Μια άλλη χώρα…

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Χαρακτικό της Καίτε Κόλβιτς

Χαρακτικό της Καίτε Κόλβιτς

Σε μια άλλη χώρα. Εκεί έμοιαζε να ξυπνήσαμε το πρωί του περασμένου Σαββάτου: ο Μιχαλολιάκος σιδεροδέσμιος στον εισαγγελέα, οι αρχές να εξαρθρώνουν τη συμμορία, τα κανάλια να βοούν, αστυνομικοί να ξηλώνονται και άλλα πολλά, που δεν τα φανταζόμασταν ούτε στα πιο ηλεκτρισμένα μας όνειρα…

Πράγματι, η ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής αποτελεί τομή. Μια τομή διόλου αναμενόμενη — ας σκεφτούμε ότι μέχρι προχθές βασικό αίτημα αλλά και φόβος μας ήταν «να μην περιοριστεί η υπόθεση στον Ρουπακιά και τρεις-τέσσερις ακόμα». Γιατί, ανεξάρτητα από τις επιφυλάξεις, τις οποίες μπορούμε, αλλά και πρέπει να έχουμε, αυτό που γίνεται δεν είναι (μόνο) σόου, επικοινωνιακό «κόλπο» ή παιχνίδι: είναι, πρώτα απ’ όλα, πραγματικό. Έτσι, το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να αναγνωρίσουμε την τομή. Και στην αποτίμησή της χρειάζεται να κάνουμε διακρίσεις. Το ότι η κυβέρνηση, λ.χ., θα κεφαλαιοποιήσει πολιτικά την επιχείρηση δεν συνεπάγεται και ότι τη σχεδίασε γι’ αυτό τον λόγο. Επίσης, πέραν του ότι το πρωτεύον είναι το χτύπημα του νεοναζισμού και όχι οι «κεφαλοποιήσεις», αδυνατώ να αντιληφθώ γιατί η Αριστερά και το αντιφασιστικό κίνημα (που τώρα δικαιώνονται πλήρως) δεν μπορούν να αξιοποιήσουν αυτή την εξέλιξη.

Ως αριστεροί και αντιφασίστες, λοιπόν, όσο κι αν είμαστε ανήσυχοι (και οι μη προφυλακίσεις ενέτειναν την ανησυχία), σκεπτικοί (για την αποναζιστικοποίηση του κρατικού μηχανισμού) ή αηδιασμένοι (για τα ΜΜΕ που χθες πρόβαλλαν τους νεοναζί και σήμερα μεταβλήθηκαν σε πασιονάριες του αντιφασισμού), δεν μπορούμε παρά να χαιρόμαστε για την ποινική δίωξη της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης. Αυτό άλλωστε δεν ζητάγαμε τόσο καιρό, επίμονα, από το κράτος; Προσωπικά, αν οι συλλήψεις μου προξένησαν κατάπληξη, χαρά και ανακούφιση, η δεύτερη κατάπληξη μου γεννήθηκε από όσους φίλους ένιωσαν μόνο εντελώς διαφορετικά συναισθήματα: ανησυχία, καχυποψία, την αίσθηση του «κόλπου» κλπ. κλπ.

Όσον αφορά ειδικότερα την αποφυλάκιση της τριπλέτας Κασιδιάρη-Παναγιώταρου-Μίχου, κάνω τρεις σκέψεις.

Πρώτον, η αποφυλάκιση, παρότι συνιστά καθοριστικά κακή εξέλιξη, κυρίως στο ερευνητικό-δικαστικό επίπεδο, όπως θα εξηγήσω, δεν αρκεί, από μόνη της, για να ανατρέψει όσα έχουν δρομολογηθεί.

Δεύτερον, σε ένα ευνομούμενο κράτος η απόφαση θα μπορούσε ακόμα και να μας ικανοποιεί, καθώς θα έδειχνε λ.χ. ότι τηρούνται αυστηρά δικονομικές εγγυήσεις. Στην Ελλάδα όμως του 2013 όποιος πει κάτι τέτοιο μοιάζει αφελής. Με μια δικαιοσύνη που μοιράζει προφυλακίσεις σαν στραγάλια (σε διάφορους φτωχοδιάβολους ή κατοίκους των Σκουριών), που ήταν για χρόνια από τυφλή μέχρι θεότυφλη έναντι των νεοναζί, η μη προφυλάκιση μόνο ανησυχία, αν όχι οργή, προξενεί. Με άλλα λόγια, το βασικό πρόβλημα συνοψίζεται σε πέντε λέξεις: Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη. Βαριά κουβέντα, αλλά πρέπει να την πούμε, αν θέλουμε να συζητήσουμε ειλικρινά. Συνέχεια ανάγνωσης

Σαν να έφυγε ένα μαύρο σύννεφο…

Standard

της Λορέτα Μακόλεϊ

H Λορέτα Μακόλεϊ

H Λορέτα Μακόλεϊ

Η Λορέτα Μακόλεϊ, μετανάστρια από τη Σιέρα Λεόνε ζει εδώ και χρόνια στην Ελλάδα. Σήμερα είναι πρόεδρος της Ένωσης Αφρικανών Γυναικών. Μιλήσαμε μαζί της, σε μια προσπάθεια να καταλάβουμε τι σημαίνει για μια μετανάστρια η σύλληψη του Ν. Μιχαλολιάκου, των άλλων βουλευτών και στελεχών της Χρυσής Αυγής. Στην απομαγνητοφώνηση, διατηρήσαμε την προφορικότητα του λόγου. Ευχαριστούμε πολύ τη Βασιλική Κατριβάνου που μίλησε με τη Λορέτα και τον Στέλιο Πόραβο, που έκανε την απομαγνητοφώνηση.

Πώς αισθάνθηκες όταν πρωτοέμαθες ότι συνέλαβαν τον Μιχαλολιάκο και τα άλλα στελέχη της Χρυσής Αυγής;

 Αισθάνθηκα καλά, πολύ καλά. Και νιώθω ότι εκείνη η μέρα ήταν ιστορική για την Ελλάδα. Σαν να σηκώθηκε ένα μαύρο σύννεφο, που είχε κάτσει πάνω μας, και να έφυγε. Και έτσι μπορούμε και βλέπουμε τι γίνεται, αρχίζει να φαίνεται λίγο η δημοκρατία. Τώρα για το πώς θα εξελιχθεί… κρατάω μικρό καλάθι.

Ένιωσες μεγαλύτερη ασφάλεια να βγεις στο δρόμο;

 Ναι. Νιώθω πιο μεγάλη ασφάλεια να βγαίνω στο δρόμο. Ήταν πολύ θετική κίνηση. Αλλά, όπως σου είπα, περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί.

 Έχεις ακούσει τι λένε άλλοι μετανάστες;

 Ναι, νιώθουν όπως κι εγώ. Σαν να τους πλάκωνε κάτι βαρύ, αυτό το μαύρο σύννεφο, και τώρα έχει φύγει. Να σου πω την αλήθεια, όλοι είδαμε θετική την κίνηση ότι τους συνέλαβαν. Αλλά δεν παύουμε να σκεφτόμαστε, περιμένουμε μέχρι να δούμε πως θα εξελιχθούν όλα αυτά… Τόσο καιρό χτυπούσαν τους μετανάστες, τους μαχαιρώναν, και δεν γινόταν τίποτα. Τώρα τουλάχιστον νιώθουμε ότι μιλάμε την ίδια γλώσσα με τους Έλληνες. Συνέχεια ανάγνωσης

Υπόθεση «Χρυσή Αυγή»: η ώρα του κινήματος

Standard

Έργο της Καίτε Κόλβιτς

Έργο της Καίτε Κόλβιτς

H δολοφονία του Παύλου Φύσσα ήταν ένα έγκλημα που είχε προαναγγελθεί. Η ναζιστική συμμορία της Χρυσής Αυγής είχε διακηρύξει σε όλους τους τόνους ότι προσβλέπει στη φυσική εξόντωση όχι μόνο των κάθε είδους «υπάνθρωπων», αλλά και των «προδοτών της φυλής», δηλαδή των πολιτικών της αντιπάλων. Οι καθημερινοί τραμπουκισμοί και η ατιμωρησία που απολάμβανε είχαν προδιαγράψει αυτό που, με μαθηματική ακρίβεια, θα συνέβαινε, αργά ή γρήγορα. Από αυτή τη σκοπιά, η θετική εξέλιξη της δικαστικής δίωξης της ηγεσίας της οργάνωσης, δεν αίρει μια διπλή αποτυχία.

Αποτυχία της κυβέρνησης. Όταν πριν από έναν χρόνο, τον Αύγουστο του 2012, ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης απαντούσε, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ότι στη χώρα μας το έτος 2010 καταγράφηκαν μόλις τρία (3) περιστατικά ρατσιστικής βίας, ήταν φανερό ότι είτε εθελοτυφλούσε είτε –το πιθανότερο– αδιαφορούσε ή και αποδεχόταν μια ορισμένη «λογική» ποσότητα ρατσιστικής βίας. Ο συγκεκριμένος υπουργός και συνολικά η κυβέρνηση δεν μπόρεσε ή δεν θέλησε να σταματήσει τη διάβρωση των σωμάτων ασφαλείας από τον ναζιστικό ιό. Αντίθετα, φρόντισε να παρεμβαίνει καθησυχαστικά και να διαψεύδει κάθε κατηγορία για την άσκηση ή την ανοχή της ρατσιστικής βίας από την αστυνομία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Ταρίκ Αλί ως λογοτέχνης

Standard

 Συνέντευξη του Ταρίκ Αλί στον Γιάννη Αλμπάνη

 Μιλάει για τα μυθιστορήματά του, για τη γραφή, για την ιστορία και τον πολιτισμό του Ισλάμ

 Ο Γιάννης Αλμπάνης συνάντησε τον Ταρίκ Αλί και μίλησε μαζί του στην Αθήνα, στις 30.9.2013, με την ευκαιρία του Φεστιβάλ Νέων του ΣΥΡΙΖΑ.

 Tariq AliΣτα μυθιστορήματά σας, ειδικά στην «πενταλογία», επιχειρείτε να σπάσετε τα δυτικά στερεότυπα για τις ισλαμικές κοινωνίες. Ο Ίσκιος της ροδιάς ξεκινάει με τους χριστιανούς να προβαίνουν σε μια πράξη αδιανόητου σκοταδισμού, πυρπολώντας τα αραβικά βιβλία· στο Βιβλίο του Σαλαντίν, ο αυλικός γιατρός του μεγαλύτερου ήρωα των Αράβων είναι Εβραίος· στο Ένας σουλτάνος στο Παλέρμο, ο νορμαδός βασιλιάς της Σικελίας ακολουθεί τα ήθη των Αράβων· στην Πέτρινη γυναίκα, ένα ζευγάρι ομοφυλόφιλων είναι απολύτως αποδεκτό στους κύκλους της οθωμανικής αριστοκρατίας. Αυτή η ανοιχτόμυαλη και ανεκτική πλευρά του Ισλάμ είχε όντως σημαίνουσα ιστορική βαρύτητα ή κατά κάποιον τρόπο τη μεγεθύνετε, δίνοντας ένα μήνυμα για το σήμερα;

Καταρχάς, δεν πρόκειται για βιβλία Ιστορίας, αλλά μυθοπλασίας. Επειδή είναι ιστορικά μυθιστορήματα, προσπαθώ να είμαι όσο ακριβής γίνεται, παραμένουν όμως πάντοτε μυθιστορήματα. Μπορεί λοιπόν να υπερβάλλω λίγο, αλλά όχι πάρα πολύ. Ο κόσμος ξεχνάει –ή δεν το έμαθε καν στο σχολείο– ότι από τον 8ο έως τουλάχιστον τον 13ο αιώνα η μεσογειακή κουλτούρα κυριαρχούνταν από τον αραβικό ισλαμικό πολιτισμό. Η διάδοση του Ισλάμ ως θρησκείας ήταν εκπληκτική. Ενώ ο χριστιανισμός χρειάστηκε να περιμένει πολύ, μέχρι ο Κωνσταντίνος να τον μετατρέψει σε κρατική θρησκεία για να οικοδομήσει ένα συγκεντρωτικό αυτοκρατορικό κράτος, το Ισλάμ το κατάφερε αμέσως.

O στρατός του Σαλαντίν

O στρατός του Σαλαντίν

 Κι αυτό γιατί κλυδωνίζονταν οι δύο μεγάλες αυτοκρατορίες, το Βυζάντιο και η Περσία, οι οποίες περιτριγύριζαν τα αραβικά εδάφη όπου γεννήθηκε το Ισλάμ. Ο κλυδωνισμός αυτός έδωσε στο Ισλάμ δυνατότητες που ο χριστιανισμός δεν είχε. Το Ισλάμ κατέκτησε τα εδάφη των δύο αυτοκρατοριών, έμαθε πολλά από αυτές και ενσωμάτωσε στοιχεία της κουλτούρας τους στη δικιά του. Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάτε ότι το Ισλάμ δημιουργήθηκε για να έχουν τη δικιά τους θρησκεία οι έμποροι της Αραβικής Χερσονήσου. Δεν ήθελαν να ταξιδεύουν ούτε ως χριστιανοί ούτε ως Εβραίοι, αλλά να αντιμετωπίζονται ως ουδέτεροι. Έτσι, το Ισλάμ έγινε μια θρησκεία εμπόρων. Κι ενώ είναι αλήθεια ότι σε πολλές περιοχές επιβλήθηκε με το ξίφος, σε αρκετά μέρη της Αφρικής, στη Δυτική Ινδία και την Κίνα εισήλθε μέσω του εμπορίου. Συνέχεια ανάγνωσης

Φασίνα στους φασίστες

Standard

 ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Γραμματόσημο του Γ΄ Ράιχ: "Δύο λαοί, ένας αγώνας"

Γραμματόσημο του Γ΄ Ράιχ: «Δύο λαοί, ένας αγώνας»

Πέρα από τις όποιες, πολλές και επιβεβλημένες, επιφυλάξεις για τους χειρισμούς της κυβέρνησης, δεν χωράει αμφιβολία ότι όλοι απολαύσαμε το θέαμα των αρχηγών της νεοναζιστικής συμμορίας να οδηγούνται με χειροπέδες στον ανακριτή –κι ακόμα περισσότερο το χάρηκαν οι κυνηγημένοι, οι μετανάστες που φοβούνταν να βγουν από τα σπίτια τους. Η χαρά βέβαια μάς βγήκε λιγάκι ξινή όταν, πριν λαλήσει καλά-καλά ο παροιμιακός κόκορας, ορισμένοι από την ηγεσία της συμμορίας, για την οποία είχε ανακοινώσει ο πρωθυπουργός εξ Αμερικής ότι «βρίσκεται στη φυλακή» αποφυλακίζονταν μοιράζοντας βρισιές, απειλές και χαστούκια –ευτυχώς, όχι ο φυρερίσκος. Οπότε, η στήλη δεν θα μπορούσε να έχει θέμα διαφορετικό από τα λεξιλογικά της ναζιστικής συμμορίας.

Η λέξη «ναζί» είναι δάνειο βέβαια στα ελληνικά, σύντμηση του Nationalsozialist, εθνικοσοσιαλιστής, μόνο που εμείς το πήραμε από τα γαλλικά, γι’ αυτό και το προφέρουμε έτσι – η γερμανική προφορά είναι «νάτσι». Το ίδιο το ναζιστικό καθεστώς απέφευγε τη σύντμηση και προτιμούσε ολόκληρο τον όρο – η διάδοση του όρου στο εξωτερικό έγινε από εξόριστους διαφωνούντες· σύμφωνα με κάποιες πηγές, μάλιστα, τη σύντμηση Nazi την προώθησαν αρχικά οι αντίπαλοι του εθνικοσοσιαλισμού, επειδή κατά σύμπτωση «νάτσι» ήταν το υποκοριστικό του ονόματος Ignatz, Ιγνάτιος, συχνού στη νότια Γερμανία και Αυστρία, που είχε πάρει τη σημασία «χαζούλης, αδέξιος». Συνέχεια ανάγνωσης

Πανεπιστήμιο της κοινωνίας

Standard

 των διδασκόντων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Κώστα Γαβρόγλου, Κύρκου Δοξιάδη, Μάκη Κουζέλη, Μιχάλη Σπουρδαλάκη

 

Η σκόνη

44GAΠολλή σκόνη γύρω μας σήμερα, γύρω από το πανεπιστήμιο· δύσκολο να το δει κανείς καθαρά. Η σκόνη δεν λέει να κατακαθίσει. Τη δημιούργησε η κυβέρνηση με την επιχείρηση κατεδάφισής του. Η σκόνη, όμως, μπορεί και να είναι παραπέτασμα που αποκρύπτει διεργασίες σε εξέλιξη ή και να τη σηκώνει μια κινητοποίηση που τώρα μόλις σκαλίζει διερευνητικά το έδαφος. Τη σκόνη την εισπνέει όλη η πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και όλοι οι γύρω της. Κάνει την ατμόσφαιρα αποπνικτική, δεν αφήνει κανέναν να αναπνεύσει αλλά και προστατεύει όσους είναι λαθρεπιβάτες στο πανεπιστήμιο, όσους το έχουν ως πάρεργο. Αυτό που σηκώνει τη σκόνη δεν είναι μόνο τα συντρίμμια των προπυλαίων, αλλά ήδη κομμάτια του κυρίως ναού, αυτού που ήταν και είναι πανεπιστήμιο: του θεσμού που παράγει  γνώση και καλλιεργεί την κριτική, μορφώνει πολίτες δημοκρατικούς και με κρίση, δοκιμάζει και ελέγχει θεωρίες και εφαρμογές, τροφοδοτεί την κοινωνία με προϊόντα έρευνας και στελέχη ικανά για την εξασφάλιση ανάπτυξης και κοινωνικής προόδου.

Αυτός ο θεσμός, με αυτά τα κοινωνικά και επιστημολογικά χαρακτηριστικά, είναι που βάλλεται από τις πολιτικές αλόγιστης περικοπής της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων, υφαρπαγής των περιουσιών τους, απόλυσης των στελεχών τους, αλλά και ριζικής ανατροπής του καθεστώτος τροφοδότησής τους μέσω ενός λυκείου που μετατρέπει τη γνώση πλήρως σε εξεταστικό παραπροϊόν. Η κατεδάφιση του πανεπιστημίου τα τελευταία χρόνια δεν είναι αποτέλεσμα «λαθών» και «παραβλέψεων», αλλά συνειδητές επιλογές πολιτικών και συγκεκριμένων πανεπιστημιακών να υλοποιήσουν τις πιο έξαλλες φαντασιώσεις τους, τα πιο επιθετικά σχέδια, τις πιο χρεοκοπημένες νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Στόχος τους το ξερίζωμα ενός δημόσιου θεσμού που παράγει και μεταδίδει γνώση σε άτομα που έχουν το δικαίωμα να την αποκτήσουν δωρεάν. Σύμμαχοί τους, μια χούφτα πανεπιστημιακοί.

Δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, βέβαια, αυτό. Το είχαν διαλαλήσει στη Βουλή πολλοί, στη φιέστα υπερψήφισης του νόμου Διαμαντοπούλου. Είναι η ώρα της ήττας της Αριστεράς, της μεταπολίτευσης, και το νέο πανεπιστήμιο αυτό εκφράζει, έλεγαν και ξανάλεγαν οι εισηγητές. Κουβέντα οι συνταγματολόγοι της υπεύθυνης παρέμβασης, κουβέντα οι «αριστεροί της ευθύνης», κουβέντα οι κυβερνητικοί του ΠΑΣΟΚ – κρυφή χαρά γεμάτοι όσοι έμειναν σιωπηλοί, μιας και αυτή ήταν η επιθυμία τους. Στόχος όλων να βγάλει το σκασμό η μεταπολίτευση, αυτή που, παρά τα όσα στραβά, τους ανέδειξε κοινωνικά και πολιτικά, αλλά τώρα τους είναι εμπόδιο. 

Απορίες

Ζώντας αυτή την κατάσταση, αναρωτιέται κανείς πού είναι οι φοιτητές. Γιατί ένα τόσο δυναμικό κομμάτι της κοινωνίας δεν ξεσηκώνεται, δεν εξοργίζεται όταν συγκεκριμένες πολιτικές του στερούν όνειρα, προοπτικές και το καταδικάζουν να συναινέσει σε μία συντηρητικοποίηση της καθημερινότητας του. Συνέχεια ανάγνωσης

4η Αυγούστου: ένα πείραμα εκφασισμού

Standard

 Συνέντευξη του Πολυμέρη Βόγλη

8-polymeris bΤο προηγούμενο Σαββατοκύριακο, το Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας, μια δυναμική επιστημονική συλλογικότητα η οποία συσπειρώνει νέους έλληνες ιστορικούς με έμφαση στον 20ό αιώνα, οργάνωσε με επιτυχία συνέδριο για το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Οι ανακοινώσεις επιχείρησαν μια «κοινωνική στροφή» στη μελέτη της περιόδου, εστιαζόμενες στο ζήτημα της σχέσης του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου με την ελληνική κοινωνία — ενώ αναπόφευκτες ήταν οι αναφορές στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Για όλα αυτά συζητήσαμε με τον ιστορικό Πολυμέρη Βόγλη (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μέλος της οργανωτικής επιτροπής  του συνεδρίου).

ENΘΕΜΑΤΑ

  Ο τίτλος του συνεδρίου ήταν «Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου και η ελληνική κοινωνία. Ένα πείραμα εκφασισμού». Τι σημαίνει «πείραμα εκφασισμού», στο ιστορικό και το διεθνές του πλαίσιο, και πώς υλοποιείται  από το καθεστώς;

 Για πολλά χρόνια, η συζήτηση για το μεταξικό καθεστώς ήταν εγκλωβισμένη στο ζήτημα εάν το καθεστώς ήταν φασιστικό, δηλαδή στις ομοιότητες και τις διαφορές του με τη φασιστική Ιταλία και τη ναζιστική Γερμανία. Το σκεπτικό του συνεδρίου ήταν να κινηθεί η συζήτηση σε μια άλλη κατεύθυνση. Δηλαδή, όχι να συσχετίσουμε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου με μια τυπολογία του φασισμού αλλά να το εξετάσουμε ως ένα πείραμα, όπου συνδυάστηκαν διαφορετικά, εγχώρια και ξένα, πολιτικά ρεύματα και ιδεολογίες, όπως ο εθνικισμός,  ο συντηρητισμός, ο φασισμός. Επίσης, η έννοια του «εκφασισμού» ήθελε να τονίσει ότι γίνεται μια προσπάθεια «από τα πάνω» να αναδιοργανωθεί η ελληνική κοινωνία σε πρότυπα που παραπέμπουν σε φασιστικά καθεστώτα της εποχής, αλλά η προσπάθεια αυτή τελικά είναι ανεπιτυχής. Είναι μια διαδικασία που μένει ανολοκλήρωτη — μην ξεχνάμε ότι μετά από τέσσερα χρόνια ξεσπά ο πόλεμος και ο δικτάτορας πεθαίνει τον Ιανουάριο του 1941.  Όπως έδειξε το μαζικό κίνημα της Αντίστασης, η απήχηση των φασιστικών ιδεών ήταν περιορισμένη. Συνέχεια ανάγνωσης