαμερικανισμό και τον εξευρωπαϊσμό (15.00): Ζ. Λιαλιούτη,Έ. Γαζή, Γ. Μπαλαμπανίδης, Κ. Μπότσιου.

4. Μορφές πολιτικής συμμετοχής (17.15): Δ. Κοτσακά-Καλαϊτζιδάκη, Κ. Λαμπρινού, Ν. Παπαδογιάννης, Π. Ζεστανάκης.

Ομιλία (19.30): Cornel Ban.

Σάββατο 15 Δεκεμβρίου

1. Κράτος και δημόσιες πολιτικές (9.00): Α. Μαλκοπούλου, Λ. Κωτσονόπουλος, Κ. Παπανικολάου, Δ. Χριστόπουλος, Ι. Γιαννάκος.

2. Η κουλτούρα της Μεταπολίτευσης Ι (12.15): Μ. Νικολοπούλου, Έλ. Χαμαλίδη, Μ. Πεχλιβάνος.

3. H κουλτούρα της Μεταπολίτευσης ΙΙ (15.00): Κ. Καραβίδας, Χρ. Μάης, Β. Καραμανωλάκης.

4. H κουλτούρα της Μεταπολίτευσης ΙΙΙ (5.00): Αλ. Ευκλείδης, Ελ. Κούκη, Τρ. Μπαμπίλης.

5. Το «πολιτικό» και η κρίση της Μεταπολίτευσης (19.00): Μ. Σημίτη, Κ. Καλαντζής, Λ. Κοτρωνάκη, Σ. Σεφεριάδης.

Κυριακή 16 Δεκεμβρίου

Οι συγκριτικές διαστάσεις των μεταπολιτεύσεων (10.00): Θ. Κυριάκης, Κ. Κορνέτης, B. Ersanlι.

Συζήτηση: Ποιος φοβάται τη Μεταπολίτευση; (12.10): Ν. Αλιβιζάτος, Αθ. Αθανασίου, Π. Βόγλης, Γ. Μοσχονάς, Ηλ. Νικολακόπουλος, Ν. Σεβαστάκης, Κ. Τσουκαλάς, Α. Λιάκος.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΙΣΤΟΡΕΙΝ

Kοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία: Οι λέξεις και τα πράγματα

Standard

του Φώτη Τερζάκη

Με την ευκαιρία της κυκλοφορίας, αυτές τις μέρες, των βιβλίων «Υπαρκτός καινούργιος κόσμος. Κοινωνική/αλληλέγγυα και συνεργατική οικονομία» του Γιώργου Λιερού και «Εισαγωγή στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Το μετέωρο βήμα μιας δυνατότητας» του Τάκη Νικολόπουλου και του Δημήτρη Καπογιάννη (Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων) η δημοτική συνεργασία «Αντίσταση με τους Πολίτες του Χαλανδρίου» οργανώνει εκδήλωση για την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία. Oμιλητές, ο Γιώργος Σταθάκης (βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ), Νίκος Χρυσόγελος (ευρωβουλευτής Οικολόγων Πρασίνων), Νώντας Σκυφτούλης (Αντιεξουσιαστική Κίνηση Αθήνας), με συντονίστρια την Αφροδίτη Πολίτη («Εφημερίδα των Συντακτών). Η εκδήλωση γίνεται την Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου, ώρα 19.00 στο Κέντρο Νεότητας του Δήμου Χαλανδρίου (Αντιγόνης και Δαναΐδων). Με την ευκαιρία, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από τον Πρόλογο του Φώτη Τερζάκη, στο βιβλίο του Τ. Νικολόπουλου και του Δ. Καπογιάννη. Ο τίτλος είναι των «Ενθεμάτων».

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Έργο του Μαρκ Σαγκάλ, 1938

Έργο του Μαρκ Σαγκάλ, 1938

«Κοινωνική οικονομία», «αλληλέγγυα οικονομία», «συνεργατική οικονομία», «συμμετοχική οικονομία»… Τι σημαίνει άραγε αυτός ο ραγδαίος πολλαπλασιασμός των προσδιορισμών, που κανένας σχεδόν δεν είναι καινούργιος, αλλά όλοι τους μοιάζουν να ηχούν με διαφορετικό τρόπο σήμερα γύρω από έναν όρο που νομίζαμε ότι ξέρουμε καλά τη σημασία του — τον όρο «οικονομία»;

Κατά τη γνώμη μου, δύο πράγματα. Εν πρώτοις, έναν πρωτοφανή κλονισμό του επιστημολογικού καθεστώτος της έννοιας. Ανακαλύπτουμε ξαφνικά ότι η οικονομική επιστήμη που διδάσκεται ακόμα στα πανεπιστήμιά μας, η ειδημοσύνη μιας πολυάριθμης τάξης ειδικών που έχουν επίλεκτες θέσεις στα κλιμάκια των συμβούλων κυβερνήσεων όσο και μεγάλων επιχειρήσεων, είναι ένας πίνακας αφαιρέσεων, που έχει όλο και μικρότερη σχέση με τον πρακτικό συλλογικό βίο, ανταποκρίνεται όλο και λιγότερο δηλαδή στα πραξεολογικά προβλήματα τα οποία προοριζόταν να διατυπώσει και, ει δυνατόν, να λύσει.

Συνέχεια ανάγνωσης