Για την κομματικότητα της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη (ΔΝΛ): Ανακρίβειες και αποσιωπήσεις

Standard

(σχετικά με το άρθρο του Στ. Παναγιωτίδη «Ιστορία και προτιμήσεις. Το ζήτημα της αυτονομίας της Νεολαίας Λαμπράκη», «Ενθέματα», 4.8.2013. Απάντηση του Στ. Παναγιωτίδη,εδώ)

του Δημήτρη Παπανικολόπουλου και του Βασίλη Ρόγγα

DNL4

Ο Μίκης Θεοδωράκης στα Γιάννενα, στη Λέσχη Νεολαίας Λαμπράκη, σε προσυνεδριακή συγκέντρωση, Χειμώνας 1964. ΕΜΙΑΝ, Φωτογραφική Συλλογή Παναγιώτη Σταμάτη.

Πρώτον, δεν ισχύει ότι «ήδη από το 1963 […] η Νεολαία ΕΔΑ είχε αρχίσει να μαζικοποιείται έντονα». Η προσχώρηση των παράνομων Επονιτών το ’58 και οι προσχωρήσεις μελών μέχρι το ’63 δεν είναι τίποτα μπροστά στην οργανωτική έκρηξη μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη. Άλλωστε, η έκρηξη οφείλεται στην ίδρυση της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης (ΔΚΝΓΛ), και όχι στη μαζικοποίηση της Ν. ΕΔΑ. Και, ως γνωστόν, η ΔΚΝΓΛ αφενός επέδειξε ευελιξία ως προς τον τύπο ένταξης, αφετέρου είχε διακηρύξει ότι δεν ανήκει σε κανένα κόμμα. Αυτή η αυτονομία υπήρξε καθοριστική ώστε να μαζικοποιηθεί η αριστερή νεολαία την οποία κληρονόμησε η ΔΝΛ με τη συγχώνευση Ν. ΕΔΑ και ΔΚΝΓΛ.

Δεύτερον, πράγματι «η πολιτική σύνδεση ΔΝΛ και ΕΔΑ ήταν απολύτως γνωστή». Τι σχέση έχει όμως με τη δυναμική και τη μαζικοποίηση, θετική ή αρνητική; Για να απαντήσουμε, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι το απόγειο της οργανωτικής ανάπτυξης της ΔΝΛ υπήρξε το ιδρυτικό Συνέδριο (Μάρτης ’65), και όχι κάποια στιγμή της μετέπειτα «κομματικής» της πορείας. Από τη στιγμή που ο Μίκης δήλωσε ρητά ότι ο ίδιος και οι Λαμπράκηδες είναι κομμουνιστές, αυτό στοίχισε στην Οργάνωση. Όχι μόνο το εκμεταλλεύθηκε δεόντως η Δεξιά και έκτοτε η καταστολή άρχισε να πλήττει παντοιοτρόπως τη ΔΝΛ, περιορίζοντας τη μαζικότητά της, αλλά και πολλοί νέοι δεν ήθελαν να ταυτιστούν με τέτοιο τρόπο. Όπως σημειώνει εξέχον στέλεχος της ΔΝΛ, «το άπλωμα αυτής της επιρροής νομίζω ότι το υπερεκτιμήσαμε ως κατάκτηση και περιουσιακό στοιχείο της Αριστεράς. Αυτή η Οργάνωση έγινε γρήγορα κομματική οργάνωση. Τα συνθήματά της δηλαδή δεν ανταποκρίνονταν σε αυτό που προσήλκυσε τα ευρύτερα στρώματα της νεολαίας. […] Δηλαδή ο άλλος δεν τον είχε κατακτήσει η υπόθεση να γίνει σοβιέτ η Ελλάδα. […] Ήταν άλλοι άνθρωποι, οι οποίοι άλλα πράγματα περιμένανε. […] και έρχεται και η πίεση από τον αντίπαλο που του δημιουργεί δυσκολία και σου λέει “εγώ τώρα τι δουλειά έχω εδώ;”»[1].

Τρίτον, πράγματι η ΔΝΛ στήθηκε «από τα πάνω». Αυτό όμως δεν θα ήταν δυνατό, χωρίς το ρεύμα πολιτικοποίησης και κινητοποίησης μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη (το οποίο και δεν περίμεναν τα ηγετικά στελέχη της ΕΔΑ): χωρίς αυτό, δεν θα υπήρχε ΔΝΛ. Άλλωστε, την αυθόρμητη έκρηξη της νεολαίας θέλησε να καναλιζάρει και να εκμεταλλευθεί η ΕΔΑ. Επομένως, η ΕΔΑ δεν ήθελε αυτόνομη νεολαία, όχι οι νέοι που προσέρχονταν ενθουσιωδώς. Και αυτό ακριβώς απηχεί εκείνο που τονίζει ο Σ.Π., ότι στις συνεντεύξεις τους πολλά μέλη της ΔΝΛ θεωρούν «ψευδαίσθηση» της εποχής την αυτονομία της Οργάνωσης. Δεν τους ήταν αρεστή πολιτικά. Αντιθέτως, οι σχέσεις των νέων με τους μεγαλύτερους του κόμματος ήταν μονίμως συγκρουσιακές. Η σχετική αυτονομία της Οργάνωσης συνολικά αποτυπωνόταν στο εξής: «Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός λειτουργούσε, αλλά στη ΔΝΛ δίνονταν απλώς οι γενικές γραμμές. Από κει και πέρα υπήρχε μεγάλο περιθώριο πρωτοβουλιών, όπως επισημαίνουν σχεδόν όλα τα μέλη της από τα οποία πήρα συνέντευξη για τις ανάγκες της έρευνας. Υπήρχαν οργανώσεις της ΔΝΛ που απέρριπταν τον έλεγχο του κόμματος και αυτό δεν μπορούσε να τις ποδηγετήσει. Έτσι, πολλές φορές οι αποφάσεις του κόμματος ανατρέπονταν».[2]

Τέταρτον, πράγματι η επιτυχία της ΔΝΛ εδράζεται στη μαχητικότητα και «τους αγώνες των μελών της». Όμως η μαχητικότητα έχει διττή σχέση με τη μαζικοποίηση. Αφενός η μαχητική Ν. ΕΔΑ δεν ήθελε τη συνένωση με τη ΔΚΝΓΛ, για να μη γίνουν «χυλός» οι δοκιμασμένοι στον αντικαραμανλικό αγώνα Εδαΐτες, εντασσόμενοι στην ίδια Οργάνωση με τους πιο χαλαρούς της ΔΚΝΓΛ. Αφετέρου, λόγω αυτής της διαφωνίας, πολλά από τα πιο μαχητικά στελέχη της Ν. ΕΔΑ αποχώρησαν, δημιουργώντας αυτόνομες οργανώσεις της άκρας Αριστεράς. Βλέπουμε δηλαδή ότι υπό συγκεκριμένες συνθήκες η μαχητικότητα έχει εκλεκτικές συγγένειες με τον σεχταρισμό και/ή την απομαζικοποίηση. Η αυτονομία, που είχε αρχίσει να κερδίζει τα πιο μαχητικά κομμάτια των αριστερών νέων στην ανεπτυγμένη Ευρώπη, υιοθετήθηκε στην Ελλάδα από… Λαμπράκηδες, που δημιούργησαν οργανώσεις της άκρας Αριστεράς και συνέχιζαν να λειτουργούν συμπληρωματικά ως προς τη ΔΝΛ.

Πέμπτον, η επιτυχία της ΔΝΛ εδράζεται επίσης στο ότι «πρόσφερε οξυγόνο πολιτικοποίησης και κοινωνικοποίησης σε μια γενιά που ασφυκτιούσε στο συντηρητικό πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο». Όπως όμως τονίζουν πολλοί Λαμπράκηδες, η πολιτιστική ζωή στο εσωτερικό της Οργάνωσης τους έδινε για πρώτη φορά τη δυνατότητα να αυτονομηθούν από τους γονείς τους.

Έκτον, δεν ισχύει ότι «οι μεγάλες κινηματικές εκρήξεις που συνέβαλαν στην άνθησή της ήρθαν την άνοιξη του 1963, άρα μια αριστερή νεολαία δεν θα μπορούσε να μαζικοποιηθεί νωρίτερα»: η πρώτη κινηματική έκρηξη για το Κυπριακό χρονολογείται στα μέσα της δεκαετίας του ’50, ενώ οι μεγάλοι αγώνες του 114 έλαβαν χώρα την άνοιξη του ’62 και όχι του ’63.

Έβδομον, η ανάπτυξη της ΔΝΛ στην περιφέρεια ναι μεν στηρίχθηκε πρωτογενώς στα οικογενειακά δίκτυα της Αριστεράς (γεγονός που από μόνο του δεν προδίδει έλλειψη αυτονομίας, αφού αυτό συμβαίνει συνήθως στις αριστερές οργανώσεις), αλλά μαζικοποιήθηκε χάρη σε μια αυτόνομη στρατηγική της Οργάνωσης, που επέτρεπε στα παιδιά κεντρώων και δεξιών να συνυπάρχουν στις Λέσχες των Λαμπράκηδων.

Με τις παραπάνω παρατηρήσεις ελπίζουμε να δώσαμε μια σαφέστερη εικόνα για το ισοζύγιο της αυτονομίας/κομματικότητας της ΔΝΛ και της σχέσης της με τη μαζικοποίηση της Οργάνωσης, πέρα από «ασυγχώρητες διαστρεβλώσεις του πραγματολογικού υλικού», «εκλεκτικισμούς» και «προσαρμογές ερωτημάτων του παρελθόντος στις ποικίλες προτιμήσεις του παρόντος».

Ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος είναι διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης και ο Βασίλης Ρόγγας υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Ρεθύμνου.


[1] Bλ. Δ. Παπανικολόπουλος, Συλλογική δράση και δημοκρατία στην προδικτατορική Ελλάδα. Ο συγκρουσιακός κύκλος του ’60, διδακτορική διατριβή, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 2013.

[2] Στο ίδιο, σ. 225.

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Για την κομματικότητα της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη (ΔΝΛ): Ανακρίβειες και αποσιωπήσεις

  1. Πίνγκμπακ: Νεολαία Λαμπράκη: Οικοδομώντας και όχι προαπαιτώντας την ταυτότητα | ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s