Μετανάστες ενός αιώνα

Standard

του Αριστείδη Καλάργαλη

7-kalargalis-AAA

Διαισθάνομαι ότι σύντομα θα αρχίσουν να γράφονται τραγούδια για τη μετανάστευση και την ξενιτιά. Το σκεφτόμουν, καθώς έβλεπα πριν λίγες μέρες σε εφημερίδες της Μυτιλήνης καταχωρήσεις για μετανάστευση στην Αυστραλία. Και, καθώς η μετακίνηση πληθυσμών έχει ιστορία χιλιάδων ετών, και σε όλο τον πλανήτη, αλλά και στα μέρη μας, παρέμεινα στον τοπικό Τύπο, πηγαίνοντας όμως έναν αιώνα πίσω.

Εφημερίδα "Εμπρός" της Μυτιλήνης, Νοέμβριος 2013

Εφημερίδα «Εμπρός» της Μυτιλήνης, Νοέμβριος 2013

Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, λοιπόν, στις εφημερίδες της Μυτιλήνης δημοσιεύονταν καταχωρήσεις με πληροφορίες για μετανάστευση. Έτσι, τον Οκτώβριο του 1909 στην εφημερίδα Σάλπιγξ δημοσιεύονται τέσσερις ταυτοχρόνως διαφημίσεις (η μία κάτω από την άλλη), ναυτιλιακών πρακτορείων με τις οποίες ενημερώνουν τους αναγνώστες, και τους κατοίκους του νησιού, αλλά και των απέναντι μικρασιατικών παραλίων, για τις προσφορές και τα πλεονεκτήματα των εταιρειών των. Η Εθνική Ατμοπλοΐα της  Ελλάδος υποστηρίζει ότι έχει την «ταχυτέρα γραμμή δι’ Αμερικήν· διάρκεια ταξειδίου μόνον 13 ημερών. Τα ταξείδια εκτελεί το υπερωκεάνειον ΠΑΤΡΙΣ υπό τον πλοίαρχον κ. Μ. Εμπειρίκον, καθελκισθέν προ 2 μηνών […] απαράμιλλον, απαστράπτον, κολοσσιαίον, τόνων 12.000, ταχύτητος 17 μιλίων. Είναι το μεγαλύτερον των Ελληνικών ατμοπλοίων, ηλεκτροφώτιστον και το μόνον το οποίον έχει ασύρματον τηλέγραφον έχει πολυτελέστατα διαμερίσματα, λουτήρας, καπνιστήρια, ιατρείον τέλειον, μουσικήν, Εκκλησίαν, οι μετανάσται έχουν ευμάρειαν και αναπαύσεις τας οποίας εις κανέν άλλο ατμόπλοιον δεν ημπορούν να εύρουν, τροφή άφθονος και υγιεινή, ναύλοι συγκαταβατικοί».   

Η Υπερωκεάνειος Ελληνική Ατμοπλοΐα είναι «η μόνη κατ’ ευθείαν γραμμή εξ Ανατολής και Ελλάδος δι’ Αμερικήν και τανάπαλιν». Διαθέτει τα υπερωκεάνια «“Η Λουζιτανία” της Ελλάδος  “Αθήναι” άρτι καθελκυσθέν […] χωρητικότητος 17.000 πραγματικών τόννων, με διπλούς έλικας, διπλάς μηχανάς, ασύρματον τηλέγραφον κτλ». Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο 22 Δεκεμβρίου

Standard

 Kείμενα των: Δήμητρας Σιατίτσα, Γιώργου Μ. Χατζηστεργίου, Μπίνι  Αντάμτσακ, Νέλλης Ασκούνη, Αριστείδη Καλάργαλη, Κωνσταντίνου Τσουκαλά και έν προσεκτικόν δελτάριον περί αιθαλομίχλης

 6-askouni-bΠλειστηριασμοί, «κόκκινα δάνεια», ακίνητη περιουσία. Η λογική του παράλογου. Γράφει η Δήμητρα Σιατίστα για το θέμα που βρέθηκε αυτές τις μέρες στην αιχμή της επικαιρότητας, τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας και τους πλειστηριασμούς: «Στον κυρίαρχο λόγο η ιδιοκτησία αντιμετωπίζεται μονάχα ως ανενεργό κεφάλαιο και δυνητικό επενδυτικό προιόν. Εσκεμμένα δεν γίνεται κουβέντα για το κοινωνικό περιεχόμενο της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα ή τις εξω-αγοραίες διαδικασίες απόκτησης περιουσίας μέσω κληρονομιάς, διαγενεακών μεταβιβάσεων και αυτο-κατασκευής. […] Έτσι, παρακάμπτεται το γεγονός ότι η ιδιοκτησία υπήρξε, μέχρι σήμερα, το πιο ισχυρό δίκτυ προστασίας απέναντι στη φτώχεια και τον αποκλεισμό, ενώ μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κεφάλαιο στα χέρια νοικοκυριών και μικροεπιχειρηματιών για τη συμμετοχή τους στην ανάκαμψη της οικονομίας».

Προς καταπολέμησιν της αιθαλομίχλης: Μία επίκαιρος υπόδειξις. Μια επιστολή του 1890 στο λονδρέζικο Punch με οδηγίες για την κυκλοφορία σε περίπτωση αιθαλομίχλης: «Λαμβάνετε μίαν πλήρη επένδυσιν δύτου, ενδύεσθε αυτήν και επιτρέπετε εις έναν βοηθόν όπως σας ακολουθή φέρων μίαν συσκευήν αντλίας, εις μορφήν εκκρεμούς (στατώ), εις τρόπον ώστε να σας προμηθεύη μετά αερίων υδρογονανθράκων (Διάλυμα Βλακεντίου Ντάφφυ). Ούτω πως θα υποστηριχθή επαρκώς η αναπνοή. Ίνα αποφύγητε οδικόν τι ατύχημα, τοποθετήσατε έναν ηλεκτρικόν λαμπτήρα (Swann) ισχύος πεντακοσίων κηρίων εις την κορυφήν του πίλου σας, περί τον γύρον του οποίου, διά κάθε περίστασιν, θα έχετε αναλόγως προσαρμόση μίαν δωδεκάδα νυκτερινών λαμπτήρων». (Την αλίευσε και τη μετάφρασε η Μαρία Καλαντζοπούλου).

Από τον Φίλιπ Ντικ μέχρι τις ανοιχτές φυλακές. Μια νέα δυστοπία για τις κοινωνίες μας; Ο Γιώργος Μ. Χατζηστεργίου γράφει: «Σε ένα από τα βιβλία του Φίλιπ Ντικ, οι άνθρωποι, χτυπημένοι από τη φτώχεια και την ανέχεια, στριμώχνονται να βρούνε θέση σε διαστημικά οχήματα προκειμένου να συνεχίσουν τη ζωή τους σε άλλους πλανήτες, έστω και αν οι συνθήκες ζωής εκεί είναι εντελώς απροσδιόριστες. Αυτό που δεν γνωρίζουν οι ατυχείς επιβάτες είναι ότι, άθελά τους, μετέχουν σε ένα πρόγραμμα συστηματικής εξόντωσης μεγάλου μέρους του πληθυσμού της Γης, καθώς υπολογισμοί με βάση οικονομικά κριτήρια κατέληξαν ότι είναι απαραίτητο».

Για να ξαναονειρευτούμε τον κομμουνισμό. Συνέντευξη.  Η Μπίνι Αντάμτσακ, συγγραφέας του βιβλίου Κομμουνισμός. Μια μικρή ιστορία για το πώς επιτέλους θα αλλάξουν όλα, ενός παιδικού βιβλίου με θέμα τον κομμουνισμό, που κυκλοφόρησε και  στα ελληνικά το καλοκαίρι (εκδόσεις νήσος) μιλάει στη Σοφία Κουσιάντζα: «Ένα πρωί, έπειτα από μια μακριά νύχτα που δεν είχα καταφέρει να γράψω ούτε μια αράδα, it struck me: για τον κομμουνισμό δεν μπορείς να γράψεις σε γλώσσα επιστημονική. Για τον κομμουνισμό, το όνειρο μιας διαφορετικής, καλύτερης ζωής, δεν μπορείς να γράψεις χωρίς λαχτάρα. Μετά έγιναν όλα πολύ γρήγορα, αφού το γράψιμο ανοίγει την όρεξη. Καθώς έγραφα γελούσα συχνά, όπως και οι φίλες μου που τους διάβαζα το κείμενο. Η παιδική γλώσσα επιτέλεσε το σκοπό της».

Εκδημοκρατισμός και κρίση στην ελληνική εκπαίδευση. Η Νέλλη Ασκούνη γράφει για το σχολείο την εποχή της κρίσης: «Στις συνθήκες της κρίσης, με τα τρομακτικά ποσοστά ανεργίας των νέων, η εκπαίδευση γίνεται όλο και πιο αναγκαία αλλά όλο και λιγότερο επαρκής προϋπόθεση για την επαγγελματική ένταξη. Ταυτόχρονα, η επένδυση στην εκπαίδευση γίνεται όλο και πιο δύσκολη και επισφαλής για μεγάλες ομάδες της ελληνικής κοινωνίας. Το σχολείο δεν έπαψε ποτέ να είναι ταξικό, σήμερα όμως που οι κοινωνικές ανισότητες βαθαίνουν, ο ταξικός του χαρακτήρας του αναδεικνύεται καθαρότερα»

Μετανάστες ενός αιώνα. Ο Αριστείδης Καλάργαλης διαβάζοντας αγγελίες για μετανάστευση στην Αυστραλία στις εφημερίδες της Μυτιλήνης του Νοεμβρίου του 2013 θυμάται τις αντίστοιχες αγγελίες των αρχών του 20ού αιώνα: “Τα ταξείδια εκτελεί το υπερωκεάνειον ΠΑΤΡΙΣ […] απαράμιλλον, απαστράπτον, κολοσσιαίον, τόνων 12.000, ταχύτητος 17 μιλίων. Είναι το μεγαλύτερον των Ελληνικών ατμοπλοίων, ηλεκτροφώτιστον και το μόνον το οποίον έχει ασύρματον τηλέγραφον έχει πολυτελέστατα διαμερίσματα, λουτήρας, καπνιστήρια, ιατρείον τέλειον, μουσικήν, Εκκλησίαν, οι μετανάσται έχουν ευμάρειαν και αναπαύσεις τας οποίας εις κανέν άλλο ατμόπλοιον δεν ημπορούν να εύρουν, τροφή άφθονος και υγιεινή, ναύλοι συγκαταβατικοί”. […] Το 2013 δεν διαφημίζονται η ταχύτητα των μεταφορικών μέσων, οι ανέσεις, η τροφή και άλλα, αλλά η έκδοση βίζας, η βίζα εργασίας ή φοιτητική και η απόκτηση αυστραλιανής υπηκοότητας. Άλλη μια επανάληψη της ιστορίας, δυστυχώς σε θέμα με αρνητικές επιπτώσεις». 

Μια προσωπική κατάθεση. Προδημοσίευση από αυτοβιογραφικό κείμενο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Μορφές συνέχειας και ασυνέχειας. Από την ιστορική εθνεγερσία στην οικουμενική διαφορά (εκδ. Θεμέλιο). Μιλάει για τη γνωριμία και τη σχέση του με τον Νίκο Πουλαντζά, τον Γιώργο Μακρή, τον Μίμη Δεσποτίδη, τον Νίκο Σβορώνο,  και τα χρόνια του Παρισιού: «. Η συγκυρία ήταν μοναδική και γι’ αυτό ακριβώς και προκλητική. Η μοιραία και μαγική εκείνη χρόνια του 1968 οδήγησε στην έκρηξη του αριστερού κινήματος στα εξ ων συνετέθη και ταυτόχρονα στην κατάρρευση όλων των κατεστημένων βεβαιοτήτων. Όλα φαίνονταν ανοιχτά και δυνατά. Το έπος του Τσε Γκεβάρα, ο μαοϊσμός, ο αναγεννημένος τροτσκισμός, το Βιετνάμ και κυρίως η σοβιετική εισβολή στην Πράγα είχαν αλυσιδωτές προεκτάσεις. Ακόμα και για μας τους Έλληνες που ζούσαμε κάτω από το φάντασμα της δικής μας δικτατορίας, ο μονολιθικός σταλινισμός του ενιαίου παράνομου ΚΚΕ είχε πάψει να μπορεί να αποτελεί πρότυπο. Από την άποψη αυτή, τα τανκς της Πράγας επηρέασαν την πολιτική μας συνείδηση εξίσου ή ίσως και περισσότερο ακόμα και από τα τανκς της Πλατείας Συντάγματος».

                 

Σαχζάτ Λουκμάν, ετών είκοσι εφτά

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Χαρακτικό της Βάσως Κατράκη

Χαρακτικό της Βάσως Κατράκη

Αύριο, Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου, στις 9 το πρωί, αρχίζει (στα δικαστήρια Λ. Αλεξάνδρας και Λουκάρεως) η δίκη για τη δολοφονία του εικοσιεφτάχρου Σαχζάτ Λουκμάν, που μαχαιρώθηκε, θυμάστε, χαράματα, στα Πετράλωνα τον Γενάρη του την ώρα που πήγαινε για το μεροκάματο, μόνο και μόνο επειδή ήταν σκουρόχρωμος. Αυτό ήταν το έγκλημά του. Παρά την εκστρατεία που εξαπέλυσε το ελληνικό κράτος εναντίον της Χρυσής Αυγής, μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, με τις συλλήψεις και προφυλακίσεις του Μιχαλολιάκου, στην υπόθεση Λουκμάν ακολούθησε, και εξακολουθεί να ακολουθεί, εντελώς διαφορετική τακτική: Δεν ήρθη το απόρρητο των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων των δραστών, δεν διερευνήθηκε η σχέση τους και οι ενδεχόμενες επαφές τους πριν και μετά τη δολοφονία με πυρηνάρχες και βουλευτές της Χρυσής Αυγής, δεν δημοσιοποιήθηκαν οι φωτογραφίες τους, δεν ερευνήθηκε αν πήραν εντολές για την ενέργειά τους, τα ευρήματα στα σπίτιά τους (σιδηρογροθιές, κάρτες παραμονής μεταναστών, φυσίγγια κ.ά.) δεν αξιολογήθηκαν, δεν εξετάστηκε αν ανήκουν σε τάγματα εφόδου κ.ο.κ. Το αντίστοιχο στη δολοφονία Φύσσα θα ήταν να είχε συλληφθεί απλώς ο Γ. Ρουπακιάς, και η υπόθεση να είχε κλείσει εκεί. Είναι σαφές ότι οι «παραλείψεις» είναι τόσες και τέτοιες, που δεν είναι παραλείψεις, αλλά συνειδητή τακτική. Είναι μεγάλη ντροπή αυτό, και για το κράτος, αλλά κια για την κοινωνία μας, για όλους και όλες. Και γι’ αυτό πρέπει, με κάθε τρόπο, απαιτήσουμε είναι όχι μόνο να αποδοθεί δικαιοσύνη στη δίκη, αλλά να γίνουν όλα τα παραπάνω. Είναι το λιγότερο που μπορεί να γίνει (βλ. και http://jailgoldendawn.wordpress.com/)

Αναδημοσιεύουμε, με μικρές περικοπές, παλιότερο άρθρο, που είχε δημοσιευθεί στα «Ενθέματα» λίγες μέρες μετά τη δολοφονία. Το άρθο κατέληγε, όπως θα δείτε ότι «αν η ελληνική κοινωνία θέλει να διατηρήσει την ανθρωπιά της, πρέπει να κλάψει τον Σαχζάτ σα δικό της παιδί, να τον θρηνήσει σα δικό της νεκρό». Σήμερα, έναν χρόνο περίπου μετά, πρέπει, δυστυχώς, με βεβαιότητα να πούμε πως δεν το έκανε αυτό η ελληνική κοινωνία, δεν τον θρήνησε τον  Σαχζάτ σαν δικό της παιδί. Χρειάστηκε, δυστυχώς, μια ακόμα δολοφονία από τους νεοναζί, Έλληνα αυτή τη φορά, για να αρχίσει η κατακραυγή να πνίγει τους δολοφόνους.

***

 (ο Σαχζάτ Λουκμάν δολοφονήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 2013. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στα «Ενθέματα» στις 20 Ιανουαρίου 2013)

Θέλω μονάχα να σταθούμε ένα λεπτό· να σταθούμε και να σκεφτούμε το γεγονός, γεγονός φοβερό και τρομερό, και που δεν έχει επιστροφή: ένα παλικάρι εικοσιεφτά χρονών, που πήγαινε κάθε πρωί, χαράματα, με το ποδήλατό του, μια ώρα δρόμο, να δουλέψει στο φούρνο για το μεροκάματο, δολοφονήθηκε καταμεσής του δρόμου, στην Τριών Ιεραρχών, στα Πετράλωνα. Επειδή ήταν Πακιστανός. Τον έσφαξαν δυο Έλληνες, τον δολοφόνησε το δηλητήριο που χύνουν καθημερινά οι νεοναζί στην κοινωνία μας.

Αν έχω να πω κάτι, θα ’θελα να το πω, αν ήταν μπορετό, σ’ εκείνους που δεν διαβάζουν τούτες τις γραμμές. Η ελληνική κοινωνία, μ’ όλο τον ρατσισμό, την ξενοφοβία, το «μάτσο», τον σεξισμό που κουβαλάει (και κουβαλάει μπόλικα από δαύτα), διαθέτει και μια πολύτιμη παράδοση ανθρωπιάς, ένα απόθεμα συμπόνιας, αγάπης και αλληλεγγύης. Και πιστεύω ότι πολλοί, κι όχι μόνο αριστεροί, αμφισβητίες ή εξεγερμένοι, αλλά και δεξιοί, συντηρητικοί, φοβισμένοι ή μετρημένοι άνθρωποι μπορούν να καταλάβουν πόσο ανατριχιαστικό, πόσο αποτρόπαιο, πόσο άδικο είναι να χάνεις τη ζωή σου επειδή έχεις μελαψό δέρμα — κι εδώ και κάμποσους μήνες οι νεοναζί δεν έχουν πάψει να μας λένε πόσο «εγκληματίες» και «υπάνθρωποι» είναι οι σκουρόχρωμοι. Και όχι μόνο μας το λένε, αλλά βρίσκονται κανάλια πρόθυμα να μας κοινωνήσουν τις «απόψεις» τους, υπουργοί να τους ακούσουν, μητροπολίτες να τους αγκαλιάσουν. Δεν ήταν η «κακιά στιγμή» ούτε ατύχημα. Το ματωμένο μαχαίρι της οδού Τριών Ιεραρχών γράφει πάνω του με ανεξίτηλα γράμματα: Χρυσή Αυγή και «συμπαραστάτες». (βλ.  και το ωραίο άρθρο του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου στο RedNotebook (rednotebook.gr/details.php?id=8499). Συνέχεια ανάγνωσης

Ποιος δεν άκουσε τον Νιλς Μούιζνιεκς;

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Φράνσις Μπέικον, "Σπουδή για ένα πορτρέτο του Βαν Γκογκ", 1957

Φράνσις Μπέικον, «Σπουδή για ένα πορτρέτο του Βαν Γκογκ», 1957

Οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες της Αυγής που διέτρεξαν τις εξήντα δύο σελίδες της Έκθεσης Μούιζνιεκς,[1] πιθανότατα βρήκαν εκεί πράγματα που ήδη ήξεραν. Οι πιο αυστηροί ίσως είδαν στα διάφορα «πρέπει» του επιτρόπου ένα ευχολόγιο, ακυρωμένο την ίδια κιόλας μέρα από τον θάνατο της Σάρας, σ’ ένα από τα χιλιάδες σπίτια δίχως ρεύμα. Κι όμως, παρά την (προφανή, αλλά δεδομένη) απουσία ριζοσπαστικής διάθεσης, παρά την «αποστασιοποίηση» του συντάκτη της, και παρά την απεύθυνση συστάσεων σε ώτα επιλεκτικά ακουόντων, η Έκθεση Μούιζνιεκς αποτελεί μια σημαντική παρέμβαση. Σκέφτομαι πέντε λόγους:

Πρώτον, γιατί όσο πειστικά κι αν εξηγεί η Αριστερά εντός (και κυρίως εκτός) ότι τα Μνημόνια έφεραν την Ελλάδα μπροστά σε μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση (βλ. και το πρόσφατο υπόμνημα του ΣΥΡΙΖΑ) [2] έχει πολλαπλάσια σημασία ο  ισχυρισμός της να τεκμηριώνεται από έναν οργανισμό με το κύρος του Συμβουλίου της Ευρώπης. Έχει δε πολλαπλάσια σημασία, όταν ο Επίτροπος είναι ένας κεντροδεξιός λετονός τεχνοκράτης, που ωστόσο, σε αντίθεση με άλλους ευρωπαίους συναδέλφους του, δεν θεωρεί πρώτιστο μέλημά του να αβαντάρει τους κρατούντες (δείτε, αντιστικτικά, τα συγχαρητήρια της κ. Μάλμστρομ για την μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης…), αλλά, αντίθετα, να συμβάλει στην προστασία αυτών που πλήττονται από την πολιτική τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Γενηθήτω φως

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Έργο του Μαν Ρέι, 1914

Έργο του Μαν Ρέι

Ανοίγοντας την τηλεόραση, Πέμπτη βράδυ, άκουγα μια φωνή να εξηγεί ότι κανένα νοικοκυριό δεν μπορεί να μείνει χωρίς ρεύμα. Είναι απαράδεκτο, έλεγε. Γι’ αυτό, συνέχιζε η φωνή, αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση για την επανασύνδεση. Έτριψα και ξανάτριψα τα μάτια μου, μόλις αντελήφθην ότι δεν μίλαγε κάποιος εκπρόσωπος της Αλληλεγγύης, του Σκόρου, του Μυρμηγκιού ή του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά η φωνή έβγαινε από το στόμα του Σίμου Κεδίκογλου. Εντωμεταξύ, οι εικόνες διαδέχονταν η μία την άλλη: επανασυνδέσεις ρεύματος σε σπίτια που είχαν μείνει μήνες στο σκοτάδι και το κρύο, δήμαρχοι που αναλαμβάνουν το κόστος, ρεπορτάζ για τις προσπάθειες να εντοπιστούν όσοι δεν έχουν ρεύμα — μέχρι και ένα φορτηγάκι κάποιου δήμου με ντουντούκα, που γύρναγε κάνοντας τη σχετική ανακοίνωση.

Συναισθήματα πολλά μπορούν να ανακινήσουν αυτές οι εικόνες: Ανακούφιση (που επιτέλους γίνεται κάτι), οργή (χρειάστηκαν κάμποσοι θάνατοι γι’ αυτό), σκεπτικισμό (πόσους αφήνει ακάλυπτους το μέτρο), λύπη (αν σκεφτείς τους νεκρούς, αλλά και τους χιλιάδες που έμειναν χωρίς ρεύμα), αηδία (για την υποκρισία των καναλιών, τις «εικαστικές συνθέσεις» τους με τα γιγάντια κεριά σα φόντο στο στούντιο). Πέρα από αυτά όμως, παρά την υποκριτική και την καθυστερημένη αντίδραση του κρατικού μηχανισμού υπάρχει κάτι άλλο, εξαιρετικά σημαντικό: για πρώτη φορά ο επίσημος λόγος ξεκινάει από την παραδοχή ότι δεν μπορεί κανείς να ζει χωρίς ρεύμα, ότι αυτό αποτελεί στοιχειώδες αγαθό. Συνέχεια ανάγνωσης

Βγάλτε τους νεκρούς από τη ζυγαριά!

Standard

Αντιρατσιστικό, γενοκτονίες και εργαλειοποίηση της μνήμης

 του Αντώνη Λιάκου

Έργο του Αντρέ Μασόν, από τη σειρά "Σφαγές"

Έργο του Αντρέ Μασόν, από τη σειρά «Σφαγές»

Στο καινούργιο νομοσχέδιο καταπολέμησης του ρατσισμού, όπως άλλωστε και στο προηγούμενο («νομοσχέδιο Ρουπακιώτη»), υπάρχει ένα αγκάθι το οποίο διχάζει τις δυνάμεις που θέλουν να το ψηφίσουν ή αποτελεί στοιχείο διαπραγμάτευσης για τις δυνάμεις που ανέχονται τον ρατσισμό αλλά είναι υποχρεωμένες να το ψηφίσουν, για να φανούν εντάξει στην Ευρωπαϊκή Ένωση: οι γενοκτονίες. Να τιμωρείται η άρνηση των γενοκτονιών ή κινδυνεύει η ελευθερία γνώμης; Ποιες γενοκτονίες εννοεί ο νομοθέτης; Εκείνες που έχουν αναγνωριστεί από τον ΟΗΕ ή και εκείνες που έχουν αναγνωριστεί από τα εθνικά κοινοβούλια; Τα ερωτήματα αυτά τροφοδοτούν συχνά μια αφοριστική συζήτηση που πολώνεται ανάμεσα σε εκείνους που υποστηρίζουν πως τον όρο γενοκτονία πρέπει να τον χρησιμοποιούμε μόνο στην περίπτωση των Εβραίων, και στους άλλους που τον επεκτείνουν και στους Ποντίους ή τους Έλληνες της Μικρασίας.

Η έννοια της γενοκτονίας και των εγκλημάτων εναντίον της ανθρωπότητας εισήγαγαν νομικές παραμέτρους και μια ηθική διάσταση στην ιστορία. Ο όρος καθιερώθηκε μετά από επίμονες προσπάθειες του Raphael Lemkin, Πολωνοεβραίου που διέφυγε από τους ναζί· τον χρησιμοποίησε για να χαρακτηρίσει όσα υπέστησαν οι Εβραίοι της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, αν και δεν μπορούσε να φανταστεί την όλη διάσταση του εγκλήματος. Σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ (1948), γενοκτονία χαρακτηριζόταν κάθε πράξη με πρόθεση να καταστρέψει, εν μέρει ή συνολικά, μια εθνική, εθνοτική, φυλετική ή θρησκευτική ομάδα. Συνέχεια ανάγνωσης

Περιοδικό «Λεύγα»: διαδρομές κάτω από την επιφάνεια της κρίσης

Standard

Κρίση και κριτική

Συνέντευξη της Όλγας Καρυώτη, του Κώστα Σπαθαράκη και του Νίκου Τσιβίκη 

1 lev

To πρώτο τεύχος της «Λεύγας», Μάρτιος 2011. Σχέδιο του Γιώργου Μανουσέλη

Αναζητήσεις και φανερώματα μιας νέας Αριστεράς, ενός κριτικού αντισυμβατικού λόγου, μιας ριζοσπαστικής και ανεξάρτητης Αριστεράς, μιας «λόγιας Αριστεράς»; (Πάντως, όταν τους είχαμε πει τον τελευταίο χαρακτηρισμό, παραλίγο να μας κόψουν την καλημέρα…) Ας μην το πούμε εμείς, ας κρίνουν οι αναγνώστες ποιος χαρακτηρισμός ταιριάζει καλύτερα.

Mε την ευκαιρία της κυκλοφορίας του τεύχους 12, συναντήσαμε την Όλγα Καρυώτη, τον Κώστα Σπαθαράκη και τον Νίκο Τσιβίκη, μέλη της Συντακτικής Επιτροπής της Λεύγας και απάντησαν σε ερωτήματα που τους θέσαμε όπως πώς ξεκίνησε το περιοδικό τη διαδρομή του, ποιοι ήταν και είναι οι στόχοι, οι προτεραιότητες και ο χαρακτήρας του.

Ι.Μ.-Σ.Μπ.

???????????????????????????????

Όλγα Καρυώτη, Κώστας Σπαθαράκης, Νίκος Τσιβίκης και Ιωάννα Μεϊτάνη, στο εντευκτήριον των «Ενθεμάτων»

Ταυτόχρονα, νιώθαμε ότι χρειαζόταν ένα σημείο στο οποίο θα μπορούσαν να συναντηθούν σε επίπεδο σκέψης απόψεις της αριστεράς οι οποίες για διάφορους λόγους και κυρίως εξαιτίας της στράτευσης σπάνια συνομιλούν. Θεωρούσαμε και θεωρούμε απαραίτητο το πεδίο μιας τέτοιας συνομιλίας, χωρίς να υπάρχουν προαπαιτούμενα ή ένα συγκεκριμένο πλαίσιο θέσεων. Είναι ενδιαφέρον ότι εξαρχής βρέθηκαν κοντά άνθρωποι που είτε φλερτάρουν με ιδέες αυτονομίας είτε θεωρούν εαυτούς «ορθόδοξους» κομμουνιστές είτε βρίσκονται στον χώρο της ανανεωτικής ή ριζοσπαστικής Αριστεράς, χωρίς να είναι υποχρεωτική η συμμόρφωση σε μια γραμμή. Και κυρίως χωρίς μια απάντηση στο επίμονο ερώτημα «Εσείς ποιανού είστε;»

Το τελευταίο τεύχος της "Λεύγας" που μόλις κυκλοφόρησε. Σχέδιο του Μάκη Μαλαφέκα

Το τελευταίο τεύχος της «Λεύγας» που μόλις κυκλοφόρησε. Σχέδιο του Μάκη Μαλαφέκα

Κώστας Σπαθαράκης: Η αρχική ιδέα ήταν ότι βρισκόμαστε άνθρωποι που έχουμε διαφορετικές, ή όχι ακριβώς ίδιες, καταβολές και αντιλήψεις για διάφορα ζητήματα, τα οποία τα συζητάμε. Τα πράγματα το 2011 ήταν ρευστά, και ταυτόχρονα δεν υπήρχε αμεσότητα προσέγγισης. Υπήρχε είτε μια κλασικού τύπου ανάλυση, αυτή που συνηθίζει να κάνει η αριστερά με βάση κάποιες θεωρητικές προκείμενες, μια ανάγνωση της συγκυρίας και ένα πολιτικό συμπέρασμα: υπερβολικά «ευγενική», υπερβολικά αφηρημένη και καθόλου πρακτική στα αποτελέσματά της. Είτε είχε αρχίσει αυτό που βλέπουμε πολύ έντονα σήμερα, η εμμονή στην επερχόμενη καταστροφή, στο «δεν θα γίνει τίποτα», μια κλάψα που δεν παράγει ούτε πολιτικές θέσεις ούτε αποτέλεσμα. Το κενό ανάμεσα σε αυτά τα δύο, σκεφτόμασταν, θα μπορούσε να είναι ένα ύφος λιγότερο ευγενικό και πιο θαρραλέο στις γενικεύσεις του: δεν θα φοβόταν, όπως δεν φοβάται κανείς όταν μιλάει ιδιωτικά.

Όλγα Καρυώτη: Η κρίση ανακίνησε μια διαφορετική αντιμετώπιση των ζητημάτων που απασχολούσαν ανέκαθεν την αριστερά. Το κίνημα των πλατειών –ασχέτως με την κριτική που του κάνουμε– δημιούργησε μεγάλη κινητικότητα και κινητοποίηση, την αίσθηση ότι συμβαίνει κάτι, κάτι διαφορετικό. Μια ανάταση, μια μεγάλη κοινωνική διάθεση, περιέργεια και ζύμωση, που άγγιξε ανθρώπους που δεν ήταν ενταγμένοι ή δεν ήθελαν να εντάξουν τον λόγο τους σε ένα συγκεκριμένο ρεύμα ή οργάνωση της αριστεράς. Και τους έδινε τη δυνατότητα, το θάρρος και τον χώρο να συμβάλουν και να συνδιαμορφώσουν όλο αυτό που συνέβαινε.

Μια αναγεννησιακή, μποτιτσελιανή μορφή του κουατροτσέντο και τρεις στιβαρές αρρενωπές μορφές με αδρά χαρακτηριστικά δεσπόζουν με την παρουσία τους στο εντευκτήριον των Ενθεμάτων

Μια αναγεννησιακή, μποτιτσελιανή μορφή του κουατροτσέντο και τρεις στιβαρές αρρενωπές φιγούρες με αδρά χαρακτηριστικά, σε στιγμη ευωχίας, δεσπόζουν με την παρουσία τους στο εντευκτήριον των Ενθεμάτων

Πιστεύω ότι ο κύκλος αυτός κλείνει με τις εκλογές του καλοκαιριού του 2012, τα πράγματα μορφοποιούνται. Κι εκεί ίσως βλέπουμε μια αλλαγή στο περιοδικό, μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του τι κάνουμε. Είναι φυσικό, η Λεύγα έχει άμεση σχέση με το τι συμβαίνει στην κοινωνία. Είμαστε άνθρωποι που βρισκόμαστε σε μία πλευρά πολιτικά, με την ιστορική αριστερά, και θέλουμε να επικοινωνήσουμε, χωρίς να είμαστε αναγκασμένοι να τηρούμε τις ακαδημαϊκές φόρμες, χωρίς να μας παίρνει μπάλα ο δημοσιογραφικός λόγος και η επικαιρότητα· να κάνουμε κριτική χωρίς τους περιορισμούς που μπορεί να έχει το έντυπο μιας πολιτικής συλλογικότητας.

Κ. Σπαθαράκης: Η αρχική επιλογή, να μην ακολουθήσουμε αυστηρά τη συγκυρία, πιστεύω δικαιώθηκε. Όπως όλοι μας, όταν σκεφτόμαστε λίγο πιο ελεύθερα τι συμβαίνει, λειτουργούμε καλύτερα, πιο διαισθητικά, προβλέπουμε σε μεγαλύτερο βάθος τα θέματα που θα αναδειχθούν στο μέλλον, χωρίς να κυνηγάμε την επικαιρότητα ή τις απαντήσεις: έγραψε ο δείνα το τάδε και πρέπει να απαντήσουμε κ.λπ. κ.λπ.

Ν. Τσιβίκης: Ξεφυλλίζοντας το περιοδικό, βλέπει κανείς εύκολα ότι ακολουθεί μια διάρθρωση τριμερή. Έχουμε α) την ενότητα «πρώτες ύλες», με ρεπορτάζ και ειδήσεις, με μια διασταλτική έννοια του όρου, β) τα «αναλώσιμα», μια ενότητα κριτικής, πολιτισμικής και πολιτικής, και γ) το «σκραπ», μια ενότητα ελεύθερης γραφής, διηγήματα, ενίοτε και ποιήματα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συζήτηση τώρα ανοίγει

Standard
ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ;-1

 τoυ Παναγιώτη Πάντου και του Δημήτρη Παπανικολάου

μνήμη Τάσου Αλφιέρη

Έργο του Πάβελ Τσελίτσεφ

Έργο του Πάβελ Τσελίτσεφ

Καθώς σχεδιάζαμε αυτό το αφιέρωμα των «Ενθεμάτων», αλλά και δουλεύοντας εδώ και χρόνια, πολιτικά και επιστημονικά, πάνω στα ζητήματα της σεξουαλικής ταυτότητας και των σχετικών δικαιωμάτων, συχνά βρεθήκαμε αντιμέτωποι με το ερώτημα: «Τι δουλειά έχει η Αριστερά με όλα αυτά;». Κάθε φορά που ανοίγει το ζήτημα του πολιτικού γάμου ατόμων του ίδιου φύλου, άλλωστε, συναντάμε πάντα, εκτός από όσες απόψεις τον απορρίπτουν με ανοιχτά ρατσιστική διάθεση, κι εκείνες που «κατανοούν» αλλά εκτιμούν ότι δεν είναι ώριμα τα πράγματα, ότι δεν είναι η κατάλληλη ώρα, ότι ο γάμος είναι συντηρητικός θεσμός ή ότι αυτά τα ζητήματα είναι πολύ σύνθετα για να τα ευτελίζουμε υπάγοντάς τα στην εφαρμοσμένη πολιτική (!).

Παρ’ όλες όμως τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις, η Αριστερά αποτέλεσε και αποτελεί τον χώρο που κατεξοχήν στηρίζει τις προσπάθειες ανάπτυξης ενός χειραφετητικού ομοφυλοφιλικού κινήματος, καθώς και τους πολιτικούς αγώνες για άρση των διακρίσεων. Από το αλληλομπόλιασμα του Απελευθερωτικού Κοινήματος Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) και της ανανεωτικής Αριστεράς μετά τη μεταπολίτευση, ως την πρόσφατη κατάθεση πρότασης νόμου από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο δρόμος, αν και όχι πάντα ομαλός, υπήρξε κοινός.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα που συμπυκνώνει αυτή τη ζωντανή σχέση είναι νομίζουμε η τέλεση πολιτικών γάμων ομόφυλων ζευγαριών στην Τήλο το 2008. Η πολιτική απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ και της ΟΛΚΕ (Ομοφυλοφιλική Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας) να αξιοποιήσουν την ασάφεια του νομικού πλαισίου και να ταράξουν τα νερά οργανώνοντας γάμους ομόφυλων ζευγαριών συνάντησε διάφορες δυσκολίες στην πράξη αλλά και μικροπολιτικούς υπολογισμούς και αντιπαραθέσεις, που κινδύνευσαν να τινάξουν το εγχείρημα στον αέρα. Η λύση βρέθηκε στο πρόσωπο του Τάσου Αλφιέρη, δήμαρχου της Τήλου. Το γεγονός ότι ήταν ενταγμένος στο ΠΑΣΟΚ εξαφάνισε ως διά μαγείας τα υπονομευτικά δημοσιεύματα φίλα προσκείμενων Συγκροτημάτων, ενώ ταυτόχρονα η ειλικρινής του δέσμευση στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεμνός του χαρακτήρας αποτελούσαν εχέγγυο για τη σοβαρότητα και τη συνέπεια με την οποία θα αντιμετώπιζε την όλη προσπάθεια. Συνέχεια ανάγνωσης

Ομόφυλα ζευγάρια: πολιτική διεκδίκηση και νομική κατοχύρωση

Standard
 ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ;-2

του Βαγγέλη Μάλιου

Έργο του Αμεντέο Μοντιλιάνι (λεπτομέρεια)

Έργο του Αμεντέο Μοντιλιάνι (λεπτομέρεια)

Το 2008 η ελληνική πολιτεία ψήφισε νόμο για το λεγόμενο σύμφωνο συμβίωσης. Αν και η θέσπιση ενός τέτοιου νόμου, θα μπορούσε καταρχήν να χαιρετιστεί ως ένα θετικό βήμα, εντούτοις η ελληνική κυβέρνηση φάνηκε κατώτερη των περιστάσεων. Υποκύπτοντας –για μια φορά ακόμα– σε μικροκομματικές ψηφοθηρίας και πιέσεις εκκλησιαστικών κύκλων (εκ των οποίων, άλλοι έκαναν λόγο για «αμαρτίες» και «κουσούρια» και άλλοι συναγωνίζονταν σε ρητορικές μίσους), η τότε κυβέρνηση πρωτοτύπησε ψηφίζοντας ένα σύμφωνο συμβίωσης αποκλειστικά και μόνο για ζευγάρια ετερόφυλων. Γι’ αυτούς, δηλαδή, που έτσι και αλλιώς μπορούν να παντρευτούν.

Η αδικαιολόγητη αυτή εξαίρεση των ομόφυλων ζευγαριών από τον συγκεκριμένο νόμο οδήγησε στην πρόσφατη καταδίκη μας από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Βαλλιανάτος και λοιποί κατά Ελλάδας, 7.11.2013). Στην απόφασή του αυτή, το Δικαστήριο του Στρασβούργου αφενός μεν τονίζει ότι η σταθερή συμβίωση μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου συνιστά οικογενειακή ζωή (ακριβώς όπως και η συμβίωση μεταξύ μιας γυναίκας και ενός άνδρα), αφετέρου δε υπογραμμίζει ότι ο ελληνικός νόμος για το σύμφωνο συμβίωσης έρχεται σε αντίθεση με το δικαίωμα των ομόφυλων ζευγαριών να αναπτύξουν ελεύθερα την προσωπικότητά τους και να διαμορφώσουν αυτόνομα την οικογενειακή τους ζωή. Συνέχεια ανάγνωσης

Το λαϊφστάιλ ή την ελευθερία;

Standard
 ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ;-3

του Φοίβου Καλλίτση

Ρενέ Μαγκρίτ, "Αναπαύλα"

Ρενέ Μαγκρίτ, «Αναπαύλα»

Σε μια χρονιά κατά την οποία οι νίκες του LGBT κινήματος διεθνώς φαίνεται να μετρήθηκαν με βάση τη λέξη γάμος, οι ΗΠΑ και η Γαλλία έγιναν χώρες-πρότυπα, άσχετα αν γειτονικές τους χώρες (Βέλγιο, Καναδάς) έχουν εδώ και χρόνια θεσπίσει τον γάμο των ομόφυλων. Το 2013 έγινε λόγω της μιας υπερδύναμης η χρονιά- ορόσημο, σαν να έκλεισε ο κύκλος της αδικίας και ήρθε η πολυπόθητη αναγνώριση και αποδοχή. Σ’ αυτό το πλαίσιο δικαιώθηκε και η ελληνική ΛΟΑΔ κοινότητα στο ΕΔΔΑ για την περιορισμένη εφαρμογή του συμφώνου συμβίωσης.

Η πρόταση να επεκταθεί στην Ελλάδα το Σύμφωνο Συμβίωσης και στα ζευγάρια ατόμων του ίδιου φύλου, δεν αποτελεί τομή· είναι το προφανές ελάχιστο, μετά  την απόφαση του ΕΔΔΑ. Η θετική αυτή απόφαση τονίζει αδικίες, αλλά η απλή συμμόρφωση δεν αποτελεί καν ένα πρώτο μικρό βήμα, απλώς περιορίζεται στο πλαίσιο της συντηρητικής αγκύλωσης που επικρατεί στα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα πανανθρώπινα δικαιώματα και το φάντασμα του απάνθρωπου

Standard
 ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ;-4

του Κώστα Δουζίνα

Γ. Μποζερώ, "Ο Δάντης και ο Βιργίλιος στην Κόλαση", 1850

Γ. Μποζερώ, «Ο Δάντης και ο Βιργίλιος στην Κόλαση», 1850

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης σε ομόφυλα ζευγάρια ήταν αναμενόμενη. Αναμενόμενη ήταν και η διστακτικότητα των κυβερνητικών κομμάτων στην εφαρμογή της, αλλά και η ομοφοβική αντίδραση των γνωστών υπερσυντηρητικών κύκλων. Ο δικαιολογημένος ενθουσιασμός για την απόφαση, όμως, δεν μπορεί να μας κάνει να ξεχάσουμε την κατάφωρη καταπάτηση βασικών ελευθεριών από τον ελληνικό νόμο και, γενικότερα, την περιορισμένη προστασία που προσφέρουν τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ότι δικαιοσύνη δεν υπάρχει στις φτωχογειτονιές και τα γκέτο της Αθήνας, ότι οι άνεργοι και οι απολυμένοι δεν έχουν βασικά κοινωνικά δικαιώματα, ότι τα στρατόπεδα μεταναστών και ο «Ξένιος Δίας» παραβιάζουν βασικά ατομικά δικαιώματα είναι γνωστό αλλά δεν συζητιέται με όρους δικαιωμάτων. Το πρόβλημα όμως δεν είναι καινούργιο. Αν τα δικαιώματα «ανήκουν» σε όλους τους ανθρώπους απλώς επειδή είναι άνθρωποι, η ιστορία των διάφορων «οικουμενικών» αρχών δείχνει το αντίθετο.

Ο «άνθρωπος» των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά εκτός από την ελευθερία βούλησης, τον λόγο και την ψυχή, λιτά και περιορισμένα όρια της ανθρωπότητας. Αυτά τα πανανθρώπινα στοιχεία εκκοσμίκευσαν τη χριστιανική ιερότητα της ζωής και ανέδειξαν την αξιοπρέπεια και τον σεβασμό ως βασικές αξίες του ανθρώπινου. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Συνήγορος του Πολίτη και οι «φίλοι» του

Standard

 του Βασίλη Καρύδη

Διαμαντής Διαμαντόπουλος, "Καρπούζια" (λεπτομέρεια)

Διαμαντής Διαμαντόπουλος, «Καρπούζια» (λεπτομέρεια)

Ο φίλος Δημήτρης Χριστόπουλος θεώρησε τη συγκυρία κατάλληλη για να δημοσιοποιήσει μια εφ’ όλης της ύλης σκληρή κριτική στην Ανεξάρτητη Αρχή «Συνήγορος του Πολίτη» («Πού βαδίζει ο Συνήγορος του Πολίτη;», «Ενθέματα» της Αυγής 8.12.2013), με πλήθος χαρακτηρισμών και αξιολογικών κρίσεων. Με δυσκολία όμως διακρίνει κανείς στο κείμενο επιχειρήματα ή ακόμη περισσότερο τη στοιχειώδη τεκμηρίωση των ισχυρισμών.

 Ο Συνήγορος επιζητά την κριτική, ιδίως όταν προέρχεται από καλόπιστους επιστήμονες, έγκυρους ειδικούς, έμπειρα στελέχη της διοίκησης, σοβαρό δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Ούτε διστάζει να διαπιστώσει ότι το αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης κυριαρχεί στις αναφορές των πολιτών, αντανακλώντας την κοινωνική κόπωση (ετήσια Έκθεση 2012). Αναγνωρίζει επίσης τους δικούς του περιορισμούς και ενδεχόμενες ανεπάρκειες και αστοχίες. Επιχειρεί αναπροσανατολισμούς στις νέες δυσχερείς συνθήκες, προσπαθώντας να γίνει πιο αποτελεσματικός και χρηστικός για τους πολίτες και τη διοίκηση, αξιοποιώντας την «εξ επαφής» εξοικείωση με τις πρωτόγνωρες δυσκολίες των αναφερομένων πολιτών. Ταυτόχρονα, παραμένει ένας θεσμός που διαθέτει την «έξωθεν καλή μαρτυρία» στη χώρα αλλά και στους διεθνείς οργανισμούς, υπερασπίζοντας ως κόρη οφθαλμού τη λειτουργική του ανεξαρτησία erga omnes. Αυτό δεν γίνεται πάντα και από όλους κατανοητό ή και αποδεκτό. Όπως μάλλον συμβαίνει με τον Δ.Χ., ο οποίος επιλέγει «να χαλάσουμε τις καρδιές μας» για το καλό του Συνηγόρου. Ας χαλάσουμε λοιπόν τις καρδιές μας (όχι ευχαρίστως) για το καλό του πολίτη, της χειμαζόμενης κοινωνίας και των θεσμών. Με επιχειρήματα όμως. Γιατί αυτό είναι το ζητούμενο. Και εξηγούμαι. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Συνήγορος έχει χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Ο Δημήτρης  Χριστόπουλος ανταπαντά στο άρθρο του Βασίλη Καρύδη:

Έργο του Λάιονελ Φάινινγκερ

Έργο του Λάιονελ Φάινινγκερ

Δεν αμφισβητώ σχεδόν τίποτα από όσα γράφει για τη δραστηριότητα του Συνήγορου o B. Kαρύδης. Θα μπορούσα να προσθέσω και κάμποσα άλλα, ανοίγοντας μια ετήσια έκθεσή του. Ωστόσο, αυτά δεν αναιρούν στο παραμικρό την κεντρική διαπίστωσή μου: την εντεινόμενη απουσία του Συνήγορου από τον δημόσιο λόγο της χώρας, την ερμητική εσωστρέφεια και την προϊούσα ιδρυματοποίησή του, πάρα ταύτα.

To κείμενο του B. Καρύδη είναι, φοβάμαι, πολύ πιο πειστική απόδειξη αυτού από το ίδιο το άρθρο μου. Τούτο είναι θεσμικά προβληματικό για την Αρχή και προσωπικά δυσάρεστο για τον ίδιο (και για εμένα, λόγω προσωπικής μας σχέσης), πλην όμως, το τελευταίο, δημοσίως αδιάφορο.

Ο βοηθός Συνήγορος κ. Καρύδης τεκμηριώνει με τον τρόπο του ότι «δυστυχώς ο θεσμός έχει χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα» — και το κάνει καλύτερα από μένα. Πολλά είναι αυτά που χρειάζεται να συζητάμε. Και να διαφωνούμε. Και να αντέχουμε. Ωστόσο, υπάρχει κάτι το οποίο δεν θα συζητήσω: το «υποτίθεται». Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Ζενέ στην Παλαιστίνη

Standard

ΑΝΤΙΚΛΙΜΑΚΑ

του Κώστα Αθανασίου

Ντία Αζάβι, "Σάμπρα, Σατίλα", 1982-1983

Ντία Αζάβι, «Σάμπρα, Σατίλα», 1982-1983

Το 1983, ο Ζαν Ζενέ δημοσίευσε ένα εκτεταμένο στην Επιθεώρηση παλαιστινιακών μελετών τον Ιανουάριο του 1983, αποτυπώνοντας την άγρια εμπειρία της επίσκεψής του στο στρατόπεδο Παλαιστινίων προσφύγων της Σατίλα λίγο μετά τη σφαγή των αμάχων από τις δεξιές πολιτοφυλακές, με την άμεση συνέργεια του ισραηλινού στρατού. Το άρθρο, μαζί με μια πολυσέλιδη σχετική συνέντευξη που είχε δώσει επίσης το 1983 περιλαμβάνεται στον τόμο Ζαν Ζενέ Τέσσερις ώρες στη Σατίλα (μτφ. Σ. Βελέντζας), που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ύψιλον

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1983, και ενώ οι μαχητές της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) έχουν αποχωρήσει από τη Βηρυτό, δολοφονείται ο ηγέτης των δεξιών χριστιανών και πρόεδρος του Λιβάνου Μπασίρ Τζεμαγέλ. Με αυτό το πρόσχημα, ο ισραηλινός στρατός εισβάλλει στη Βηρυτό και, παρά τις υποτιθέμενες εγγυήσεις των δυτικών δυνάμεων (ΗΠΑ, Γαλλίας και Ιταλίας) ότι δεν θα πειραχτούν οι άμαχοι, περικυκλώνει τους παλαιστινιακούς καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα. Στις 6 το απόγευμα της 16ης Σεπτεμβρίου, μονάδες δεξιών χριστιανών Φαλαγγιτών εισβάλλουν στους καταυλισμούς, με την άδεια, τουλάχιστον, του ισραηλινού στρατού («φώτιζε τα στρατόπεδα τη νύχτα»), και αρχίζει το μακελειό των αμάχων Παλαιστινίων, που διαρκεί μέχρι το πρωί της 18ης Σεπτεμβρίου. Ο τελικός απολογισμός των βασανιστηρίων και των φόνων είναι τραγικός, μιας και ο (άγνωστος) αριθμός των νεκρών κυμαίνεται μεταξύ 1.300 και 3.500 ή ίσως και 5.000. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο 15 Δεκεμβρίου

Standard

Κείμενα των: Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου, Στρατή Μπουρνάζου, Αντώνη Λιάκου, Όλγας Καρυώτη, Κώστα Σπαθαράκη, Νίκου Τσιβίκη, Κώστα Αθανασίου, Δημήτρη Παπανικολάου, Παναγιώτη Πάντου, Βαγγέλη Μάλιου, Φοίβου Καλλίτση, Κώστα Δουζίνα, Βασίλη Καρύδη, Δημήτρη Χριστόπουλου

BalletsRusses-1500NEWΠοιος δεν άκουσε τον Νιλς Μούιζνιεκς; Ο Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος επισημαίνει πέντε λόγους για τους οποίους η Έκθεση Μούιζνιεκς είναι αξιοπρόσεκτη. Σημειώνει, μεταξύ άλλων: «Η λιτότητα (και όχι δηλαδή ο λαϊκισμός, ο εξτρεμισμός κ.ο.κ.) είναι αυτή  που σύμφωνα με τον Μούιζνιεκς “απειλεί την κοινωνική αλληλεγγύη, την οικονομική ολοκλήρωση και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων [που αναπτύχθηκαν] επί έξι και πλέον δεκαετίες στα κράτη του Συμβουλίου της Ευρώπης” η λιτότητα, που δεν αποτελεί –όπως ο ίδιος επισημαίνει– εθνική, αλλά διεθνή πραγματικότητα, σε πείσμα της πραγματικότητας, και εν μέσω μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης”».

Γενηθήτω φως. Γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος: «Ανοίγοντας την τηλεόραση, Πέμπτη βράδυ, άκουγα μια φωνή να εξηγεί ότι κανένα νοικοκυριό δεν μπορεί να μείνει χωρίς ρεύμα. Είναι απαράδεκτο, έλεγε. Γι’ αυτό, συνέχιζε η φωνή, αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση για την επανασύνδεση. Έτριψα και ξανάτριψα τα μάτια μου, μόλις αντιλήφθηκα ότι δεν μίλαγε κάποιος εκπρόσωπος της Αλληλεγγύης, του Σκόρου, του Μυρμηγκιού ή του ΣΥΡΙΖΑ· η φωνή έβγαινε από το στόμα του Σίμου Κεδίκογλου. […]. Ωστόσο, πέρα από την υποκριτική και την καθυστερημένη αντίδραση του κρατικού μηχανισμού υπάρχει κάτι άλλο, εξαιρετικά σημαντικό: για πρώτη φορά ο επίσημος λόγος ξεκινάει από την παραδοχή ότι δεν μπορεί κανείς να ζει χωρίς ρεύμα, ότι αυτό αποτελεί στοιχειώδες αγαθό».

Βγάλτε τους νεκρούς από τη ζυγαριά! Αντιρατσιστικό, γενοκτονίες και εργαλειοποίηση της μνήμης. Ο Αντώνης Λιάκος, με αφετηρία το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, γράφει για την έννοια του όρου γενοκτονία, την καθιέρωσή του και την ποινικοποίηση της άρνησής της: «Ένα γεγονός δεν συνιστά από μόνο του γενοκτονία. Ονομάζεται εκ των υστέρων έτσι, κάτω από συγκεκριμένες νομικοπολιτικές προϋποθέσεις που αφορούν το παρόν της αναγνώρισης και όχι το παρελθόν της διάπραξης. Η γενοκτονία δηλαδή δεν είναι ένα  “αντικειμενικό γεγονός”. […]Τα παραπάνω δεν αποσκοπούν σε μια “διαβάθμιση” εγκλημάτων. Ούτε κάποιοι νεκροί βαραίνουν περισσότερο από άλλους. Αυτό που υποστηρίζω είναι πως οι διατάξεις του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου οι οποίες διαχέουν το αδίκημα της άρνησης των γενοκτονιών, όπως στην περίπτωση των Ποντίων και των Μικρασιατών, στην πραγματικότητα εξουδετερώνουν τον λόγο που μπαίνουν σε ένα αντιρατσιστικό νομοσχέδιο».

ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΗΓΟΡΟ: ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ Β. ΚΑΡΥΔΗ & ΑΝΤΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ Δ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ο Συνήγορος του Πολίτη και οι «φίλοι» του. Ο Βασίλης Καρύδης, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη, απαντάει στην κριτική του Δημήτρη Χριστόπουλου, στα προηγούμενα Ενθέματα. Γράφει, μεταξύ άλλων, ο Β. Καρύδης: «Υποτίθεται ότι ο Δημήτρης Χριστόπυλος στενοχωριέται γιατί ο Συνήγορος έχει χάσει σημαντικό τμήμα του κύρους του. Προφανώς, διαθέτει μυστικές δημοσκοπήσεις. Αλλιώς δεν εξηγείται η εκ μέρους του αγνόηση της Έκθεσης της “Διεθνούς Διαφάνειας” (Φεβρουάριος 2012), όπου, εξετάζοντας δώδεκα θεσμικούς πυλώνες ως προς την αντίσταση τους στη διαφθορά, αναδεικνύει ως ισχυρότερους τις εκλογές και τον Συνήγορο του Πολίτη».

Ο θεσμός έχει χάσει την επαφή του με την πραγματικότητα. Ο Δημήτρης Χριστόπουλος ανταπαντά: «Δεν αμφισβητώ σχεδόν τίποτα από όσα γράφει για τη δραστηριότητα του Συνήγορου o B. Kαρύδης. Θα μπορούσα να προσθέσω και κάμποσα άλλα, ανοίγοντας μια ετήσια έκθεσή του. Ωστόσο, αυτά δεν αναιρούν στο παραμικρό την κεντρική διαπίστωσή μου: την εντεινόμενη απουσία του Συνήγορου από τον δημόσιο λόγο της χώρας, την ερμητική εσωστρέφεια και την προϊούσα ιδρυματοποίησή του, πάρα ταύτα».

Περιοδικό Λεύγα: διαδρομές κάτω από την επιφάνεια της κρίσης. Συζήτηση. Η έμφαση στην κριτική, η αναζήτηση του επιχειρήματος είναι μια από τις βασικές μέριμνες του περιοδικού Λεύγα, που ήδη διανύει το δωδέκατο τεύχος της. Με την ευκαιρία της κυκλοφορίας το Η Ιωάννα Μεϊτάνη και ο Στρατής Μπουρνάζος συζητούν με τρία από τα μέλη της Συντακτικής Επιτροπής της «Λεύγας» για το περιοδικό, τους στόχους του, τη διαδρομή του τις προτεραιότητες και τον χαρακτήρα του.

Όλγα  Καρυώτη: Η Λεύγα δεν είναι περιοδικό ακαδημαϊκό, αλλά δεν είναι ούτε δημοσιογραφία ούτε προπαγάνδα – δεν το λέω αρνητικά το «προπαγάνδα», καλά κάνουν όλοι και προπαγανδίζουν τις θέσεις τους. Αυτός ο τριπλός προσδιορισμός αγγίζει πολλούς που θέλουν να εκφραστούν, δίνει τη δυνατότητα να γράψεις πιο ελεύθερα, από την πλευρά της κριτικής σκέψης.

Ν. Τσιβίκης: Δεν αναζητούμε ένα προσδιορισμένο κοινό, και αυτό είναι άποψη και για το έντυπο. Δηλαδή, πιστεύαμε και πιστεύουμε ότι υπάρχουν κομμάτια σημαντικά σε μια μπροσούρα αναρχική, η οποία όμως αδικείται και χάνεται, ή σε ένα κείμενο μπλογκίστικο χάι-τεκ τεχνολογικό που επίσης χάνεται… Όλα αυτά πιστεύαμε ότι μπορούσαν να βρεθούν μαζί, με ένα καλό και πρωτότυπο αμπαλάζ. Κι εδώ θα έβαζα τη σημασία που δίνουμε στην εμφάνιση και στο στήσιμο του περιοδικού: θέλουμε να έχει κάτι επαγγελματικό, να μην αναδίδει προχειρότητα. Και επίσης, στο χιούμορ, το κόμικ, την αντιδιαφήμιση, τη φάρσα: το περιοδικό δεν είναι μόνο η καλή έρευνα ή η καλή κριτική.

Κ. Σπαθαράκης: Επιστρέφω στη διαμόρφωση του ύφους. Η απουσία γνωστών ονομάτων στη Λεύγα την έκανε πιο εύκολη. Αν έχεις δυο-τρία ονόματα αναγνωρίσιμα, με συγκεκριμένο ύφος, έλκεσαι απ’ αυτό, τείνεις να συγκροτήσεις ανάλογα το ύφος σου. Και το ίδιο το έντυπο έρχεται να «χτιστεί» γύρω απ’ αυτά τα ήδη προκαθορισμένα στοιχεία. Η επιλογή να μην υπάρχουν γνωστές υπογραφές ήταν η διεκδίκηση αυτής της ελευθερίας. Άνθρωποι της σειράς μας…».

Ο Ζενέ στην Παλαιστίνη. Γράφει ο Κώστας Αθανασίου, στη μόνιμη στήλη του «Αντικλίμακα», με την ευκαιρία του βιβλίου του Ζαν Ζενέ Τέσσερις ώρες στη Σατίλα: «η πολιτική στράτευση του Ζενέ σημαδεύεται και από ένα είδος απαισιόδοξου “αντιθεσμικού” ρεαλισμού: ο Ζενέ είναι εκεί, στο πλευρό των εξεγερμένων, ένας εξεγερμένος και ο ίδιος με τον τρόπο του, όσο κρατάει η οργισμένη αυθεντικότητα της εξέγερσης. Μετά, τα πράγματα μάλλον θα αλλάξουν: «Όταν τελειώσει [η επανάσταση], σχεδόν αυτόματα βρίσκει το τελετουργικό της», λέει ο Ζενέ σε μια συνέντευξή. Γι’ αυτό και, στη συνέντευξη που περιλαμβάνεται στις Τέσσερις ώρες…, υποστηρίζει ότι “τη μέρα που οι Παλαιστίνοι θα γίνουν θεσμός, εγώ δεν θα είμαι πια με το μέρος τους. Τη μέρα που οι Παλαιστίνιοι θα γίνουν έθνος όπως τα άλλα έθνη, εγώ δεν θα είμαι πια εκεί”».

ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ & ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ: ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ;

1. Ανοίγοντας τη συζήτηση. Γράφουν ο Δημήτρης Παπανικολάου και ο Παναγιώτης Πάντος: «Παρ’ όλες όμως τις δυσκολίες και τις αντιφάσεις, η Αριστερά αποτέλεσε και αποτελεί τον χώρο που κατεξοχήν στηρίζει τις προσπάθειες ανάπτυξης ενός χειραφετητικού ομοφυλοφιλικού κινήματος, καθώς και τους πολιτικούς αγώνες για άρση των διακρίσεων. Από το αλληλομπόλιασμα του Απελευθερωτικού Κοινήματος Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) και της ανανεωτικής Αριστεράς μετά τη μεταπολίτευση, ως την πρόσφατη κατάθεση πρότασης νόμου από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο δρόμος, αν και όχι πάντα ομαλός, υπήρξε κοινός.

2. Ομόφυλα ζευγάρια: πολιτική διεκδίκηση και νομική κατοχύρωση. Γράφει ο Βαγγέλης Μάλιος: «Τα ζευγάρια ατόμων του ιδίου φύλου δεν αναζητούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο θα παντρεύονται και υιοθετούν οι υπόλοιποι, ούτε τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από το γάμο και την οικογένεια. Ζητούν απλώς από την Πολιτεία κάτι αυτονόητο. Να μην αρνείται σε μια ομάδα ανθρώπων λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού ένα θεμελιώδες δικαίωμα: το δικαίωμα καθενός να διαμορφώσει αυτόνομα τη ζωή του, να επιλέξει ανεπηρέαστα το (τη) σύντροφό του και να αποφασίζει ελεύθερα αν, πότε και με ποιον (ποια) θα παντρευτεί και θα διαμορφώσει την κοινή οικογενειακή του ζωή».

3. Το λαϊφστάιλ ή την ελευθερία; Γράφει ο Φοίβος Καλλίτσης: «Τα τελευταία “κέρδη” στο ζήτημα του Συμφώνου Συμβίωσης πρέπει να σταθούν μόνο η αρχή για μια μεγάλη συζήτηση. Είναι, άλλωστε, μια ευκαιρία για να μπορέσει και η ΛΟΑΔ κοινότητα να δει καλύτερα τα μέλη της για τα οποία το δικαίωμα του γάμου δεν θα έχει κάποια εφαρμογή. Είναι μια αφορμή να καταλάβουμε ότι ο γάμος και η σεξουαλική ταυτότητα δεν είναι θέμα δικαιώματος, είναι θέμα ελευθερίας, και, καθώς αποκτούμε τις ελευθερίες μας πρέπει να αρχίζουμε να αγωνιζόμαστε για τα δικαιώματά μας, χωρίς να συγχέουμε όρους».

4. Τα πανανθρώπινα δικαιώματα και το φάντασμα του απάνθρωπου. Γράφει ο Κώστας Δουζίνας:« Ας καλωσορίσουμε την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την επέκταση του Συμφώνου Συμβίωσης, αλλά ας θυμηθούμε κιόλας ότι η ταυτότητα είναι μόνο μια πλευρά του αγώνα ενάντια στον αποκλεισμό. Αν οι ομοφυλόφιλοι εξεγερμένοι του αμερικάνικου Στόνγουωλ εκπροσωπούσαν τους αποκλεισμένους το 1969, στο όνομα μιας κοινής ανθρώπινης υπόστασης που αισθάνονταν ότι τους τη στερούσαν, σήμερα κοντά τους βρίσκονται όλοι εκείνοι οι «αναλώσιμοι» άνθρωποι που χάνονται στα γκέτο και στη Μεσόγειο, αυτήν τη θάλασσα του πολιτισμού που έχει πια μεταμορφωθεί σε πλωτό νεκροταφείο».

 

Προϋπολογισμός χωρίς ζήτηση

Standard

του Πέτρου Σταύρου

alex Υπάρχουν πολλοί και ενδιαφέροντες τρόποι να προσεγγίσει κανείς τον κρατικό προϋπολογισμό. Ένας από τους πιο  συνηθισμένους, και χρήσιμους, είναι να εστιαστεί σε εκείνα που ο προϋπολογισμός διακηρύσσει ότι θα κάνει, αλλά είναι εξαιρετικά αμφίβολο, για να μην πούμε αδύνατον, ότι θα  πετύχει. Ωστόσο, στο σημείωμα αυτό δεν θα σταθώ στις προβλέψεις του προϋπολογισμού  για τον ρυθμό ανάπτυξης (0,6%), την κάμψη της ανεργίας (στο 26% από 27%) ή την επίτευξη των πρωτογενών πλεονασμάτων στα οποία ισχυρίζεται ότι στοχεύει. Ήδη, αρκετοί έχουν δείξει το ανεδαφικό  όλων των παραπάνω. Έτσι, θα εστιάσω την προσοχή μου και  θα σχολιάσω με  συντομία εκείνο που πιστεύω πως είναι όντως πραγματοποιήσιμο από όσα λένε τα κείμενα του προϋπολογισμού του 2014 και συνιστούν συγκεκριμένη πολιτική με μεγάλη δραστικότητα. Μένω σε δύο σημεία. Συνέχεια ανάγνωσης

Φτωχοί και κυνηγημένοι στην Ελλάδα της κρίσης: H Σάρα και το μαγκάλι

Standard

του Χρήστου Ηλιάδη

Καίτε Κόλιβιτς, "Ο θάνατος με ένα κορίτσι αγκαλιά"

Καίτε Κόλιβιτς, «Ο θάνατος με ένα κορίτσι αγκαλιά»

Την περασμένη Κυριακή, η δεκατριάχρονη Σάρα έχασε τη ζωή της από  τις αναθυμιάσεις ενός μαγκαλιού. Εδώ και μήνες ζούσε χωρίς ρεύμα με την άνεργη μητέρα της. Η μητέρα της, αφού αφέθηκε ελεύθερη από τον εισαγγελέα, οδηγήθηκε στην Υποδιεύθυνση Αλλοδαπών της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης, η οποία κινήθηκε με εντυπωσιακή σπουδή για να διαπιστώσει  ότι η άδεια παραμονής της ήταν εκπρόθεσμη. Χρειάστηκε υπουργική παρέμβαση, προκειμένου να λάβει εξάμηνη άδεια για ανθρωπιστικούς λόγους.

Ο θάνατος της Σάρας (καθόλου μοναδικός άλλωστε, αν θυμηθούμε τον θάνατο δύο φοιτητών στη Λάρισα πέρσι) αναδεικνύει με τον πιο χαρακτηριστικό, αλλά και τραγικό τρόπο δύο κεντρικά προβλήματα της σημερινής ελληνικής κοινωνίας. Μας δείχνει  ότι ο περιορισμός των κοινωνικών δικαιωμάτων κάτω από ένα «κατώφλι» αξιοπρεπούς διαβίωσης επιφέρει ευθείες παραβιάσεις και των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων — όπως το δικαίωμα στη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Επίσης, την ανύπαρκτη πολιτική ένταξης των μεταναστών που ζουν χρόνια στη χώρα μας, η οποία φτάνει να γίνεται πολιτική εκδίωξης όσων εξαιτίας της κρίσης εκπίπτουν της νομιμότητας, μην καταφέρνοντας να ανανεώσουν την άδεια παραμονής τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Πού βαδίζει ο Συνήγορος του Πολίτη;

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Έργο του Ανρί Ματίς, 1906

Έργο του Ανρί Ματίς, 1906

 Διατρέχοντας το πρόγραμμα του συνεδρίου για τα δεκαπέντε χρόνια από την ίδρυση του Συνηγόρου του Πολίτη (Αθήνα, 12-13.11.2013) επιβεβαίωσα τη δυσάρεστη άποψη που έχω σχηματίσει τα τελευταία χρόνια και, κυρίως, από την αρχή της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα: δυστυχώς, η Αρχή έχει αρχίσει να χάνει την επαφή της με την πραγματικότητα. Είτε λόγω της κεκτημένης αδράνειας και γραφειοκρατικοποίησης των λειτουργιών έπειτα από μια δεκαπενταετία, είτε λόγω κάποιας «αγοραφοβίας» που εντάθηκε προϊόντος του χρόνου, είτε λόγω της ίδιας της επικαιρότητας, που πλέον τρέχει μανιωδώς, ένα είναι βέβαιο: ότι ο θεσμός που κάποτε έσωζε την τιμή του πειράματος των Ανεξάρτητων Αρχών, πλέον φαίνεται να έχει πλέον χάσει σημαντικό τμήμα του κύρους και του ηθικού του ερείσματος στις προσδοκίες των ανθρώπων. Δεν εμπνέει και λίγο-πολύ ξεχάστηκε. Αντιλαμβάνομαι ότι κάποιος μπορεί να μου αντιτάξει: Μήπως είσαι άδικος; Δες τόσα πορίσματα στην ιστοσελίδα του Συνήγορου. Δες ότι, παρά την κάμψη των προηγουμένων ετών ο κόσμος ακόμη υποβάλλει αναφορές. Δες τη δουλειά που γίνεται… Συνέχεια ανάγνωσης

Τα σπασμένα (τζάμια) της δικαιοσύνης

Standard

της Ιωάννας Μεϊτάνη

 Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα "Η προκατάληψή μου ενάντια στην εποχή μας", Βερολίνο 1932.

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα «Η προκατάληψή μου ενάντια στην εποχή μας», Βερολίνο 1932.

Η αθώωση «λόγω αμφιβολιών» των αστυνομικών που είχαν εισβάλει στο Στέκι του Δικτύου εκείνη την –έτσι κι αλλιώς– μαύρη μέρα της 5ης Μαΐου 2010 είναι ένας ακόμη κρίκος στη μακριά αλυσίδα της προκλητικής ατιμωρησίας της κρατικής βίας και αυθαιρεσίας. Η αλυσίδα ολοένα μακραίνει, βαραίνει και μας δένει, και κάθε καινούργιος κρίκος αφήνει το ίδιο μουδιασμένο αίσθημα βουβής οργής. Δυο μικρά σχόλια:

1. Έχοντας στο ενεργητικό της αποφάσεις όπου ζαρντινιέρες παίρνουν πρωτοβουλίες, τα τσιμέντα ζωντανεύουν και τα τζάμια αυτο-θραύονται, η ελληνική δικαιοσύνη δεν μπορεί να περηφανεύεται ούτε για την ουδετερότητα ούτε για την ευθυκρισία της. Αποδεικνύει, συχνά επικίνδυνα, ότι οι πολίτες δεν είναι ίσοι απέναντι στο νόμο. Αντιμετωπίζει την αξίωση για δίκαιη δίκη όχι ως θέμα αρχής, αλλά ως ζήτημα συσχετισμών, ορίων και ορισμών. Κι αυτό είναι άκρως επικίνδυνο: το ποιος υπαγορεύει τα όρια και ποιος δέχεται να τα εφαρμόσει είναι κάτι ρευστό, όπως και τα ίδια τα όρια. Αν πλέον η απόδοση της δικαιοσύνης είναι κάτι ρευστό, θέμα συσχετισμών και πιθανοτήτων, χαθήκαμε. Χαθήκαμε αν σε μια υπόθεση με τόσο τρανταχτά αποδεικτικά στοιχεία εναντίον τους, οι δράστες αθωώνονται. Είτε σκεφτούμε ότι την απόφαση την υπαγόρευσε απευθείας η εκτελεστική εξουσία είτε θεωρήσουμε ότι η δικαστική εξουσία βρίσκει πρόσφορο έδαφος για να εκφράσει τα πιο συντηρητικά και αναχρονιστικά της πιστεύω, και οι δύο περιπτώσεις είναι βγαλμένες απ’ το πιο σκοτεινό σενάριο και οδηγούν στο ίδιο ερώτημα: Πώς να έχουμε εμπιστοσύνη σ’ αυτή τη δικαιοσύνη; Συνέχεια ανάγνωσης

Η «πρωτεύουσα» του κόσμου για τους διανοούμενους του Μεσοπολέμου: Ο Βάρναλης στο Παρίσι

Standard

 συνέντευξη του Νίκου Σαραντάκου

Ο Βάρναλης στα χρόνια του Παρισιού

Ο Βάρναλης στα χρόνια του Παρισιού

Το 1926 ο Κώστας Βάρναλης επισκέφθηκε τη Γαλλία, ως ανταποκριτής της Προόδου των Αθηνών. Στη στήλη «Γράμματα από το Παρίσι» ή «Παρισινά γράμματα» της εφημερίδας, το καλοκαίρι του ίδιου έτους, κατέγραψε τις εντυπώσεις του από την πόλη των Φώτων και άλλα μέρη της Γαλλίας. Ρέκτης και δεινός ερευνητής, ο Νίκος Σαραντάκος τα εντόπισε (όχι πλέον σε κάποιες σκωληκόβρωτες και σκονισμένες σελίδες παλιών εφημερίδων, αλλά ψηφιοποιημένα στο διαδίκτυο), τα συγκέντρωσε, τα επιμελήθηκε και τα σχολίασε σε ένα ωραίο τομίδιο που μόλις κυκλοφόρησε από έναν καινούργιο εκδοτικό οίκο, το «Αρχείο». Το βιβλίο, μαζί με άλλες πρόσφατες εκδόσεις του «Αρχείου», θα παρουσιαστεί την άλλη Δευτέρα 16 Δεκεμβρίου, στις 20.15, στο αμφιθέατρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Με την ευκαιρία αυτή μιλήσαμε με τον φίλο και συνεργάτη μας Νίκο Σαραντάκο για τον Βάρναλη και το βαρναλικό έργο, για το Παρίσι του Μεσοπολέμου και τους διανοούμενους, το Διαδίκτυο.

 ***

tanalias

Ο ποιητής Κώστας Βάρναλης (Δήμος Τανάλιας), σκίτσο του Α. Τόμπρου (περ. «Μπουκέτο», 1939)

Τι είναι αυτό που σε οδήγησε να επιμεληθείς  το βιβλίο; Τι είναι αυτό δηλαδή που σε κινητοποίησε, αλλά και τι μας προσφέρει όσον αφορά τον Βάρναλη και  την εποχή του;

Εδώ και καιρό μελετάω τη λογοτεχνία αλλά και την ιστορία του Μεσοπολέμου, ανάμεσα στ’ άλλα και μέσα από πρωτογενείς πηγές, κι έτσι μου είναι αρκετά οικεία η εποχή. Μου αρέσει να φυλλομετράω παλιές εφημερίδες, όπου βρίσκω όχι λίγα διαμαντάκια· ας πούμε, παλιότερα είχα βρει και είχα εκδώσει τα αντιπολεμικά διηγήματα του Θεόδωρου Λασκαρίδη, αρχισυντάκτη του Ριζοσπάστη το 1920· έτσι βρήκα και τα συγκεκριμένα κείμενα του Βάρναλη, που ήξερα αόριστα την ύπαρξή τους. Διαβάζοντάς τα είδα ότι δεν έχουν γεράσει, ότι έχουν και σήμερα αρκετά να μας πουν, και όχι μόνο επειδή συμπληρώνουν την εικόνα ενός μέγιστου λογοτέχνη. Έπειτα, δεν σου κρύβω ότι από καιρό ήθελα να καταπιαστώ με ένα ανέκδοτο έργο του Βάρναλη, οπότε τα χρονογραφήματα αυτά μου φάνηκαν σαν ένα βατό πρώτο εγχείρημα, για να δοκιμάσω τις δυνάμεις μου πριν προχωρήσω σε κάτι εκτενέστερο και εκδοτικά πιο απαιτητικό, ας πούμε.

Η κρύπτη του Ακιλόν στο μοναστήρι του Σεν Μισέλ. Έργο του Γρηγόρη Τσιπλάκου (με βάση φωτογραφία που εικονογραφούσε κείμενο του Βάρναλη, στην «Πρόοδο των Αθηνών»)

Η κρύπτη του Ακιλόν στο μοναστήρι του Σεν Μισέλ. Έργο του Γρηγόρη Τσιπλάκου (με βάση φωτογραφία που εικονογραφούσε κείμενο του Βάρναλη, στην «Πρόοδο των Αθηνών»)

Τι σημαίνει το Παρίσι για έναν έλληνα αριστερό διανοούμενο το 1926, και ειδικότερα για τον Βάρναλη; Σε ποια φάση της ζωής και του έργου του βρίσκεται, πώς τον επηρεάζει;

Το Παρίσι σε όλη τη δεκαετία του 1920 ήταν η «πρωτεύουσα του κόσμου» για τους διανοούμενους και τους καλλιτέχνες, αφού εκεί έζησαν και δημιούργησαν τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας σκηνής, Χεμινγουέι, Έλιοτ, Μπουνιουέλ, Πικάσο, Μοντιλιάνι, Έρενμπουργκ, Φόκνερ, Γερτρούδη Στάιν, Τζόις, Ντος Πάσος, Χένρι Μίλερ και πάρα πολλοί άλλοι, ανάμεσά τους και πολλοί Έλληνες (που μερικούς τους αναφέρει στο βιβλίο ο Βάρναλης), όπως οι Τόμπρος, Τεριάντ (Ελευθεριάδης), Γουναρόπουλος, Πρωτοπάτσης κτλ. Ειδικά όμως για τον Βάρναλη, η διαμονή του στη γαλλική πρωτεύουσα άλλαξε ολότελα τη ζωή του, αφού στο Παρίσι προσέγγισε ο Βάρναλης τον μαρξισμό και από ιδεαλιστής εθνικιστής έγινε κομμουνιστής, και μάλιστα σε σχετικά ώριμη ηλικία, με κλεισμένα τα 35 του χρόνια. Το πόσο σημάδεψε το Παρίσι τη ζωή του δεν έπαυε να το τονίζει όλα τα κατοπινά χρόνια. «Εκεί λέω πως ωρίμασα ιδεολογικά και τεχνικά», είπε το 1946 και, πιο δραματικά, ένα-δυο χρόνια πριν από τον θάνατό του: «Δε γνώρισα ανθρωπιά και ελευθερία παρά στα λίγα χρόνια που έζησα στο Παρίσι». Οπότε, τα ταξιδιωτικά αυτά χρονογραφήματα, τα πρώτα που έγραψε για το Παρίσι, αποκτούν μια ιδιαίτερη βαρύτητα.

Να προσθέσω επίσης ότι το Παρίσι (αλλά και το σπίτι του φίλου του Γιάννη Κεφαλληνού στο χωριό Σεν-Μαρ-Λα-Πιλ, έξω από την Τουρ) στάθηκε φιλόξενο λιμάνι για τον Βάρναλη εκείνα τα χρόνια, κάθε φορά που τα πράγματα δυσκόλευαν· ειδικά το 1926 δεν ήταν πολύ εύκολη χρονιά γι’ αυτόν: στην αρχή του χρόνου είχε απολυθεί από τη μέση εκπαίδευση εξαιτίας της εμπλοκής του στο «σκάνδαλο» των Μαρασλειακών, την επίθεση δηλαδή που εξαπέλυσε η αντιδραστική παράταξη, συμπεριλαμβανομένης της συντηρητικής μερίδας των βενιζελικών, στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Γληνού-Δελμούζου, ενώ στη χώρα είχε εγκαθιδρυθεί το δικτατορικό καθεστώς του Πάγκαλου — ιδιόρρυθμο ίσως, αλλά πάντως δικτατορικό. Συνέχεια ανάγνωσης