Μεχμέτ Αλί Μπιράντ (1941-2013): Ο άνθρωπος που ήξερε να αλλάζει τη συζήτηση

Standard

του Βαγγέλη Κεχριώτη

 biradΌταν, το 2001, σε μια συζήτηση με έναν τούρκο πολιτικό επιστήμονα, που είχε ζήσει χρόνια στη Γαλλία, του ανέφερα με θαυμασμό το όνομα του Μπιράντ, μου απάντησε: «Όλο τα ίδια λέει, δεν ενημερώνεται για τα νέα ρεύματα, δεν έχει διαβάσει τον Μπουρντιέ». Δεν ήξερα πολλά για την Τουρκία τότε, και κούνησα απλώς το κεφάλι μου. Λίγο καιρό αργότερα μια ρωμιά φίλη, όταν και πάλι έκανα θετικά σχόλια για τον γνωστό τούρκο δημοσιογράφο, με διέκοψε: «Μα δεν βλέπεις πως τους κολακεύει όλους, με όλους καλά τα ’χει». Τι να πω εγώ ο αδαής; Αργότερα, θυμάμαι, σε μια από τις εκπομπές στο CNN Türk που έκανε το 2004, την εποχή που συζητιόταν το Κυπριακό, είχε καλέσει ελληνοκύπριους και τουρκοκύπριους φοιτητές, κι όταν δύο από  τους Τουρκοκύπριους ύψωσαν τον τόνο, τους επέπληξε λέγοντας πως, αν θέλουν να έχουν λόγο, πρέπει πρώτα να ξέρουν πώς να μιλάνε. Είχε πιστέψει ο Μπιράντ, όπως και πολλοί βέβαια, πως θα λυθεί το Κυπριακό, αλλά δεν έζησε αρκετά για να δει την επιθυμία του να εκπληρώνεται.

Παρακολουθώντας απόψε τις δηλώσεις για τον αιφνίδιο θάνατό του, αναρωτιέται κανείς αν ο άνθρωπος αυτός είχε εχθρούς. Είναι αλήθεια ότι αγαπήθηκε πολύ, για το ανάλαφρο παράστημα, την ασταμάτητη κίνηση, το έξυπνο βλέμμα και το πονηρό χαμόγελό του.  Αντιμετωπιζόταν όμως και με μεγάλη αντιπάθεια από τον χώρο της Αριστεράς, της μικρής αυτής που έχει επιβιώσει, αλλά και διανοούμενους από διάφορους χώρους, ως καιροσκόπος και παρατρεχάμενος της εξουσίας. Το όνομά του είχε συνδεθεί μάλιστα και με κάποιο οικονομικό σκάνδαλο. Ας μην έχουμε αμφιβολία πως αν ήταν Έλληνας μπορεί να ήταν ένας από τους μεγαλοδημοσιογράφους που πολύς κόσμος καθημερινά αγανακτεί ακούγοντάς τους. Είναι αλήθεια ωστόσο πως οι παλιότεροι και πιο προσεκτικοί ανάμεσά τους δεν είναι απλώς προϊόντα του χώρου· μάλλον αυτοί τον δημιούργησαν και τον δίδαξαν, γι’ αυτό και τελικά κάτι καλό θα αφήσουν πίσω τους. Στην κατηγορία αυτή ανήκει και ο εκλιπών. Ανήκε στην ομάδα που έστησε το CNN Türk, που εξακολουθεί σήμερα να είναι το κορυφαίο κανάλι στην ενημέρωση. Πολλά από τα αστέρια της τηλεοπτικής και έντυπης δημοσιογραφίας, όπως ο Cüneyt Özdemir (Τζουνέυτ Οζντεμίρ) και ο Ahmet Hakan (Αχμέτ Χακάν), ξεκίνησαν δίπλα του. Για πολλούς Τούρκους όμως, ο Μπιράντ ανήκει στους δημοσιογράφους που συμβολίζουν τον εκδημοκρατισμό της τουρκικής κοινωνίας.  Όπως μου εξηγούσε πριν  δύο χρόνια η συνάδελφός μου στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, Arzu Öztürkmen (Αρζού Οζτουρκμέν), όταν το 1991 προβλήθηκε για πρώτη φορά το ντοκυμαντέρ Demirkırat των Mehmet Ali Birand, Can Dundar (Τζαν Ντουντάρ) και Bülent Çaplı (Μπουλέντ Τσαπλί), που αναφερόταν στο πραξικόπημα του 1960 εναντίον του Αντνάν Μεντερές με συνεντεύξεις των πραξικοπηματιών και με αρκετά κριτικό τρόπο, άδειαζαν οι δρόμοι κάθε φορά που παρουσιαζόταν καινούριο επεισόδιο: ο κόσμος διψούσε για κριτική, και υπήρχε πάντα ο φόβος πως μπορεί να κοπεί η εκπομπή. Όμως δεν κόπηκε, και πριν από λίγους μήνες ο πάπας πια της τουρκικής δημοσιογραφίας προκάλεσε για προτελευταία φορά αναστάτωση στο σινάφι του, όταν έγραψε ανοιχτά (αρθρογραφούσε στην Posta στα τουρκικά και στην Turkish Daily News στα αγγλικά) πως πολλοί δημοσιογράφοι, μεταξύ αυτών και ο ίδιος, φέρουν ευθύνη που υιοθέτησαν τις απόψεις του στρατού όλα αυτά τα χρόνια. Την τελευταία αναστάτωση την προκάλεσε απόψε. Ενώ όλοι έπρεπε να ασχολούμαστε με το πώς θα εξελιχθεί η μεταφορά των σορών των τριών ηγετικών στελεχών του PKK για να ταφούν στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, αυτός μας έβαλε και ασχολούμαστε βραδιάτικα όλοι μαζί του. Ούτε κι εκείνος το περίμενε, βέβαια. Στο τελευταίο άρθρο του υπογράμμισε την ανάγκη να μην επέμβει η αστυνομία και να μην γίνουν επεισόδια στη συγκέντρωση που αναμενόταν να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, καταλήγοντας: «Θέλω να είμαι αισιόδοξος, εύχομαι να σταματήσουν οι θάνατοι!». Δεν θα δει άλλους θανάτους αλλά ούτε πρόλαβε να δει την μεγαλειώδη ειρηνική διαδήλωση στο Ντιγιαρμπακίρ, την Πέμπτη. Και τι που δεν είχε διαβάσει τον Μπουερντιέ, και τι που οι χαριτωμένες του γκριμάτσες συχνά ήταν υπερβολικές — ο Μπιράντ υπήρξε άνθρωπος που ήξερε να αλλάζει την συζήτηση, και με τη ζωή και με τον θάνατό του.

Ο Βαγγέλης Κεχριώτης διδάσκει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, στην Κωνσταντινούπολη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s