Ευρώπη σημαίνει ρήξη με την «κινεζοποίηση» της Ευρώπης

Standard

 του Νίκου Κοταρίδη

Αντόνιο Καράτσι, "Η αρπαγή της Ευρώπης"

Αντόνιο Καράτσι, «Η αρπαγή της Ευρώπης»

Στους νεότερους χρόνους, η Ευρώπη και η «ευρωπαϊκότητα» συνοδεύονται από μια ορισμένη αίσθηση υπεροχής, πολιτικοστρατιωτικής αλλά κυρίως ιδεολογικής, έναντι του άλλου κόσμου. Στο πνεύμα αυτό αναπτύχθηκε η ισχύς της και η ακτινοβολία των επιτευγμάτων της. Για την κυβερνώσα Δεξιά, το «Ανήκομεν εις την Δύσιν» συνιστούσε πάντα μια καθεστωτική ιδεολογία. Αντίθετα, για την Αριστερά, η διερώτηση επί της «ευρωπαϊκότητας» είναι άνευ νοήματος, καθώς συνιστά καταγωγικό τόπο, θεμέλιο της ιδεολογίας και, ιδίως, ουσιώδη παράμετρο της πολιτικής δράσης της. Αν λοιπόν η Δεξιά αντιπροσωπεύει ιστορικά την πολιτική Ευρώπη των ξετσίπωτων καθεστωτικών συμμαχιών αλλά και των μέχρις εξοντώσεως ιδεολογικοπολιτικών πολέμων, η ευρωπαϊκότητα, δηλαδή η υπό διαρκή διαπραγμάτευση ιδεολογία της υπεροχής, είναι ο τόπος και της Αριστεράς.

Η ιδεολογία και η διάχυση της ιστορικής υπεροχής καλλιεργήθηκαν στο πλαίσιο μιας κυρίαρχης τελεολογικής αντίληψης για την εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών, που ήθελε την Ευρώπη ως πρότυπο. Η εξέλιξη και η πρόοδος αποτελούν κεντρικές αναφορές ιδεολογιών που καλλιέργησαν την πεποίθηση ότι σχεδόν αποκαλύψαμε τους ιστορικούς νόμους, οπότε ιδού η εποχή που θα αλλάξουμε τα φώτα στην καθυστερημένη Ιστορία. Η Ευρώπη βάλθηκε να φτιάξει έναν κόσμο στα μέτρα της, με ιδεολογήματα περί προόδου, εκσυγχρονισμού, «σταδίων», που φαντασιώθηκε και επέβαλε ως ιστορική μήτρα οικουμενικών προτύπων. Είναι κι αυτό καταγωγικό στοιχείο της Αριστεράς.

Η «αναγκαία»  ιστορική πρόοδος, όπως και η αλαζονεία της αλλαγής, συνδέθηκαν κατεξοχήν με την αναγωγή σε μέγιστη αξία της μεγέθυνσης του πλούτου, καθώς και με τις επάλληλες κοινωνικές και γεωγραφικές κινητικότητες, που ξερίζωσαν την παλιά Ευρώπη και τον «παλιό κόσμο». Η Ευρώπη «εξελίσσεται» και αλλάζει με φρενήρη ρυθμό, καθώς λεηλατεί τον πλούτο του άλλου κόσμου και, μέχρι τον Πρώτο Πόλεμο τουλάχιστον, εκμεταλλεύεται κτηνωδώς την εργασία. Έχουμε πλέον συνείδηση αυτής της συνθήκης – άλλωστε, αόκνως εργάστηκε επ’ αυτού και το αναρχοκομμουνιστικό  μας κίνημα.

Η σημερινή Ευρώπη δυσφορεί που δυσκολεύεται ν’ αρπάζει τόσο τεμπέλικα όσο στο παρελθόν τον περιφερειακό πλούτο· εκτός αυτού, οι «αναδυόμενοι» έμαθαν και ξέρουν καλύτερα τον καπιταλισμό, επιστρέφοντάς μας τώρα τεχνολογίες συσσώρευσης κεφαλαίου, όπως η κινεζοποίηση. Υπάρχει λοιπόν αυτή η σκοτεινή πλευρά, που αφορά τον ξένο πλούτο, ο οποίος αποτελεί στοιχείο της ευρωπαϊκής ισχύος και καλοπέρασης. Μίλησε γι’ αυτό η Αριστερά και μάτωσε εν ονόματι των οικουμενικών δικαιωμάτων, αλλά κατά καιρούς σιώπησε ένοχα ή μας έγινε «πολιτική Ευρώπη», κατά τις γνήσιες ευρωπαϊκές παραδόσεις. Η Ευρώπη συνεχίζει να εγκληματεί καταφανώς έναντι του «άλλου κόσμου». Και η συνείδηση αυτής της συνθήκης είναι ζωντανό στοιχείο της «ευρωπαϊκότητας», φορέας της οποίας είναι βεβαίως η ιστορική Αριστερά και οι σύγχρονες παραφυάδες της, που δεν βλέπουν τα «πράγματα ξεκομμένα» και καλλιεργούν την εναλλακτικότητα, μια κατεξοχήν ευρωπαϊκής κοπής προμηθεϊκή σχέση με την Ιστορία.

Η σημερινή πολιτική Ευρώπη είναι ευρωπαϊκή, καθότι διεκδικεί να κάνει κουμάντο στον κόσμο, αλλά και εξόχως αντιευρωπαϊκή, καθότι υιοθετεί λογικές και πρακτικές «μονόδρομων» και εξορίζει την αριστερή πλευρά της, την εναλλακτικότητα. Εξαντλεί την ευρωπαϊκότητα στην ισχύ και την οικονομία, καταβυθίζει το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της, δηλαδή την καλλιέργεια και οικουμενικοποίηση της εναλλακτικότητας, ευνουχίζει τον αντινομικό και άκρως ενδιαφέροντα χαρακτήρα της. Η Αριστερά λοιπόν είναι «αυθεντική ευρωπαϊκή» δύναμη: συγκροτείται ως πολιτικό πεδίο όχι μόνο ως προς τη θεραπεία των δεινών ή την εξυπηρέτηση των αναγκών, αλλά κυρίως ως προς την αξίωση οικουμενικοποίησης των (υπό διαρκή αίρεση και διαπραγμάτευση) αξιών της, ως πεδίο επεξεργασίας και παραγωγής «σταδίων» και «πενταετών πλάνων», ουτοπιών και «βλέποντας και κάνοντας»

Η σημερινή Ευρώπη θα είναι ένα πεδίο απώλειας ή, όπως θα λέγαμε με τα μυαλά που κουβαλάμε, φτώχειας μαζικής. Δεν θα μπορούμε, τουλάχιστον από την άποψη του συσχετισμού ισχύος, να παίρνουμε «την μπουκιά από το στόμα» των άλλων. Για την Αριστερά, το μέλλον της Ευρώπης δεν χωράει στα προγράμματα νεκρανάστασης της αποικιοκρατίας και των αρχαίων «ιμπεριαλισμών». Κάθε ευρωπαϊκός δρόμος περνά από την ασυμφιλίωτη ιδεολογική και πολιτική σύγκρουση με την κινεζοποίηση, δηλαδή την εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης της εργασίας, την αποικιοποίηση εργαζόμενων, περιφερειών ή κακομούτσουνων εθνών στους κόλπους της Ευρώπης. Κάθε ευρωπαϊκός δρόμος, λοιπόν, περνά από τη ρήξη με τη νεοφιλελεύθερη «υπαρκτή Ευρώπη» και δεν μπορεί παρά να προκύψει παρά μονάχα με τη βάσανο επί του εναλλακτικού.

Και επειδή η Αριστερά ήταν πάντα, συμβατικά ή από συνήθειο, τμήμα μιας κάποιας Διεθνούς, θα ήθελα να πω, ως ακροτελεύτιο, ότι η «συμμαχία των κρατών του Νότου», η διαπραγμάτευση ή η σύγκρουση στο εσωτερικό της πολιτικής Ευρώπης, είναι μια παλιά και κακή ευρωπαϊκή συνήθεια που  πρέπει να απορρίψουμε. Για την Αριστερά, οι μόνες άξιες λόγου συμμαχίες είναι αυτές της «Ευρώπης των λαών», των χειμαζόμενων κοινωνικών στρωμάτων, αλλά κυρίως όσων θεραπεύουν την ουτοπία, ενάντια στην πολιτική Ευρώπη των «προτύπων» και των κατά καιρούς «μονόδρομων», αυτή τη «διεθνή» των ευρωπαϊκών εθνών και του αποικιοκρατικού, προς τα έξω και προς τα μέσα, καπιταλισμού τους. Αν η Αριστερά χάσει την «ευρωπαϊκότητά» της και την προσήλωσή της στο εναλλακτικό, θα επιστρέψει στη θαλπωρή των ευρωπαϊκού τύπου εθνικών κρατών, όπου όλα τα κακά θα πηγάζουν από την «κακότητα» των έξω. Και ο καπιταλισμός καλά κρατεί…

Ο Νίκος Κοταρίδης διδάσκει Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s