Ιθαγένεια: το ελληνικό δίκαιο πρέπει να παραμείνει εναρμονισμένο με τον ευρωπαϊκό Νότο

Standard

του Κωνσταντίνου Τσιτσελίκη

Από την καμπάνια της ΕΕΔΑ

Από την καμπάνια της ΕΕΔΑ

Θα τα έχετε ίσως δει: τέσσερα ωραία τηλεοπτικά σποτάκια, με μεταναστόπουλα που μιλάνε ελληνικά καλύτερα από πολλούς γηγενείς, τραγουδάνε το «Ρούντολφ το Ελαφάκι», παίζουν τις μουσικές καρέκλες ή… λένε ότι δεν τους αρέσει το σπανακόριζο. Τα σποτάκια είναι κομμάτι της καμπάνιας της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), με κεντρικό σύνθημα «Τα παιδιά των μεταναστών που έχουν φέρει τη ζωή τους εδώ έχουν δικαίωμα στην ελληνική ιθαγένεια». Λίγες μέρες μετά, ακολούθησε η δημοσιοποίηση της απόφασης του ΣτΕ, που έκρινε αντισυνταγματικές δύο βασικές διατάξεις του νόμου 3838. Με την ευκαιρία αυτή, μιλήσαμε με τον Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη, πρόεδρο της ΕΕΔΑ και αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

Στρ. Μπ.

Από την καμπάνια της ΕΕΔΑ

 Η ΕΕΔΑ έχει εκφράσει επανειλημμένα την άποψή της για την ιθαγένεια, την ψήφο των μεταναστών, τον νόμου 3838. Με αυτό το δεδομένο, θα ήθελα ένα συνολικό σχόλιο για την απόφαση του ΣτΕ.

Ήδη από το 2008 είχαμε διατυπώσει την άποψή μας για το θέμα αυτό, προτείνοντας συγκεκριμένες τροποποιήσεις στον τότε Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας. Ο νόμος 3838 του 2010 είχε υιοθετήσει μια από τις βασικές προτάσεις μας: την εισαγωγή στοιχείων του δικαίου του εδάφους στο παραδοσιακά ισχυρό δίκαιο του αίματος, αλλά και την ψήφο των μεταναστών στις δημοτικές εκλογές. Φυσικά, οι προϋποθέσεις απόδοσης των δικαιωμάτων αυτών μπορούν να μεγιστοποιήσουν ή να ελαχιστοποιήσουν το εύρος των δυνάμει αποδεκτών. Και εκεί παίχτηκε εν πολλοίς το πολιτικό «παζάρι» κατά την υιοθέτηση του 3838. Σήμερα, το ΣτΕ με την απόφαση 460/2013 έρχεται να ακυρώσει την ισχύ των δύο αυτών διατάξεων: με απόλυτο τρόπο τη δεύτερη, αλλά αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή για την πρώτη και ίσως κρισιμότερη, δηλαδή την κτήση της ελληνικής ιθαγένειας από τα παιδιά αλλοδαπών. Το θέμα αυτό λοιπόν θα κληθεί να ρυθμίσει ξανά ο έλληνας νομοθέτης, εικάζω στο άμεσο μέλλον, και μάλιστα σε ένα φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον, σπάζοντας τις γραμμές μνημονιακών-αντιμνημονιακών που έχουν χαραχτεί τόσο έντονα στο πολιτικό μας σκηνικό.

 Η απόφαση του ΣτΕ, λοιπόν, για να ξαναγυρίσω στην ερώτηση, δεν αποκλείει την υιοθέτηση κανόνων δικαίου του εδάφους — αυτό είναι ένα πολύτιμο κεκτημένο, σε συνδυασμό με τους δεσμούς με την ελληνική κοινωνία και την ανάπτυξη ελληνικής συνείδησης που πρέπει να έχει εδραιωθεί. Η απόφαση όμως παραγνωρίζει εντελώς το γεγονός ότι τα ανήλικα παιδιά, από το γεγονός και μόνο ότι παρακολουθούν το ελληνικό σχολείο, εμβαπτίζονται σε μια ελληνικότητα που κατακτάται αντικειμενικά, άσχετα από τη νόμιμη παραμονή των γονιών τους ή οποιεσδήποτε άλλες προϋποθέσεις.

Τέλος, το ΣτΕ ανέλαβε να υποκαταστήσει τον νομοθέτη και να περιορίσει στην πράξη την ελευθερία που απονέμει σ’ αυτόν το ίδιο το Σύνταγμα ως προς τον καθορισμό των προϋποθέσεων απονομής της ιθαγένειας. Το ΣτΕ, λοιπόν, έρχεται να ορίσει την ιστορικότητα του ελληνικού κράτους, καθώς αυτό «ιδρύθηκε και υπάρχει ως εθνικό κράτος». Κάνει μια στατική και ουσιοκρατική ανάγνωση της εθνικής υπόστασης του ελληνικού λαού, αποφασίζοντας να τον διασφαλίσει από κάθε πιθανή «αυθαίρετη παρέμβαση του νομοθέτη», για να μην ορίσει όπως θα ήθελε εκείνος «τη σύνθεση του λαού με την προσθήκη απροσδιόριστου αριθμού προσώπων ποικίλης προελεύσεως, με χαλαρή ή ανύπαρκτη ενσωμάτωση», παραγνωρίζοντας κάθε έννοια μεταβολής της κοινωνίας και των χαρακτηριστικών της, πόσο μάλλον των προσώπων που την απαρτίζουν.

  Τι σημαίνει αυτή η απόφαση του ΣτΕ για όσους –λίγους, είναι αλήθεια, παρά τη σχετική μυθολογία– έχουν πάρει ιθαγένεια με βάση τον νόμο 3838, καθώς και για όσους εκκρεμεί η υπόθεσή τους;

 4aΑν και υπάρχει νομικά η δυνατότητα ανάκλησης των ιθαγενειών που έχουν αποκτηθεί ως απορρέουσες από άκυρες διοικητικές πράξεις, θεωρώ ότι μια τέτοια κίνηση από την πλευρά της διοίκησης θα ήταν ακραία. Μια δεύτερη κατηγορία αποτελούν όσοι είχαν εγκλωβιστεί στη διαδικασία και οι αιτήσεις τους εκκρεμούν. Ενδεχομένως ο νέος νόμος προβλέψει στις μεταβατικές του διατάξεις να λύσει τα σχετικά προβλήματα. Ας μην ξεχνάμε ότι σε πολλές περιπτώσεις δεν αποδόθηκε η ιθαγένεια ακόμα και σε εκείνους βρίσκονταν ένα βήμα πριν την εγγραφή τους στο δημοτολόγιο, δηλαδή την έκδοση διαπιστωτικής πράξης.

Είναι σαφές, νομίζω, σε ποια κατεύθυνση θα θελήσει να κινηθεί το υπουργείο — αν θυμηθούμε τις προεκλογικές δηλώσεις Σαμαρά, την απαράδεκτη κυβερνητική σπουδή μετά τη «διαρροή» της απόφασης του ΣτΕ τον Νοέμβριο κλπ. ΄Ηδη, λ.χ., σε δημοσιεύματα διαβάσαμε ότι η ιθαγένεια στα παιδιά θα αποδίδεται στα δεκαοχτώ τους. Τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνουμε όσοι θεωρούμε μεγάλη οπισθοδρόμηση την εξέλιξη αυτή (σημειώνω εδώ την άμεση και σκληρή αντίδραση της Επιτροπής Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ);

 Νομίζω ότι θα υπάρξει νέος γύρος εντός και εκτός Κοινοβουλίου για το θέμα. Είπαμε ήδη ότι το θέμα ίσως αναδείξει εξω-μνημονιακές συμμαχίες που θα κάνει τις πολιτικές δυνάμεις να στοιχηθούν ανάλογα με την πολιτική τους φιλοσοφία, ειδικά στο θέμα της κοινωνικής συνοχής ή της ένταξης των μεταναστών, γύρω από τον άξονα αποκλεισμός-συμπερίληψη. Σε αυτό το νέο –για την περίοδο της οικονομικής κρίσης– πεδίο αναδιάταξης των πολιτικών ιδεών, θα πρέπει να δοθεί μάχη πρώτα για την κατάρρευση των μύθων που διακινούνται, λ.χ. ότι η «Ελλάδα έχει καταστεί μαγνήτης» για τους μετανάστες, ότι «η μετανάστευση συνεπάγεται αύξηση της εγκληματικότητας και της διάδοσης ασθενειών». Επίσης, πρέπει να εξηγηθούν κεντρικά αλλά και τεχνικά ζητήματα όπως ότι ιθαγένεια και υπηκοότητα στο ελληνικό νομικό περιβάλλον είναι έννοιες που ταυτίζονται, ότι η απόδοση της ιθαγένειας δεν αλλοιώνει την φυσιογνωμία του ελληνικού λαού, ότι τα παιδιά αυτά αποτελούν ήδη τμήμα της ελληνικής κοινωνίας, ότι ο αποκλεισμός τους θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα κλπ. Στα επιμέρους που θα γίνουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης εντός του Κοινοβουλίου, η προτεινόμενη από πολλούς απονομή της ιθαγένειας στα δεκαοχτώ είναι εξαιρετικά προβληματική, καθώς αφήνει τα παιδιά στο θεσμικό περιθώριο επί μακρόν, εδραιώνοντας την ψυχολογία της αβεβαιότητας και υποδαυλίζοντας αισθήματα φόβου.

Τέλος, θέλω να υπογραμμίσω ότι ακούμε συχνά από κυβερνητικούς κύκλους ότι στον νέο νόμο πρέπει να υπάρξει «εναρμόνιση με τα ισχύοντα στον ευρωπαϊκό Νότο». Αυτό που δεν εξηγούν όμως είναι ότι ο 3838 θεσμοθέτησε λύσεις που βρίσκονται ακριβώς στον μέσο όρο του ευρωπαϊκού Νότου (Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ιταλία), δηλαδή μέσα από ρυθμίσεις που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο οδηγούν στην απόκτηση της ιθαγένειας λόγω γέννησης ή ύστερα από σπουδές στο σχολείο. Το επιχείρημα δηλαδή μπορεί να αντιστραφεί: το ελληνικό δίκαιο πρέπει να παραμείνει στον μέσο όρο του ευρωπαϊκού Νότου.

Δυο λόγια για τα τηλεοπτικά σποτάκια και την καμπάνια. Είναι η πρώτη φορά που η ΕΕΔΑ, αν δεν κάνω λάθος, κάνει τηλεοπτική καμπάνια. Πες μας δυο λόγια γι’ αυτήν.

 Η καμπάνια η οποία ξεκίνησε εδώ και δέκα μέρες επικεντρώνεται αρχικά στα τέσσερα αυτά σποτάκια. Έγιναν με την πολύτιμη αφιλοκερδή προσφορά επαγγελματιών του χώρου, εξ ου και το άψογο αισθητικό αποτέλεσμα. Έφεραν και το επιθυμητό αποτέλεσμα άμεσα: την ευαισθητοποίηση του κόσμου και των ΜΜΕ σε βαθμό που δεν το περιμέναμε, αλλά και την επαναφορά της συζήτησης για την κοινωνική ενσωμάτωση των μεταναστών και των παιδιών τους μέσα από ένα άλλο πρίσμα, και όχι μόνο μέσα από την εξαναγκασμένη και πολωμένη συζήτηση που τοποθετήθηκε στον άξονα του ρατσισμού και της ακροδεξιάς. Στο περιβάλλον που διαμορφώνεται με τη δημοσίευση της απόφασης του ΣτΕ και την αναμενόμενη τροποποίηση του νόμου για την ιθαγένεια, ελπίζω ότι η καμπάνια θα συμβάλει στην ανάδειξη ενός λόγου ορθολογικού και ανθρώπινου, που θα κινητοποιήσει πολιτικές δυνάμεις στην γραμμή της συμπερίληψης και όχι του διχαστικού αποκλεισμού, ακόμα και εντός των κυβερνητικών δυνάμεων. Όσον αφορά την καμπάνια, η διαφορετική στάση μέσων ενημέρωσης που πρόσκεινται στον χώρο αυτό είναι, για μένα, δείγμα αισιόδοξο.

5 σκέψεις σχετικά με το “Ιθαγένεια: το ελληνικό δίκαιο πρέπει να παραμείνει εναρμονισμένο με τον ευρωπαϊκό Νότο

  1. Αγαπητέ πρόεδρε ,τα είδαμε τα σπότ για τα οποία είστε υπερήφανος , όταν σας ρώτησα με ποίων τα λεφτά πληρώθηκαν αυτά αρνηθήκατε να μου απαντήσετε με μια νομικίστικη δικαιολογία περί καταστατικού του σωματείου (ελληνικής ένωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων ?) , μάλλον δεν θα είστε υπερήφανος για την προέλευση τους γιαυτό . Στις δύσκολες στιγμές που περνάει αυτή η χώρα καταφέρατε και εισηγηθήκατε ένα σχέδιο νόμου προσβολή στην λογική και την Δημοκρατία , τελικά κρίθηκε αντισυνταγματικό και ακυρώθηκε ακυρώνοντας και μια εκλογική αναμέτρηση μαζί ,την ίδια μέρα γεμίσατε διαφημίσεις τις τηλεοράσεις εκμεταλλευόμενοι παιδάκια φίλων σας από την Αφρική και την Ασία επιμένοντας σε αυτό που το ΣΤΕ δεν σας άφησε να ολοκληρώσετε .Τα σχόλια στο κανάλι σας στό youtube τα απαγορεύσατε με μια πρόχειρα διατυπωμένη απειλή αστυνομικών μέτρων δήθεν για την ασφάλεια των παιδιών , παιδιών τα οποία εσείς εκθέσατε για να πουλήσετε ιθαγένειες με το κιλό και όχι ανθρωπιά . ,Ο αληθινός λόγος της απαγόρευσης είναι το γεγονός ότι σας βρίζει όλη η χώρα στο youtube και όχι η προστασία των παιδιών . Με ένα ραγκούση στη σωστή θέση και μερικές διαφημίσεις με υποβολείς να λένε ξαναπές το στα αμήχανα παιδάκια ίσως να γίνετε ο βασιλιάς της Ιθαγένειας μια μέρα ,όπως λέμε ο βασιλιάς των σούπερ μάρκετ ,ή θα αρχίσουν να ψάχνουν οι αρχές ποιος σας ανέθεσε το ρόλο του παραγωγού διαφημίσεων που πουλάνε σχέδια νόμου και ιθαγένεια της χονδρικής και με τί ανταλλάγματα .Ίσως θα ήταν σωστό να αναρτήσετε μια σελίδα με τους χρηματοδότες σας και τα ποσά που λάβατε από το 2008 και εντεύθεν να ενημερωθεί ο κόσμος ,είναι στοιχειώδες δικαίωμα του ανθρώπου να ξέρει με ποιόν έχει να κάνει ,αρνούμενοι προδίδετε τον βαρύγδουπο τίτλο σας και παρουσιάζεστε ως αδιαφανές σωματείο ,έτσι και αλλιώς δουλεύετε για το καλό των παιδιών και δεν φοβάστε τίποτα ,έτσι δεν είναι

  2. Αγαπητέ κύριε Καρυτινέ, η δράση της Ένωσης είναι φυσικό να ενοχλεί εκείνους που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να καταλάβουν ότι το ενδιαφέρον για την ποιότητα της δημοκρατίας μας, όπως μετριέται στην προστασία των δικαιωμάτων, μπορεί να κινητοποιήσει εθελοντικά πλήθος ανθρώπων. Η καμπάνια στην οποία αναφέρεστε είναι προϊόν τέτοιας εθελοντικής δουλειάς, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των δράσεών μας, εδώ και περισσότερα από 70 χρόνια. Μη ψάχνετε λοιπόν για μυστικούς χρηματοδότες γιατί απλώς δεν υπάρχουν. Όσο γαι την επιτυχια ή όχι του αιτήματος υπέρ της διεύρυνσης της πρόσβασης στην ελληνική ιθαγένεια αυτό θα το δείξει η ιστορία, η αποτυχία θα έχει μεγάλο κόστος για την κοινωνία μας. Εξάλλου, όσοι στηρίζουν την άποψη αυτή είναι κατά πολύ περισσότεροι από εκείνους που βρίζουν ή απειλούν και οι οποίοι κατά συνέπεια δεν παίρνουν μέρος στον διάλογο που θα καθορίσει την έκβαση των πραγμάτων. Έτσι δεν είναι; Κ. Τσιτσελίκης

  3. Αν και ο Κ. Τσιτσελίκης με κάλυψε πλήρως, θα ήθελα να επισημάνω δύο πράγματα. Πρώτον, εκτιμώ πως η ΕΕΔΑ έχει μια εξαιρετικά συνεπή και μακρόχρονη παρουσία στον τομέα της υπεράσπισης της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων και των ελευθεριών – και το κάνει με σοβαρότητα και μαχητικότητα. Και αυτό, βέβαια, χάρη στον εθελοντισμό και την προσφορά εκατοντάδων ανθρώπων – όπως και στα σποτάκια, τώρα. Δεύτερον, οι διαφωνίες φυσικά είναι θεμιτές (αυτό είναι το παιχνίδι της δημοκρατίας), αλλά είναι τουλάχιστον λάθος όταν διαφωνούμε με κάτι να θέτουμε ερωτήματα για τα υποτιθέμενα «κρυφά κονδύλια».

  4. Πίνγκμπακ: Κείμενα και συνεντεύξεις για την ιθαγένεια στα Ενθέματα | ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Γράψτε απάντηση στο ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s