Τι ψάχνει η σύγχρονη λογοτεχνία στην ιστορία;

Standard

 Σκέψεις πάνω στο έργο της Μάρως Δούκα

της Άννας Μαρίας Δρουμπούκη

 

«Άτιμο πράγμα η Ιστορία. Πέφτει πάνω στη ζωή και την πλακώνει».

Σοφία Νικολαΐδου, Απόψε δεν έχουμε φίλους.[1]

Μάρω Δούκα

Μάρω Δούκα

Η ελληνική πεζογραφία τείνει τα τελευταία χρόνια να αναπτύξει μια προνομιακή σχέση με την ιστορική αναπαράσταση: Από τους διωγμούς των Εβραίων της Θεσσαλονίκης με την Εβραία Νύφη του Δαβέττα, τον Εμφύλιο και τις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης μέχρι τις ελληνικές κοινότητες της Μικράς Ασίας και της Οδησσού, τον Εθνικό Διχασμό, το Βυζάντιο, τους Τουρκοκρητικούς (Αθώοι και φταίχτες, Μάρω Δούκα) και τον Αγώνα του 1821 (Ρέα Γαλανάκη). Η λίστα είναι μακρά, ιδιαίτερα για όσους από εμάς ασχολούμαστε με τη δεκαετία του ‘40: Πολιορκία, Ιαγουάρος του Κοτζιά, το Κιβώτιο του Αλεξάνδρου, το Πένθιμο Εμβατήριο του Πατατζή, η Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα της Ζέη ή η Κάθοδος των Εννιά και η Ορθοκωστά του Βαλτινού…

Συγγραφείς που θεωρήθηκε ότι «παρεκκλίνουν» και δεν ακολούθησαν τον δρόμο της υπεράσπισης των κομματικών ιδανικών στη γραφή τους, όπως ο Άρης Αλεξάνδρου και ο Δημήτρης Χατζής, έπιασαν το νήμα της ιστορίας, άλλοτε με συνέπειες και άλλοτε με προσωπικές ματαιώσεις. Ο πρώτος έγραψε τα ποιήματά του και το θεατρικό του έργο Αντιγόνη εκτοπισμένος στη Μακρόνησο και απομονωμένος από τους συνεξόριστούς του. Αρκετά χρόνια αργότερα, στο Παρίσι πια, έγραψε ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα της νεότερης ελληνικής πεζογραφίας, το συγκλονιστικό Κιβώτιο. Όσο για τον Δημήτρη Χατζή, το διήγημά του «Ανυπεράσπιστοι», δημοσιευμένο στην Επιθεώρηση Τέχνης το 1964, προκάλεσε την αντίδραση του κομματικού μηχανισμού. Ο Δημήτρης Ραυτόπουλος μας θυμίζει ότι ο ταγματάρχης του Δημοκρατικού Στρατού Ασπροπόταμος το χαρακτηρίζει «φιλολογικό φτύσιμο, που καλά θα ’κανε ο άκαπνος συγγραφέας να το κρατήσει για τον εαυτό του». Ο κομματικός «Λογοτεχνικός κύκλος» που συνεδρίασε εσπευσμένα έκρινε ότι το διήγημα «Ανυπεράσπιστοι» του Δ. Χατζή φανερώνει υποχώρηση του συγγραφέα στην πίεση της αστικής ιδεολογίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένας σαιξπηρικός κλόουν στην Άγρια Δύση

Standard

 της Έλενας Πατρικίου

elena-4«Τι είναι ένας νέγρος; Και, καταρχάς, τι χρώμα έχει;» Στους Νέγρους του Ζαν Ζενέ, οι μαύροι παίζουν τους λευκούς που παίζουν τους μαύρους. Oι εξουσιαζόμενοι μαύροι παίζουν τους εξουσιαστές λευκούς που παίζουν τους ταπεινωμένους μαύρους. Οι Νέγροι δεν είναι ένα έργο για τον ρατσισμό ή την αποικιοκρατία. Κι ο Μοναχικός καβαλάρης δεν είναι μια ταινία για τους Ινδιάνους και την κατάκτηση της μακρινής Δύσης. Δεν είναι γουέστερν· είναι μια ταινία πάνω στην αισθητική των γουέστερν. Δεν είναι ιστορική ταινία, είναι μια ταινία πάνω στην αισθητική που διαμόρφωσε ο κινηματογράφος για την αμερικανική ιστορία. Ο Μοναχικός καβαλάρης είναι μια παιχνιδιάρικη μετα-ταινία, που μιλάει πολύ σοβαρά (με τη θανάσιμη σοβαρότητα που μόνον ο παιγνιώδης καλλιτέχνης μπορεί να έχει) για το αμερικανικό παρόν. Και, ίσως, για το μέλλον όλων μας.

Οι «σοβαροί» κριτικοί κατηγόρησαν την ταινία για τον μη ρεαλιστικό τρόπο με τον οποίο αναπαριστά τον ινδιάνο πρωταγωνιστή της και για έλλειψη αυθεντικής «ινδιανικότητας». Αλλά η παγίδα της ταινίας βρίσκεται ακριβώς εδώ: παιγμένος από τον Ντεπ, μ’ αυτήν την εκπληκτική επιθανάτια μάσκα από ξεραμένο ασβέστη και κλοουνίστικες μαύρες γραμμές, και μ’ αυτό τον ανιστορικό κεφαλόδεσμο πάνω στον οποίο, αντί για φτερά αετών, βρίσκεται εγκατεστημένο ένα νεκρό κοράκι, ο Τόντο απέκτησε τη μόνη δυνατή υπόσταση που μπορεί να έχει ένας Ινδιάνος στον κινηματογράφο: απέκτησε αισθητική πραγματικότητα. Στο τηλεοπτικό πρωτότυπο του ’50, ο Τόντο έμοιαζε ντυμένος με αποκριάτικη στολή ερυθρόδερμου για σχολικές γιορτές της Ημέρας των Ευχαριστιών. Στην κινηματογραφική του επανερμηνεία, ο Τόντο του Ντεπ είναι η ενσάρκωση του απόλυτου κλόουν. Ο Τόντο του Ντεπ και του Βερμπίνσκι είναι ένας κλόουν που έχει επιζήσει από τη γενοκτονία των δικών του, που κουβαλάει το μέρος της ενοχής που του αναλογεί για τη γενοκτονία των δικών του. Αυτός ο Τόντο είναι η απάντηση ενός ηθοποιού στο ερώτημα του Αντόρνο: «Υπάρχει ποίηση μετά το Άουσβιτς;».

elena1Ασφαλώς ο Γκορ Βερμπίνσκι δεν ήθελε να φτιάξει ένα ριμέικ του τηλεοπτικού Lone Ranger: το κόκκινο μπαλόνι της πρώτης σκηνής είναι μια σαφής υπενθύμιση του Κόκκινου μπαλονιού του Albert Lamorisse. Το αγοράκι που μπαίνει στο λουναπάρκ ντυμένο καουμπόης και συναντάει τον γέρο Τόντο στην τέντα με τα ιστορικά ταμπλώ-βιβάν (σαν μεγεθυμένες εικόνες από View-Master) είναι ο μόνος «σοβαρός» πρωταγωνιστής της ταινίας και ταυτόχρονα ο υποδειγματικός θεατής της. Το αγόρι «πετάει» πάνω από την σύγχρονη αμερικάνικη ζωή, κρατώντας ως «κόκκινο μπαλόνι» την διήγηση του Τόντο για το αμερικάνικο παρελθόν. Αλλά ο αυτός ο γερασμένος Τόντο δεν είναι ένα εθνολογικό κατάλοιπο, είναι ένας κλόουν του Λούνα Παρκ. Τι είναι σήμερα ένας Ινδιάνος, ένα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος απομεινάρι, ό,τι διασώθηκε από την βία της αποκοιοκρατίας και των ιδεολογικών χειρισμών της, ή ο μόνος άνθρωπος που μπορεί να πει την αλήθεια, μια αλήθεια που για να είναι αληθινή πρέπει να είναι ειρωνική; Δεν είναι ο Ινδιάνος, προκειμένου να είναι αληθινός τουλάχιστον καλλιτεχνικά, ο απόλυτος κλόουν;

Το μακιγιάζ του γέρου Τόντο, κάτω από το οποίο δεν έχει μείνει ίχνος από την ώριμη καλλονή του Ντεπ, κατακρίθηκε επίσης ως ακραίο. Αλλά ακριβώς αυτή η οφθαλμοφανής αντιρεαλιστικότητα σε τι άλλο μπορεί να παραπέμπει παρά στο μακιγιάζ του Ντάστιν Χόφμαν γέροντα μιξο-Ινδιάνου από το Μεγάλο ανθρωπάκι του Άρθουρ Πεν; Το «μεγάλο ανθρωπάκι» είναι ο λευκός που έγινε Ινδιάνος, ο Ινδιάνος που επέζησε της μεγάλης σφαγής, ο άνθρωπος που δεν έχει πια φυλή. Συνέχεια ανάγνωσης

στα ενθέματα την κυριακή 28 ιουλίου

Standard

Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της Κυριακής 28 ιουλίου

Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Kείμενα των: Στέφανου Δημητρίου, Βάσως Κιντή, Μαρίας Καραμεσίνη, Στρατή Μπουρνάζου, Ελένης Βαρίκα, Συντακτικής Ομάδας των Ενθεμάτων, Άννας Μαρίας Δρουμπούκη, Έλενας Πατρικίου

 

Mora5Εμείς, ο λαός. Ο  καιρός στη στρατηγική της Αριστεράς. Ο Στέφανος Δημητρίου ξεκινάει από την έννοια του καιρού, όπως αυτή διατυπώνεται στον  Πολιτικό  του Πλάτωνος. Και εξηγεί γιατί τώρα είναι ο καιρός  για τον ΣΥΡΙΖΑ: «Το έγκαιρον της περίστασης, για τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι τώρα. Λίγο πριν, ήταν νωρίς. Πιο μετά, θα είναι αργά. Θα είναι ίσως αργά και για την κοινωνία και για τη Δημοκρατία, καθώς μπορεί να έχει συντελεσθεί η ριζοσπαστικοποίηση μεγάλου μέρους της εξαθλιούμενης μεσαίας τάξης προς την Άκρα Δεξιά».

Νέα επιστολή της Βάσως Κιντή. Η Βάσω Κιντή αντ-απαντά στον Στρατή Μπουρνάζο για το αλυσοπρίονο και τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία: Γράφει, μεταξύ άλλων: «Αγαπητέ Στρατή, […] η απόφαση της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ την οποία επικαλείσαι δεν υπεισέρχεται στις λεπτομέρειες των γεγονότων και στηρίχθηκε στην κρίση του πρύτανη κ. Θ. Πελεγρίνη, την οποία διαπιστώνω ότι εμπιστεύεσαι περισσότερο από τη δική μου μαρτυρία. Ίσως, δικαίως, δεδομένου ότι ο πρύτανης διοργάνωνε φιέστες αγανακτισμένων στα Προπύλαια με τον Νότη Μαριά και τη “Σπίθα”». H επιστολή δημοσιεύεται χωρίς νέα αντ-αντ-απάντηση του Στρ. Μπουρνάζου (και ενδεχόμενη αντ-αντ-αντ-απάντηση της Β. Κιντή).

Για την εισοδηματική στήριξη των ανέργων σε εποχή μαζικής ανεργίας και φτώχειας. Η Μαρία Καραμεσίνη γράφει για την εκτίναξη της ανεργίας στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της και τις συγκεκριμένες επιπτώσεις των μνημονιακών νόμων. Και καταλήγει με το ποιες μπορεί και πρέπει να είναι οι προτάσεις της Αριστεράς για το ζήτημα.

Το ανώτατο στάδιο του υποκόσμου. Ο Στρατής Μπουρνάζος εξηγεί τι σημαίνει η επίθεση Ζαρούλια εναντίον της Μαριάννας Δραγασάκη:: «Όλα, μα όλα, στη συγκεκριμένη τοποθέτηση της Ε. Ζαρούλια  παραπέμπουν ευθέως στη γλώσσα και τις μεθόδους εκβιασμού που χρησιμοποιούν οι συμμορίες: –Μη μας πας κόντρα, αλλιώς θα σου βγάλουμε τα «άπλυτα» στη φόρα, κι αν δεν έχουμε, θα βρούμε, ντε και καλά,  θα ανακαλύψουμε, θα φτιάξουμε για σένα, για τα παιδιά σου, για την οικογένειά σου. Ακούστε, αν δεν ακούσατε, την Ελένη Ζαρούλια, στη συγκεκριμένη επίθεση: αυτός είναι ο κόσμος, η φρασεολογία, το αποκρουστικό ήθος του υποκόσμου, με ή χωρίς το πρόσημο του νεοναζισμού».

Είδηση και σχόλιο. Η Κούνεβα, το εργατικό ατύχημα και το οργανωμένο έγκλημα. Η Ελένη Βαρίκα εξηγεί τη διαφορά είδησης και σχολίου με αφετηρία την καταδίκη της ΟΙΚΟΜΕΤ για την υπόθεση Κούνεβα: «Παρότι η υπάρχουσα νομοθεσία περί εργατικών ατυχημάτων επιτρέπει, μέσω αυτού του χαρακτηρισμού, να αποδοθούν ευθύνες στην επιχείρηση που καταδυναστεύει τις εργαζόμενες, παρότι πολύ σωστά η αγωγή αξιοποίησε αυτή τη δυνατότητα επαναφέροντας επί τάπητος μια εγκληματική πράξη που τέσσερα χρόνια παραμένει ατιμώρητη, παρότι –το κυριότερο– ο νόμος επιτρέπει να καλυφθούν τα υπέρογκα έξοδα των αλλεπάλληλων και εξαιρετικά επώδυνων θεραπειών, τις οποίες αντιμετώπισε και συνεχίζει να αντιμετωπίζει με θαυμαστό ηθικό σθένος η Κωνσταντίνα Κούνεβα, η επίθεση εναντίον της δεν είναι βέβαια ατύχημα, αλλά οργανωμένη εγκληματική πράξη».

Η Νίκη της Καλαμάτας. Η Συντακτική Ομάδα των Ενθεμάτων γράφει γιατί η ακύρωση του φεστιβάλ της Χρυσής Αυγής και η μεγάλη αντιφασιστική πορεία την Καλαμάτα αποτελούν σοβαρή ήττα των νεοναζιστών: «Όπως και να το κάνουμε, τα παλικάρια της φακής του Μιχαλολιάκου, που τρώνε σίδερα όταν έχουν απέναντί τους κανέναν μετανάστη, αδύναμο και δυστυχισμένο, λούφαξαν. Ευτυχώς, και είμαστε ασφαλώς πολύ χαρούμενοι γι’ αυτό. Όπως έλεγε και η ανακοίνωση του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα, για τα καμώματα του χρυσαυγίτη τοπικού βουλευτή Κουκούτση (που από το τηλέφωνο της Βουλής απειλούσε τους οργανωτές της πορείας), “οι ναζί, εκτός από καθάρματα, είναι και θρασύδειλοι καραγκιόζηδες”».

Τι ψάχνει η σύγχρονη λογοτεχνία στην ιστορία; Σκέψεις πάνω στο έργο της Μάρως Δούκα. Σκέψεις της Άννας  Μαρία Δρουμπούκη, με αφετηρία τους Αθώους και φταίχτες  της Μάρως Δούκα: «Η Μάρω Δούκα αναφέρει πως το μυθιστόρημα είναι προορισμένο από τη φύση του να συμπλέκεται ποιητικά με την ιστορία, μιλάει για το “επινοημένο με τις ποικίλες εκδοχές της πραγματικότητας”, για “μια επινοημένα μη επινοημένη αφήγηση”, ουσιαστικά μιλά δηλαδή για μια “ποιητική της ιστορίας” στην οποία “τα ιστορικά γεγονότα, αναπόσπαστα της βαθύτερης αιτίας του βιβλίου, δεν ανασύρονται για να υπηρετήσουν τη μυθοπλασία αλλά για να την εκθέσουν, διεκδικώντας διαβρωτικά τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο”. Μυθοπλασία και ιστορία λοιπόν γίνονται ένα».

Ένας σαιξπηρικός κλόουν στην Άγρια Δύση. Η Έλενα Πατρικίου γράφει για τον Τζόννυ Ντεπ ως μοναχικό καβαλάρη: «Ο γέροντας Τόντο ολοκληρώνει την τρελή του αφήγηση και φεύγει από το λουναπάρκ, φορώντας ένα φθαρμένο φράκο, κρατώντας μια ξεπατωμένη βαλίτσα: ένας Τσάπλιν εξωτικός και ταυτόχρονα οικείος. “Τι είναι ένας Ινδιάνος; Και, καταρχάς, τι χρώμα έχει;”. Θα άρεσε στον Σαίξπηρ αυτός ο Ινδιάνος κλόουν που έχει διαβάσει Άμλετ και τον διασκευάζει διαρκώς. “O χρόνος εξαρθρώθηκε», έλεγε ο Δανός. «Η φύση απορρυθμίστηκε”, λέει ο Ινδιάνος».

Στα «Ενθέματα» στο φύλλο της Κυριακής 21 Ιουλίου

Standard

 

Στα περίπτερα εντός της «Αυγής», στο μπλογκ τους (enthemata.wordpress.com), στο facebook (Enthemata Avgis) και στο twitter: @enthemata

Kείμενα των: Μάκη Κουζέλη, Στρατή Μπουρνάζου, Βάσως Κιντή, Αλφρέδο Σεράνο Μανθίγια, Βασίλη Δρουκόπουλου, Περικλή Παπανδρέου, Πολυμέρη Βόγλη, Φωτεινής Μαργαρίτη, Μενέλαου Χαραλαμπίδη, Γκεόργκι Μένταροφ

Ernst-3Με αφετηρία το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Κόμμα των μελών σημαίνει μέλη αλλά και κόμμα. Συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη. Ο Μάκης Κουζέλης γράφει για τις επιτυχίες και τις αδυναμίες του συνεδρίου, τον κόσμο του, τη συλλογικότητα, τη δημοκρατία, το από εδώ και πέρα: «Οι συνθήκες υπό τις οποίες θα κληθεί, αν κληθεί, η Αριστερά στην εξουσία θα είναι εξαιρετικά δύσκολες, συνθήκες κατάρρευσης της οικονομίας και της κοινωνίας. Χρειάζονται λοιπόν πολλά σε αυτή τη συνθήκη: πολιτική, στελέχη, θέσεις, συμμαχίες, διεύρυνση, αλλά και να ριζοσπαστικοποιείς τον κόσμο· όχι να απο-ριζοσπαστικοποιηθείς εσύ, αλλά να συνεχίζεις τη ριζοσπαστικοποίηση ευρύτερων μαζών».

Παραλειπόμενα του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ. Του Στρατή Μπουρνάζου. «Η τελευταία μέρα ήταν σημαντική για έναν ακόμα λόγο. Ψηφίστηκε, τότε, ένα καταστατικό που αποτελεί δημοκρατική κατάκτηση, από πολλές απόψεις, καθώς και σημαντικές τροπολογίες. Η τροπολογία, λ.χ., που προβλέπει ότι όλες οι σοβαρές πολιτικές αποφάσεις θα συζητιούνται, με ευθύνη της Κεντρικής Επιτροπής, στις οργανώσεις μελών, καθώς και εκείνη που ορίζει ότι οι βουλευτές αποδίδουν το σύνολο του μισθού τους στο κομματικό ταμείο και μισθοδοτούνται με βάση το ενιαίο μισθολόγιο που θα καταρτιστεί, αποτελούν σπουδαίες αποφάσεις για τη δημοκρατία και τη συλλογικότητα. Ψηφίστηκαν, και αποτελούν πλέον κομμάτι του καταστατικού».

Επιστολή της Βάσως Κιντή για τα γεγονότα της Πρυτανείας. Η Βάσω Κιντή απαντά στο άρθρο του Στρατή Μπουρνάζου «Το αλυσοπρίονο. Και το συνέδριο» στα προηγούμενα «Ενθέματα, στα  σχετικά με τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία: «Οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ενδιαφέρονταν να προστατεύσουν τους παρανομούντες φοιτητές που καταπατούσαν βάναυσα στοιχειώδη δικαιώματά μας και όχι εμάς τους καθηγητές που ήμασταν θύματα της αυθαιρεσίας. τους. Δεν θέλω να σκέφτομαι ότι στο καθεστώς που επαγγέλλεται ο ΣΥΡΙΖΑ θα αλωνίζουν ατιμωρητί ασύδοτες ομάδες κρούσης που θα τιμωρούν κατά βούληση όποιον αναγορεύουν σε εχθρό. Ούτε ότι θα θέλετε ακαδημαϊκούς δασκάλους που σκύβουν το κεφάλι εξευτελισμένοι και περιδεείς απέναντι στην αυθαιρεσία και τη βία ορισμένων φοιτητών τους».

Το αλυσοπρίονο, αριθμός 2. Απάντηση στη Βάσω Κιντή. Ο Στρατής Μπουρνάζος απαντάει στη Βάσω Κιντή σχετικά με τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Αθηνών. Γράφει: «Για το αλυσοπρίονο, βλ. εδώ). Για τους ψεκασμούς, έχω ιδία γνώση (και ίδιον φτάρνισμα): εκείνο το απόγευμα, η Βασιλική Κατριβάνου, βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ, είχε οσμή εντελώς διαφορετική από τη συνήθη».

Μ. Ραχόι: Ένας πρόεδρος υπακούει στο γραπτό σενάριο. Του Αλφρέδο Σεράνο Μανθίγια (μετάφραση: Κρίτων Ηλιόπουλος). «Ο Ραχόι ήταν ξεκάθαρος. Όπως συνήθως, τις ελάχιστες φορές που εμφανίζεται δημοσίως, ο ισπανός πρόεδρος δεν απευθύνεται στους πολίτες. Τα λόγια του έχουν έναν αποδέκτη που δεν είναι ούτε κατά διάνοια η πλειονότητα των ανθρώπων που ζουν στην Ισπανία, που υποφέρουν από την ανεργία και χάνουν το δικαίωμά τους στα βασικά κοινωνικά αγαθά (παιδεία και υγεία). Αντιθέτως, ο Ραχόι προτιμάει να απευθύνεται στο 0,00001%, με άλλα λόγια στις ιδιωτικές τράπεζες, στο πολυεθνικό κεφάλαιο, στην Τρόικα και, πιο ειδικά, στη Μέρκελ».

Συνταγματικές εκτροπές και (αντ)συνταγματικές προτροπές. Η JPMorgan, η δραχμή και η συνηγορία της υπέρ της κυβέρνησης. Του Βασίλη Δρουκόπουλου. Τι έλεγε ο JPΜorgan στα τέλη του 19ου αιώνα  για τις κατασχέσεις των σπιτιών και το πώς το κεφάλαιο πρέπει να αυτοπροστατεύεται και να κάνει τους ανθρώπους άβουλους. Και ο ρόλος της JPΜorgan σήμερα, τα παιχνίδια της με τη δραχμή και η υποστήριξή της στη κυβέρνηση Σαμαρά.

Εξελληνισμός και αλβανική εθνική αυτοπεποίθηση. Του Περικλή Παπανδρέου. «Τον Απρίλιο του 2011 έφυγε από τη ζωή ο Περικλής Παπανδρέου. Βίαια, ακατανόητα. Όλοι εμείς που τον γνωρίσαμε και τον ζήσαμε, μείναμε πίσω με αναπάντητα ερωτήματα. Με τις αναμνήσεις από έναν χαρισματικό άνθρωπο, από έναν βίο που δεν σπαταλήθηκε, αλλά αφιερώθηκε σε ό,τι πραγματικά αξίζει, μια διαρκής αναζήτηση νοήματος. Παλαιότερα, αυτό το νόημα είχε βρεθεί στην πολιτική δράση. Πιο πρόσφατα, η αναζήτησή τον οδήγησε στο Λονδίνο όπου εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του. Η μελέτη του αυτή, με τίτλο «Παιδιά της μετανάστευσης στην Αθήνα. Η πολιτική του ανήκειν και οι σκοτεινές πλευρές της προσαρμογής» (μετ. Πελαγία Μαρκέτου, εκδ. νήσος) κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες. Πολλοί ίσως ανακαλύψουν στο βιβλίο έναν οξυδερκή κοινωνικό επιστήμονα, ήταν, όμως, πολύ περισσότερα από αυτό… (Πολυμέρης Βόγλης)».

Το Ταξίμ και η υπεράσπιση του δημόσιου χώρου. Από τον αγώνα για την πόλη, στην ανατρεπτική γιορτή. Της Φωτεινής Μαργαρίτη: «Μοιάζει να ανοίγει το κεφάλαιο των πόλεων. Απέναντι σε στρατηγικές σχεδιασμού που θέλουν να μεταμορφώσουν το ετερόκλητο ανθρώπινο πλήθος σε «πειθαρχική» κοινωνία, αναπτύσσεται ήδη μια νέα αστική κουλτούρα πολιτικής ανυπακοής… Η χειραφετημένη ατομικότητα διεκδικεί δημόσιους χώρους που ενώνουν: «Να ζεις σαν ένα δέντρο μόνος και ελεύθερος, να ζεις με τους συντρόφους σου όπως τα δέντρα ενός δάσους» (Ναζίμ Χικμέτ)».

22 Iουλίου: 70 χρόνια από τη μαζικότερη αντιστασιακή κινητοποίηση της Κατοχής.Αντίσταση ή υπακοή; Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη. «Σπάνια βλέπουμε την Αντίσταση κατά την περίοδο της Κατοχής ως ένα τεράστιο ηθικό, πολιτικό και ψυχολογικό δίλλημα που έθεσε τις επιλογές, διαμόρφωσε τις συνειδήσεις και καθόρισε τις ζωές των ανθρώπων: Αντίσταση ή υπακοή; Δράση ή αναμονή;»

WEB ONLY – ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΜΠΛΟΓΚ ΤΩΝ «ΕΝΘΕΜΑΤΩΝ»

Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη Βουλγαρία: τα μήντια, οι ολιγάρχες και ο «νέος αντικομμουνισμός»: Tι συμβαίνει στη Βουλγαρία;  Του Γκεόργκι Μένταροφ (μετάφραση Μαρία Καλαντζοπούλου). «Η απελπισία του να ζητούν μια απ’ τα ίδια είναι χαρακτηριστική της σύγχρονης μετα-ιδεολογικής κατάστασης: μπορεί κανείς να αλλάξει τους πολιτικούς, αλλά όχι την πολιτική. Η δραματική έλλειψη φαντασίας δεν είναι ελάττωμα του λαού, αλλά μάλλον έγκειται στην αποτυχία της αριστεράς να δημιουργήσει μια εναλλακτική. Παρ’ όλα αυτά, μόνο στην (ανύπαρκτη ακόμα) ριζοσπαστική Αριστερά αντιστοιχεί το να γιατρέψει τις πληγές της μετα-πολιτικής και να σπάσει τον φαύλο κύκλο αμοιβαιότητας στην εφαρμογή της λιτότητας και των συντηρητικών πολιτικών».

 

Κόμμα των μελών σημαίνει μέλη, αλλά σημαίνει και κόμμα

Standard

Με αφετηρία το Ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ

 Συνέντευξη του Μάκη Κουζέλη

Γιόζεφ Νέμεθ Λάμπεθ, «Γυμνή πλάτη κόκκινου άντρα», 1912

Γιόζεφ Νέμεθ Λάμπεθ, «Γυμνή πλάτη κόκκινου άντρα», 1912

Ξεκινώντας, θα ήθελα ένα γενικό σου σχόλιο για το συνέδριο, στο οποίο ήσουν και σύνεδρος.

 Οι λόγοι για τους οποίους συγκλήθηκε το συνέδριο, πράγματι, ικανοποιήθηκαν. Και αυτό καταγράφηκε στις συνειδήσεις των συμμετεχόντων, αλλά και στους γύρω γύρω. Πέτυχε να είναι ένα συνέδριο ιδρυτικό, με την έννοια ότι ο ΣΥΡΙΖΑ που αντιστοιχεί σε αυτό που τον έκαναν τα αποτελέσματα των εκλογών έχει πλέον θεσμική υπόσταση. Ταυτόχρονα, στο συνέδριο φάνηκε –και θα φανεί και στο κόμμα το επόμενο διάστημα– ότι υπάρχουν δύο «κόσμοι»: αυτοί που ήταν ενταγμένοι από παλιότερα, σε προϋπάρχοντες κομματικούς σχηματισμούς, και εκείνοι που έχουν σχέση με αυτό το οποίο γίνεται σιγά σιγά ο ΣΥΡΙΖΑ τον τελευταίο χρόνο. Προφανώς υπάρχουν γεφυρώσεις και κοινά στοιχεία, αλλά η διάκριση είναι υπαρκτή.

Αυτός ο «δεύτερος κόσμος» εκπροσωπούνταν στους 3.500 συνέδρους;

 Σαφέστατα, όπως εκπροσωπούνταν και στη συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ, στα τέλη του 2012. Και νομίζω ότι τώρα είναι πιο κατασταλαγμένος ως προς το «θετικό σοκ» των εκλογών. Επειδή αναφέρθηκες στον αριθμό, βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον το ότι η συμμετοχή ήταν πραγματική: ο κόσμος βρισκόταν στην αίθουσα, παρακολουθούσε, συμμετείχε, μίλαγε με ενθουσιασμό, έγνοια, μερικές φορές και με θυμό, αλλά μίλαγε.

Μια δεύτερη διάκριση, μετά από αυτή που ανέφερα παραπάνω, είναι μεταξύ μεγαλύτερων και νεότερων ηλικιακά. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μια εξαιρετική νεολαία, και το είδαμε ξανά στο συνέδριο: νέους με ενθουσιασμό, που διαβάζουν, είναι έντονα πολιτικοποιημένοι, διαθέτουν θεωρητικό εξοπλισμό.

Μάκης Κουζέλης και Στρατής Μπουερνάζος, στο εντευκτήριο των "Ενθεμάτων"

Μάκης Κουζέλης και Στρατής Μπουερνάζος, στο εντευκτήριο των «Ενθεμάτων»

  Και επίσης είναι «κινηματίες»…

 Βέβαια. Και εκείνο που, κατά τη γνώμη μου, παντρεύει το παλιό κόμμα με το καινούργιο είναι ότι το καινούργιο έρχεται από την κινηματική πλευρά. Γι’ αυτό δεν φοβάμαι ότι θα γίνουμε «νέο ΠΑΣΟΚ». Η κινηματική προέλευση πολλών νέων μελών συνιστά ουσιώδες στοιχείο, και φτιάχνει πολλές ενδιαφέρουσες εσωτερικές διαφοροποιήσεις. Η κινηματική «συνιστώσα», ας την πούμε έτσι, και πιο νέα σε ηλικία είναι και συνδέεται με την αλματώδη αύξηση της απήχησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Για να ολοκληρώσω αυτό το πρώτο σχόλιο, θα έλεγα ότι είχαμε ένα συνέδριο πολύ ζωντανό, ίσως μάλιστα –κάπως ιδιότροπα– «υπερπολιτικοποιημένο». Είναι χαρακτηριστικό ίσως πως αυτή η «υπερπολιτικοποίηση» επενδύθηκε, κάπως μετατοπισμένα, στα διαδικαστικά θέματα. Είχαμε πάντως ένα συνέδριο επιτυχημένο, πολύ ζωντανό και πολύ αισιόδοξο.

 Και αν κάνουμε τη σύγκριση με τη συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ, κάποιους μήνες πριν;

Τα συνέδρια και οι συνδιασκέψεις είναι δύσκολο να συζητήσουν σε βάθος και να λύσουν κάτι, φτιάχνουν ωστόσο, και πολύ έντονα μάλιστα, μια ατμόσφαιρα. Ανάμεσα στη συνδιάσκεψη και το συνέδριο βλέπουμε λοιπόν μια αποσαφήνιση και ωρίμανση. Στη συνδιάσκεψη υπήρχε πολύ μεγάλη έγνοια του κόσμου να ενοποιηθούμε, να γίνουμε κόμμα των μελών, το «ένα μέλος, μία ψήφος». Αυτό που αποτελούσε κύρια αντίληψη στη συνδιάσκεψης, τώρα είναι κατακτημένο. Συνέχεια ανάγνωσης

Παραλειπόμενα του συνεδρίου

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

synedrioΔεν χρειάζεται, νομίζω, σε ένα σύντομο σχόλιο, να σταθώ στις πολιτικές αποφάσεις και τα μεγάλα επίδικα του συνεδρίου· για όλα αυτά γράφτηκαν, και θα γραφτούν, πολλά. Θα διατυπώσω λοιπόν μερικές σκέψεις για κάποια «παραλειπόμενα», διαδικασίες και τάσεις, ρητές και υπόρρητες — καταθέτοντας την αίσθησή μου ως σύνεδρος, τέσσερις συν μία μέρες, στο κλειστό του Π. Φαλήρου.

1. Ο αριθμός, 3.500 σύνεδροι, ήταν δύναμη και αδυναμία μαζί του συνεδρίου. Δύναμη, επειδή επέτρεψε μια ευρεία εκπροσώπηση, καθώς σύνεδροι ήταν κόσμος πολύς, και όχι μόνο τα στελέχη. Αδυναμία, επειδή με τέτοιους αριθμούς, όσες οργανωτικές μέριμνες κι αν ληφθούν –πολλώ δε μάλλον που οι μέριμνες αυτές ήταν μικρές– είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει συνεκτική συζήτηση.

2. Φυσικά υπήρχε πόλωση, υπήρχε πλειοψηφία και μειοψηφία, υπήρχαν ομαδοποιήσεις. Ομαδοποιήσεις υπαρκτές, αλλά ταυτόχρονα ρευστές. Το είδαμε κατεξοχήν στην εναρκτήρια ομιλία του Αλέξη Τσίπρα, που μπόρεσε να εκφράσει ένα «εμείς» ενωτικό και κινηματικό, συνεπαίρνοντας όλο το συνέδριο, εμπνέοντας και συγκινώντας — συναίσθημα που δεν έχει σχέση με τον αρχηγισμό ή την προσωπολατρία. Αναδείχθηκε όμως και σε άλλες στιγμές. Λ.χ. στα χειροκροτήματα στις τροπολογίες για ολική διαγραφή του χρέους (αναφέρω ως παράδειγμα, ακριβώς, ένα ζήτημα στο οποίο διαφωνώ), που ήταν πολύ ευρύτερα από τις δυνάμεις της Αριστερής Πλατφόρμας. Επίσης, σε ζητήματα δημοκρατίας ή γυναικείας αντιπροσώπευσης οι απόψεις δεν συστοιχίζονταν ευθύγραμμα με συνιστώσες, πλειοψηφίες και μειοψηφίες. Και πιστεύω ότι, στο νέο κόμμα των μελών, η ώσμωση, η επικοινωνία μεταξύ απόψεων και τάσεων –θεσμισμένων και μη– πρέπει να διατηρηθεί και να ενισχυθεί: αποτελεί πηγή πλούτου και δύναμης, όχι αδυναμίας.

3. Από την άποψη αυτή, τα χωριστά ψηφοδέλτια και η μη δυνατότητα «διαπίδυσης» (να μπορείς να ψηφίσεις και υποψήφιους από την «άλλη» λίστα) αποτελεί ένα από τα κακά σημεία του συνεδρίου. Χωρίς να αποτιμώ εδώ ευθύνες (κατά τη γνώμη μου, πάντως, υπάρχουν και στις δύο πλευρές), το αποτέλεσμα είναι σαφώς αρνητικό. Αν η ύπαρξη χωριστών λιστών αποτελεί δικαίωμα, η αναγωγή τους σε χωριστά ψηφοδέλτια μεγεθύνει διαφορές, ενώ η μη διαπίδυση περιχαρακώνει και φτωχαίνει, ανάγοντας σε υπέρτατο κριτήριο τη λίστα. Συνέχεια ανάγνωσης

Επιστολή της Βάσως Κιντή για τα γεγονότα της 8ης Ιουλίου στην Πρυτανεία

Standard

(η απάντηση του Στρατή Μπουρνάζου στο εδώ)

Λάβαμε, από τη Βάσω Κιντή, την ακόλουθη επιστολή:

karrrrΑγαπητέ Στρατή,

Η εικόνα που περιέγραψες στο άρθρο σου στα «Ενθέματα» της 14.7.2013 («Το αλυσοπρίονο. Και το συνέδριο», εδώ) είναι ανακριβής και ελλιπής. Ανακριβής, διότι η αστυνομία κλήθηκε στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών όχι την Τρίτη 9 του Ιούλη το μεσημέρι, αλλά τη Δευτέρα 8 Ιουλίου το πρωί. Αλυσοπρίονο (εάν υπήρξε — εγώ προσωπικά δεν το είδα) σίγουρα δεν χρησιμοποιήθηκε. Η σιδερένια πόρτα την οποία είχαν κλειδώσει οι φοιτητές για να εμποδίσουν την έξοδο των μελών του Συμβουλίου άνοιξε κανονικά όταν οι φοιτητές που μας κρατούσαν εγκλωβισμένους αποχώρησαν από παράπλευρη έξοδο. Συνελήφθησαν άλλοι φοιτητές που επιχειρούσαν νωρίτερα στον προαύλιο χώρο να παραβιάσουν με λοστό την πόρτα της αίθουσας όπου συνεδρίαζε το Συμβούλιο, έσπασαν την πινακίδα και προξένησαν εκτεταμένες φθορές. Στον χώρο των Προπυλαίων, όπου έφθασαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, δεν υπήρξε ψεκασμός ή βία.

Η εικόνα που περιγράφεις είναι επίσης ελλιπής. Παρέλειψες να αναφέρεις ότι η αστυνομία κλήθηκε διότι το Συμβούλιο του Ιδρύματος συνεδρίαζε υπό ομηρεία. Ότι μας απαγορεύθηκε η έξοδος από ομάδα φοιτητών που δεν εκπροσωπούσαν κανέναν πλην του εαυτού τους και δεν διέθεταν καμία απολύτως νομιμοποίηση (όχι ότι μπορεί ποτέ να νομιμοποιηθεί η καταπάτηση δικαιωμάτων). Ότι στον χώρο όπου μας κρατούσαν αποκλεισμένους μας έβριζαν χυδαιότατα («λαμόγια», «γερμανοτσολιάδες», «ξεφτιλισμένοι», «σιχαμένοι», «χούντα») και μας απειλούσαν. Ότι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ενδιαφέρονταν να προστατεύσουν τους παρανομούντες φοιτητές που καταπατούσαν βάναυσα στοιχειώδη δικαιώματά μας και όχι εμάς τους καθηγητές που ήμασταν θύματα της αυθαιρεσίας τους. Συνέχεια ανάγνωσης