Καλλιτεχνική δημιουργία και πολιτική διαμαρτυρία

Standard

του Στάθη Παυλόπουλου

Αφίσα του ΠΑΜ (από το ημερολόγιο 2013 "Αυγής" και ΑΣΚΙ)

Αφίσα του ΠΑΜ (από το ημερολόγιο 2013 «Αυγής» και ΑΣΚΙ)

Μπορεί άραγε να συνυπάρξει η καλλιτεχνική δημιουργία με την πολιτική διαμαρτυρία; Μπορεί ένα έργο που τέρπει τις αισθήσεις να είναι συγχρόνως και μια γροθιά σηκωμένη ενάντια σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς; Είναι δυνατόν ένα εφήμερο χρηστικό αντικείμενο όπως η αφίσα να διέπεται από κανόνες καλλιέπειας και συγχρόνως να καθίσταται καίριο μέσο πολιτικής διαμαρτυρίας; Τα παραπάνω ερωτήματα γονιμοποίησαν την εκδήλωση των ΑΣΚΙ, την Παρασκευή 18 Ιανουαρίου, στοn Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων. Αφορμή στάθηκε η παρουσίαση του ημερολογίου των ΑΣΚΙ και της Αυγής με θέμα «Πολυτεχνείο 1973: 40 χρόνια μετά. Αφίσες από τον αντιδικτατορικό αγώνα στο εξωτερικό».

Στην εκδήλωση συζήτησαν ο γραφίστας Δημήτρης Αρβανίτης, γραφίστας, ο σκηνοθέτης-συγγραφέας Θανάσης Σκρουμπέλος και ο σκηνοθέτης Γιώργος Ζώης, με συντονίστρια την ιστορικό Χριστίνα Αγριαντώνη. Οι ομιλητές, είτε από τη ματιά του ειδικού είτε μέσω βιωματικών καταθέσεων, όπως στην περίπτωση του Θανάση Σκρουμπέλου, σκιαγράφησαν τον ρόλο που διαδραμάτισε η αφίσα ως μέσο πολιτικής διαμαρτυρίας και εναντίωσης στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών. Ανέδειξαν, επιπλέον, τη σημασία των αφισών για τη δημοσιοποίηση της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα στην εκτός συνόρων κοινή γνώμη. Μια διαδικασία ουδόλως εύκολη, όπως μας υπενθύμισε ο Δημήτρης Αρβανίτης, καθότι η «κανονικότητα» της παρανομίας ούτε δημιουργικά ατελιέ περιελάμβανε ούτε άνεση χρόνου για φροντισμένο σχεδιασμό και εκτυπωτική επιμέλεια των αφισών. Το μήνυμά τους άλλωστε κατίσχυε του εικαστικού περιγράμματος. Τη σημασία του χρώματος στο κέντρισμα του ματιού και του ενδιαφέροντος ανέδειξε ο Θανάσης Σκρουμπέλος, αποτιμώντας και τις δικές του δημιουργίες κατά τα χρόνια της δικτατορίας. Η συζήτηση πλαισιώθηκε από την προβολή της βραβευμένης (βραβείο Καλύτερης Ευρωπαϊκής Ταινίας Μικρού Μήκους στο 69ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας) μικρού μήκους ταινίας «Τίτλοι τέλους» του σκηνοθέτη Γιώργου Ζώη, με σχολιασμό από τον ίδιο και την ιστορικό Χριστίνα Αγριαντώνη. Η ταινία, μέσα από την προβολή διαδοχικών εικόνων με άδειες μεταλλικές διαφημιστικές πινακίδες σε λεωφόρους και ταράτσες πολυκατοικιών, αναδεικνύει το «άδειασμα» πόλεων και ανθρώπων σε συνθήκες κρίσης, καθώς και την απογύμνωση των άλλοτε κραταιών συμβόλων ευωχίας και υλιστικής ευδαιμονίας.

Μένει να φανεί και να εξεταστεί υπό το πρίσμα της ιστορικής έρευνας αν η περιώνυμη solidarité των γαλλόγλωσσων αντιδικτατορικών αφισών άφησε κάποτε το αποτύπωμα της και στις άδειες τώρα, γιγαντιαίες μεταλλικές πινακίδες των πόλεων.

 

Ο Στάθης Παυλόπουλος είναι ιστορικός, συνεργάτης των ΑΣΚΙ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s