Η ηθική και πολιτική φιλοσοφία του Ντερριντά

Standard

 του Γεράσιμου Κακολύρη

Στην ηθική και πολιτική σκέψη του Ζακ Ντεριντά είναι αφιερωμένο το συνέδριο που οργανώνουν ο  Τομέας Φιλοσοφίας του Τμήματος ΦΠΨ του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο από την Πέμπτη 24 Ιανουαρίου  έως το Σάββατο 26 Ιανουαρίου 2013. Το συνέδριο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεματικών που άπτονται της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας του Ντερριντά όπως δημοκρατία, δίκαιο, φιλοξενία, δώρο, συγχώρεση, δικαιοσύνη, απόφαση, ευθύνη, ηθική και ζώα κ.λπ. Το συνέδριο πραγματοποιείται στο κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών στα Προπύλαια (Πέμπτη 15.00-21.00, Παρασκευή 9.30-17.00, Σάββατο 9.30-21.00). Στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών θα πραγματοποιηθούν οι δύο στρογγυλές τράπεζες του συνεδρίου, με θέμα «Σκεπτόμενοι την κρίση μέσω του Ζακ Ντερριντά» (Παρασκευή 18.00-22.00). Αναλυτικά το πρόγραμμα: http://www.ppp.uoa.gr

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ανέκδοτο πορτραίτο του Ζακ Ντερριντά (λεπτομέρεια), 1998, έργο των Μονίκ Στομπιενιά και Τιερύ Μπριώ.

Ανέκδοτο πορτραίτο του Ζακ Ντερριντά (λεπτομέρεια), 1998, έργο των Μονίκ Στομπιενιά και Τιερύ Μπριώ.

Η ομιλία «Από το δίκαιο στη δικαιοσύνη («Du droit à la justice»), στην Cardozo Law School της Νέας Υόρκης τo 1989, σηματοδότησε την αφετηρία μιας περισσότερο ρητής ενασχόλησης του Ζακ Ντερριντά με ηθικά και πολιτικά ζητήματα. Μέχρι τότε, η κυριότερη ίσως κριτική που απευθυνόταν στην αποδόμηση ήταν ότι αποτελούσε μορφή ενός βάναυσου μηδενιστικού κειμενικού ελεύθερου παιχνιδιού, το οποίο απειλούσε να υποσκάψει ανεπανόρθωτα τον ορθολογισμό, τη γνώση, την ηθική, τα δυτικά αξιολογικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων και των δημοκρατικών αξιών εν γένει. Στο συγκεκριμένο κείμενο, ο Ντερριντά προβαίνει σε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στη δικαιοσύνη και το δίκαιο ή τον νόμο. Οι νόμοι (π.χ. οι νόμοι του κράτους) είναι ιστορικά θεσμοθετημένοι, αποτελούν δηλαδή ιστορικές κατασκευές που ως τέτοιες υπόκεινται σε αλλαγή, βελτίωση ή και κατάργηση. Συνέχεια ανάγνωσης

H μεταπολίτευση δεν έφτασε στη Θράκη

Standard

Θεσμοί και οργανωτικές δομές της τουρκο-μουσουλμανικής μειονότητας

του Κωνσταντίνου Τσιτσελίκη

Βουλγαρική καρτ ποστάλ της Κομοτηνής, 1913

Βουλγαρική καρτ ποστάλ της Κομοτηνής, 1913

 Την προηγούμενη Τρίτη 15 Ιανουαρίου, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ οργάνωσε σεμινάριο για τους βουλευτές και τους επιστημονικούς συνεργάτες τους, με αντικείμενο τα ζητήματα που ταλανίζουν την κοινωνία της Θράκης, τα οποία εν πολλοίς χρονίζουν και περιμένουν υπομονετικά λύσεις. Παρουσιάστηκαν (από τον υπογράφοντα και τον Γιώργο Μαυρομμάτη, διδάσκοντα στο Πανεπιστήμιο Θράκης) και συζητήθηκαν προβλήματα που εκτείνονται σε ευρύ φάσμα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής, εντός και εκτός της μειονότητας. Τα θέματα αυτά συνέχονται βέβαια με τα ζητήματα που αφορούν την ευρύτερη ελληνική κοινωνία, αλλά βαθαίνουν με τον ιδιαίτερο τρόπο που επιβάλλουν τα «εθνικά ζητήματα», όπως μάθαμε να τα αποκαλούμε, και οι «ευαισθησίες» που οφείλει κανείς να εκδηλώνει σε αυτά. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεξιότητες και ακροδεξιότητες

Standard

 του Στρατή Μπουρνάζου

Έργο του Φράνσις Μπέικον, 1970

Έργο του Φράνσις Μπέικον, 1970

Το 2013 μετράει τη δεύτερη βδομάδα του και η επικαιρότητα εξακολουθεί να καλπάζει. Ξεκινάω από τη λίστα Λαγκάρντ. Αν και τις τελευταίες μέρες κυριάρχησε το –διόλου αμελητέο– γεγονός της αλλοίωσής της, υπάρχει κάτι ακόμα πιο σοβαρό: ότι, εδώ και δυο χρόνια, πέρασε από κάμποσα χέρια (υπουργών, εισαγγελέων, επικεφαλής του ΣΔΟΕ), μένοντας σκανδαλωδώς αναξιοποίητη. Αν κρίνουμε εκ του αποτελέσματος, όλοι αυτοί, καθώς και αρκετοί άλλοι (γιατί είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι οι διαδοχικοί πρωθυπουργοί λ.χ. είχαν άγνοια), έκαναν το παν, ό,τι περνούσε από το χέρι τους, όχι για να αξιοποιηθεί, αλλά για να θαφτεί. Και αυτό είναι το μέγα σκάνδαλο, πολύ περισσότερο απ’ τα λεφτά αυτά καθαυτά που δεν εισπράχθηκαν από την αξιοποίηση της λίστας. Γιατί, σε συνέχεια του σκανδάλου Siemens, εμπεδώνει και γενικεύει την πεποίθηση ότι οι έχοντες και κατέχοντες, οι πολιτικά και οικονομικά ισχυροί απολαμβάνουν πλήρη ασυλία, ότι οι αληθινοί θεσμοί της χώρας είναι η αδιαφάνεια, η διαφθορά και η προστασία της διαπλοκής. Κι όλα αυτά τη στιγμή που τόσοι και τόσοι χάνουν τη δουλειά τους χωρίς μεγάλες ελπίδες να την ξαναβρούν, βλέπουν τη σύνταξη των 800 ευρώ να μειώνεται, δουλεύουν με 500 ευρώ ή «μαύρα», δεν έχουν να αγοράσουν πετρέλαιο. Δυο κόσμοι, δύο μέτρα και σταθμά: πριν λίγο καιρό, στη Λάρισα, παραπέμφθηκε στο αυτόφωρο ένας φούρναρης επειδή στο φορτηγάκι του μετέφερε τέσσερις τυρόπιτες χωρίς παραστατικά. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς μέγας πολιτειολόγος για να καταλάβει ότι η εδραίωση του αισθήματος της προκλητικής αδικίας, απέναντι στην οποία ο πολίτης νιώθει εντελώς ανίσχυρος αποτελεί τη βασιλική οδό, όχι για τη ριζοσπαστικοποίηση, αλλά συνήθως για την έλευση του «τιμωρού», του «φύρερ» που θα καθαρίσει το «διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο». Συνέχεια ανάγνωσης

Η τουρκική πολιτική στη Συρία και οι επιπτώσεις της

Standard

του Νίκου Μούδουρου

Το θεωρητικό πλαίσιο

erdoganΜιλώντας στη σύνοδο της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔA), στις 26 Ιουνίου 2012, ο Τ. Ερντογάν υποστήριξε: «Η Τουρκία κατάφερε να ξεπεράσει ένα ένα τα εικονικά σύνορα και τα ψυχολογικά εμπόδια και να μεταφέρει το μήνυμα της αλληλεγγύης και της συνεργασίας σε κάθε χώρα και λαό που έφτασε».[1] Με αυτά τα λόγια, ο τούρκος πρωθυπουργός συμπυκνώνει το ιδεολογικό περίβλημα μέσα από το οποίο η Άγκυρα προωθεί την εξωτερική της πολιτική. Μια πολιτική που, μέσα από την ακύρωση των «εικονικών συνόρων», επιδιώκει την μετατροπή της Τουρκίας σε φορέα ενσωμάτωσης του ισλαμικού κόσμου στον παγκόσμιο καπιταλισμό. Εξετάζοντας το σημερινό στάδιο αντιπαράθεσης Τουρκίας-Συρίας, είμαστε υποχρεωμένοι να αποκωδικοποιήσουμε το πρίσμα μέσα από το οποίο το τουρκικό πολιτικό Ισλάμ αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς προσμετράται η αντιδημοτικότητα της «τηλεοπτικής αγοραφοβίας»;

Standard

 του Παναγιώτη Νούτσου

Από τις εκδόσεις Παπαζήση κυκλοφορεί, αυτές τις μέρες το βιβλίο του Παναγιώτη Νούτσου «Επινοώντας αντίδοτα». Δημοσιεύουμε, σήμερα, ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα.

noutsosΕδώ και δυόμισι δεκαετίες εισήγαγα τον όρο «πολιτική αγοραφοβία». Επιδιώκω έτσι να προσδιορίσω το είδος της χειραγώ­γησης και συναφώς να καθορίσω τα αίτια της που υφίσταται η προσωπική ζωή μέσω των μηχανισμών υποβολής της εξουσίας. Η συμβολική βία που ασκείται, ας το επαναλάβω, επιμερίζεται σε δύο αλληλένδετες διεργασίες. Από τη μία πρόκειται για την αδυναμία μας να βγούμε μόνοι μας στο δρόμο και επομένως να βρούμε μόνοι μας το δρόμο. Από την άλλη αφορά την ανάγκη, εφόσον ο συνεχής εγκλεισμός εγκυμονεί απροσδόκητους κινδύνους, ενός οδηγού στα βήματα μας, με τα οποία δημοσιοποιούμε στάσεις και αποφάσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Αναζητώντας το «σπασμένο τηλέφωνο»

Standard

ΕΠ’ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «LE SYMPTÔMA GREC» ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

marw

H αφίσα του συνεδρίου

Το Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Paris 8-Vincennes, St. Dennis, σε συνεργασία με την Ecole Normale Supérieure, διοργανώνει το διεθνές συνέδριο με τίτλο «Le symptôma grec» στο Παρίσι, από τις 18 μέχρι τις 20 Ιανουαρίου. Όπως λένε οι οργανωτές, «αντιστρέφοντας την πρόταση που θέλει την Ελλάδα άρρωστη και τη νεοφιλελεύθερη θεραπεία αναγκαία, το αντικείμενο αυτής της διεθνούς συνάντησης είναι όχι μόνο η “παγκόσμια κρίση”, σύμπτωμα της οποίας αποτελούν η κατάσταση και οι εφαρμοζόμενες πολιτικές στην Ελλάδα», αλλά και η αναζήτηση «δυνατοτήτων δράσης σε  διαφορετικούς χώρους, όπως ο καλλιτεχνικός, ο πολιτικός και ο ακαδημαϊκός». Το συνέδριο περιλαμβάνει τις εξής ενότητες: «Αξία, κοινά αγαθά, νόμισμα», «Μορφές αντίστασης, κινήματα και οργανώσεις», «Φασισμοί και κοινοβουλευτικές καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης», «Ευρώπη: σε ποιο καθεστώς;», «Καλλιτέχνες μέσα και απέναντι στην κρίση» και «Ιδέες της κρίσης και ιδεολογική μάχη». Συμμετέχουν στοχαστές, καλλιτέχνες, ακαδημαϊκοί, αγωνιστές  από χώρες της Ευρώπης, αλλά και από την Τυνησία. Ανάμεσά τους, οι: Alain Badiou, Etienne Balibar, Frédéric Lordon, André Orléan, Jacques Rancière, Sana Tamzini, Rachida Triki, Toni Negri, Γιάννης Αλμπάνης, Γεράσιμος Βώκος, Κώστας Δουζίνας, Μαρία Κακογιάννη, Κατερίνα Κιτίδη, Δημήτρης Κουσουρής, Αλέξανδρος Μαρκέας, Έλσα Παπαγεωργίου, Αναστασία Πολίτη, Μάκης Σολωμός, Γιάννης Σταυρακάκης, Αγγελική Τόμπρου, Άρης Χατζηστεφάνου, Δημήτρης Χριστόπουλος. Με την ευκαιρία αυτή, μιλήσαμε με τη Μαρία Κακογιάννη, που διδάσκει φιλοσοφία στα Πανεπιστήμια Paris 8 και Paris 9, μέλος της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

magritte

Ρενέ Μαγκρίτ, «Το κλειδί του τοπίου», 1933

 Ο τίτλος περιέχει κάποια ειρωνεία απέναντι στο ιατρικό/κλινικό λεξιλόγιο που κυριαρχεί γύρω από την κρίση. Εξαρχής, τα διάφορα μέτρα-μνημόνια προβλήθηκαν ως «θεραπεία». Υπόθεση του συνεδρίου είναι η συλογική αναζήτηση όχι ενός αντι-λογου που θα έρθει να απαντήσει, αλλά η αναστροφή της λογικής αυτού του κυρίαρχου λόγου.

Πάντως, δεν είναι καινούριο φαινόμενο το πλέξιμο πολιτικού και ιατρικού λόγου. Από την αρχαία Αθήνα εμφανίζεται η φιγούρα του πολιτικού που θα «θεραπεύσει» την κοινότητα. Υπάρχουν ποικίλες μορφές: η νεοφιλελεύθερη θεραπεία του αρρωστημένου κράτους, η νεοφασιστική διάγνωση «όλοι οι άλλοι και όλα είναι σάπια», ενώ ακόμα και η Αριστερά έχει παραγάγει τις δικές της εκδοχές και τους δικούς της «σωτήρες». Απέναντι στους εκκολαπτόμενους θεραπευτές, χρειάζεται να αντιτάξουμε τη δύναμη της κοινότητας. Συνέχεια ανάγνωσης

Η κλεμμένη εφηβεία του Στάνισλας Τόμκιεβιτς

Standard

του Γρηγόρη Αμπατζόγλου και του Δημήτρη Πλουμπίδη

Κυκλοφορεί αυτές τις μέρες, από τις εκδόσεις University Studio Press (μετ. Γρ. Αμπατζόγλου) το βιβλίο του ψυχιάτρου Stanislas Tomkiewicz Η κλεμμένη αυτοβιογραφία.  Είναι ένα είδος προσωπικής και επιστημονικής αυτοβιογραφίας, η οποία, ξεκινάει από την εφηβεία του συγγραφέα στο γκέτο της Βαρσοβίας και στο στρατόπεδο Μπέρκεν-Μπέλσεν, την οποία συνδέει με τη μετέπειτα ψυχιατρική του δουλειά με αποκλεισμένους εφήβους. Ως γνωριμία με αυτό το συγκλονιστικό βιβλίο, δημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματα από το επίμετρο των επιμελητών Γρηγόρη Αμπατζόγλου και Δημήτρη Πλουμπίδη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ρενέ Μαγκρίτ, "το διπλό μυστικό", 1927

Ρενέ Μαγκρίτ, «το διπλό μυστικό», 1927

Πρόκειται για ένα βιβλίο που αποκτά μια συναρπαστική επικαιρότητα στις μέρες μας, καθώς θέτει μια σειρά από ζητήματα που αφορούν την κοινωνική, πολιτική και επαγγελματική δέσμευση των επαγγελματιών στον χώρο της ψυχικής υγείας. Αποτελεί, συγχρόνως, μια συναρπαστική αφήγηση, μια ζωντανή μαρτυρία, για μια σειρά από μείζονα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα και την κοινωνική συνείδηση πολλών ανθρώπων, αλλά και μια μελέτη των ψυχολογικών μηχανισμών, χωρίς καμία όμως διάθεση «ψυχολογισμού», που επιτρέπουν σε παιδιά και εφήβους να αντιμετωπίζουν καταστροφικά κοινωνικά γεγονότα και πένθη και να συνεχίζουν τη ζωή τους.

Στα πρώτα κεφάλαια αφηγείται τη ζωή του, του εβραίου εφήβου αστικής καταγωγής, στην κατεχόμενη Πολωνία, στο γκέτο της Βαρσοβίας και στο ναζιστικό στρατόπεδο Μπέρκεν-Μπέλσεν. Πώς επέζησε και βρέθηκε μόνος του στη Γαλλία, μετά τον πόλεμο.

Σπούδασε ιατρική και στη συνέχεια αφιέρωσε την επαγγελματική του ζωή, ως ψυχιάτρου, στη φροντίδα των ανεπιθύμητων της ψυχιατρικής, όπως τα βαριά καθυστερημένα παιδιά και οι παραπτωματικοί έφηβοι. Συνέχεια ανάγνωσης

Με αφορμή τον θάνατο της Γκέρντα Λέρνερ

Standard

ως επεξηγηματικός πρόλογος σε ένα επερχόμενο κείμενο για τη ζωή και τα βιβλία της

 της Έλενας Πατρικίου

Τζόρτιζιο ντςε Κίρικο, «Ξαπλωμένο γυμνό», 1929

 Η Γκέρντα Λέρνερ δεν ήταν, ασφαλώς, ούτε η πρώτη ούτε η μόνη γυναίκα ιστορικός του 20ού αιώνα. Ήταν όμως η γυναίκα που ίδρυσε τις «γυναικείες σπουδές» και αγωνίστηκε για να αποτελέσουν οι γυναίκες αντικείμενο της ιστορικής επιστήμης.

Ίσως όμως πρέπει να ξεκινήσω με μία «προσωπική» ιστορία. Ανήκω στην κατηγορία εκείνη των γυναικών ιστορικών που, μέσα στη δεκαετία του ’80, αποφασίσαμε ότι οι «γυναικείες σπουδές» δεν μας ενδιέφεραν. Ξέραμε πως τίποτα δεν μας είχε χαριστεί, πως η σχέση μας με το Πανεπιστήμιο και τους ακαδημαϊκούς θεσμούς προφανώς είχε καθοριστεί από το γεγονός ότι προηγούμενες γενιές γυναικών είχαν ξοδέψει γενναιόδωρα τη ζωή τους προκειμένου οι γυναίκες να κερδίσουν το δικαίωμα εισόδου σ’ αυτούς. Αλλά εμείς –πιστεύαμε πως– θα ανήκαμε πλέον στην «κανονικότητα» και όχι στην εξαίρεση. Οι «γυναικείες σπουδές» φάνταζαν σαν παγίδα, ένα νέο είδος διαχωρισμού: αφήστε τις γυναίκες να γράφουν τη δική τους ξεχωριστή, άρα περιθωριακή, ιστορία, ενώ η ιστορία που «μετράει» θα συνεχίσει να γράφεται από τους ιστορικούς που κάνουν «κανονική» ιστορία: στο κέντρο, όχι στο περιθώριο. Συνέχεια ανάγνωσης

Απλά μαθήματα προπαγάνδας: Οι διεθνείς κατατάξεις των ελληνικών ΑΕΙ στον Τύπο

Standard

του Αλέξανδρου Μπαλτζή και του Γιώργου Αγγελόπουλου

Έργο του Jack Levine

Έργο του Jack Levine

Οι διεθνείς κατατάξεις των ΑΕΙ παρουσιάζονται στην ειδησεογραφία τροφοδοτώντας την επιχειρηματολογία για τη λήψη αποφάσεων για την ανώτατη εκπαίδευση. Είναι χαρακτηριστικό, για παράδειγμα, ότι ο τρόπος με τον οποίο αναφέρθηκαν στις κατατάξεις αυτές βουλευτές που επιχειρηματολόγησαν υπέρ του Ν. 4009.2011 στη σχετική συζήτηση στη Βουλή, παρουσιάζει εκπληκτική ομοιότητα με τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζονται οι κατατάξεις στον Τύπο. Μια πρόχειρη αναζήτηση στα πρακτικά των συνεδριάσεων του Κοινοβουλίου δείχνει ότι η ομοιότητα αυτή παρουσιάζεται επί σειρά ετών (π.χ. Π. Σγουρίδης, 31.8.2005, Γ. Παπαντωνίου, Τ. Χυτήρης και Μ. Βαρβιτσιώτης, 10.1.2007, Α. Ροντούλης, 16.11.2009, Δ. Κρεμαστινός, 20.9.2010, Κ. Αϊβαλιώτης, 17.10.2010). Το άρθρο αυτό βασίζεται στην ανακοίνωση μας στο συνέδριο «Διασφάλιση και διοίκηση ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση» (Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 20-21.9.2012). Αφήνουμε εκτός συζήτησης το πλαίσιο ανάπτυξης και εφαρμογής των διεθνών κατατάξεων των ΑΕΙ — ζητήματα που αναλύθηκαν στην ανακοίνωσή μας. Περιοριζόμαστε στην ανάλυση της ανακατασκευής τους από τα ΜΜΕ. Συνέχεια ανάγνωσης

Συριζαίος: Σχόλιο σχετικά με την ιστορία μιας λέξης

Standard

(στο τέλος του post, ένα μικρό σχόλιο του Νίκου Σαραντάκου)

της Τζίνας Πολίτη

Σύρριζο Μεσσηνίας

Σύρριζο Μεσσηνίας

Στο άρθρο του «Μια περιήγηση στις λέξεις του 2012», στα προηγούμενα «Ενθέματα» (6.1.2013), ο Νίκος Σαραντάκος, αναφερόμενος στις λέξεις «της χρονιάς» επισημαίνει και την εμφάνιση της λέξης συριζαίος, την οποία συνοδεύει με τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

«[…] μάλλον πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται η κατάληξη -αίος για οπαδούς ή μέλη κόμματος (κυρίως σε τοπωνύμια την ξέραμε: Λαρισαίος κτλ.). Το “συριζαίος” χρησιμοποιήθηκε μειωτικά στην αρχή, αλλά τώρα ακούγεται και ουδέτερα, ενώ χρησιμοποιείται και από μέλη του ΣΥΡΙΖΑ, διότι δεν υπάρχει άλλος μονολεκτικός όρος· το συριζίτης που θα ήταν αναμενόμενο (όπως εδαΐτης, κνίτης κτλ.) παραμένει μειοψηφικό. Η στήλη καλεί τα όργανα του ΣΥΡΙΖΑ να σκεφτούν αν είναι επιθυμητή η οικειοποίηση του όρου Συριζαίος, και αν ναι, να την ενθαρρύνουν». Συνέχεια ανάγνωσης

Στήβεν Ρέσνικ (1938-2013): ένας σημαντικός μαρξιστής οικονομολόγος

Standard

του Χάρη Κωνσταντινίδη

Στ. Ρέσνικ

Στ. Ρέσνικ

Την Τετάρτη 2 Ιανουρίου έχασε τη μάχη με τον καρκίνο σε ηλικία 74 ετών ο αμερικανός μαρξιστής οικονομολόγος Stephen Resnick. Ο Ρέσνικ ήταν ομότιμος καθηγητής των οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Μασσαχουσέττης στο Άμχερστ και ήταν γνωστός για τη μαρξιστική προσέγγιση που ανέπτυξε κυρίως μέσα από τη μακροχρόνια συνεργασία του με τον καθηγητή Richard Wolff.

Ο Ρέσνικ σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο ΜΙΤ σε ηλικία 26 ετών. Ξεκίνησε την καριέρα του στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ το 1965, με κύριο αντικείμενο μελέτης του την οικονομική ανάπτυξη και τα διεθνή οικονομικά. Η ριζοσπαστικοποίηση της έρευνάς του κατά την κορύφωση του πολέμου του Βιετνάμ και η αντίθεσή του στην παρουσία έφεδρων αξιωματικών του αμερικανικού στρατού στο Γέιλ τον οδήγησε, για μικρό διάστημα, στο City College of New York. Συνέχεια ανάγνωσης

Κατάθεση μαρτυρίας

Standard

του Σάμουελ Μπακ

Σ. Μπακ, "Οικογένεια" (λεπτομέρεια), 1976

Σ. Μπακ, «Οικογένεια» (λεπτομέρεια), 1976

Με την ευκαιρία της αντιφασιστικής κινητοποίησης,  το επόμενο Σάββατο 19 Ιανουαρίου, σε δεκατρείς πόλεις του κόσμου, με γενικό σύνθημα «Αθήνα, πόλη αντιφασιστική», ο σημαντικός εβραίος ζωγράφος Σάμουελ Μπακ, επιζήσας του Ολοκαυτώματος, έστειλε έναν σύντομο χαιρετισμό. Ευχαριστούμε θερμά τον Χρήστο Κεφαλή, ο οποίος μας διαβίβασε και μετέφρασε το κείμενο.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 Το όνομά μου είναι Σάμουελ Μπακ. Είμαι Εβραίος και ζω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γεννήθηκα όμως στο Βίλνιους, όταν ανήκε στην Πολωνία. Τη χρονιά που γεννήθηκα, το 1933, ο Χίτλερ κατέλαβε την εξουσία στη Γερμανία. Κύματα βαθιάς δυσαρέσκειας και φρενιασμένου εθνικισμού τον προωθούσαν, και τεράστια πλήθη τον επευφημούσαν, σα να ήταν Θεός. Δεν θέλαν να δουν το ακριβό τίμημα που συνόδευε μια τέτοια επιλογή.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 ήμουν ένα μικρό αγόρι, πέντε-έξι χρονών. Και όλα αυτά τα απειλητικά γεγονότα συνέβαιναν πέρα από τα σύνορα της χώρας μου. Στο όμορφο και φιλικό σπίτι μας, η ζωή συνεχιζόταν όπως πάντα. Καθόμουν σε ένα καλοστρωμένο τραπέζι, περιβαλλόμενος από μια στοργική οικογένεια. Και άκουγα αυτές τις λέξεις: «Αυτό δεν μπορεί ποτέ να συμβεί εδώ…». Συνέχεια ανάγνωσης

Μια περιήγηση στις λέξεις του 2012

Standard

OI ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

 επαναδιαπραγμάτευση, συριζαίος, λίστα, χρυσαβγίτης, εγέρθουτου, γκρέξιτ, δραχμαγεδδών, νεοάστεγοι και άλλες

 του Νίκου Σαραντάκου

 

Πάμπλο Πικάσο, «Κορίτσι μπροστά στον καθρέφτη», 1932

Πάμπλο Πικάσο, «Κορίτσι μπροστά στον καθρέφτη», 1932

Όπως πέρυσι, έτσι και φέτος η στήλη θα υποκύψει στο έθιμο των ημερών και θα έχει χαρακτήρα ανασκόπησης. Αλλού ίσως διαβάσατε για τα βιβλία ή τις κινηματογραφικές ταινίες της χρονιάς, όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε, σχολιάζουμε κάθε μήνα τις λέξεις της επικαιρότητας, οπότε λογικό είναι να επιχειρήσουμε να καταγράψουμε τις λέξεις της χρονιάς, μ’ άλλα λόγια τις λέξεις που σημάδεψαν το 2012, που συζητήθηκαν και ακούστηκαν πολύ, ή και που γεννήθηκαν μέσα στη χρονιά που πέρασε.

Το ίδιο ερώτημα το συζητήσαμε και με τους φίλους επισκέπτες του ιστολογίου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» (sarantakos.wordpress.com), που έχει τον ίδιο τίτλο με τη στήλη μας, κι εκείνοι ψήφισαν για Λέξη του 2012 την επαναδιαπραγμάτευση. Λέξη του μισού 2012 θα μπορούσε να τη χαρακτηρίσει κανείς, αφού η πολυσύλλαβη αυτή λέξη ακούστηκε κατά κόρον, σε όλες τις πτώσεις και σε όλους τους τόνους, στο πρώτο εξάμηνο της χρονιάς, και ιδίως τον μήνα ανάμεσα στις δυο εκλογικές αναμετρήσεις· κι αφού έγινε το εθνικό σύνθημα που ένωνε τα τρία κόμματα της ημιτρικομματικής μας συγκυβέρνησης, εντελώς ξαφνικά λίγο μετά τις δεύτερες εκλογές η επαναδιαπραγμάτευση (των όρων του μνημονίου, εννοείται) έπαψε απότομα να ακούγεται, τόσο που στο σχετικό μας άρθρο την είχα χαρακτηρίσει «τη συντομότερη εννιασύλλαβη λέξη της ελληνικής γλώσσας», πιο σύντομη κι από το «θα».

Η επαναδιαπραγμάτευση είναι μια από τις σχετικά λίγες σύνθετες λέξεις με τρεις προθέσεις (επί, ανά και διά). Αν προσπαθήσουμε πολύ, θα βρούμε και σύνθετη λέξη με τέσσερις προθέσεις, την επαναδιεκπεραίωση, που είδα να τη χρησιμοποιούν οι μηχανικοί που κάνουν τακτοποιήσεις αυθαιρέτων (επί, ανά, διά και εκ). Ωστόσο, πολύ φοβάμαι πως η κυβέρνηση με τη νέα επιδρομή φόρων που αποφάσισε (και που ακόμα δεν την έχουμε νοιώσει ολόπλευρα στο πετσί μας) έχει διαλέξει για τον ελληνικό λαό μιαν άλλη λέξη που αποτελείται αποκλειστικά από τρεις προθέσεις, την αναπαραδιά! Συνέχεια ανάγνωσης

Σύστημα παραγωγής και καταστροφής

Standard

του Γιώργου Μ. Χατζηστεργίου

Ξυλογραφία του Constantle Breton, εικονογράφηση για το βιβλίο του Έντγαρ Αλαν Ποε «Η πτώση του οίκου των Ώσερ»

Ξυλογραφία του Constantle Breton, εικονογράφηση για το βιβλίο του Έντγαρ Αλαν Ποε «Η πτώση του οίκου των Ώσερ»

Στη δουλειά του μηχανικού, η κατεδάφιση ενός μοντέρνου μεγάλου κτιρίου δεν γίνεται συμπτωματικά, αλλά με βάση μια συγκεκριμένη για την περίπτωση μελέτη υψηλής τεχνογνωσίας. Ο μελετητής της κατεδάφισης εστιάζεται στους κρίσιμους κόμβους που βοήθησαν την κατασκευή να σταθεί με επάρκεια, τόσο κατά τη διάρκεια της ανέγερσης όσο και της λειτουργίας της. Με κατάλληλους μηχανισμούς καταστροφής, τα στοιχεία αυτά ανατινάζονται και μαζί τους και το κτίριο.

Η μηχανική των επεμβάσεων των συστημάτων εξουσίας στις σύγχρονες κοινωνίες έχει κρίσιμες αναλογίες με τη μηχανική των κατασκευών. Στη σημερινή Ελλάδα το σύστημα καταστροφής που βρίσκεται σε εξέλιξη στοχεύει ακριβώς στους πυλώνες του μεταπολεμικού (όχι μόνο του μεταπολιτευτικού) συστήματος παραγωγής της χώρας: την πολυτραγουδισμένη «ατμομηχανή της οικονομίας», την οικοδομή, το «δημόσιο», τους ελεύθερους επαγγελματίες και, βεβαίως, την παραοικονομία των μικρών και μεσαίων οικονομικά στρωμάτων.

Τί είναι όμως αυτό που έρχεται να αντικαταστήσει, το παλιό, ποια είναι η νέα κατασκευή στην οποία πρόκειται να κατοικήσουμε; Συνέχεια ανάγνωσης

Ανάπτυξη, απο-ανάπτυξη και κρίση: Μια οικοαριστερή προσέγγιση

Standard

του Τάσου Χοβαρδά

Άουγκουστ Μάκε, «Κορίτσια κάτω από τα δέντρα», 1914

Άουγκουστ Μάκε, «Κορίτσια κάτω από τα δέντρα», 1914

Από το ξέσπασμα της κρίσης έχει αναφερθεί πολλές φορές η λέξη «ανάπτυξη» ως το βασικό ζητούμενο. Υπό ποιους όρους όμως γίνεται αυτή η επίκληση στην «ανάπτυξη»; Ο νεοφιλελευθερισμός επιβάλλει σήμερα ως λύση αυτό που επιδιώκει εδώ και δεκαετίες. Αντιστρέφει τη φιλελεύθερη αρχή –σύμφωνα με την οποία η κοινωνία χρησιμοποιεί την αγορά ως εργαλείο για την κοινωνική ευημερία– και εργαλειοποιεί την κοινωνία, για να επανεκκινήσει την αγορά. Αντιμέτωπος με τη μνημονιακή αυτή στρατηγική, ο ΣΥΡΙΖΑ αντιδιαστέλλει την οικονομία του κέρδους με την οικονομία των αναγκών. Οι κοινωνικές ανάγκες δεν μπορούν να παραπέμπονται στο μέλλον, δεν γίνεται η κοινωνία να πεθαίνει σήμερα για να ζήσει αύριο. Και για τον ΣΥΡΙΖΑ, όμως, η αύξηση του ΑΕΠ φαίνεται να αποτελεί βασική επιδίωξη, με την οποία συναρτάται μεταξύ άλλων και η εξυπηρέτηση του χρέους που δε θα διαγραφεί με βάση τη ρήτρα ανάπτυξης.

Οποιαδήποτε επιχειρηματολογία ενάντια στην ανάπτυξη θα φάνταζε σήμερα ανεπίκαιρη. Ωστόσο, το 2008, 2010 και 2012 διεξάγονται στο Παρίσι, τη Βαρκελώνη και τη Βενετία παγκόσμια συνέδρια για την αποανάπτυξη, ενώ διεθνή περιοδικά αφιερώνουν στην αποανάπτυξη ειδικά τεύχη (Journal of Cleaner Production, τχ. 18, 2012· Futures, τχ. 44, 2012· Ecological Economics, τχ. 84, 2012). Την ίδια στιγμή, αναπτύσσεται μια κριτική προσέγγιση της αποανάπτυξης από την Οικοαριστερά σε μια έκδοση του Transform (The Left between Growth and Degrowth, 2011, http://transform-network.net/publications/publications-2011.html) και σε ένα τεύχος του περιοδικού Capitalism Nature Socialism (τχ. 23, 2012). Θα εξετάσουμε τις θέσεις της αποανάπτυξης, με στόχο να συμβάλουμε στη συζήτηση της αποανάπτυξης με την Αριστερά και, ειδικότερα, την Οικοαριστερά, και να φωτίσουμε μερικές οικολογικές πτυχές της κρίσης.

Ένα πρώτο σημείο σύγκλισης της αποανάπτυξης με την Αριστερά είναι η στόχευση του καπιταλισμού ως βασικής αιτίας των οικολογικών προβλημάτων. Για τους θεωρητικούς της αποανάπτυξης, ο καπιταλισμός συνιστά μια μη βιώσιμη αλλά συνεχώς αυτοτροφοδοτούμενη παραγωγική βάση. Ένα ακόμη σημείο σύγκλισης αποανάπτυξης και Αριστεράς είναι η επερώτηση της έννοιας «ανάπτυξη». Η Αριστερά αναφέρεται στην παραγωγική ανασυγκρότηση, με στόχο την εξυπηρέτηση των κοινωνικών αναγκών και όχι σε μια αόριστη «ανάπτυξη». Μάλιστα, όταν η «ανάπτυξη» για την Αριστερά είναι ανταλλάξιμη με την «ανάπτυξη» των μνημονιακών δυνάμεων, συσκοτίζονται οι κοινωνικές σχέσεις ταξικής εκμετάλλευσης. Κοινές θέσεις αποανάπτυξης και Αριστεράς είναι, επίσης, η αναδιανομή του πλούτου, η καθιέρωση ενός βασικού εισοδήματος, η μείωση του χρόνου εργασίας, η υποστήριξη μορφών κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Πολλαπλοί χώροι της δημοκρατίας

Standard

Συνέντευξη της Ντορήν Μάσσεϋ

Μιλάει για τα κινήματα των πλατειών, την άμεση και την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τη Λατινική Αμερική, την γκραμσιανή έννοια της ηγεμονίας, το πλήθος των Χαρντ-Νέγκρι, το κίνημα Οccupy, τη συνεταιριστική οικονομία

4-massey Η γεωγράφος Doreen Massey, ομότιμη καθηγήτρια στο Open University του Ηνωμένου Βασιλείου, βρέθηκε τον Νοέμβριο στην Αθήνα, με την ευκαιρία της αναγόρευσή της σε επίτιμη διδάκτορα του Τμήματος Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου. Επισκεφθήκαμε μαζί της χώρους κοινωνικής αυτοδιαχείρισης, τον Ελεύθερο Κοινωνικό Χώρο «Βοτανικός Κήπος» στην Πετρούπολη και το καφενείο του «Ευρωπαϊκού Χωριού» στην Ακαδημία Πλάτωνος. Μας μίλησε για το ενδιαφέρον της για τα αυτοδιαχειριστικά εγχειρήματα, για την ελπιδοφόρα πολιτικοκοινωνική κατάσταση στη Λατινική Αμερική, για το διαρκές ερώτημα της δημοκρατίας.

 Για την πραγματοποίηση της συζήτησης με τη Doreen Massey και την επιμέλεια του άρθρου συνεργάστηκαν οι μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου: Γιώργος Βελεγράκης, Χάρης Κωνσταντάτος, Δημήτρης Μπαλαμπανίδης, Παναγιώτης Πάντος, Ίρις Πολύζου, Γεωργία Σολδάτου, Αγάπη Τσίκλη, Ευαγγελία Χατζηκωνσταντίνου.

Ρενέ Μαγκρίτ, «Τρία γυμνά σε εσωτερικό χώρο», 1923

Ρενέ Μαγκρίτ, «Τρία γυμνά σε εσωτερικό χώρο», 1923

Tελευταία ζήσαμε τα κινήματα «των πλατειών», όπου ξανατέθηκε το ζήτημα της άμεσης δημοκρατίας. Παράλληλα, η κρίση της πολιτικής εκπροσώπησης ανοίγει ξανά το θέμα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Πιστεύετε ότι πρόκειται για δύο ανταγωνιστικές μορφές δημοκρατίας ή μπορούν να λειτουργήσουν μαζί;

 Βρέθηκα πρόσφατα στη Λατινική Αμερική και θα σας μεταφέρω την εμπειρία μου, που συνδέεται με το ερώτημά σας. Η δύναμη της Δεξιάς εκεί είναι ακόμα τεράστια. Παράλληλα, υπάρχει φοβερή πίεση από την Αριστερά καθώς επίσης από τα χαμηλά εισοδήματα και τους αυτόχθονες πληθυσμούς, που νιώθουν αποκομμένοι από τις αλλαγές που συντελούνται. Πιστεύω ότι, για να προχωρήσει μια αλλαγή, οι διαδικασίες είναι μακροχρόνιες και επίπονες. Αυτό όμως που έχει ενδιαφέρον είναι ένα συνολικότερο αίσθημα μιας ηπείρου που βρίσκεται στον αντίποδα της σημερινής Ευρώπης. Μολονότι για πολλούς από εμάς η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε ως δυνατότητα μιας σοσιαλδημοκρατικής εναλλακτικής απέναντι στις ΗΠΑ, αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι η αποκρυστάλλωση ενός ουσιώδους κομματιού του μονοπολικού νεοφιλελεύθερου κόσμου μας. Αντίθετα, στη Λατινική Αμερική προσπαθούν να αμφισβητήσουν το νεοφιλελευθερισμό και να χτίσουν νέες μορφές δημοκρατίας. Παράλληλα, καλούνται να αντιμετωπίσουν αρκετά προβλήματα, όπως αυτό της διαφθοράς. Αυτός είναι ένας λόγος που ο Τσάβες, ο Μοράλες κ.ά. ενθαρρύνουν μορφές συμμετοχικής άμεσης δημοκρατίας. Στη Βενεζουέλα, κάθε 400 νοικοκυριά δικαιούνται να οργανώσουν κοινοτικά συμβούλια (consejos comunales), που χρηματοδοτούνται από το κράτος για να διαχειρίζονται το χώρο τους, να σχεδιάζουν και να υλοποιούν προγράμματα δράσης. Πιστεύω ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Άνθρωποι που δεν είχαν φωνή, που δεν ένιωθαν κομμάτι της πόλης, τώρα εισέρχονται στον πολιτικό χάρτη. Βέβαια, οι δομές αυτές έχουν τις δικές τους αντιφάσεις, μιας και η χρηματοδότησή τους έρχεται από το κράτος, το οποίο αντιπροσωπεύει έναν συγκεκριμένο πολιτικό χώρο. Χωρίς την κρατική βοήθεια, τα συμβούλια δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν, όμως η σύνδεσή τους με το κράτος δημιουργεί εντάσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Θρύμματα και κρίματα εις βάρος της ιδιότητας του πολίτη

Standard

του Κώστα Θεολόγου

5-theologoy Στην Καθημερινή (στο φύλλο της 22-23 Δεκ. 2012, σ. 20) δημοσιεύτηκε κείμενο της πρώην υπουργού κ. Άννας Διαμαντοπούλου που αυτοδιαφημίζει την ακράδαντη πεποίθησή της ότι η μεταρρύθμιση στα ΑΕΙ δίνει έναυσμα για αλλαγές που θα μεταμορφώσουν ριζικά την ελληνική κοινωνία.

Ισχυρίζεται, εκεί, ότι «είναι σαφής [] η εντολή του Έλληνα πολίτη για το τέλος του κομματισμού, των πελατειακών σχέσεων και του καθεστώτος της τυραννίας των μειοψηφιών στα πανεπιστήμια». Παραβλέπει ότι οι πελατειακές σχέσεις και ο κομματισμός δημιούργησαν ατροφικές συνθήκες για την ευδοκίμηση του πολίτη στη χώρα μας και επιμένει ότι η μεταρρύθμιση αλλάζει το τοπίο. Με συλλογιστικά άλματα και ισοπεδωτικές έως ανεκδοτικές απλουστεύσεις, θεωρεί ότι είναι στο χέρι μας «να βγούμε από την κρίση [] με μια εκ θεμελίων φορολογική αναμόρφωση, με [] ανατρεπτική αλλά δίκαιη πολιτική στη διοίκηση, στο κοινωνικό κράτος, στη δικαιοσύνη, με ένα νέο εκλογικό νόμο, [] λιτό και ουσιαστικό Σύνταγμα, [] σαφή δυναμική και πολυεπίπεδη εξωτερική πολιτική, [] μια ανάπτυξη βασισμένη στον τόπο, στους ανθρώπους και στα πλεονεκτήματά τους».

Μα είναι τόσο απλό; Ασφαλώς όχι, διότι γίνεται απλούστερο παρακάτω: με πολιτικό σύστημα που«βασίζεται σε κόμματα που εννοούν αυτό που υπόσχονται και πράττουν αυτό που λέγουν, [] προάγουν και υπερασπίζονται το κοινό συμφέρον [] όχι αυτό των συντεχνιών και των ημετέρων». Και καταντάει ξεκαρδιστικό, όταν τα ευκόλως για την ίδια εννοούμενα που προτείνει, εμπλουτίζονται με τη δραματική «αλλαγή υποδείγματος [paradigm κατά Kuhn] σε όλα τα επίπεδα, αρχίζοντας ο καθένας από τον εαυτό του».

Κυρία Διαμαντοπούλου, προσγειωθείτε στην ελληνική πραγματικότητα ή, μάλλον, μείνετε ακίνδυνη όπου βρίσκεστε: σε κάποιο άμβωνα αυταρέσκειας και ποιμαντικής διάθεσης — έτσι εξηγείται η παράθεση τόσων παραινέσεων προς το παντοιοτρόπως πτωχό ποίμνιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα εργαστήρια των «τοπικών»: ένας γόνιμος τόπος συνάντησης ιδεών και ανθρώπων

Standard

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ 20 ΧΡΟΝΩΝ ΤΩΝ «ΤΟΠΙΚΩΝ» ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΝΗΣΟΣ»

συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη και του Παντελή Μπασάκου

Έργο του Πάμπλο Πικάσο, 1912

Έργο του Πάμπλο Πικάσο, 1912

Τον Απρίλιο του 1994, στην τακτική του επιφυλλίδα στο Βήμα της Κυριακής, ο Δημήτρης Μαρωνίτης έγραφε για μια «απαρατήρητη προς το παρόν, αλλά πολύ αξιόλογη εξαίρεση» στο τέλμα της έρευνας στις κοινωνικές επιστήμες: «Πρόκειται για τα “εργαστήρια” επιστημονικού διαλόγου υψηλής στάθμης που οργανώνει και διεκπεραιώνει η Εταιρεία Μελέτης των Επιστημών του Ανθρώπου».

Ακόμα και σήμερα, είκοσι χρόνια μετά τη διοργάνωση των δύο πρώτων, τα εργαστήρια των «τοπικών» –έτσι τα ονομάζουν οι οργανωτές τους– γίνονται χωρίς πολλή φασαρία, χωρίς διαφήμιση και μόνο οι ενημερωμένοι προσέχουν στα ράφια των βιβλιοπωλείων τούς αντίστοιχους τόμους.

Και όμως, πρόκειται για μια από τις πιο σοβαρές και συνεπείς προσπάθειες διεθνούς και διεπιστημονικής συζήτησης που γίνονται στην Ελλάδα, για μια ζωντανή πρωτοβουλία που παράγει νέες ιδέες, κινητοποιεί έρευνα και διεθνείς συνεργασίες, «παιδεύει» νέους επιστήμονες και κυρίως προωθεί τον –τόσο σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα– διάλογο μεταξύ επιστημόνων διαφορετικών ρευμάτων ειδικοτήτων και παραδόσεων.

Με την ευκαιρία της επετείου των είκοσι ετών, που γιορτάστηκε τον Δεκέμβριο από κοινού με το άλλο «τέκνο» της Εταιρείας, τις εκδόσεις «νήσος», μιλήσαμε με δύο από τους πρωτεργάτες του εγχειρήματος, τον Μάκη Κουζέλη (Πανεπιστήμιο Αθηνών) και τον Παντελή Μπασάκο (Πάντειο Πανεπιστήμιο).

Πού παραπέμπει ο τίτλος «τοπικά» και γιατί ονομάζετε τις συναντήσεις αυτές «εργαστήρια»;

6a-kouzelisΗ όλη προσπάθεια ξεκίνησε το 1992 από μια παρέα νέων ακόμα, τότε, πανεπιστημιακών και ερευνητών, που αναζητούσαμε έναν χώρο δημιουργικής συζήτησης και αντιπαράθεσης ιδεών. Συνειδητοποιούσαμε τότε ότι στην Ελλάδα οι ευκαιρίες γόνιμης επεξεργασίας επιστημονικών θεωριών και πρακτικών είναι ελάχιστες. Οι αντιπαραθέσεις ή αποφεύγονται ή οδηγούνται πολύ γρήγορα σε αδιέξοδες αντιδικίες· πόσο μάλλον που στη δική μας την αντίληψη τα στενά όρια των ειδικευμένων κλάδων αποτελούν συχνά εμπόδιο για την παραγωγή νέων ιδεών. Συνειδητοποιούσαμε, επίσης, ότι αυτό που αντιλαμβανόμασταν ως μια σπάνια ευκαιρία, το χαρακτηριστικό δηλαδή γεγονός ότι οι περισσότεροι προερχόμασταν από σπουδές σε διαφορετικά κράτη και επομένως «μεταφέραμε» διαφορετικές παραδόσεις και ήμασταν εξοικειωμένοι με διαφορετικά «ιδιώματα», αντιπετωπίζεται μάλλον αρνητικά και υπερισχύει μια τάση απομόνωσης και «ακαδημαϊκής καχυποψίας» προς το διαφορετικό.

Αποφασίσαμε λοιπόν να οργανώνουμε μια φορά το χρόνο, όταν βέβαια τα καταφέρνουμε, μια συνάντηση στην οποία να πηγαίνουμε αφενός προετοιμασμένοι κι αφετέρου «ανοιχτοί».

 Τι εννοείτε λέγοντας «προετοιμασμένοι» και «ανοιχτοί»;

Προετοιμασμένοι σημαίνει «διαβασμένοι» και έτοιμοι να συμβάλουμε από τη δική μας επιστημονική σκοπιά. Κι αυτό προϋποθέτει μια ολόκληρη διαδικασία, γιατί πολύ πριν ξεκινήσει ένα εργαστήριο των «τοπικών» ένας μας ή μια μικρή ομάδα ετοιμάζει ένα σύντομο κείμενο θέσεων και ερωτημάτων γύρω από ένα θέμα που στέλνεται σε όλους όσοι ενδιαφέρονται καθώς και σε όσους θα θέλαμε να συμμετάσχουν, επειδή πιστεύουμε ότι η συμβολή τους θα ήταν χρήσιμη. Πέρα από αυτή την προεργασία, η ομάδα των συντονιστών προτείνει κείμενα της διεθνούς βιβλιογραφίας ως βασικές αναφορές και συχνά φροντίζει για τη μετάφρασή τους στα ελληνικά. Συνέχεια ανάγνωσης

Νυν και αεί*

Standard

ΡΗΤΩΣ ΛΕΧΘΕΝΤΑ

Τραγωδίες: αριστοτελικές και σημερινές

του Παναγιώτη Παπίδα

 fuente ovejunaΈστιν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως… Παπαριές, κυρά-Μαρίτσα. Όχι ότι δεν έχω σε υπόληψη τον Αριστοτέλη (κάτι σπουδαίο πρέπει να έγραψε κι αυτός), αλλά, να, φταίει ότι έχω δει τραγωδίες στη ζωή μου. Και η μόνη μίμηση που βρίσκω είναι άλλων τραγωδιών, λες και τις βγάζουν όλες με καρμπόν.

Αυτό που ζούμε τα τελευταία χρόνια είναι σαφώς μια τραγωδία, μια τραγωδία με αρχή, χαμένη στο βάθος των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων, αλλά χωρίς ακόμα τέλος. Είναι σίγουρα τραγωδία αυτό που ζούμε — και με την αριστοτελική ερμηνεία, αν το σκεφτείς:

Καταρχάς, έχουμε την αναπαράσταση μιας πολύ σημαντικής πράξης, η οποία μάλιστα τείνει να ολοκληρωθεί: την καταστροφή μιας κοινωνίας, τη μεταμόρφωσή της σε κάτι πολύ εφιαλτικό και μέχρι πρότινος κατακριτέο, στην απόλυτη εξαφάνιση ενός κράτους πρόνοιας για τους υπηκόους του, μιας πρόνοιας που εξασφάλιζε τις βάσεις μιας ευτυχισμένης ζωής.

Ο δε λόγος της είναι σαφώς ηδυσμένος, είναι ο γνωστός υπεύθυνος πολιτικός λόγος: «H ανάγκη προόδου και ανάπτυξης μας οδηγεί στην εφαρμογή αυτών των προσωρινών μέτρων που σκοπό έχουν τον απεγκλωβισμό από τα δεινά του παρελθόντος κ.λπ.

Όσο για τη φόρμα, έχουν επιστρατευτεί τα καλύτερα ειδικά εφέ: σεισμοί, λιμοί, καταποντισμοί και τώρα τελευταία ακούμε και για πολεμική εμπλοκή. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς το FBI σε συνεργασία με τις τράπεζες κατέστειλε το κίνημα Occupy

Standard

της Ναόμι Γουλφ

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

8aTελικά, η πραγματικότητα απεδείχθη ανώτερη κάθε φαντασίας. Στοιχεία που μόλις είδαν το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι η βίαιη καταστολή του κινήματος Occupy Wall Street, το φθινόπωρο του 2011 –τόσο σκοτεινήτότε–, δεν συντονίστηκε απλώς από το FBI, το DHI (Τμήμα Εσωτερικής Ασφάλειας) και τις τοπικές αστυνομίες. Την επιχείρηση καταστολής (η οποία περιελάμβανε, όπως ίσως θυμάστε, βίαιες συλλήψεις, διάλυση ομάδων, εκτόξευση δακρυγόνων στα κεφάλια των διαδηλωτών, δέσιμό τους με χειροπέδες τόσο σφιχτά με αποτέλεσμα τον τραυματισμό τους, τον ασφυκτικό αποκλεισμό τους για ώρες, χωρίς να μπορούν καν να ικανοποιήσουν τις σωματικές τους ανάγκες) συντονίστηκε από το FBI και το DHI, σε συνεργασία με τις μεγάλες τράπεζες.

Το Partnership for Civil Justice Fund (PCJF) πέτυχε μια πρώτης τάξης δημοσιογραφική επιτυχία, εξασφαλίζοντας τα τεκμήρια αυτά. Και, βέβαια, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης θα έπρεπε να ντρέπονται, καθώς αποδείχθηκε, για άλλη μια φορά, ότι οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί είναι οι μόνοι φορείς πληροφόρησης που αναδεικνύουν ζητήματα καταπάτησης της ελευθερίας και των πολιτικών δικαιωμάτων στην Αμερική. Το έγγραφο (βλ. goo.gl/eC95C) αποκαλύπτει την ύπαρξη ενός τρομακτικού δικτύου, στο οποίο συμμετείχαν το DHS, το FBI, η αστυνομία, αντιτρομοκρατικά κέντρα για τη δίωξη του οικονομικού και πολιτικού εγκλήματος, επιχειρήσεις και υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα — και όλοι οι παραπάνω φορείς ανέπτυξαν τόσο στενή επαφή και συνεργασία μεταξύ τους, ώστε τελικά να δημιουργηθεί μια νέα τερατώδης οντότητα, η οποία, σε κάποιες περιπτώσεις, είχε και όνομα: Domestic Security Alliance Council. Το έγγραφο αποκαλύπτει ότι το έργο αυτής της νέας οντότητας σχεδιαζόταν σε κεντρικό επίπεδο και υλοποιούνταν κατά τόπους. Με λίγα λόγια, τα τεκμήρια δείχνουν πώς η αστυνομία και το DHS εργάζονταν, για λογαριασμό των τραπεζών, και σε συνεργασία μαζί τους, για να εντοπίσουν, να συλλάβουν και να εξουδετερώσουν πολιτικά Αμερικανούς πολίτες που κινητοποιούνταν και διαμαρτύρονταν ειρηνικά. Συνέχεια ανάγνωσης