Στήλη Αθανασίου Γκόνη εκδότη–τυπογράφου 22.3.1932-13.9.2013

Standard

 της Μαριάννας Δήτσα

gonis2Ο θάνατος του Θανάση Γκόνη πέρασε απαρατήρητος, ίσως επειδή άνθρωποι που θα μπορούσαν να γράψουν για το πρόσωπό του είναι κι αυτοί επί το πλείστον πια αλλού. Νομίζω ότι ανήκω στην τελευταία γενιά που αντικρίζοντας ακόμα και σήμερα π.χ. τον κατακίτρινο δεμένο τόμο με τα θεατρικά έργα του Ανούιγ νιώθει ζωηρά σκιρτήματα, γιατί ανακαλούν μια περίοδο (σ’ εμένα κατεξοχήν τη δεκαετία του ’60) που τα βιβλία του Γκόνη ήταν σαν ανοιχτά παράθυρα με θέα έναν κόσμο με ευρύτερους ορίζοντες στον τότε ακόμα επιφυλακτικό «τόπο κλειστό». Εάν έχει κάτι να κρατήσουμε, και οι νεότεροι να το προσέξουν, είναι οι επιλογές του Γκόνη σε μια συγκεκριμένη συγκυρία, το 1956-1966, σε σχέση με τις τρέχουσες αθηναϊκές εκδοτικές δραστηριότητες, μια περίοδο που αξίζει τον κόπο να ερευνηθεί συστηματικά.

gonis3Ο Θανάσης Γκόνης ξεκινάει την εκδοτική του δραστηριότητα πολύ νέος, το 1956, με δύο βιβλία πολιτικά των Μαρξ-Λένιν. Στο δεύτερο, το Υλισμός και Εμπειριοκρατικισμός (1956), σε μετάφραση Γ. Βιστάκη, διαβάζουμε ένα εξαιρετικά εντυπωσιακό σημείωμα για την επιστημοσύνη με την οποία αντιμετωπίστηκε το όλο διάβημα.

«Το εξαιρετικά σημαντικό τούτο έργο του Λ., που πρώτη φορά παραδίνεται ολόκληρο στο αναγνωστικό κοινό, μεταφράστηκε από την αγγλική έκδοση της Μόσχας (Foreign Languages Publishing House, Moscow 1947) του A. Fineberg, τη θεωρημένη σύμφωνα με τη ρωσσική έκδοση του 1945 του Ινστιτούτου Μαρξ-Ένγκελς-Λένιν της Μόσχας. Στη μετάφραση πάρθηκε υπόψη και η επίσης Αγγλική έκδοση των Lawrence and Wishart του Λονδίνου (W.I. Lenin, Selected Works, τ. XI) του 1943, καθώς και η Γαλλική έκδοση των Editions Sociales, Paris, του 1928 και 1948. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι Γαλλικές εκδόσεις σε πολλά σημεία διαφέρουν από την αγγλική απόδοση. Στα σημεία αυτά ακολουθήσαμε το αγγλικό κείμενο της Μόσχας.

Ο μεταφραστής χρωστά χάρη στο διαπρεπή καθηγητή της φιλοσοφίας κ. Χ. Θεοδωρίδη γα τη σημαντική συμβολή του στην απόδοση ωρισμένων, γερμανικών ιδιαίτερα, φιλοσοφικών όρων που δεν έχουν καθιερωθεί ακόμα οριστικά στη γλώσσα μας, καθώς και στο μεγάλο ιστορικό μας Γιάννη Κορδάτο για τις γενικές οδηγίες και συμβουλές του».

Παρέθεσα αυτό το αρκετά μακροσκελές σημείωμα για να προβληθεί χωρίς άλλα λόγια το σπάνιο εκδοτικό ήθος του Γκόνη –είναι τότε 24 ετών!–, σπάνιο όχι μόνο για την εποχή του, αλλά κυρίως σε σχέση με το πώς διεκπεραιώνονταν οι λεγόμενες πολιτικές (δηλ. μαρξιστικές) εκδόσεις επί δεκαετίες.

Εκτός από τα παραπάνω εκδίδονται κι άλλα μαρξιστικά έργα μέχρι το ’60. Παράλληλα όμως ξεκινούν οι εκδόσεις θεατρικών έργων και η σειρά τσέπης με έργα των Σιμενόν, Τσένεϋ, Πιραντέλλο, Γκρην.

Το 1962 στο «αυτί» της έκδοσης του πρώτου τόμου του Αλεξανδρινού Κουαρτέτου του Ντάρρελλ, Τζουστίν, διαβάζουμε: «Οι εκδ. Γκόνη κυκλοφορούν βασικά σε τρεις σειρές. Η θεατρική που καθιερώθηκε πλέον με τους Στανισλάβσκι, Τσέχωφ, Πιραντέλλο, Ουΐλλιαμς και Ανούιγ. Η σειρά τσέπης καθώς και η Λογοτεχνική σειρά που άρχισε ουσιαστικά με έναν τόμο απ’ τα καλύτερα διηγήματα του Λ. Πιραντέλλο. Τώρα προστίθεται η “Τζουστίν” από το περίφημο “Αλεξανδρινό Κουαρτέτο” του Λ. Ντάρρελλ, θα ακολουθήσει το γνωστό μυθιστόρημα του Ουΐλλιαμ Φώνκερ “Η Βουή και το Πάθος”. Πολύ σύντομα θα αναγγελθούν οι επόμενοι τόμοι που θα αποτελέσουν τη σειρά αυτή».

Οι εκδόσεις ανοίγονται και σε άλλους τομείς. To 1980: Στανισλάβσκι, Η ζωή μου στην Τέχνη, που μας το είχε υποσχεθεί ήδη από το 1960, όταν εξέδωσε του ιδίου το Ένας ηθοποιός δημιουργείται (1959) και Πλάθοντας ένα ρόλο (1962). Τελευταία έκδοση είναι του ίδιου του Θανάση, το βιβλίο Πορεία για Γαλαξίδι (1999), όπου και έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Θυμάμαι πάντα τον Θανάση, και τον γιo του Πάνο, ξημερώματα στην είσοδο του τυπογραφείου του στη Χαριλάου Τρικούπη να περιμένει τις –συνήθως καθυστερημένες– επιφάνειες του περιοδικού μας Ο Πολίτης για να το τυπώσει, πάντα με την παράκληση του Άγγελου να γίνει το γρηγορότερο, παρόλο που πάντα χρωστούσαμε…

 

Στη μνήμη του Θανάση Γκόνη, η Μαριάννα Δήτσα προσέφερε στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) 50 ευρώ, για την ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του Πολίτη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s