Καλά και κακά νέα: ένα μανιφέστο

Standard

του Τζερόμ Ρους

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος

Το ROAR Magazine (roarmag.org), το γνωστό ριζοσπαστικό και κριτικό –διαδικτυακό– περιοδικό, με τον χαρακτηριστικό υπότιτλο «Reflections on Revolution», αυτοπροσδιορίζεται ως «διεθνής κολεκτίβα απαρτιζόμενη από μέλη που επιδίδονται στη δημοσιογραφία των πολιτών, που δρουν ως διανοούμενοι-ακτιβιστές και ως ανεξάρτητοι κινηματογραφιστές». Ξεκίνησε την εποχή της Αραβικής Άνοιξης, του Occupy Wall Street, των Αγανακτισμένων. Έκτοτε, με εμψυχωτή το Jerome Roos, επεκτείνει την ύλη, τους συνεργάτες, τα πεδία και τις χώρες που καλύπτει. Κεντρικές του μέριμνες, όπως τις ξεχωρίζουμε από την αρθρογραφία, είναι η προβολή και ο συντονισμός κινημάτων και αντιστάσεων σε όλο τον κόσμο (με την επαφή μεταξύ τους και με την αξιοποίηση της τεχνολογίας), καθώς και η ριζική κριτική στον κυρίαρχο λόγο και η άρθρωση συγκροτημένου λόγου (ή, μάλλον, λόγων) της αντίστασης. Το 2014 το ROAR ξεκινάει μια προσπάθεια αναβάθμισης, στην λογική της δημιουργίας ανεξάρτητων μέσων που θα υπηρετούν την πραγματική δημοκρατία. Δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το άρθρο του Tζερόμ Ρους (28.12.2013), που μας εισάγει στο πνεύμα της προσπάθειας, στην οποία θα επανέλθουμε.

ENΘΕΜΑΤΑ

1-roos

Φρανς Μασερεέλ, «Ο κόκορας», 1952

Ζούμε σε καιρούς εξαιρετικούς. Τα πάντα γύρω μας, όλος ο παλιός κόσμος καταρρέει, ενώ ο νέος πασχίζει να γεννηθεί. Κρίσεις και καταστροφές αναστατώνουν τον πλανήτη μας όπως ποτέ μέχρι σήμερα. Οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις ταρακουνούν το σύστημα μέχρι το μεδούλι του. Και όμως, ενώ τα παλιρροϊκά κύματα της Ιστορίας συνεχίζουν να σκάνε στις ακτές της συλλογικής φαντασίας μας, οι φρουροί του 1% μας λένε σταθερά να μην ανησυχούμε, «Δεν υπάρχει τίποτα να δείτε εδώ!», ενώ εκδότες, διαφημιστές και τηλεπαρουσιαστές μας λένε με απαλή παρακλητική φωνή: «Μην ταράζεστε, συνεχίστε την πορεία σας».

Τα κακά νέα. Με τον παγκόσμιο ανταγωνισμό να επιταχύνεται φτάνοντας σε έναν παροξυσμό αυτοκαταστροφικής υπερδραστηριότητας, η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει σήμερα μια ανείπωτη πρόκληση. Ας αρχίσουμε με τα κακά νέα. Η αξιοπρέπεια και η δημοκρατία δέχονται επίθεση πανταχόθεν. Και ενώ οι άνθρωποι ξεσηκώνονται –είτε μέσα από μαζικές λαϊκές εξεγέρσεις είτε με μικρές πράξεις καθημερινής αντίστασης– οι εξουσιαστές εξακολουθούν να μας λένε να ασχοληθούμε με άλλα: με τα στεγαστικά μας δάνεια, τις πιστωτικές μας κάρτες, τα σπουδαστικά μας δάνεια, τις όλο και πιο μίζερες και κακοπληρωμένες δουλειές και, πάνω απ’ όλα, «αυτούς»: τις μεγάλες εταιρείες και τους ισχυρούς πολιτικούς, μεγάλες εικόνες στο εικονοστάσι του φονταμενταλισμού της αγοράς, πιστούς υπηρέτες της μίας και μοναδικής θεότητας: του Μαμμωνά. Του Θεού του Χρήματος. Συνέχεια ανάγνωσης

Εvangelii Gaudium: Αποστολική Παραίνεση της Αυτού Αγιότητος του Πάπα Φραγκίσκου

Standard

ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ, ΕΝΑΣ ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ;-1

 του Πάπα Φραγκίσκου

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ο Πάπας ευλογεί τους μετανάστες. Από την επίσκεψη του Φραγκίσκου Α΄ στη Λαμπετούζα

Ο Πάπας ευλογεί τους μετανάστες. Από την επίσκεψη του Φραγκίσκου Α΄ στη Λαμπετούζα

Ο καρδινάλιος Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο όταν, τον Μάρτιο του 2013, ανέβηκε στον παπικό χρόνο αντιμετωπίστηκε, από την Αριστερά και τον προοδευτικό κόσμο, διεθνώς, μάλλον με επιφύλαξη: τόσο ως συντηρητικός σε θεολογικά ζητήματα, όσο και, κυρίως, λόγω των πληροφοριών για τη σιωπή και εφεκτική του στάση έναντι της χούντας του Βιντέλα. Ωστόσο, τους επόμενους μήνες και μέχρι σήμερα μια σειρά κινήσεις και δηλώσεις του Πάπα Φραγκίσκου έχουν προξενήσει αίσθηση, αλλάζοντας την αρχική εικόνα: από την άρνησή του να καταδικάσει την ομοφυλοφιλία και τις μετριοπαθείς δηλώσεις του περί αθεΐας (προέχει αν είναι κανείς τίμιος και ηθικός, παρά αν είναι άθεος· επίσης: η αθεΐα και η πίστη αποτελούν συνειδησιακό ζήτημα), μέχρι την επίσκεψή του στη Λαμπετούζα και την έκκλησή του για αλληλεγγύη στους μετανάστες ή την πρόσφατη εγκύκλιο όπου κατέκρινε τη «νέα τυραννία» των αγορών. Ειδικά για τις τελευταίες δηλώσεις του, ο Πάπας καταγγέλθηκε ως «μαρξιστής» από αμερικανούς υπερσυντηρητικούς — χαρακτηρισμό, βέβαια, που αρνήθηκε. Παραθέτουμε αποσπάσματα από την εγκύκλιο, καθώς και από δύο σχετικά σχόλια, αποκλίνοντα στην άποψη, που ωστόσο συμφωνούν στη σημασία της. Το πρώτο είναι της αμερικανίδας δημοσιογράφου Emma Green, αρχισυντάκτριας του περιοδικού The Atlantic (δημοσιεύθηκε στο The Atlantic, 26.11.2013). Το δεύτερο είναι του Binoy Kampmark που διδάσκει σύγχρονη ιστορία, διεθνείς σχέσεις και διπλωματία στο RMIT University της Μελβούρνης (δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό CounterPunch, στις 17.12.2013).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Πώς είναι δυνατόν να μην αποτελεί είδηση ότι ένας ηλικιωμένος άστεγος πεθαίνει από το κρύο, αλλά να είναι είδηση η απώλεια δύο μονάδων στο Χρηματιστήριο; Ιδού ένα απτό παράδειγμα αποκλεισμού. Μπορούμε να συνεχίσουμε να στέκουμε απαθείς όταν πετιέται φαγητό στα σκουπίδια, τη στιγμή που άνθρωποι λιμοκτονούν; Ιδού ένα απτό παράδειγμα ανισότητας. Σήμερα, τα πάντα υπακούουν στον νόμο του ανταγωνισμού και της επιβίωσης του ισχυρότερου, και οι δυνατοί τρέφονται από τους αδύναμους. Η συνέπεια είναι ότι μεγάλες μάζες ανθρώπων βρίσκονται αποκλεισμένοι και περιθωριοποιημένοι: χωρίς εργασία, χωρίς δυνατότητες, χωρίς κανένα μέσο διαφυγής από την κατάσταση αυτή.

Τα ανθρώπινα όντα θεωρούνται τα ίδια καταναλωτικά προϊόντα προς χρήση και κατόπιν προς απόρριψη. Έχουμε δημιουργήσει μια «αναλώσιμη» κουλτούρα, η οποία τώρα εξαπλώνεται. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για εκμετάλλευση και καταπίεση, αλλά για κάτι νέο: ο αποκλεισμός σχετίζεται απευθείας με την έννοια του μέλους της κοινωνίας στην οποία ζούμε· οι αποκλεισμένοι δεν είναι πια το μαλακό υπογάστριο της κοινωνίας, το περιθώριό της ή οι αποδιοπομπαίοι της — πλέον, δεν αποτελούν καν μέρος της κοινωνίας. Οι αποκλεισμένοι δεν είναι «αυτοί που υφίστανται την εκμετάλλευση», αλλά οι απόκληροι, τα «υπολείμματα». Συνέχεια ανάγνωσης

Το ταξίδι του Βατικανού από τον αντικομμουνισμό στον αντικαπιταλισμό

Standard

ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ, ΕΝΑΣ ANTIΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ;-2

της Έμμα Γκρην

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Φράνσις Μπέικον, «Κόκκινος πάπας», 1962

Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή διάλεξη ηθικής· είναι μια τοποθέτηση για το ποιοι θα έπρεπε να ελέγχουν τις χρηματοοικονομικές αγορές. Τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, λέει ο Φραγκίσκος, η παγκόσμια οικονομία χρειάζεται περισσότερο κρατικό έλεγχο — κι αυτό είναι ένα επιχείρημα που τα τελευταία πενήντα χρόνια ήταν αδιανόητο να διατυπωθεί από τον Πάπα. Γράφει:

«Είναι ζωτικής σημασίας οι ηγέτες των κυβερνήσεων και οι ηγέτες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να διευρύνουν τους ορίζοντές τους και να προσέξουν ιδιαίτερα ώστε να διασφαλίσουν σε όλους τους πολίτες αξιοπρεπή εργασία, παιδεία και υγειονομική περίθαλψη.

Ενώ τα κέρδη μιας μειοψηφίας αυξάνονται εκθετικά, το ίδιο συμβαίνει και με το χάσμα που χωρίζει την πλειονότητα από την αφθονία που αυτή η ευτυχισμένη μειοψηφία απολαμβάνει… Κατά συνέπεια, οι ευνοημένοι απορρίπτουν το δικαίωμα των κρατών, που έχουν επιφορτιστεί με την προάσπιση του κοινού καλού, να ασκούν έλεγχο οποιασδήποτε μορφής. Έτσι γεννιέται μια νέα τυραννία, αόρατη αλλά συχνά πραγματική, η οποία μονομερώς και αδίστακτα επιβάλλει τους δικούς της νόμους και κανόνες.

«Μια νέα τυραννία», πράγματι. Είναι ξεκάθαρο ότι ο κομμουνισμός δεν αντιπροσωπεύει πια για τον Φραγκίσκο μια σημαντική ιδεολογική απειλή. Ο Πάπας βλέπει μεγαλύτερη απειλή στην πολιτική και την οικονομία διαφορετικών περιοχών του κόσμου: των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης.

Με όρους «εκκλησιαστικής στρατηγικής», αν μπορούμε να το πούμε έτσι, οι συγκεκριμένοι ρητορικοί στόχοι μοιάζουν εξαιρετικά αξιοσημείωτοι. Την τελευταία δεκαετία, οι ρωμαιοκαθολικοί ηγέτες στις ΗΠΑ αντιμετώπισαν τη μία κρίση μετά την άλλη, μεταξύ αυτών και πολυάριθμες κατηγορίες για παιδοφιλία. Στις κοινότητες των Καθολικών στην Ευρώπη, τόσο η προσέλευση στη θεία λειτουργία όσο και το ενδιαφέρον για να γίνει κανείς ιερέας βαίνουν μειούμενα, ειδικά μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις στην Ιρλανδία για την κακομεταχείριση παιδιών σε εκκλησιαστικά σχολεία και ορφανοτροφεία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Πάπας για τον καπιταλισμό: περισσότερο παραδοσιακός παρά ριζοσπάστης

Standard

ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ: ΕΝΑΣ ANTIΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ;-3

 του Μπίνοϋ Κάμπμαρκ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ρίο, Ιούνιος 2013. Από την επίσκεψη του πάπα στη Βραζιλία.

Ρίο, Ιούνιος 2013. Από την επίσκεψη του πάπα στη Βραζιλία.

Ο Πάπας Φραγκίσκος Α΄ δεν είναι κανένας ιδεολογικός γελωτοποιός. Δεν θα έπρεπε να το πιστεύει κανείς πια, άλλωστε δεν το επιδιώκει κιόλας. Είναι μια μορφή αξιοθαύμαστη και έχει πολύ καλή αίσθηση των εχθρών του εντός της Εκκλησίας. Ξέρει επίσης καλά τους διάφορους υφάλους προς τους οποίους κατευθύνεται ο πρώτος παγκόσμιος οργανισμός της Ιστορίας. Πήρε τα πρώτα του μαθήματα στο θερμοκήπιο του ολοκληρωτισμού που αποτελούσε η δικτατορία της Αργεντινής, δείχνοντας σε όλους πως μπορούσε να κολυμπήσει στα λασπόνερα της πιο σκοτεινής πολιτικής. Αν χρειαζόταν να ασκήσει το έργο του Θεού σε μια δικτατορία, θα το έκανε. Με μια έννοια, ο Πάπας Φραγκίσκος Α΄ είναι ένας πραγματικός πολιτικός ηγέτης — ξέρει καλά ποιοι απ’ τους δικούς του είναι χαρισματικοί και ποιοι αντιδραστικοί, ξέρει πότε να τους γλυκάνει και πότε να τους μαλώσει.

Σε όλα αυτά η παπική εγκύκλιος του Νοεμβρίου είναι πολύ ταιριαστή. Ο Πάπας νωρίζει καλά πως η Εκκλησία χρειάζεται νέους προσήλυτους και, στη Νότια Αμερική και την Αφρική, όπου τα θύματα της ελεύθερης αγοράς στενάζουν, έχει μόνο να κερδίσει. Η «αποστολική παραίνεσή» του στο Evangelii Gaudium (Η Χαρά του Ευαγγελίου) του Νοεμβρίου έβαλε στο στόχαστρο τον σύγχρονο καπιταλισμό με αιχμηρή αυστηρότητα. «Κάποιοι άνθρωποι συνεχίζουν να υπερασπίζονται τις θεωρίες “trickle-down”, κατά τις οποίες υποτίθεται ότι η οικονομική ανάπτυξη, όπως επιτυγχάνεται σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς, αναπόφευκτα θα επιφέρει μεγαλύτερη δικαιοσύνη στον κόσμο, συμπεριλαμβάνοντας στα οφέλη της όλο και περισσότερους». Συνέχεια ανάγνωσης

Δύο είδαν μια αλεπού

Standard

 Διήγημα του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου

4-xatzinikolaoyΔύο βλέπουν μια αλεπού. Ο ένας θέλει να την ακολουθήσει, ο άλλος προσπαθεί ν’ αποτρέψει τον φίλο του. Το δάσος είναι πυκνό και αυτοί δεν είναι κυνηγοί, ούτε πάνε συχνά σε δάση. Κανένας από τους δύο δεν έχει δει ποτέ του αλεπού, αν και δεν είναι δύσκολο ν’ αναγνωρίσεις μια αλεπού, ακόμη κι αν ζεις στην πόλη, όπως αυτοί. «Δεν ξέρουμε αν είναι επικίνδυνη», λέει ο ένας ενώ ο άλλος βιάζεται να την προλάβει γιατί η αλεπού βαδίζει ναι μεν αργά αλλά με μια ελαφράδα σαν να μην έχει κόκαλα.

Ο ένας δειλιάζει λοιπόν, όμως τελικά πείθεται και ακολουθεί τον φίλο του. Ο καιρός είναι καλός, ο αέρας όσο χρειάζεται κρύος για να είναι αναζωογονητικός και η κοκκινωπή αλεπού είναι τόσο όμορφη και διακριτική μέσα στην πρασινάδα του δάσους.

 Οι δύο φίλοι έχουν πάψει να μιλάνε (προηγουμένως συζητούσαν έντονα, με αποτέλεσμα να ξεχαστούν και ο χωματόδρομος να τους βγάλει στο δάσος). Προχωρούν αθόρυβα πίσω από την αλεπού, όπως κάνουν οι κυνηγοί, μόνο που οι δυο τους το κάνουν από καθαρή περιέργεια. Ο ένας είναι ψηλός, με μούσι και γυαλιά, και ο άλλος, ο φοβισμένος, είναι κοντός και παχύς, με αραιά μαλλιά, και δείχνει κάπως ταλαιπωρημένος στην όψη. Ακολουθούν την αλεπού και όταν πατάνε ένα κλαδί –το κλαδί σπάει– η αλεπού δεν γυρίζει να τους κοιτάξει. Η αλεπού ξέρει πού πάει, έχει μια αποφασιστικότητα που όλο και δυναμώνει το βήμα της.

Από την πλευρά τους οι δύο φίλοι έχουν αρχίσει να κουράζονται και γίνονται ακόμη πιο απρόσεχτοι όσο την πλησιάζουν. Τώρα την έχουν πλησιάσει τόσο πολύ που ένας έμπειρος κυνηγός θα μπορούσε να την πιάσει με τα ίδια του τα χέρια.

Τότε είναι που η αλεπού γυρίζει και τους κοιτάζει.

Οι δυο τους κοντοστέκονται και πειθαρχούν στο βλέμμα της που είναι το βαθύ βλέμμα ενός ζώου που έχει δει το χιόνι, που το έχει δει να λιώνει, που έχει αποφύγει το μολύβι των διωκτών, που έχει ζήσει πεινώντας. Συνέχεια ανάγνωσης