Η αργία της Κυριακής: η καθιέρωσή της το 1909-10 και ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους καταστηματάρχες

Standard

αναδημοσίευση από το μπλογκ «Η Λέσχη. Φτιάχνοντας τα τετράδια της ανυπότακτης θεωρίας» : ilesxi.wordpress.com  ( http://goo.gl/wxNoad)

του Νίκου Ποταμιάνου

Οδός Ερμού, 1906. Φωτογραφία του Φρεντ Μπουασσονά

Οδός Ερμού, 1906. Φωτογραφία του Φρεντ Μπουασσονά

Η καθιέρωση της κυριακάτικης αργίας το 1909, έναν αιώνα πριν, ήταν το πρώτο μέτρο εργατικής νομοθεσίας που ψηφίστηκε στην Ελλάδα. Το ξήλωμα, στα χρόνια των μνημονίων, κάθε νομικού πλαισίου που περιορίζει τον βαθμό εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας δεν θα μπορούσε να την αφήσει αλώβητη. Έχει ενδιαφέρον, πιστεύουμε, μια αναδρομή στο ιστορικό της καθιέρωσής της και η εξέταση των κοινωνικών και ιδεολογικών συμμαχιών που την προώθησαν . ίσως εκπλήξει τον αναγνώστη η (διαφορετική από τη σημερινή) στάση των μεγάλων και μικρών εργοδοτών απέναντι στην αργία της Κυριακής, την οποία θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε με βάση τις διαφορετικές δομές.

Η αργία της Κυριακής: η καθιέρωσή της το 1909-10 και ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους καταστηματάρχεςν αιώνα πριν, ήταν το πρώτο μέτρο εργατικής νομοθεσίας που ψηφίστηκε στην Ελλάδα. Το ξήλωμα, στα χρόνια των μνημονίων, κάθε νομικού πλαισίου που περιορίζει τον βαθμό εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας δεν θα μπορούσε να την αφήσει αλώβητη. Έχει ενδιαφέρον, πιστεύουμε, μια αναδρομή στο ιστορικό της καθιέρωσής της και η εξέταση των κοινωνικών και ιδεολογικών συμμαχιών που την προώθησαν . ίσως εκπλήξει τον αναγνώστη η (διαφορετική από τη σημερινή) στάση των μεγάλων και μικρών εργοδοτών απέναντι στην αργία της Κυριακής, την οποία θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε με βάση τις διαφορετικές δομές .

Η τήρηση της αργίας με βάση τις χριστιανικές επιταγές παρέμενε ζωντανή ως πρακτική σε πολλούς βιοτεχνικούς κλάδους και σε εργοστάσια, σε γενικές γραμμές όμως είχε ατονήσει κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα στην Ελλάδα.[1] Σε επιμέρους πόλεις και κλάδους επιτυγχάνονταν συχνά λιγότερο ή περισσότερο βραχύβιες συναινέσεις για το κλείσιμο των καταστημάτων τις Κυριακές, αρκούσε όμως η πεισματική άρνηση ελάχιστων επαγγελματιών να συμμετάσχουν στο κλείσιμο για να ναυαγήσουν οι σχετικές προσπάθειες.[2] Στις αρχές του 20ού αιώνα  είχε γίνει πια συνείδηση ότι δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί μια μόνιμη «συνεννόηση κυρίων» και απαιτούνταν νομοθετική ρύθμιση.[3] Συνέχεια ανάγνωσης

Ο καιρός στη στρατηγική της Αριστεράς

Standard

 «Εμείς, ο λαός!»

του Στέφανου Δημητρίου

«Την γαρ όντως ούσαν βασιλικήν […] γιγνώσκουσαν την αρχήν τε και ορμήν των μεγίστων εν ταις πόλεσιν εγκαιρίας τε πέρι και ακαιρίας»: «γιατί η αληθινή βασιλική επιστήμη […] γνωρίζει όντως πότε είναι η κατάλληλη, η έγκαιρη περίσταση και πότε η περίσταση είναι άκαιρη, για να αρχίσουν και να τελεσθούν τα πιο μεγάλα εγχειρήματα στις πόλεις»

 (Πλάτωνος, Πολιτικός 305 d).

Παρίσι, Ιούνιος 1936. Απεργία των εργατών της αυτοκινητοβιομηχανίας Delahaye. Φωτό: Roger-Viollet

Αποδίδω ελεύθερα το χωρίο, το οποίο δείχνει ότι η πολιτική –που, στον Πολιτικό, δεν είναι τέχνη, αλλά γνώση, και μάλιστα, η σπουδαιότερη («βασιλική επιστήμη»)– είναι αυτή που αξιολογεί μια κατάσταση, την περίστασιν, για να αποφανθεί για το έγκαιρον ή το άκαιρον αυτής. Έγκαιρον ή άκαιρον, όμως, ως προς τι; Τι καθορίζει το «εγκαιρίας τε πέρι και ακαιρίας»; Η περίστασις είναι έγκαιρος ή άκαιρος σε σχέση με το πολιτικό εγχείρημα: αυτό θα αναμορφώσει, με την επιτυχή του τέλεση, την περίσταση. Θα αλλάξει την κατάσταση, αλλά θα αλλάξει και αυτούς που θα το τελέσουν, γιατί η περίστασις είναι, εκ της εννοίας της, «γύρω από». Στην παρούσα περίσταση, είναι γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και γύρω από τη Δεξιά, καθώς και την Άκρα Δεξιά.

 Όποια από αυτές τις δυνάμεις αξιολογήσει και καθορίσει το έγκαιρον ή το άκαιρον της περιστάσεως, αυτή θα αναδιαμορφώσει την κατάσταση, εκμεταλλευόμενη όλους τους υπαρκτούς, στην περίσταση, πρόσφορους παράγοντες, που μπορούν να την οδηγήσουν να κυριαρχήσει σε αυτήν. Όταν η περίστασις είναι εύκαιρος, όταν είναι ευεπίφορη γι’ αυτό τον παρεμβατικό καθορισμό και την αξιοποίηση του δυναμικού της, τότε η πολιτική αναδιαμόρφωσή της γίνεται έγκαιρος. Αυτό που πρέπει να φοβάται ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η πιθανή ακαιρία των εγχειρημάτων του.

 Ο ΣΥΡΙΖΑ ανάμεσα στο έγκαιρον και το άκαιρον της πολιτικής

 Δεν χρειάζονται άλλα για την έννοια του καιρού, έννοια σημαντική στον Γοργία και δεσπόζουσα στον Πολιτικό, έναν μεθοδολογικό διάλογο που μας διδάσκει πώς να σκεφτόμαστε, βάσει προβλημάτων και ζητούμενων ορισμών, που οργανώνουν τη σκέψη μας. Θα πρέπει να σκεφτούμε την πολιτική μας στρατηγική με βάση την έννοια του καιρού και τη διαίρεσή του στο έγκαιρον και το άκαιρον των εγχειρημάτων, σε συνάφεια με το δυναμικό της περίστασης. Ποια είναι τα γνωρίσματα της περίστασης που θα μας επιτρέψουν να αξιολογήσουμε σωστά το δυναμικό της, ώστε το πολιτικό μας εγχείρημα, αυτό που θα την αλλάξει, να είναι έγκαιρον; Η πολιτική της σημερινής κυβέρνησης είναι πολιτική αυξημένης διακινδύνευσης. Εκτελώντας εντολές, καταστρέφει τη χώρα. Δεν έχει σχέδιο· το σχέδιό της είναι ένα τέταρτο, ολετήριο Μνημόνιο. Το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ αποσκοπεί στη στήριξη του πολιτεύματος και των θεσμών, στην άρση των αδικιών, στην παραγωγική ανασυγκρότηση, στην κοινωνική δικαιοσύνη. Πρωτίστως, όμως, αποσκοπεί στη μάχη της επιβίωσης. Μαζί με το πολίτευμα και τη λαϊκή κυριαρχία, απειλείται και η επιβίωση του λαού. Συνέχεια ανάγνωσης

Νέα επιστολή της Βάσως Κιντή

Standard

 Δημοσιεύσαμε την προηγούμενη Κυριακή επιστολή της Βάσως Κιντή  για το κείμενο  του Στρ. Μπουρνάζου «Το αλυσοπρίονο. Και το συνέδριο» («Ενθέματα», 14.7.2012) και απάντηση του συντάκτη του άρθρου. Δημοσιεύουμε σήμερα τη νέα επιστολή της Β. Κιντή, χωρίς αντ-ανταπάντηση του Στρ. Μπουρνάζου (και ενδεχόμενη νέα αντ-αντ-απάντηση). Οι αναγνώστες ας διαβάσουν τα κείμενα και ας κρίνουν.

Λουί Μπονάρ, "Η επιστολή", 1906

Λουί Μπονάρ, «Η επιστολή», 1906

Αγαπητέ Στρατή,

Λυπάμαι που επανέρχομαι, αλλά δεν περίμενα ότι έχεις ενδώσει στον δημοσιογραφικό λαϊκισμό. Τίποτε απ’ όσα περιέγραψες στο αρχικό σου κείμενο δεν ήταν αληθές. Η ημερομηνία δεν ήταν σωστή. Τα ΜΑΤ δεν εφόρμησαν με αλυσοπρίονο στην πόρτα του περιβόλου της Πρυτανείας του Πανεπιστημίου Αθηνών όπως έγραφες, κανένα αλυσοπρίονο δεν μπήκε ποτέ σε λειτουργία, και ως εκ τούτου δεν το εμπόδισαν δεκάδες χέρια φοιτητών όπως υποστήριξες. Δεν ανέλαβε δράση ο κλειδαράς όπως ισχυρίστηκες (η πόρτα άνοιξε από το εσωτερικό όταν έφυγαν από πλαϊνή πόρτα οι φοιτητές) και όσοι φοιτητές συνελήφθησαν βρίσκονταν σε άλλο χώρο από εκεί όπου βρισκόταν εγκλωβισμένο το Συμβούλιο. Ούτε ψεκάστηκαν οι τρεις βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ (Λαφαζάνης, Τσακαλώτος, Τσουκαλάς) που βρίσκονταν σε οπτική επαφή μαζί μας. Η φωτογραφία του αλυσοπρίονου που δημοσίευσες δεν αποδεικνύει ότι χρησιμοποιήθηκε, και μάλιστα υπό τις συνθήκες που περιγράφεις. Να μην ξεχνάμε δε ότι με σιδερένια μπάρα κρατούσαν φυλακισμένους οι φοιτητές τους καθηγητές τους (συνόδευαν δε ως δεσμοφύλακες τον πρύτανη και μέλη του Συμβουλίου στην τουαλέτα). Η (φανταστική) εικόνα που φιλοτέχνησες απέβλεπε μόνο στη δημιουργία εντυπώσεων.

Η απόφαση της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ την οποία επικαλείσαι δεν υπεισέρχεται στις λεπτομέρειες των γεγονότων και στηρίχθηκε στην κρίση του πρύτανη κ. Θ. Πελεγρίνη, την οποία διαπιστώνω ότι εμπιστεύεσαι περισσότερο από τη δική μου μαρτυρία. Ίσως, δικαίως, δεδομένου ότι ο πρύτανης διοργάνωνε φιέστες αγανακτισμένων στα Προπύλαια με τον Νότη Μαριά και τη «Σπίθα». Αλλά ανέμενα ότι τουλάχιστον ως ιστορικός θα διέκρινες ανάμεσα σε πολιτική στάση και γεγονότα. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την εισοδηματική στήριξη των ανέργων σε εποχή μαζικής ανεργίας και φτώχειας

Standard

της Μαρίας Καραμεσίνη

30 SILEΗ αλματώδης αύξηση της ανεργίας την τελευταία πενταετία έχει αναδείξει δραματικά τις ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων στη χώρα μας,[i] που παραδοσιακά παρείχε για λίγους μήνες –το πολύ μέχρι δώδεκα– χαμηλού ύψους επιδόματα στους ασφαλισμένους κατά της ανεργίας μισθωτούς. Έτσι, το κύριο βάρος απορρόφησης των εισοδηματικών επιπτώσεων της ανεργίας, που από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι την τρέχουσα κρίση ήταν κυρίως γυναικεία και νεανική, έπεφτε στην οικογένεια. Η σταθερή απασχόληση του «άντρα-κουβαλητή» της οικογένειας υπήρξε το κεντρικό στοιχείο αυτού του οικογενειοκεντρικού μοντέλου προστασίας των ανέργων. Εξ ου και η ισχυρή νομοθετική προστασία των μισθωτών με συμβάσεις αορίστου χρόνου από τις απολύσεις, παρά τις διαφοροποιήσεις μεταξύ υπαλλήλων και εργατών. Η θεαματική άνοδος της συμμετοχής των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία μετά το 1980 αναβάθμισε τον ρόλο τους στη σταθεροποίηση του οικογενειακού εισοδήματος και τη στήριξη των άνεργων μελών του νοικοκυριού.

Ήδη πριν την κρίση, οι ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων αντανακλώνταν αφενός στον πολύ χαμηλό βαθμό κάλυψης των ανέργων από επιδόματα ή βοηθήματα που ήταν ένας από τους χαμηλότερους στην Ε.Ε., αφετέρου στο πολύ χαμηλό ποσοστό αναπλήρωσης του προηγούμενου μισθού από το επίδομα ανεργίας για τους δικαιούχους (από 1.1.2007 έγινε ενιαίο για όλους, και από 1.1.2008 αντιστοιχεί στο 55% του κατώτατου μισθού). Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ανώτατος βαθμός του υποκόσμου

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου 

Έργο του Γκόγια, 1799

Έργο του Γκόγια, 1799

Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να πω κάτι για τις αθλιότητες Ζαρούλια σχετικά με τη  Μαριάννα Δραγασάκη. Και, πάνω από όλα, δεν θέλω να αναπαράγω τις αθλιότητες αυτές, καθώς  θεωρώ λάθος (και σε αυτή την περίπτωση και σε άλλες) να γινόμαστε, έστω και άθελά μας, αγωγοί  και αναμεταδότες της χυδαιότητας την οποία κατακρίνουμε. Άλλωστε, τα λόγια της Ελένης Ζαρούλια κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, πιθανότατα τα ξέρετε ήδη. Οι λάτρεις της αναδίφησης, ας βρουν και το πρωτότυπο (το πρωτοσέλιδο του Πρώτου Θέματος του 2007 — και ας σκεφτούμε, άλλη μια φορά, τη συμπόρευση, σε πολλαπλά επίπεδα, των Χρυσαυγιτών και του φύλλου του Θέμου Αναστασιάδη).

Όμως, αν εμείς από την Αυγή δεν έχουμε να πούμε πολλά, αν δεν χρειάζεται να πει τίποτα ο ίδιος ο Γιάννης Δραγασάκης και ο ΣΥΡΙΖΑ, θα θέλαμε να ακούσουμε να λένε, και μάλιστα να λένε πολλά, όλοι οι άλλοι: το προεδρείο της Βουλής, τα άλλα κόμματα, οι εφημερίδες και οι αναλυτές, ιδίως του συντηρητικού και δεξιού τόξου. Και, εκτός από το να λένε, να αντιληφθούν, επιτέλους, εκείνο που εδώ και καιρό πολλοί από αυτούς αρνούνται επίμονα να αντιληφθούν: ότι η Χρυσή Αυγή δεν είναι «το ένα άκρο» ούτε κάποιοι «δυνάμει σύμμαχοι», ούτε κάποιοι «χρήσιμοι ηλίθιοι» ούτε ένα «αναπόφευκτο κακό»· είναι μια νεοναζιστική συμμορία, που εφαρμόζεςι τις μεθόδους των συμμοριών και του υποκόσμου. Γιατί όλα, μα όλα, στη συγκεκριμένη τοποθέτηση της Ε. Ζαρούλια  παραπέμπουν ευθέως στη γλώσσα και τις μεθόδους εκβιασμού που χρησιμοποιούν οι συμμορίες: –Μη μας πας κόντρα, αλλιώς θα σου βγάλουμε τα «άπλυτα» στη φόρα, κι αν δεν έχουμε, θα βρούμε, ντε και καλά,  θα ανακαλύψουμε, θα φτιάξουμε για σένα, για τα παιδιά σου, για την οικογένειά σου. Ακούστε, αν δεν ακούσατε, την Ελένη Ζαρούλια, στη συγκεκριμένη επίθεση: αυτός είναι ο κόσμος, η φρασεολογία, το αποκρουστικό ήθος του υποκόσμου, με ή χωρίς το πρόσημο του νεοναζισμού. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Κούνεβα, το εργατικό ατύχημα και το οργανωμένο έγκλημα

Standard

Είδηση και σχόλιο

της Ελένης Βαρίκα

kouneva-1Στην Αυγή, στις 6 Ιουλίου, διαβάσαμε με μεγάλη ικανοποίηση την είδηση της καταδίκης της ΟΙΚΟΜΕΤ από το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, που έκρινε την εταιρεία «ένοχη για το δολοφονικό βιτριόλι στην Κωσταντίνα Κούνεβα» και επιδίκασε το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 αμέσως καταβλητέα.

Είναι πράγματι ελπιδοφόρο ότι, σε μια ατμόσφαιρα όπου η λέξη «δικαιοσύνη» ηχεί σαν κακόγουστο και απειλητικό αστείο στ’ αυτιά των καθημερινά αυξανόμενων συμπολιτών μας που γνωρίζουν την οργουελική μοίρα των unpersons, με τη συναίνεση ή αδιαφορία ενός μέρους της κοινωνίας, βρέθηκε ένα δικαστήριο που είχε το θάρρος να λάβει αυτή την απόφαση: δέχτηκε το αίτημα της συνδικαλίστριας και γραμματέα της Παναττικής Ένωσης Καθαριστριών και Οικιακού Προσωπικού (ΠΕΚΟΠ), μιας καθαρίστριας η οποία πλήρωσε τον αγώνα της για την αυτοοργάνωση και αντίσταση αυτής της περιφρονημένης και αόρατης στρατιάς απόβλητων και παριών στην οποία βρέθηκε να ανήκει, με την πιο βάρβαρη και ακραία σεξιστική απόπειρα κυριολεκτικής εξάλειψης της ίδιας της ανθρώπινης ιδιότητας της.

Κρίνοντας ότι η ΟΙΚΟΜΕΤ (εργολάβος εταιρεία καθαρισμού των σταθμών του ΗΣΑΠ) φέρει ευθύνη για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωσταντίνας Κούνεβα, το Μονομελές Πρωτοδικείο του Πειραιά αποδέχτηκε το αίτημα της αγωγής να αναγνωρίσει την επίθεση ως εργατικό ατύχημα. Η επίθεση (όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, παραθέτοντας την επιχειρηματολογία της δικηγόρου της ενάγουσας) «έγινε αμέσως μετά την αποχώρηση της παθούσας από την εργασία της, και ενώ η εταιρεία είχε αρνηθεί την αλλαγή βάρδιας που ζητούσε επίμονα η Κ. Κούνεβα, έχοντας επισημάνει στους προϊσταμένους της τις διαδοχικές απειλές που δεχόταν για τη ζωή της λόγω της συνδικαλιστικής της δράσης». Συνέχεια ανάγνωσης

H Νίκη της Καλαμάτας

Standard

της Συντακτικής Ομάδας των Ενθεμάτων

Jason Oliva, «Φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης», 2010

Jason Oliva,
«Φτερωτή Νίκη της Σαμοθράκης», 2010

Η ανάκληση της άδειας για το φεστιβάλ της Χρυσής Αυγής και η μεγάλη αντιφασιστική πορεία στην Καλαμάτα αποτελούν γεγονός, όχι μόνο για την πόλη αλλά συνολικά για το αντιφασιστικό κίνημα. Αυτή η σπουδαία επιτυχία (γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται) μας δείχνει πολλά.

Πρώτα πρώτα, ότι μπορούμε να πετύχουμε νίκες. Και στην Καλαμάτα το πετύχαμε χάρη στον συντονισμό πολλών παραγόντων: στη δραστηριοποίηση της τοπικής κοινωνίας, την πανελλαδική κινητοποίηση, τις διεθνείς αντιδράσεις, την πίεση στους φορείς, την κινηματική δράση. Και ας πούμε εδώ ένα μεγάλο μπράβο σε όλους όσους και όσες συντέλεσαν, και πρώτα απ’ όλα στους αντιφασίστες της Καλαμάτας, που με πάθος, αποφασιστικότητα αλλά και ορθοκρισία πρωτοστάτησαν στον αγώνα αυτό.

Μας δείχνει, ακόμα, ότι οι νεοναζί, παρά την απήχησή τους, παρά τις προσβάσεις τους στο κράτος και τις συνέργειες με τμήματά του, δεν είναι αήττητοι. Η Χρυσή Αυγή υπέστη μια σοβαρή ήττα με την ανάκληση της άδειας, από τον περιφερειάρχη, την Παρασκευή, ήττα που πήρε πανηγυρική διάσταση με την πορεία του Σαββάτου: πάνω από 2.000 διαδηλωτές — γεγονός πρωτοφανές για την πόλη! Η ήττα επισφραγίστηκε τις επόμενες μέρες, καθώς η Χρυσή Αυγή (εκτός από μια-δυο ανακοινώσεις), δεν έκανε τίποτα, μα απολύτως τίποτα για να διαμαρτυρηθεί. Άσχετα με το αν η στάση της οφείλεται σε σάστισμα, υπολογισμό, σχέδιο ή συνεννόηση, αυτό δεν αναιρεί το ότι έτσι η ήττα, στο συγκεκριμένο, είναι πλήρης.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι oι νεοναζί, και στην Καλαμάτα και αλλού, δεν θα επανέλθουν με προκλήσεις, ρατσιστικές επιθέσεις, κηρύγματα και πράξεις μίσους. Αλλά, όπως και να το κάνουμε, τα παλικάρια της φακής του Μιχαλολιάκου, που τρώνε σίδερα όταν έχουν απέναντί τους κανέναν μετανάστη, αδύναμο και δυστυχισμένο, λούφαξαν. Ευτυχώς, και είμαστε ασφαλώς πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Όπως έλεγε και η ανακοίνωση του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα, για τα καμώματα του χρυσαυγίτη τοπικού βουλευτή Κουκούτση (που από το τηλέφωνο της Βουλής απειλούσε τους οργανωτές της πορείας), «οι ναζί, εκτός από καθάρματα, είναι και θρασύδειλοι καραγκιόζηδες». Συνέχεια ανάγνωσης

Τι ψάχνει η σύγχρονη λογοτεχνία στην ιστορία;

Standard

 Σκέψεις πάνω στο έργο της Μάρως Δούκα

της Άννας Μαρίας Δρουμπούκη

 

«Άτιμο πράγμα η Ιστορία. Πέφτει πάνω στη ζωή και την πλακώνει».

Σοφία Νικολαΐδου, Απόψε δεν έχουμε φίλους.[1]

Μάρω Δούκα

Μάρω Δούκα

Η ελληνική πεζογραφία τείνει τα τελευταία χρόνια να αναπτύξει μια προνομιακή σχέση με την ιστορική αναπαράσταση: Από τους διωγμούς των Εβραίων της Θεσσαλονίκης με την Εβραία Νύφη του Δαβέττα, τον Εμφύλιο και τις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης μέχρι τις ελληνικές κοινότητες της Μικράς Ασίας και της Οδησσού, τον Εθνικό Διχασμό, το Βυζάντιο, τους Τουρκοκρητικούς (Αθώοι και φταίχτες, Μάρω Δούκα) και τον Αγώνα του 1821 (Ρέα Γαλανάκη). Η λίστα είναι μακρά, ιδιαίτερα για όσους από εμάς ασχολούμαστε με τη δεκαετία του ‘40: Πολιορκία, Ιαγουάρος του Κοτζιά, το Κιβώτιο του Αλεξάνδρου, το Πένθιμο Εμβατήριο του Πατατζή, η Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα της Ζέη ή η Κάθοδος των Εννιά και η Ορθοκωστά του Βαλτινού…

Συγγραφείς που θεωρήθηκε ότι «παρεκκλίνουν» και δεν ακολούθησαν τον δρόμο της υπεράσπισης των κομματικών ιδανικών στη γραφή τους, όπως ο Άρης Αλεξάνδρου και ο Δημήτρης Χατζής, έπιασαν το νήμα της ιστορίας, άλλοτε με συνέπειες και άλλοτε με προσωπικές ματαιώσεις. Ο πρώτος έγραψε τα ποιήματά του και το θεατρικό του έργο Αντιγόνη εκτοπισμένος στη Μακρόνησο και απομονωμένος από τους συνεξόριστούς του. Αρκετά χρόνια αργότερα, στο Παρίσι πια, έγραψε ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα της νεότερης ελληνικής πεζογραφίας, το συγκλονιστικό Κιβώτιο. Όσο για τον Δημήτρη Χατζή, το διήγημά του «Ανυπεράσπιστοι», δημοσιευμένο στην Επιθεώρηση Τέχνης το 1964, προκάλεσε την αντίδραση του κομματικού μηχανισμού. Ο Δημήτρης Ραυτόπουλος μας θυμίζει ότι ο ταγματάρχης του Δημοκρατικού Στρατού Ασπροπόταμος το χαρακτηρίζει «φιλολογικό φτύσιμο, που καλά θα ’κανε ο άκαπνος συγγραφέας να το κρατήσει για τον εαυτό του». Ο κομματικός «Λογοτεχνικός κύκλος» που συνεδρίασε εσπευσμένα έκρινε ότι το διήγημα «Ανυπεράσπιστοι» του Δ. Χατζή φανερώνει υποχώρηση του συγγραφέα στην πίεση της αστικής ιδεολογίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένας σαιξπηρικός κλόουν στην Άγρια Δύση

Standard

 της Έλενας Πατρικίου

elena-4«Τι είναι ένας νέγρος; Και, καταρχάς, τι χρώμα έχει;» Στους Νέγρους του Ζαν Ζενέ, οι μαύροι παίζουν τους λευκούς που παίζουν τους μαύρους. Oι εξουσιαζόμενοι μαύροι παίζουν τους εξουσιαστές λευκούς που παίζουν τους ταπεινωμένους μαύρους. Οι Νέγροι δεν είναι ένα έργο για τον ρατσισμό ή την αποικιοκρατία. Κι ο Μοναχικός καβαλάρης δεν είναι μια ταινία για τους Ινδιάνους και την κατάκτηση της μακρινής Δύσης. Δεν είναι γουέστερν· είναι μια ταινία πάνω στην αισθητική των γουέστερν. Δεν είναι ιστορική ταινία, είναι μια ταινία πάνω στην αισθητική που διαμόρφωσε ο κινηματογράφος για την αμερικανική ιστορία. Ο Μοναχικός καβαλάρης είναι μια παιχνιδιάρικη μετα-ταινία, που μιλάει πολύ σοβαρά (με τη θανάσιμη σοβαρότητα που μόνον ο παιγνιώδης καλλιτέχνης μπορεί να έχει) για το αμερικανικό παρόν. Και, ίσως, για το μέλλον όλων μας.

Οι «σοβαροί» κριτικοί κατηγόρησαν την ταινία για τον μη ρεαλιστικό τρόπο με τον οποίο αναπαριστά τον ινδιάνο πρωταγωνιστή της και για έλλειψη αυθεντικής «ινδιανικότητας». Αλλά η παγίδα της ταινίας βρίσκεται ακριβώς εδώ: παιγμένος από τον Ντεπ, μ’ αυτήν την εκπληκτική επιθανάτια μάσκα από ξεραμένο ασβέστη και κλοουνίστικες μαύρες γραμμές, και μ’ αυτό τον ανιστορικό κεφαλόδεσμο πάνω στον οποίο, αντί για φτερά αετών, βρίσκεται εγκατεστημένο ένα νεκρό κοράκι, ο Τόντο απέκτησε τη μόνη δυνατή υπόσταση που μπορεί να έχει ένας Ινδιάνος στον κινηματογράφο: απέκτησε αισθητική πραγματικότητα. Στο τηλεοπτικό πρωτότυπο του ’50, ο Τόντο έμοιαζε ντυμένος με αποκριάτικη στολή ερυθρόδερμου για σχολικές γιορτές της Ημέρας των Ευχαριστιών. Στην κινηματογραφική του επανερμηνεία, ο Τόντο του Ντεπ είναι η ενσάρκωση του απόλυτου κλόουν. Ο Τόντο του Ντεπ και του Βερμπίνσκι είναι ένας κλόουν που έχει επιζήσει από τη γενοκτονία των δικών του, που κουβαλάει το μέρος της ενοχής που του αναλογεί για τη γενοκτονία των δικών του. Αυτός ο Τόντο είναι η απάντηση ενός ηθοποιού στο ερώτημα του Αντόρνο: «Υπάρχει ποίηση μετά το Άουσβιτς;».

elena1Ασφαλώς ο Γκορ Βερμπίνσκι δεν ήθελε να φτιάξει ένα ριμέικ του τηλεοπτικού Lone Ranger: το κόκκινο μπαλόνι της πρώτης σκηνής είναι μια σαφής υπενθύμιση του Κόκκινου μπαλονιού του Albert Lamorisse. Το αγοράκι που μπαίνει στο λουναπάρκ ντυμένο καουμπόης και συναντάει τον γέρο Τόντο στην τέντα με τα ιστορικά ταμπλώ-βιβάν (σαν μεγεθυμένες εικόνες από View-Master) είναι ο μόνος «σοβαρός» πρωταγωνιστής της ταινίας και ταυτόχρονα ο υποδειγματικός θεατής της. Το αγόρι «πετάει» πάνω από την σύγχρονη αμερικάνικη ζωή, κρατώντας ως «κόκκινο μπαλόνι» την διήγηση του Τόντο για το αμερικάνικο παρελθόν. Αλλά ο αυτός ο γερασμένος Τόντο δεν είναι ένα εθνολογικό κατάλοιπο, είναι ένας κλόουν του Λούνα Παρκ. Τι είναι σήμερα ένας Ινδιάνος, ένα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος απομεινάρι, ό,τι διασώθηκε από την βία της αποκοιοκρατίας και των ιδεολογικών χειρισμών της, ή ο μόνος άνθρωπος που μπορεί να πει την αλήθεια, μια αλήθεια που για να είναι αληθινή πρέπει να είναι ειρωνική; Δεν είναι ο Ινδιάνος, προκειμένου να είναι αληθινός τουλάχιστον καλλιτεχνικά, ο απόλυτος κλόουν;

Το μακιγιάζ του γέρου Τόντο, κάτω από το οποίο δεν έχει μείνει ίχνος από την ώριμη καλλονή του Ντεπ, κατακρίθηκε επίσης ως ακραίο. Αλλά ακριβώς αυτή η οφθαλμοφανής αντιρεαλιστικότητα σε τι άλλο μπορεί να παραπέμπει παρά στο μακιγιάζ του Ντάστιν Χόφμαν γέροντα μιξο-Ινδιάνου από το Μεγάλο ανθρωπάκι του Άρθουρ Πεν; Το «μεγάλο ανθρωπάκι» είναι ο λευκός που έγινε Ινδιάνος, ο Ινδιάνος που επέζησε της μεγάλης σφαγής, ο άνθρωπος που δεν έχει πια φυλή. Συνέχεια ανάγνωσης

στα ενθέματα την κυριακή 28 ιουλίου

Standard

Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της Κυριακής 28 ιουλίου

Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Kείμενα των: Στέφανου Δημητρίου, Βάσως Κιντή, Μαρίας Καραμεσίνη, Στρατή Μπουρνάζου, Ελένης Βαρίκα, Συντακτικής Ομάδας των Ενθεμάτων, Άννας Μαρίας Δρουμπούκη, Έλενας Πατρικίου

 

Mora5Εμείς, ο λαός. Ο  καιρός στη στρατηγική της Αριστεράς. Ο Στέφανος Δημητρίου ξεκινάει από την έννοια του καιρού, όπως αυτή διατυπώνεται στον  Πολιτικό  του Πλάτωνος. Και εξηγεί γιατί τώρα είναι ο καιρός  για τον ΣΥΡΙΖΑ: «Το έγκαιρον της περίστασης, για τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι τώρα. Λίγο πριν, ήταν νωρίς. Πιο μετά, θα είναι αργά. Θα είναι ίσως αργά και για την κοινωνία και για τη Δημοκρατία, καθώς μπορεί να έχει συντελεσθεί η ριζοσπαστικοποίηση μεγάλου μέρους της εξαθλιούμενης μεσαίας τάξης προς την Άκρα Δεξιά».

Νέα επιστολή της Βάσως Κιντή. Η Βάσω Κιντή αντ-απαντά στον Στρατή Μπουρνάζο για το αλυσοπρίονο και τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία: Γράφει, μεταξύ άλλων: «Αγαπητέ Στρατή, […] η απόφαση της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ την οποία επικαλείσαι δεν υπεισέρχεται στις λεπτομέρειες των γεγονότων και στηρίχθηκε στην κρίση του πρύτανη κ. Θ. Πελεγρίνη, την οποία διαπιστώνω ότι εμπιστεύεσαι περισσότερο από τη δική μου μαρτυρία. Ίσως, δικαίως, δεδομένου ότι ο πρύτανης διοργάνωνε φιέστες αγανακτισμένων στα Προπύλαια με τον Νότη Μαριά και τη “Σπίθα”». H επιστολή δημοσιεύεται χωρίς νέα αντ-αντ-απάντηση του Στρ. Μπουρνάζου (και ενδεχόμενη αντ-αντ-αντ-απάντηση της Β. Κιντή).

Για την εισοδηματική στήριξη των ανέργων σε εποχή μαζικής ανεργίας και φτώχειας. Η Μαρία Καραμεσίνη γράφει για την εκτίναξη της ανεργίας στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της και τις συγκεκριμένες επιπτώσεις των μνημονιακών νόμων. Και καταλήγει με το ποιες μπορεί και πρέπει να είναι οι προτάσεις της Αριστεράς για το ζήτημα.

Το ανώτατο στάδιο του υποκόσμου. Ο Στρατής Μπουρνάζος εξηγεί τι σημαίνει η επίθεση Ζαρούλια εναντίον της Μαριάννας Δραγασάκη:: «Όλα, μα όλα, στη συγκεκριμένη τοποθέτηση της Ε. Ζαρούλια  παραπέμπουν ευθέως στη γλώσσα και τις μεθόδους εκβιασμού που χρησιμοποιούν οι συμμορίες: –Μη μας πας κόντρα, αλλιώς θα σου βγάλουμε τα «άπλυτα» στη φόρα, κι αν δεν έχουμε, θα βρούμε, ντε και καλά,  θα ανακαλύψουμε, θα φτιάξουμε για σένα, για τα παιδιά σου, για την οικογένειά σου. Ακούστε, αν δεν ακούσατε, την Ελένη Ζαρούλια, στη συγκεκριμένη επίθεση: αυτός είναι ο κόσμος, η φρασεολογία, το αποκρουστικό ήθος του υποκόσμου, με ή χωρίς το πρόσημο του νεοναζισμού».

Είδηση και σχόλιο. Η Κούνεβα, το εργατικό ατύχημα και το οργανωμένο έγκλημα. Η Ελένη Βαρίκα εξηγεί τη διαφορά είδησης και σχολίου με αφετηρία την καταδίκη της ΟΙΚΟΜΕΤ για την υπόθεση Κούνεβα: «Παρότι η υπάρχουσα νομοθεσία περί εργατικών ατυχημάτων επιτρέπει, μέσω αυτού του χαρακτηρισμού, να αποδοθούν ευθύνες στην επιχείρηση που καταδυναστεύει τις εργαζόμενες, παρότι πολύ σωστά η αγωγή αξιοποίησε αυτή τη δυνατότητα επαναφέροντας επί τάπητος μια εγκληματική πράξη που τέσσερα χρόνια παραμένει ατιμώρητη, παρότι –το κυριότερο– ο νόμος επιτρέπει να καλυφθούν τα υπέρογκα έξοδα των αλλεπάλληλων και εξαιρετικά επώδυνων θεραπειών, τις οποίες αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει με θαυμαστό ηθικό σθένος η Κωνσταντίνα Κούνεβα, η επίθεση εναντίον της δεν είναι βέβαια ατύχημα, αλλά οργανωμένη εγκληματική πράξη».

Η Νίκη της Καλαμάτας. Η Συντακτική Ομάδα των Ενθεμάτων γράφει γιατί η ακύρωση του φεστιβάλ της Χρυσής Αυγής και η μεγάλη αντιφασιστική πορεία την Καλαμάτα αποτελούν σοβαρή ήττα των νεοναζιστών: «Όπως και να το κάνουμε, τα παλικάρια της φακής του Μιχαλολιάκου, που τρώνε σίδερα όταν έχουν απέναντί τους κανέναν μετανάστη, αδύναμο και δυστυχισμένο, λούφαξαν. Ευτυχώς, και είμαστε ασφαλώς πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Όπως έλεγε και η ανακοίνωση του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα, για τα καμώματα του χρυσαυγίτη τοπικού βουλευτή Κουκούτση (που από το τηλέφωνο της Βουλής απειλούσε τους οργανωτές της πορείας), “οι ναζί, εκτός από καθάρματα, είναι και θρασύδειλοι καραγκιόζηδες”».

Τι ψάχνει η σύγχρονη λογοτεχνία στην ιστορία; Σκέψεις πάνω στο έργο της Μάρως Δούκα. Σκέψεις της Άννας  Μαρία Δρουμπούκη, με αφετηρία τους Αθώους και φταίχτες  της Μάρως Δούκα: «Η Μάρω Δούκα αναφέρει πως το μυθιστόρημα είναι προορισμένο από τη φύση του να συμπλέκεται ποιητικά με την ιστορία, μιλάει για το “επινοημένο με τις ποικίλες εκδοχές της πραγματικότητας”, για “μια επινοημένα μη επινοημένη αφήγηση”, ουσιαστικά μιλά δηλαδή για μια “ποιητική της ιστορίας” στην οποία “τα ιστορικά γεγονότα, αναπόσπαστα της βαθύτερης αιτίας του βιβλίου, δεν ανασύρονται για να υπηρετήσουν τη μυθοπλασία αλλά για να την εκθέσουν, διεκδικώντας διαβρωτικά τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο”. Μυθοπλασία και ιστορία λοιπόν γίνονται ένα».

Ένας σαιξπηρικός κλόουν στην Άγρια Δύση. Η Έλενα Πατρικίου γράφει για τον Τζόννυ Ντεπ ως μοναχικό καβαλάρη: «Ο γέροντας Τόντο ολοκληρώνει την τρελή του αφήγηση και φεύγει από το λουναπάρκ, φορώντας ένα φθαρμένο φράκο, κρατώντας μια ξεπατωμένη βαλίτσα: ένας Τσάπλιν εξωτικός και ταυτόχρονα οικείος. “Τι είναι ένας Ινδιάνος; Και, καταρχάς, τι χρώμα έχει;”. Θα άρεσε στον Σαίξπηρ αυτός ο Ινδιάνος κλόουν που έχει διαβάσει Άμλετ και τον διασκευάζει διαρκώς. “O χρόνος εξαρθρώθηκε», έλεγε ο Δανός. «Η φύση απορρυθμίστηκε”, λέει ο Ινδιάνος».

Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της Κυριακής 21 Ιουλίου

Standard

 

Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Kείμενα των: Μάκη Κουζέλη, Στρατή Μπουρνάζου, Βάσως Κιντή, Αλφρέδο Σεράνο Μανθίγια, Βασίλη Δρουκόπουλου, Περικλή Παπανδρέου, Πολυμέρη Βόγλη, Φωτεινής Μαργαρίτη, Μενέλαου Χαραλαμπίδη, Γκεόργκι Μένταροφ

Ernst-3Με αφετηρία το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Κόμμα των μελών σημαίνει μέλη αλλά και κόμμα. Συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη. Ο Μάκης Κουζέλης γράφει για τις επιτυχίες και τις αδυναμίες του συνεδρίου, τον κόσμο του, τη συλλογικότητα, τη δημοκρατία, το από εδώ και πέρα: «Οι συνθήκες υπό τις οποίες θα κληθεί, αν κληθεί, η Αριστερά στην εξουσία θα είναι εξαιρετικά δύσκολες, συνθήκες κατάρρευσης της οικονομίας και της κοινωνίας. Χρειάζονται λοιπόν πολλά σε αυτή τη συνθήκη: πολιτική, στελέχη, θέσεις, συμμαχίες, διεύρυνση, αλλά και να ριζοσπαστικοποιείς τον κόσμο· όχι να απο-ριζοσπαστικοποιηθείς εσύ, αλλά να συνεχίζεις τη ριζοσπαστικοποίηση ευρύτερων μαζών».

Παραλειπόμενα του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ. Του Στρατή Μπουρνάζου. «Η τελευταία μέρα ήταν σημαντική για έναν ακόμα λόγο. Ψηφίστηκε, τότε, ένα καταστατικό που αποτελεί δημοκρατική κατάκτηση, από πολλές απόψεις, καθώς και σημαντικές τροπολογίες. Η τροπολογία, λ.χ., που προβλέπει ότι όλες οι σοβαρές πολιτικές αποφάσεις θα συζητιούνται, με ευθύνη της Κεντρικής Επιτροπής, στις οργανώσεις μελών, καθώς και εκείνη που ορίζει ότι οι βουλευτές αποδίδουν το σύνολο του μισθού τους στο κομματικό ταμείο και μισθοδοτούνται με βάση το ενιαίο μισθολόγιο που θα καταρτιστεί, αποτελούν σπουδαίες αποφάσεις για τη δημοκρατία και τη συλλογικότητα. Ψηφίστηκαν, και αποτελούν πλέον κομμάτι του καταστατικού».

Επιστολή της Βάσως Κιντή για τα γεγονότα της Πρυτανείας. Η Βάσω Κιντή απαντά στο άρθρο του Στρατή Μπουρνάζου «Το αλυσοπρίονο. Και το συνέδριο» στα προηγούμενα «Ενθέματα, στα  σχετικά με τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία: «Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ενδιαφέρονταν να προστατεύσουν τους παρανομούντες φοιτητές που καταπατούσαν βάναυσα στοιχειώδη δικαιώματά μας και όχι εμάς τους καθηγητές που ήμασταν θύματα της αυθαιρεσίας. τους. Δεν θέλω να σκέφτομαι ότι στο καθεστώς που επαγγέλλεται ο ΣΥΡΙΖΑ θα αλωνίζουν ατιμωρητί ασύδοτες ομάδες κρούσης που θα τιμωρούν κατά βούληση όποιον αναγορεύουν σε εχθρό. Ούτε ότι θα θέλετε ακαδημαϊκούς δασκάλους που σκύβουν το κεφάλι εξευτελισμένοι και περιδεείς απέναντι στην αυθαιρεσία και τη βία ορισμένων φοιτητών τους».

Το αλυσοπρίονο, αριθμός 2. Απάντηση στη Βάσω Κιντή. Ο Στρατής Μπουρνάζος απαντάει στη Βάσω Κιντή σχετικά με τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Γράφει: «Για το αλυσοπρίονο, βλ. εδώ). Για τους ψεκασμούς, έχω ιδία γνώση (και ίδιον φτάρνισμα): εκείνο το απόγευμα, η Βασιλική Κατριβάνου, βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ, είχε οσμή εντελώς διαφορετική από τη συνήθη».

Μ. Ραχόι: Ένας πρόεδρος υπακούει στο γραπτό σενάριο. Του Αλφρέδο Σεράνο Μανθίγια (μετάφραση: Κρίτων Ηλιόπουλος). «Ο Ραχόι ήταν ξεκάθαρος. Όπως συνήθως, τις ελάχιστες φορές που εμφανίζεται δημοσίως, ο ισπανός πρόεδρος δεν απευθύνεται στους πολίτες. Τα λόγια του έχουν έναν αποδέκτη που δεν είναι ούτε κατά διάνοια η πλειονότητα των ανθρώπων που ζουν στην Ισπανία, που υποφέρουν από την ανεργία και χάνουν το δικαίωμά τους στα βασικά κοινωνικά αγαθά (παιδεία και υγεία). Αντιθέτως, ο Ραχόι προτιμάει να απευθύνεται στο 0,00001%, με άλλα λόγια στις ιδιωτικές τράπεζες, στο πολυεθνικό κεφάλαιο, στην Τρόικα και, πιο ειδικά, στη Μέρκελ».

Συνταγματικές εκτροπές και (αντ)συνταγματικές προτροπές. Η JPMorgan, η δραχμή και η συνηγορία της υπέρ της κυβέρνησης. Του Βασίλη Δρουκόπουλου. Τι έλεγε ο JPΜorgan στα τέλη του 19ου αιώνα  για τις κατασχέσεις των σπιτιών και το πώς το κεφάλαιο πρέπει να αυτοπροστατεύεται και να κάνει τους ανθρώπους άβουλους. Και ο ρόλος της JPΜorgan σήμερα, τα παιχνίδια της με τη δραχμή και η υποστήριξή της στη κυβέρνηση Σαμαρά.

Εξελληνισμός και αλβανική εθνική αυτοπεποίθηση. Του Περικλή Παπανδρέου. «Τον Απρίλιο του 2011 έφυγε από τη ζωή ο Περικλής Παπανδρέου. Βίαια, ακατανόητα. Όλοι εμείς που τον γνωρίσαμε και τον ζήσαμε, μείναμε πίσω με αναπάντητα ερωτήματα. Με τις αναμνήσεις από έναν χαρισματικό άνθρωπο, από έναν βίο που δεν σπαταλήθηκε, αλλά αφιερώθηκε σε ό,τι πραγματικά αξίζει, μια διαρκής αναζήτηση νοήματος. Παλαιότερα, αυτό το νόημα είχε βρεθεί στην πολιτική δράση. Πιο πρόσφατα, η αναζήτησή τον οδήγησε στο Λονδίνο όπου εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του. Η μελέτη του αυτή, με τίτλο «Παιδιά της μετανάστευσης στην Αθήνα. Η πολιτική του ανήκειν και οι σκοτεινές πλευρές της προσαρμογής» (μετ. Πελαγία Μαρκέτου, εκδ. νήσος) κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες. Πολλοί ίσως ανακαλύψουν στο βιβλίο έναν οξυδερκή κοινωνικό επιστήμονα, ήταν, όμως, πολύ περισσότερα από αυτό… (Πολυμέρης Βόγλης)».

Το Ταξίμ και η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου. Από τον αγώνα για την πόλη, στην ανατρεπτική γιορτή. Της Φωτεινής Μαργαρίτη: «Μοιάζει να ανοίγει το κεφάλαιο των πόλεων. Απέναντι σε στρατηγικές σχεδιασμού που θέλουν να μεταμορφώσουν το ετερόκλητο ανθρώπινο πλήθος σε «πειθαρχική» κοινωνία, αναπτύσσεται ήδη μια νέα αστική κουλτούρα πολιτικής ανυπακοής… Η χειραφετημένη ατομικότητα διεκδικεί δημόσιους χώρους που ενώνουν: «Να ζεις σαν ένα δέντρο μόνος και ελεύθερος, να ζεις με τους συντρόφους σου όπως τα δέντρα ενός δάσους» (Ναζίμ Χικμέτ)».

22 Iουλίου: 70 χρόνια από τη μαζικότερη αντιστασιακή κινητοποίηση της Κατοχής.Αντίσταση ή υπακοή; Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη. «Σπάνια βλέπουμε την Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής ως ένα τεράστιο ηθικό, πολιτικό και ψυχολογικό δίλλημα που έθεσε τις επιλογές, διαμόρφωσε τις συνειδήσεις και καθόρισε τις ζωές των ανθρώπων: Αντίσταση ή υπακοή; Δράση ή αναμονή;»

WEB ONLY – ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΜΠΛΟΓΚ ΤΩΝ «ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ»

Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη Βουλγαρία: τα μήντια, οι ολιγάρχες και ο «νέος αντικομμουνισμός»: Tι συμβαίνει στη Βουλγαρία;  Του Γκεόργκι Μένταροφ (μετάφραση Μαρία Καλαντζοπούλου). «Η απελπισία του να ζητούν μια απ’ τα ίδια είναι χαρακτηριστική της σύγχρονης μετα-ιδεολογικής κατάστασης: μπορεί κανείς να αλλάξει τους πολιτικούς, αλλά όχι την πολιτική. Η δραματική έλλειψη φαντασίας δεν είναι ελάττωμα του λαού, αλλά μάλλον έγκειται στην αποτυχία της αριστεράς να δημιουργήσει μια εναλλακτική. Παρ’ όλα αυτά, μόνο στην (ανύπαρκτη ακόμα) ριζοσπαστική Αριστερά αντιστοιχεί το να γιατρέψει τις πληγές της μετα-πολιτικής και να σπάσει τον φαύλο κύκλο αμοιβαιότητας στην εφαρμογή της λιτότητας και των συντηρητικών πολιτικών».

 

Κόμμα των μελών σημαίνει μέλη, αλλά σημαίνει και κόμμα

Standard

Με αφετηρία το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ

 Συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη

Γιόζεφ Νέμεθ Λάμπεθ, «Γυμνή πλάτη κόκκινου άντρα», 1912

Γιόζεφ Νέμεθ Λάμπεθ, «Γυμνή πλάτη κόκκινου άντρα», 1912

Ξεκινώντας, θα ήθελα ένα γενικό σου σχόλιο για το συνέδριο, στο οποίο ήσουν και σύνεδρος.

 Οι λόγοι για τους οποίους συγκλήθηκε το συνέδριο, πράγματι, ικανοποιήθηκαν. Και αυτό καταγράφηκε στις συνειδήσεις των συμμετεχόντων, αλλά και στους γύρω γύρω. Πέτυχε να είναι ένα συνέδριο ιδρυτικό, με την έννοια ότι ο ΣΥΡΙΖΑ που αντιστοιχεί σε αυτό που τον έκαναν τα αποτελέσματα των εκλογών έχει πλέον θεσμική υπόσταση. Ταυτόχρονα, στο συνέδριο φάνηκε –και θα φανεί και στο κόμμα το επόμενο διάστημα– ότι υπάρχουν δύο «κόσμοι»: αυτοί που ήταν ενταγμένοι από παλιότερα, σε προϋπάρχοντες κομματικούς σχηματισμούς, και εκείνοι που έχουν σχέση με αυτό το οποίο γίνεται σιγά σιγά ο ΣΥΡΙΖΑ τον τελευταίο χρόνο. Προφανώς υπάρχουν γεφυρώσεις και κοινά στοιχεία, αλλά η διάκριση είναι υπαρκτή.

Αυτός ο «δεύτερος κόσμος» εκπροσωπούνταν στους 3.500 συνέδρους;

 Σαφέστατα, όπως εκπροσωπούνταν και στη συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ, στα τέλη του 2012. Και νομίζω ότι τώρα είναι πιο κατασταλαγμένος ως προς το «θετικό σοκ» των εκλογών. Επειδή αναφέρθηκες στον αριθμό, βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον το ότι η συμμετοχή ήταν πραγματική: ο κόσμος βρισκόταν στην αίθουσα, παρακολουθούσε, συμμετείχε, μίλαγε με ενθουσιασμό, έγνοια, μερικές φορές και με θυμό, αλλά μίλαγε.

Μια δεύτερη διάκριση, μετά από αυτή που ανέφερα παραπάνω, είναι μεταξύ μεγαλύτερων και νεότερων ηλικιακά. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μια εξαιρετική νεολαία, και το είδαμε ξανά στο συνέδριο: νέους με ενθουσιασμό, που διαβάζουν, είναι έντονα πολιτικοποιημένοι, διαθέτουν θεωρητικό εξοπλισμό.

Μάκης Κουζέλης και Στρατής Μπουερνάζος, στο εντευκτήριο των "Ενθεμάτων"

Μάκης Κουζέλης και Στρατής Μπουερνάζος, στο εντευκτήριο των «Ενθεμάτων»

  Και επίσης είναι «κινηματίες»…

 Βέβαια. Και εκείνο που, κατά τη γνώμη μου, παντρεύει το παλιό κόμμα με το καινούργιο είναι ότι το καινούργιο έρχεται από την κινηματική πλευρά. Γι’ αυτό δεν φοβάμαι ότι θα γίνουμε «νέο ΠΑΣΟΚ». Η κινηματική προέλευση πολλών νέων μελών συνιστά ουσιώδες στοιχείο, και φτιάχνει πολλές ενδιαφέρουσες εσωτερικές διαφοροποιήσεις. Η κινηματική «συνιστώσα», ας την πούμε έτσι, και πιο νέα σε ηλικία είναι και συνδέεται με την αλματώδη αύξηση της απήχησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Για να ολοκληρώσω αυτό το πρώτο σχόλιο, θα έλεγα ότι είχαμε ένα συνέδριο πολύ ζωντανό, ίσως μάλιστα –κάπως ιδιότροπα– «υπερπολιτικοποιημένο». Είναι χαρακτηριστικό ίσως πως αυτή η «υπερπολιτικοποίηση» επενδύθηκε, κάπως μετατοπισμένα, στα διαδικαστικά θέματα. Είχαμε πάντως ένα συνέδριο επιτυχημένο, πολύ ζωντανό και πολύ αισιόδοξο.

 Και αν κάνουμε τη σύγκριση με τη συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ, κάποιους μήνες πριν;

Τα συνέδρια και οι συνδιασκέψεις είναι δύσκολο να συζητήσουν σε βάθος και να λύσουν κάτι, φτιάχνουν ωστόσο, και πολύ έντονα μάλιστα, μια ατμόσφαιρα. Ανάμεσα στη συνδιάσκεψη και το συνέδριο βλέπουμε λοιπόν μια αποσαφήνιση και ωρίμανση. Στη συνδιάσκεψη υπήρχε πολύ μεγάλη έγνοια του κόσμου να ενοποιηθούμε, να γίνουμε κόμμα των μελών, το «ένα μέλος, μία ψήφος». Αυτό που αποτελούσε κύρια αντίληψη στη συνδιάσκεψης, τώρα είναι κατακτημένο. Συνέχεια ανάγνωσης

Παραλειπόμενα του συνεδρίου

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

synedrioΔεν χρειάζεται, νομίζω, σε ένα σύντομο σχόλιο, να σταθώ στις πολιτικές αποφάσεις και τα μεγάλα επίδικα του συνεδρίου· για όλα αυτά γράφτηκαν, και θα γραφτούν, πολλά. Θα διατυπώσω λοιπόν μερικές σκέψεις για κάποια «παραλειπόμενα», διαδικασίες και τάσεις, ρητές και υπόρρητες — καταθέτοντας την αίσθησή μου ως σύνεδρος, τέσσερις συν μία μέρες, στο κλειστό του Π. Φαλήρου.

1. Ο αριθμός, 3.500 σύνεδροι, ήταν δύναμη και αδυναμία μαζί του συνεδρίου. Δύναμη, επειδή επέτρεψε μια ευρεία εκπροσώπηση, καθώς σύνεδροι ήταν κόσμος πολύς, και όχι μόνο τα στελέχη. Αδυναμία, επειδή με τέτοιους αριθμούς, όσες οργανωτικές μέριμνες κι αν ληφθούν –πολλώ δε μάλλον που οι μέριμνες αυτές ήταν μικρές– είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει συνεκτική συζήτηση.

2. Φυσικά υπήρχε πόλωση, υπήρχε πλειοψηφία και μειοψηφία, υπήρχαν ομαδοποιήσεις. Ομαδοποιήσεις υπαρκτές, αλλά ταυτόχρονα ρευστές. Το είδαμε κατεξοχήν στην εναρκτήρια ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, που μπόρεσε να εκφράσει ένα «εμείς» ενωτικό και κινηματικό, συνεπαίρνοντας όλο το συνέδριο, εμπνέοντας και συγκινώντας — συναίσθημα που δεν έχει σχέση με τον αρχηγισμό ή την προσωπολατρία. Αναδείχθηκε όμως και σε άλλες στιγμές. Λ.χ. στα χειροκροτήματα στις τροπολογίες για ολική διαγραφή του χρέους (αναφέρω ως παράδειγμα, ακριβώς, ένα ζήτημα στο οποίο διαφωνώ), που ήταν πολύ ευρύτερα από τις δυνάμεις της Αριστερής Πλατφόρμας. Επίσης, σε ζητήματα δημοκρατίας ή γυναικείας αντιπροσώπευσης οι απόψεις δεν συστοιχίζονταν ευθύγραμμα με συνιστώσες, πλειοψηφίες και μειοψηφίες. Και πιστεύω ότι, στο νέο κόμμα των μελών, η ώσμωση, η επικοινωνία μεταξύ απόψεων και τάσεων –θεσμισμένων και μη– πρέπει να διατηρηθεί και να ενισχυθεί: αποτελεί πηγή πλούτου και δύναμης, όχι αδυναμίας.

3. Από την άποψη αυτή, τα χωριστά ψηφοδέλτια και η μη δυνατότητα «διαπίδυσης» (να μπορείς να ψηφίσεις και υποψήφιους από την «άλλη» λίστα) αποτελεί ένα από τα κακά σημεία του συνεδρίου. Χωρίς να αποτιμώ εδώ ευθύνες (κατά τη γνώμη μου, πάντως, υπάρχουν και στις δύο πλευρές), το αποτέλεσμα είναι σαφώς αρνητικό. Αν η ύπαρξη χωριστών λιστών αποτελεί δικαίωμα, η αναγωγή τους σε χωριστά ψηφοδέλτια μεγεθύνει διαφορές, ενώ η μη διαπίδυση περιχαρακώνει και φτωχαίνει, ανάγοντας σε υπέρτατο κριτήριο τη λίστα. Συνέχεια ανάγνωσης

Επιστολή της Βάσως Κιντή για τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία

Standard

(η απάντηση του Στρατή Μπουρνάζου στο εδώ)

Λάβαμε, από τη Βάσω Κιντή, την ακόλουθη επιστολή:

karrrrΑγαπητέ Στρατή,

Η εικόνα που περιέγραψες στο άρθρο σου στα «Ενθέματα» της 14.7.2013 («Το αλυσοπρίονο. Και το συνέδριο», εδώ) είναι ανακριβής και ελλιπής. Ανακριβής, διότι η αστυνομία κλήθηκε στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών όχι την Τρίτη 9 του Ιούλη το μεσημέρι, αλλά τη Δευτέρα 8 Ιουλίου το πρωί. Αλυσοπρίονο (εάν υπήρξε — εγώ προσωπικά δεν το είδα) σίγουρα δεν χρησιμοποιήθηκε. Η σιδερένια πόρτα την οποία είχαν κλειδώσει οι φοιτητές για να εμποδίσουν την έξοδο των μελών του Συμβουλίου άνοιξε κανονικά όταν οι φοιτητές που μας κρατούσαν εγκλωβισμένους αποχώρησαν από παράπλευρη έξοδο. Συνελήφθησαν άλλοι φοιτητές που επιχειρούσαν νωρίτερα στον προαύλιο χώρο να παραβιάσουν με λοστό την πόρτα της αίθουσας όπου συνεδρίαζε το Συμβούλιο, έσπασαν την πινακίδα και προξένησαν εκτεταμένες φθορές. Στον χώρο των Προπυλαίων, όπου έφθασαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, δεν υπήρξε ψεκασμός ή βία.

Η εικόνα που περιγράφεις είναι επίσης ελλιπής. Παρέλειψες να αναφέρεις ότι η αστυνομία κλήθηκε διότι το Συμβούλιο του Ιδρύματος συνεδρίαζε υπό ομηρεία. Ότι μας απαγορεύθηκε η έξοδος από ομάδα φοιτητών που δεν εκπροσωπούσαν κανέναν πλην του εαυτού τους και δεν διέθεταν καμία απολύτως νομιμοποίηση (όχι ότι μπορεί ποτέ να νομιμοποιηθεί η καταπάτηση δικαιωμάτων). Ότι στον χώρο όπου μας κρατούσαν αποκλεισμένους μας έβριζαν χυδαιότατα («λαμόγια», «γερμανοτσολιάδες», «ξεφτιλισμένοι», «σιχαμένοι», «χούντα») και μας απειλούσαν. Ότι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ενδιαφέρονταν να προστατεύσουν τους παρανομούντες φοιτητές που καταπατούσαν βάναυσα στοιχειώδη δικαιώματά μας και όχι εμάς τους καθηγητές που ήμασταν θύματα της αυθαιρεσίας τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Το αλυσοπρίονο, αριθμός 2. Απάντηση στη Βάσω Κιντή

Standard

Η απάντηση του Στρατή  Μπουρνάζου στην επιστολή της Βάσως Κιντή:

(η επιστολή της Βάσως Κιντή εδώ)

Το αλυσοπρίονο καταφθάνει. Δευτέρα 8 Ιουλίου, Προπύλαια.  Φωτογραφία του Μάκη Συνοδινού.

Το αλυσοπρίονο καταφθάνει. Δευτέρα 8 Ιουλίου, Προπύλαια. Φωτογραφία του Μάκη Συνοδινού.

Ακόμα και αν είχα τη διάθεση να υιοθετήσω την περιγραφή (: μια ομάδα τραμπούκων που ασχημονούν, και τα ΜΑΤ θεματοφύλακες της δημοκρατίας), με εμποδίζουν οι μαρτυρίες όσων ρώτησα, αλλά και το ομόφωνο ψήφισμα της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αθηνών (17.7.2013), που «καταγγέλλει την είσοδο της αστυνομίας» και «την αναίτια προσαγωγή δεκάδων διαμαρτυρομένων φοιτητών» (goo.gl/3tXp8). Μου είναι δύσκολο να πιστέψω ότι αυτά θα αποφάσιζε η Σύγκλητος, και μάλιστα ομοφώνως, αν τα πράγματα είχαν όπως περιγράφονται παραπάνω.

Γενικότερα, τώρα (και προφανώς δεν απαντώ εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά εκ μέρους του εαυτού μου, όπως και «Το αλυσοπρίονο» δεν το έγραψα εκ μέρους του ΣΥΡΙΖΑ): Μετά το 1974 στην Ελλάδα είχαμε χιλιάδες πράξεις διαμαρτυρίας — αναπόφευκτα, πάμπολλες στρέφονταν εναντίον δημοκρατικά εκλεγμένων οργάνων και των αποφάσεών τους. Το πώς τις αξιολογούμε εξαρτάται, για μένα, από πολλά: το περιεχόμενο, τη μορφή, τη βιαιότητα, το δίκιο ή το άδικο, τη νομιμοποίηση του οργάνου και της διαμαρτυρίας. Το να τις αποδοκιμάσουμε συλλήβδην μου φαίνεται δηλωτικό μιας (αντιδημοκρατικής εν τέλει, εν ονόματι της δημοκρατίας) στάσης, αλλά και εκτός πραγματικότητας: σαν τον Κ. Λάσκαρη, που κατήργησε την πάλη των τάξεων. Συνέχεια ανάγνωσης

Μ. Ραχόι: Ένας πρόεδρος υπακούει στο γραπτό σενάριο

Standard

του Αλφρέδο Σεράνο Μανθίγια

μετάφραση: Κρίτων Ηλιόπουλος

 MarianoRajoyΟ Ραχόι ήταν ξεκάθαρος. Όπως συνήθως, τις ελάχιστες φορές που εμφανίζεται δημοσίως, ο ισπανός πρόεδρος δεν απευθύνεται στους πολίτες. Τα λόγια του έχουν έναν αποδέκτη που δεν είναι ούτε κατά διάνοια η πλειονότητα των ανθρώπων που ζουν στην Ισπανία, που υποφέρουν από την ανεργία και χάνουν το δικαίωμά τους στα βασικά κοινωνικά αγαθά (παιδεία και υγεία). Αντιθέτως, ο Ραχόι προτιμάει να απευθύνεται στο 0,00001%, με άλλα λόγια στις ιδιωτικές τράπεζες, στο πολυεθνικό κεφάλαιο, στην Τρόικα και, πιο ειδικά, στη Μέρκελ. Ήταν έντονα αναμενόμενη η εμφάνιση του προέδρου της κυβέρνησης, έπειτα από τις τελευταίες δηλώσεις του υπεύθυνου οικονομικών του Λαϊκού Κόμματος (Partido Popular) Μπάρθενας, ο οποίος τώρα βρίσκεται στη φυλακή, και που συνδέουν άμεσα τον Ραχόι με το σκάνδαλο της αποδοχής χρημάτων από παράνομες δωρεές. Αυτή τη φορά ο Ραχόι δεν εμφανίστηκε στην τηλεόραση όπως είχε κάνει την τελευταία φορά, πριν από πέντε μήνες. Τώρα βγήκε από σπόντα, δίπλα στον πολωνό πρωθυπουργό, και απάντησε μόνο σε δύο ερωτήσεις προσχεδιασμένες, χωρίς να επιτρέψει σε κανέναν να τον φέρει σε δύσκολη θέση. Ο Ραχόι δεν ξέφυγε από το γραπτό σενάριο. Απάντησε στην πρώτη ερώτηση διαβάζοντας ένα κείμενο. Στη δεύτερη ερώτηση, η απάντηση ήταν ίδια με την προηγούμενη. Όλα περιστρέφονταν γύρω από μια φράση τόσο κενή όσο και η δημοκρατία στην Ισπανία: «Το κράτος δικαίου δεν υποκύπτει σε εκβιασμούς». Συνέχισε να αραδιάζει άφθονους ευφημισμούς, με έναν κυνισμό γενικευμένο, μιλώντας για σεβασμό στην πολιτική σταθερότητα και στις μεταρρυθμίσεις που γίνονται. Και σ’ αυτό, πράγματι, ήταν πολύ ειλικρινής. Ο Ραχόι εξακολουθεί να παραμένει πιστός στους δικούς του, σ’ εκείνους που τον δεσμεύουν να συνεχίσει την επιβολή της σταθερότητάς του: τη σταθερότητα του δείκτη επικινδυνότητας της οικονομίας, τη σταθερότητα της ανεργίας, τη σταθερότητα της αφαίρεσης κοινωνικών δικαιωμάτων, τη σταθερότητα του πληθωρισμού, για να μην θιχτεί το χρηματιστηριακό κεφάλαιο. Αυτή είναι η θεσμική σταθερότητα που θέλει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός στην Ευρώπη. Η σταθερότητα μιας δημοκρατίας κατ’ επίφαση, μιας δημοκρατίας χωρίς λαό, με την εξουσία στα χέρια μόνο ελάχιστων. Συνέχεια ανάγνωσης

Συνταγματικές εκτροπές και (αντι)συνταγματικές προτροπές

Standard

Η JPMorgan, η δραχμή και η συνηγορία της υπέρ της κυβέρνησης

 

                                                                    του Βασίλη Δρουκόπουλου

 «Το κεφάλαιο πρέπει να αυτοπροστατεύεται με σταθερό τρόπο…Τα χρέη πρέπει να εισπράττονται και τα δικαιώματα κατάσχεσης για τα δάνεια και τις υποθήκες πρέπει να ασκούνται όσο το δυνατό πιο νωρίς. Όταν μέσω της νομικής διαδικασίας οι κοινοί άνθρωποι έχουν χάσει τα σπίτια τους θα αποδειχθούν περισσότερο πειθήνιοι και πιο εύκολα θα κυβερνώνται από το δυνατό χέρι του νόμου που θα εφαρμόζεται από την κεντρική αρχή των κορυφαίων τραπεζιτών. Οι άνθρωποι χωρίς σπίτια δεν θα ερίζουν με τους ηγέτες τους. Αυτό είναι γνωστό στα άτομα με αρχές που έχουν αναλάβει να σχηματίσουν έναν ιμπεριαλισμό του καπιταλισμού που θα κυβερνά τον κόσμο. Με το να διχάζουμε τους ανθρώπους μπορούμε να τους κάνουμε να καταναλώνουν την ενέργειά τους στο να κατατρίβονται σε θέματα χωρίς σημασία για μας εκτός από να δρουν ως δάσκαλοι της κοινής αγέλης».

(Αποδίδεται στον John Pierport Morgan, 1837-1913).

 «Χέρι βοηθείας»: ο μπαρμπα-Σαμ και ο J.P. Morgan  κωπηλατούν. Το πελώριο μέγεθος του Morgan αντανακλά το ανάστημά του και τη σημασία των τραπεζικών δραστηριοτήτων του στις ΗΠΑ.  Πολιτική γελοιογραφία (Puck Magazine, 26.4.1911), που παρωδεί τον ομότιτλο πίνακα του Emile Renouf, 1881 (βλ. παρακάτω)

«Χείρα βοηθείας»: ο μπαρμπα-Σαμ και ο J.P. Morgan κωπηλατούν. Το πελώριο μέγεθος του Morgan αντανακλά το ανάστημά του και τη σημασία των τραπεζικών δραστηριοτήτων του στις ΗΠΑ. Πολιτική γελοιογραφία (Puck Magazine, 26.4.1911), που παρωδεί τον ομότιτλο πίνακα του Emile Renouf, 1881 (βλ. παρακάτω)

Είναι ευρύτατα γνωστές οι πηγές της υποστήριξης από το εξωτερικό προς τη σημερινή κυβέρνηση Σαμαρά, όπως εξάλλου και προς όλες τις προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις. Εκείνο που μάλλον δεν έχει διαδοθεί πιο πλατιά είναι η συγκεκριμένη υποστήριξη, άμεση και έμμεση, που έχει λάβει η κυβέρνηση Σαμαρά από τη JPMorgan Chase & Co. (JPMorgan στο εξής) που συμβαίνει να είναι ο μεγαλύτερος χρηματοπιστωτικός όμιλος των ΗΠΑ, δεύτερος στον κόσμο, με ενεργητικό 2,5 τρις δολάρια και με 260.000 υπαλλήλους στις 60 χώρες που δραστηριοποιείται.

allos droukopoulos

Emile Renouf, «Χείρα βοηθείας», 1881

Η πιο πρόσφατη παρέμβαση της JPMorgan ήταν η συμπαράσταση που εκδήλωσε για την απόφαση κλεισίματος της ΕΡΤ. Μιας απόφασης που δεν φαίνεται να συνιστά πολιτικό «ατύχημα» και που αξίζει το ρίσκο που αναλαμβάνεται, όπως ισχυρίστηκε μεταξύ άλλων (http://news.in.gr, 14.6.2013). Τι ειρωνεία λοιπόν που η JPMorgan που κόπτεται τώρα για την αποφασιστικότητα που δείχνει η κυβέρνηση, η ίδια η JPMorgan στις αρχές του 2012 να έχει ποντάρει στη χρεοκοπία της Ελλάδας και στην επιστροφή στη δραχμή! Η Ημερησία της 14.1.2012 σε άρθρο συνεργάτη της αναφέρει:
«Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η JP Morgan, η παγκοσμίως γνωστή επενδυτική τράπεζα, προτείνει στους πελάτες της να επενδύσουν στο ελληνικό real estate κατά την τρέχουσα περίοδο. Η πρόταση αυτή είναι μέσα στις τρεις καλύτερες επενδυτικές προτάσεις της εταιρείας και στηρίζεται στην πιθανότητα χρεοκοπίας της Ελλάδας. Οι αναλυτές της JP Morgan συστήνουν στους πελάτες τους που έχουν οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν ακίνητα στην Ελλάδα (εξοχικά, οικόπεδα κατά κύριο λόγο) αλλά με δάνειο που θα πάρουν από ελληνική τράπεζα. Η πρόταση αυτή γίνεται με το σκεπτικό ότι στην επενδυτική τράπεζα θεωρούν σίγουρη τη χρεοκοπία της Ελλάδας και την επιστροφή στη δραχμή, ποντάρουν στην αλλαγή του δανείου στο νέο νόμισμα, το οποίο θα υποτιμηθεί. Μ’ αυτό το σενάριο οι αγοραστές ακινήτων θα μπορούν να αποπληρώσουν το δάνειο που πήραν με τα μισά ή και λιγότερα χρήματα. Μάλιστα, οι [] dealers της JP Morgan θεωρούν σίγουρη αυτή την επενδυτική επιλογή και “σπρώχνουν” τους πελάτες τους προς την Ελλάδα. Τους λένε, δε, ότι θα έχουν διπλό κέρδος: Και από το δάνειο αλλά και από την τιμή του ακινήτου, καθώς οι τιμές έχουν ήδη υποχωρήσει σημαντικά, κυρίως για τα ακριβά σπίτια. Θα αγοράσουν δηλαδή π.χ. ένα εξοχικό αξίας 2 εκατ. ευρώ το 2008 σήμερα στην τιμή του 1,3 εκατ. ευρώ. Θα πάρουν δάνειο από ελληνική τράπεζα σε ευρώ και θα ποντάρουν στη χρεοκοπία. Μόλις συμβεί αυτό και το δάνειο δραχμοποιηθεί θα μπορούν να το “αγοράσουν”, κοινώς να το αποπληρώσουν με λιγότερα χρήματα λόγω της υποτίμησης που θα ακολουθήσει. Η πρόταση αυτή μπορεί να είναι ένα σενάριο που ενέχει το κίνδυνο να μην καταρρεύσει η Ελλάδα, ωστόσο, και πάλι οι πελάτες της JP Morgan δεν βγαίνουν χαμένοι, αν επενδύσουν στο ελληνικό real estate σε μια περίοδο αποκλιμάκωσης των τιμών» (http://www.imerisia.gr). Συνέχεια ανάγνωσης

Εξελληνισμός και αλβανική εθνική αυτοπεποίθηση

Standard

 ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

Περικλής Παπανδρέου

Ο Περικλής Παπανδρέου

Τον Απρίλιο του 2011 έφυγε από τη ζωή ο Περικλής Παπανδρέου. Βίαια, ακατανόητα. Όλοι εμείς που τον γνωρίσαμε και τον ζήσαμε, μείναμε πίσω με αναπάντητα ερωτήματα. Με τις αναμνήσεις από έναν χαρισματικό άνθρωπο, από έναν βίο που δεν σπαταλήθηκε, αλλά αφιερώθηκε σε ό,τι πραγματικά αξίζει, μια διαρκής αναζήτηση νοήματος. Παλαιότερα, αυτό το νόημα είχε βρεθεί στην πολιτική δράση. Πιο πρόσφατα, η αναζήτησή τον οδήγησε στο Λονδίνο όπου εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του. Η μελέτη του αυτή, με τίτλο Παιδιά της μετανάστευσης στην Αθήνα. Η πολιτική του ανήκειν και οι σκοτεινές πλευρές της προσαρμογής (μετ. Πελαγία Μαρκέτου, εκδ. νήσος) κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες. Πολλοί ίσως ανακαλύψουν στο βιβλίο έναν οξυδερκή κοινωνικό επιστήμονα, ήταν, όμως, πολύ περισσότερα από αυτό…

 Πολυμέρης Βόγλης 

  του Περικλή Παπανδρέου

Έργο του Τζέικομπ Λώρενς από τη σειρά «Μετανάστευση», 1940-41

Έργο του Τζέικομπ Λώρενς από τη σειρά «Μετανάστευση», 1940-41

 Από τις προηγούμενες σχετικές έρευνες απουσιάζει ακριβώς η οπτική γωνία των μεταναστών μαθητών, και μάλιστα όχι μόνο για αυτό καθαυτό το ζήτημα της «σημαίας» αλλά και για τη σχέση του με το ευρύτερο ζήτημα της θέσης τους στην ελληνική κοινωνία. Μια ευκαιρία να καλυφθεί αυτό το κενό πρόσφεραν οι μετανάστες μαθητές που συμμετείχαν στην παρούσα μελέτη και οι αφηγήσεις τους για τις αντιπαραθέσεις γύρω από τη «σημαία». Το 2005, όταν πήρα συνέντευξη από τον Κώστα, μαθητή ΤΕΕ με ελληνικές ρίζες γεννημένο στην Αλβανία, φάνηκε πως οι «διενέξεις για τη σημαία» είχαν χάσει την ορμή τους, στα περισσότερα σχολεία τουλάχιστον. Ωστόσο, η αντιπαράθεση εξακολουθούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην πλαισίωση της σκέψης των μεταναστών μαθητών:

 «Κώστας: Βασικά εδώ έγινε συζήτηση για τη σημαία, αν θα τη σηκώσουνε οι Αλβανοί. Ήτανε να τη σηκώσει μια Αλβανίδα. Την 28η Οκτωβρίου, πότε ήτανε. Ήτανε ένας Έλληνας τώρα και αρπάχτηκε επειδή ήτανε να τη σηκώσει μια Αλβανίδα, βασικά κι εγώ άμα ήμουνα το ίδιο θα ’κανα. Πήγαινε στο γραφείο και έκανε φασαρία, έβαζε ιδέες στους άλλους.

Ερ.: Αυτός είναι ο δεύτερος καλύτερος μαθητής;

Κώστας: Όχι, αυτός είναι από τους χειρότερους μαθητές. Αυτός ήθελε να είναι Έλληνας αυτός που θα σηκώσει τη σημαία. Οι άλλοι λέγανε ο νόμος λέει ο καλύτερος μαθητής χωρίς διάκριση εθνικότητας. Δεν λέει ο καλύτερος έλληνας μαθητής. Γι’ αυτό λέει μπορεί να πάρει και ο Αλβανός τη σημαία, και έλεγε αυτός απειλούσε θα φέρω εδώ, θα γίνει χαμός σχολείο και αυτά, δυο τρία άτομα πήραν το μέρος του. Ε μετά, με τις μέρες ξεχάστηκε το θέμα. Τελικά, η Αλβανίδα σήκωσε τη σημαία. Κουβεντιάστηκε το θέμα και οι πιο πολλοί ήτανε με το μέρος του ανοικτόμυαλου. Δηλαδή έλεγαν οι πιο πολλοί άσε τη κοπέλα να σηκώσει τη σημαία. Οι καθηγητές πάλι ήταν με την Αλβανίδα. […] Η κοπέλα [η Αλβανίδα] δεν το ’χε πάρει προσωπικά, δεν νομίζω ότι για αυτή η σημαία ήταν κάτι, αντίθετα είχε πει στο παιδί αυτό: αν θες παρέα, θα σου φέρω παρέα για υπεράσπιση. Η οποία παρέα θα ήταν Αλβανοί και αυτοί. Άρα αυτό δείχνει ότι πιο πολύ σαν υποχρέωση το είχε, παρά σα θέλημα». Συνέχεια ανάγνωσης

Το Ταξίμ και η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου

Standard

Από τον αγώνα για την πόλη, στην ανατρεπτική γιορτή

 

της Φωτεινής Μαργαρίτη

taxim 1 copy

Η χειραφετημένη ατομικότητα διεκδικεί δημόσιους χώρους που ενώνουν: «Να ζεις σαν ένα δέντρο μόνος και ελεύθερος, να ζεις με τους συντρόφους σου όπως τα δέντρα ενός δάσους», Ναζίμ Χικμέτ. Eικόνα από μια γιορτή, ένα βράδυ στην πλατεία Ταξίμ. F/M, 15.7.2010.

Το σχέδιο για την δραστική ανάπλαση του Ταξίμ στην Κωνσταντινούπολη (εκτεταμένη πεζοδρόμηση της πλατείας και υπογειοποίηση της κίνησης των τροχοφόρων, οικοδόμηση ενός νεο-οθωμανικού θεματικού πάρκου στη θέση του Γκεζί κλπ.) ήταν η απαρχή μιας απρόβλεπτης πολιτικής κρίσης. Έφερε στο προσκήνιο ένα θέμα αιχμής που δεν περιορίζεται στην Τουρκία. Οι πόλεις γίνονται πλέον το κυρίαρχο θέμα πολιτικών θρύλων εν εξελίξει, όπως θα επισημάνει και το πρωτοσέλιδο κύριο θέμα της International Herald Tribune (Michael Kimmelman, «Η δύναμη του δημόσιου χώρου», 8-9.6.2013).

Η πλατεία Ταξίμ είναι το κέντρο του κέντρου της Κωνσταντινούπολης, χώρος με ετερόκλητη αστική ταυτότητα, που δέχεται καθημερινά πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Είναι επίσης χώρος μεγάλων πολιτικών και άλλων συγκεντρώσεων, οι οποίες προβλέπεται να μετακομίσουν στο Yenikapi, στη νέα πλατεία αντι-Ταξίμ. Όπως φάνηκε ήδη με την απαγόρευση της συγκέντρωσης της τελευταίας Πρωτομαγιάς, η ανάπλαση της πλατείας συμβαδίζει με το σχέδιο κάθαρσης και ελέγχου του δημόσιου χώρου.

Το Ταξίμ είναι το τελευταίο επεισόδιο ενός ευρύτερου πολεοδομικού σχεδίου και μεγάλων έργων στην πόλη. Μεταξύ άλλων: Το νέο (τρίτο) διεθνές αεροδρόμιο (με πρόβλεψη να είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο). Τη διάνοιξη του εναλλακτικού ως προς τον Βόσπορο καναλιού, την τρίτη γέφυρα του Βοσπόρου, το στάδιο και το ολυμπιακό χωριό για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2020, στους οποίους η Κωνσταντινούπολη είναι υποψήφια. Το οικονομικό χρηματιστηριακό κέντρο (Atasehir) και δύο νέες πόλεις στην ασιατική ακτή. Σημειωτέον πως στην ίδια περιοχή, το μελλοντικό τζαμί Camlica, έκτασης 50.000 τ.μ. και ικανό να δεχθεί 30.000 πιστούς, θα έχει τον πιο ψηλό μιναρέ του κόσμου. Συνέχεια ανάγνωσης

Αντίσταση ή υπακοή;

Standard

22 Iουλίου: 70 χρόνια από τη μαζικότερη αντιστασιακή κινητοποίηση της Κατοχής

 

του Μενέλαου Χαραλαμπίδη

 8888888888888888888888Σπάνια βλέπουμε την Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής ως ένα τεράστιο ηθικό, πολιτικό και ψυχολογικό δίλλημα που έθεσε τις επιλογές, διαμόρφωσε τις συνειδήσεις και καθόρισε τις ζωές των ανθρώπων: Αντίσταση ή υπακοή; Δράση ή αναμονή; Τον πρώτο χρόνο της Κατοχής, κάθε αντίσταση ενάντια στον κατακτητή φαινόταν μάταιη. Ο αήττητος στρατός της ναζιστικής Γερμανίας κατέλαβε αστραπιαία σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Οι υποστηρικτές της υπακοής απέναντι στους κατακτητές και της στάσης αναμονής έως τη λήξη του πολέμου δικαιώνονταν από τις εξελίξεις. Η κατάσταση επιδεινώθηκε με το ξέσπασμα του κατοχικού λιμού. Η τρομοκρατία της πείνας και των 50.000 περίπου νεκρών, διέγραψε το δίλλημα αυτό από τις σκέψεις των λιμοκτονούντων Αθηναίων. Τα λαϊκά στρώματα γνώρισαν την απόλυτη ανθρωπιστική κρίση της βιολογικής εξόντωσης, τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης εξανεμίζονταν από τον πληθωρισμό και η ακίνητη περιουσία της πωλούνταν στους μαυραγορίτες, ακόμη και μερίδα των μεγαλοαστών του Μεσοπολέμου έχασε τις επιχειρήσεις της που έκλειναν λόγω των τεραστίων ελλείψεων σε πρώτες ύλες και εμπορεύματα. Η πλήρης εξαθλίωση βύθιζε την ελληνική κοινωνία σε αδράνεια. Η καθημερινότητα αναλωνόταν στην προσπάθεια εξεύρεσης τροφίμων. Φαίνεται λοιπόν ότι είχε δίκιο ο Γιόζεφ Γκαίμπελς, όταν έγραφε στο ημερολόγιό του:  «Οι κάτοικοι των κατεχόμενων περιοχών είναι βουτηγμένοι στις υλικές έγνοιες. Η πείνα και το κρύο είναι στην ημερήσια διάταξη. Άνθρωποι που η μοίρα τους έχει χτυπήσει τόσο σκληρά, σε γενικές γραμμές δεν κάνουν επαναστάσεις».[1]

Η εξέλιξη που ανέστρεψε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, που επανέφερε το δίλημμα αντίσταση ή υπακοή, δεν ήταν η απόλυτη απόγνωση και εξαθλίωση του πληθυσμού, αλλά η εμφάνιση της οργανωμένης αντίστασης. Στην Αθήνα, από την άνοιξη του 1942, με την ύφεση του λιμού, οι αντιστασιακές οργανώσεις δραστηριοποιούμενες στους χώρους εργασίας και εκπαίδευσης, κατάφεραν να κινητοποιήσουν μια κρίσιμη μάζα ανθρώπων, που αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη του μαζικότερου αντιστασιακού κινήματος πόλεων πανευρωπαϊκά. Οι συνεχείς μικρές και μεγάλες κινητοποιήσεις έφτασαν στο απόγειό τους τον Φεβρουάριο-Μάρτιο  του 1943, όταν ο αγώνας ενάντια στην πολιτική επιστράτευση οδήγησε στην απόσυρσή της και την αποφυγή της αποστολής δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων στα γερμανικά εργοστάσια για καταναγκαστική εργασία.[2] Η μεγάλη νίκη της Αντίστασης, σε συνδυασμό με την κατάρρευση της φασιστικής Ιταλίας, αναπτέρωσε τις ελπίδες του κατεχόμενου λαού. Η Αντίσταση κέρδιζε ανέλπιστες, μέχρι πριν λίγους μήνες, νίκες, πείθοντας όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού για το αναγκαίο της δράσης της. Το δίλημμα αντίσταση ή υπακοή έμπαινε ξανά με διαφορετικούς πλέον όρους. Συνέχεια ανάγνωσης